Con người sống với nhau cũng vậy. Không phải một lúc đã hiểu hết về nhau. Ngay những đôi vợ chồng, đầu ấp tay gối, có khi suốt đời cũng còn có điều chưa nhận biết hết, có điều còn nghĩ về nhau chưa đủ. Nhưng nếu sống bên nhau, cái gì cũng lại toang toang ra hết, thì còn đâu là sự ý nhị. Dù là giữa vợ chồng đã hoà tan làm một thì nét ý nhị trong ứng xử, trong lối sống, vẫn cần được tôn trọng. Người vợ không có sự ý nhị, khác nào đánh mất cái duyên, cái thanh lịch của phụ nữ. Ðàn ông không biết đến sự ý nhị, sẽ trở nên thô bạo, cục súc, khiến vợ con dần dần muốn xa lánh, và tình yêu vợ chồng sẽ rạn nứt.

Chị vợ tận tình chăm sóc chồng khi anh bị xuất huyết não, rồi một bên người khó cử động. Ngày ba buổi, chị đạp xe đến bệnh viện mang thức ăn bón cho anh, vệ sinh thân thể cho anh. Về nhà, con trai còn nhỏ, nào là đúng giờ phải đưa đón con từ nhà trẻ, cơm nước, tắm rửa cho con. Công việc của chị ở cơ quan cũng rất nặng nề. Cả phòng bệnh ai cũng khen anh có người vợ đảm. Ðến hôm anh ngồi được dậy, chị mừng ơi là mừng. Thế là chẳng cần giữ ý, chị phân bua toang toang:

- Em nuôi ông chồng này còn hơn là chăm bố đẻ. Một ngày lương của em có đủ chi cho ông ấy đâu. Lại còn thằng chó con ở nhà, phải đủ chất, đảm bảo con mau lớn. Em cứ như cái cối xay gió. Chẳng hiểu bố con ông ấy sau này có biết hết cho mình không. Ðàn ông, chúa hay bội bạc phải không các bác...

Anh luống cuống làm hiệu cho chị nên ra về. Vì trong phòng bệnh có người còn yếu sức hơn anh, nghe người nói to, ông ấy đang nhắm tịt mắt, xây mặt vào tường rồi kìa, ý nhị, mềm mỏng là vẻ đẹp trong ứng xử, dù là giữa vợ và chồng, dù trong mối quan hệ thầm kín, riêng tư. Bởi vẻ đẹp, dù cường tráng, dù lộng lẫy đến mấy, mà khi đã tung toang hết ra, ngay cả với vợ hoặc chồng mình cũng trở thành kệch cỡm. Phương Ðông ta coi trọng vẻ đẹp ẩn kín. Cái đẹp thấp thoáng mới là cái đẹp khiến người ta còn khao khát khám phá, còn cần phải giữ khoảng cách để chiêm ngưỡng. Có bao nhiêu phô trần ra hết, thì chỉ nhằm kích động sự vò xé, sự chiếm đoạt. Ngay đến như là vẻ đẹp của trí tuệ, mà nếu có bao nhiêu toang tung hết ra, hoặc có một nhưng khuếch đại lên mười, thì chỉ chứng minh sự rỗng tuếch đến chán ngắt, khiến người ta lạnh nhạt.

Bông hoa đẹp nhất là lúc hàm tiếu, cũng lúc nấy nó tỏa hương. Ðể đời sống vợ chồng đẹp mãi, phải biết giữ một khoảng cách để ngắm nhìn và khám phá về nhau. Khoảng cách ấy thuộc lĩnh vực tinh thần, nhưng được phản chiếu trên thể chất với những nét duyên mới. Ðó là sự giàu có của trí tuệ, của tâm hồn, của đức độ, tạo nên những vẻ đẹp lung linh mà người chiêm ngưỡng phải kính trọng, phải tôn sùng. Tình yêu vợ chồng mang sức mạnh thuộc lĩnh vực tinh thần đó đã lý giải vì sao, trong những cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, họ sống xa nhau, mà họ vẫn yêu nhau chung thủy.

Tình yêu được nuôi dưỡng từ vẻ đẹp của nhau mà mỗi khi ngắm nhìn đều cảm thấy chưa đủ, bởi còn một khoảng cách mình phải với tới, mà mình sùng kính.

Báo KH&ÐS-số 21