CHƯƠNG XXX
VỤ ÁN MẠNG

- Ông định nói là - Rhoda ngờ vực nói - Anne âm mưu đẩy tôi xuống nước? Tôi biết là có thể như thế. Nó biết là tôi không bơi được. Nhưng, nhưng có phải là cố ý không?
- Hoàn toàn đúng - Poirot bảo.
Họ đang phóng xe qua vùng ngoại ô ở London.
- Nhưng vì sao kia chứ?
Poirot im lặng một lát không đáp. Ông thầm nghĩ rằng mình biết được một trong những động cơ đã đẩy Anne đến hành động vừa rồi, và động cơ ấy đang ngồi sát bên Rhoda.
Viên sĩ quan cảnh sát Battle ho hắng.
- Cô chuẩn bị tinh thần nhé, cô Dawes, sắp có một cú sốc nhẹ đấy. Cái bà Benson cùng sống với bạn cô ấy mà, bà ấy chết không hoàn toàn là do tai nạn đâu. Ít nhất chúng tôi đã có cơ sở để kết luận như vậy.
- Ý ông thế nào kia ạ?
- Chúng tôi tin rằng - Poirot đáp - Anne Meredith đã đổi hai cái chai.
- Ồ không, không! Kinh khủng quá. Không thể thế được, Anne ấy à? Nhưng tại sao nó lại làm thế?
- Cô ta có lý do đấy - viên sĩ quan cảnh sát Battle đáp - nhưng điểm chính là, cô Dawes ạ, Meredith biết rõ rằng: Cô là người duy nhất có thể tiết lộ cho chúng tôi câu chuyện “tai nạn” ấy. Tôi nghĩ cô không nói với bạn rằng mình đã kể lại chuyện ấy cho bà Oliver chứ?
Rhoda đáp:
- Không ạ. Tôi sợ nó sẽ cáu.
- Đúng vậy, rất giận là đằng khác - Battle nghiêm chỉnh bảo - Bạn cô nghĩ rằng mối nguy hiểm duy nhất là từ phía cô. Vì thế bạn cô đã quyết định phải thanh toán cô.
- Thanh toán? Tôi ấy à? Ôi, sao tởm thế? Không thể thế được!
- Bây giờ bạn cô chết rồi - Battle nói - nên chúng ta để chuyện này ở đó thôi, nhưng cô ta không phải là bạn tốt của cô đâu, cô Dawes, đấy là sự thật.
Ôtô đỗ lại trước một căn nhà.
- Chúng ta sẽ vào nhà ông Poirot - sĩ quan cảnh sát Battle nói - Và nói chuyện về tất cả mọi điều.
Trong phòng khách của Poirot, họ được bà Oliver chào đón. Bà đang tiếp chuyện bác sĩ Robert. Hai người đang uống rượu sơ-ri với nhau. Bà Oliver đội một trong những chiếc mũ đua ngựa kiểu mới và một chiếc áo nhung với cái nơ trên ngực đựng một lô hạt táo.
- Mời vào, mời vào! - bà Oliver nói vẻ hiếu khách, cứ như thể đây là nhà bà chứ không phải nhà Poirot vậy - Vừa nghe ông gọi điện, tôi liền phôn ngay cho bác sĩ Robert, rồi chúng tôi tới đây. Tất cả các bệnh nhân của bác sĩ đang hấp hối nhưng ông ấy chẳng quan tâm đến. Mọi chuyện đang diễn biến ngày càng tốt hơn. Chúng tôi muốn nghe tất cả.
- Thật thế, tôi hoàn toàn lúng túng - Robert nói.
- Eh bien (được thôi) - Poirot đáp - Vụ án đã kết thúc. Rốt cuộc, đã tìm ra thủ phạm giết ông Shaitana.
- Bà Oliver nói với tôi như vậy. Cô gái xinh đẹp nhỏ bé, cái cô Anne Meredith ấy. Thật khó mà tin được. Một nữ thủ phạm bất ngờ nhất.
- Cô ta đúng là kẻ giết người - Battle đáp. Ba vụ giết người liền, đến vụ thứ tư cô ta không thoát, thì đó không phải là lỗi của cô ta.
- Không thể tin nỗi - Robert lẩm bẩm.
- Không hề - bà Oliver nói. Người ít khả năng nhất. Cứ y như trong các cuốn tiểu thuyết vậy. Thật là một ngày lạ lùng.
Robert nói.
- Bắt đầu bằng bức thư của bà Lorrimer. Tôi cho rằng hình như đó là thư giả phải không nhỉ?
- Đúng. Một bức thư giả được viết ba lần.
- Cô ả viết cả cho chính mình à?
- Dĩ nhiên. Thư giả viết rất khéo, tuy thế không thể lừa được các chuyên gia, nhưng khó lòng có khả năng người ta gọi chuyên gia tới. Tất cả chứng cớ đều giải thích việc bà Lorrimer tự tử.
- Xin thứ lỗi cho sự tò mò của tôi, thưa ngài Poirot, thế nhưng điều gì làm ông ngờ rằng không phải bà ấy đã tự tử?
- Cuộc nói chuyện với bà hầu phòng của bà ấy tại đường Cheyne.
- Bà ta kể chuyện cô Anne Meredith đến thăm bà chủ mình tối hôm trước à?
- Cả nhiều chuyện khác nữa. Thế là, các bạn thấy đấy, tôi đã đi đến kết luận về thủ phạm, kẻ đã giết chết ông Shaitana. Kẻ đó không phải là bà Lorrimer.
- Sự kiện nào làm ông nghi ngờ cô Meredith.
Poirot giơ tay lên:
- Đợi tí nào. Để tôi nói theo ý tôi chứ. Cứ để cho tôi thanh toán mọi chuyện nào. Kẻ giết ông Shaitana không phải là bà Lorrimer, cũng không phải thiếu tá Despard và điều kỳ lạ cũng không phải Anne Meredith.
Ông cúi người về đằng trước, giọng ông hạ xuống, êm ái như tiếng mèo kêu grừ…
- Ông biết đấy, bác sĩ Robert, ông là người đã giết chết Shaitana, và ông cũng giết cả bà Lorrimer…
Phải có ít nhất đến ba phút im lặng. Sau đó Robert cười vẻ đe dọa.
- Ông có điên không đấy, ngài Poirot? Chắc chắn tôi không giết ông Shaitana và tôi cũng chẳng thể nào giết bà Lorrimer được. Ông Battle thân mến! - Ông ta quay lại viên cảnh sát - Ông có ủng hộ tôi không?
- Tôi cho rằng ông nên nghe ngài Poirot nói thì hơn - Battle đáp lại.
Poirot nói:
- Quả thật, tuy tôi đã biết ngay rằng ông, chỉ có ông, mới có thể giết Shaitana, nhưng chứng minh điều đó thật không dễ dàng gì. Song vụ án bà Lorrimer thì khác - ông lại cúi người về phía trước - Không phải là tôi đoán biết. Mà sự việc đơn giản hơn nhiều: Bởi vì chúng tôi có một nhân chứng đã chứng kiến ông giết bà ấy.
Robert trở nên lặng ngắt. Mắt hắn lấp lánh, hắn nói cụt lủn:
- Ông nói ba lăng nhăng cả!
- Ồ, không đâu. Sáng sớm hôm ấy, ông đã giả vờ vào phòng bà Lorrimer khi bà ấy vẫn đang ngủ say do tác dụng của liều thuốc ngủ bà ấy uống đêm hôm trước. Ông còn giả vờ lần nữa, đóng kịch như mình trông thấy bà ấy đã chết. Ông đuổi khéo bà hầu phòng ra bằng cách bảo bà ấy đi lấy rượu mạnh và nước nóng. Ông còn lại một mình trong phòng. Bà hầu phòng chỉ kể được đến thế. Sau đó chuyện gì xảy ra?
Ông có thể không biết được một điều, bác sĩ Robert ạ, rằng có những công ty lau rửa cửa sổ làm việc vào sáng sớm. Một công nhân lau cửa sổ cùng với cái thang của ông ta đã đến đúng vào lúc ông hành động. Anh ta dựng thang bên cạnh nhà và bắt đầu làm việc. Cửa sổ đầu tiên anh ấy phải lau là cửa sổ phòng bà Lorrimer. Tuy nhiên khi chứng kiến sự xảy ra, anh chàng vội chuyển sang cửa sổ khác, nhưng trước đó anh ấy đã thấy tất cả. Anh ta sẽ kể lại cho ta nghe chuyện đó.
Poirot bước nhẹ ra cửa, vặn nấm đấm gọi to:
- Vào đi Stephen.
Rồi quay lại.
Một anh chàng to béo vụng về, có bộ tóc đỏ, bước vào. Tay anh ta vặn vẹo chiếc mũ có đề dòng chữ: “Công ty lau cửa sổ Chelsea”.
Poirot nói:
- Anh có nhận ra ai ở trong phòng này không?
Anh ta nhìn quanh, sau đó gật đầu rụt rè về phía bác sĩ Robert:
- Ông này đây ạ - Anh chàng nói.
- Hãy kể cho chúng tôi nghe anh gặp ông ấy lần cuối khi nào và khi đó ông ấy đang làm gì?
- Dạ vào buổi sáng ạ. Lúc tám giờ, ở nhà một bà ở đường Cheyne ạ. Tôi bắt đầu làm việc ở đấy ạ. Bà chủ nằm trên giường, trông ốm yếu lắm. Bà vừa trở đầu trên gối. Tôi nghĩ ông đây là bác sĩ. Ông vén tay áo bà lên và đâm vào cái gì ở tay bà ở đoạn này ạ - anh giơ tay lên chỉ - Bà ngã người ra gối. Tôi nghĩ mình nên sang cửa sổ khác thì hơn, thế là tôi làm như vậy. Hành động như thế có gì sai không ạ?
- Anh làm thế rất hay, anh bạn ạ - Poirot đáp.
Ông khẽ nói:
- Thế nào? Eh bien (sao), bác sĩ Robert?
- Đấy chỉ là thuốc làm tỉnh lại thôi mà - Robert lúng túng. Tôi cố gắng để cứu bà ấy. Thật là lạ…
Poirot ngắt lời hắn:
- Chỉ là thuốc hồi tỉnh thôi ư? Methylo, clyclo, bevennyl, methyl, malonyl urea - Poirot uốn lưỡi thốt ra từng âm ngọt xớt - Đơn giản hơn thì gọi là Evipan, được dùng làm thuốc mê cho các cuộc giải phẫu ngắn. Tiêm thẳng vào tĩnh mạch với lượng lớn gây ra ngất xỉu tức thì. Rất nguy hiểm khi trước đó người bệnh đã dùng thuốc ngủ hoặc bất kỳ loại thuốc nào có barbituric. Tôi đã thấy vết thâm tím trên tay bà ấy, nơi rõ ràng là chỗ tiêm một loại thuốc gì đó vào tĩnh mạch. Loại thuốc đó cuối cùng đã được ngài Charles Imphrey, chuyên gia phân tích của Sở cảnh sát phát hiện ra một cách dễ dàng.
- Ông giết người thế đấy - Battle bảo - Không cần phải chứng minh vụ Shaitana nữa. Tuy thế nếu cần chúng tôi sẽ cho ông hay về vụ ông đã giết ngài Charles Craddock và cả bà vợ ông ấy nữa.
Việc nhắc đến tên hai người này đã kết liễu Robert. Hắn dựa vào ghế:
- Tôi xin hàng - hắn nói - Các ông đã tóm cổ tôi rồi. Chắc thằng quái Shaitana đã kể hết với ông trước khi ông tới nhà lão tối hôm đó? Tôi cứ nghĩ mình phải nhận trước chuyện đó.
- Ông không phải cảm ơn Shaitana đâu - Battle nói. Ông phải nghiêng mình trước ngài Poirot đây.
Ông đi ra cửa và hai người khác bước vào.
Giọng sĩ quan cảnh sát trở nên trịnh trọng khi ông đọc lệnh bắt chính thức.
Khi cửa đóng lại sau lưng kẻ bị buộc tội, bà Oliver sung sướng nói có vẻ không được thật lắm:
- Tôi đã chẳng luôn tuyên bố hắn là thủ phạm còn gì!

CHƯƠNG XXXI
VÁN BÀI LẬT NGỬA

Đó là giờ phút của Poirot, mọi khuôn mặt đều quay về phía ông. Ông mỉm cười nói:
- Các bạn thật là tốt. Các bạn hiểu rằng tôi đã rất đắc ý với bài tuyên án vừa rồi. Tôi quả là một lão già tầm thường.
Theo tôi, đây là một trong những vụ án hay nhất tôi được biết. Các bạn thấy đấy, chẳng có gì lắm. Có bốn người, chắc chắn một trong số đó là thủ phạm, nhưng ai? Có gì để buộc tội không? Về mặt vật chất thì không. Chẳng có một manh mối nào hết, không dấu tay, không tài liệu hay giấy tờ buộc tội nào, chỉ có chính những nhân vật ấy.
Còn một đầu mối nữa, những tờ ghi kết quả các ván bài.
Chắc các bạn còn nhớ, ngay từ đầu tôi đã tỏ ra rất quan tâm đến kết quả ấy. Chúng nói với tôi về các nhân vật đã ghi từng tờ và còn hơn thế nữa. Chúng đã gợi cho tôi một ý rất quí. Tôi đã lập tức nhận thấy rằng, trong ván thứ ba, con số 1.500 ở trên. Con số đó chỉ có thể cho biết một điều - chuẩn bị ăn hết quân bài. Nào, nếu có một người sắp sửa quyết định gây tội ác trong hoàn cảnh bất bình thường, như trong khi đang chơi bài Brit này chẳng hạn, kẻ đó rõ ràng là phải liều lĩnh ở hai điều rất nghiêm trọng: thứ nhất là nạn nhân có thể sẽ kêu lên; thứ hai là, ngay cả khi nạn nhân không thể kêu, thì một trong số ba người kia có thể tình cờ nhìn lên vào đúng lúc quan trọng nhất và thực sự chứng kiến hành động.
Bây giờ, đối với điều liều lĩnh thứ nhất thì không có cách nào gỡ được. Nó giống như vận may của kẻ đánh bạc. Còn đối với mối nguy thứ hai thì có thể làm được gì đó. Ta dễ thấy là trong một ván bài hấp dẫn và gây cấn thì cả ba tay chơi còn lại điều dốc hết tâm trí vào cuộc chơi. Ngược lại, nếu ván bài đơn điệu thì họ có nhiều khả năng sẽ nhìn ngó xung quanh hơn. Còn việc chuẩn bị ăn hết quân bài thì luôn luôn kích thích. Thường thường nó làm cho ván bài hấp dẫn lên gấp bội, như trong trường hợp này chẳng hạn. Tất cả ba người đều chơi rất chăm chú. Người xướng bài cố chiến thắng, còn những địch thủ thì ráng đánh bài thật chính xác để hạ anh ta. Như thế rõ ràng có khả năng là tội ác đã gây ra vào ván bài này và tôi quyết tìm ra một cách chính xác, theo khả năng của mình, để xem xét các nước bài được đánh thế nào. Tôi mau chóng phát hiện ra rằng người ngửa bài trong ván này là bác sĩ Robert. Tôi ghi nhớ điều đó và xem xét vấn đề từ góc độ thứ hai - góc độ tâm lý. Trong số bốn người, bà Lorrimer làm tôi lưu ý, coi như người có khả năng nhất trong việc vạch kế hoạch và thực hiện thành công một vụ giết người. Nhưng tôi không thể liệt bà vào loại có thể gây tội ác dựa trên sự khích lệ của tình thế. Mặt khác, hành động của bà ấy tối hôm đó làm tôi bối rối. Tôi cho rằng hoặc chính bà ấy đã giết hoặc bà ấy biết ai giết. Tuy vậy cô Meredith, thiếu tá Despard và bác sĩ Robert đều có khả năng về mặt tâm lý, như tôi vừa nói, mỗi người này đều có thể phạm tội ác từ một góc độ hoàn toàn khác.
Sau đó tôi tiến hành cuộc thử thứ hai. Tôi lần lượt đề nghị bốn người kể xem họ nhớ gì về căn phòng. Từ đó tôi có những thông tin rất quí. Trước tiên, người có khả năng nhận thấy con dao găm nhất là bác sĩ Robert. Ông ta là người có khả năng quan sát bẩm sinh về mọi thứ - ta gọi là người có óc quan sát. Về các ván bài Brit thì hầu như ông ta không nhớ được nhiều, nhưng việc ông ta quên sạch sành sanh cứ như là ông ta lưu ý chuyện khác vào đêm hôm đó. Các bạn thấy không, bác sĩ Robert lại được để ý.
Tôi khám phá rằng bà Lorrimer có trí nhớ tuyệt vời và tôi suy ra là với những người tập trung tư tưởng cao độ như bà ta thì có giết người ngay bên cạnh bà ấy cũng chẳng biết gì hết. Bà ta đã cho tôi biết một thông tin rất quan trọng: Chính bác sĩ Robert đã xướng số 1500 chuẩn bị ăn hết bài một cách không biện minh được. Ông ta đã xướng bài rất phù hợp với bài của bà Lorrimer chứ không phải bài mình làm cho bà ấy dễ đánh hẳn.
Cuộc thử thứ ba, tôi và ngài sĩ quan cảnh sát Battle cùng xây dựng một phần lớn là việc tìm cho ra những vụ giết người trước đó để xác minh cách giết người tương tự. Công trạng của việc này thuộc về ngài Battle, bà Oliver và đại tá Race. Khi nói chuyện với ông bạn Battle đây, ông ấy đã thú nhận là đã thất vọng vì không có điểm nào tương tự giữa ba vụ giết người trước đó với vụ giết ông Shaitana. Song thực ra không phải như vậy. Hai vụ giết người mà bác sĩ Robert gây ra, khi kiểm tra kỹ càng và từ quan điểm tâm lý chứ không phải cách thức đã chứng tỏ hầu như hoàn toàn giống nhau. Cả mấy lần giết người như tôi vừa mô tả, đều là giết công khai. Chổi cạo râu bị tẩm độc ngay tại phòng rửa mặt trong khi bác sĩ đường hoàng rửa tay sau lúc thăm bệnh. Vụ giết bà Craddock dưới cái vỏ tiêm thuốc phòng dịch cũng lại được tiến hành rất công khai, như ta vẫn nói: giữa thanh thiên bạch nhật. Phản ứng của thủ phạm cũng rất giống nhau. Rút vào một góc, hắn chộp thời cơ và hành động mau lẹ, táo bạo, hoàn hảo, ngang nhiên lừa gạt - giống hệt như cách chơi bài Brit của hắn. Giống như khi đánh bài Brit trong vụ giết Shaitana, hắn chờ đợi thời cơ khá lâu và chơi bài rất khá. Cú đòn rất hoàn hảo và đúng vào lúc thích hợp nhất.
Chính khi tôi quyết định dứt khoát Robert là thủ phạm thì bà Lorrimer mời tôi tới chơi và đã tự buộc tội mình một cách rất thuyết phục. Suýt nữa tôi đã tin bà ấy. Một hai phút gì đó tôi đã dao động, nhưng rồi tôi lấy lại được bình tĩnh để suy nghĩ. Đúng là không thể như vậy được.
Nhưng chuyện bà ấy kể còn gây khó khăn hơn nhiều.
Bà bảo đảm rằng đã thực sự tông thấy Anne Meredith gây tội ác. Mãi đến sáng hôm sau, khi đứng bên giường người đàn bà đã chết, tôi mới thấy mình vẫn đúng và bà Lorrimer cũng đã nói lên sự thật.
Anne Meredith đi lại phía bếp lửa, và thấy rằng ông Shaitana đã chết. Cô ta cúi xuống phía ông ấy, có lẽ còn giơ tay ra về phía chiếc đầu đanh ghim bằng ngọc sáng lấp lánh. Cô ta sắp kêu lên nhưng lại thôi. Cô nhớ lại điều Shaitana đã nói lúc ăn chiều. Có thể ông ấy có để lại một số ghi chép gì đó chăng. Còn chính cô, Anne Meredith có động cơ mong muốn ông chết đi. Mọi người sẽ nói cô ta giết ông ấy. Cô ta không dám kêu lên. Run rẩy vì sợ và hiểu biết tình thế, cô ta trở về chỗ.
Cho nên bà Lorrimer đã đúng, bởi vì bà nghĩ rằng mình đã trông thấy tội ác; song tôi cũng đúng vì thật ra bà chẳng thấy ai giết cả.
Nếu Robert dừng tay lại ở đấy thì tôi nghi ngờ khả năng ta có thể bắt hắn nhận tội. Chúng ta rất có thể làm được như vậy bằng một loạt cách khôn khéo và những thủ đoạn lòe bịp. Dù sao tôi cũng cố gắng. Nhưng hắn đã mất tinh thần và một lần nữa đã quá tay. Lần này, quân bài đánh ra đã hại hắn và hắn đã thất bại thảm hại.
Không có gì nghi ngờ rằng hắn cảm thấy bứt rứt không yên. Hắn biết là Battle đang sục sạo mọi nơi. Hắn thấy trước tình hình hiện nay không biết sẽ tiến triển ra sao, cảnh sát vẫn tìm kiếm và biết đâu nhờ một may rủi nào đó lần ra được dấu vết tội ác trước của hắn. Hắn nghĩ ra một ý tuyệt vời là biến bà Lorrimer thành vật hy sinh cho mình. Rõ ràng, con mắt lão luyện của hắn đã đoán biết được bà ta ốm và bà ta không thể sống lâu nữa. Trong hoàn cảnh ấy, thì điều rất tự nhiên là bà ta lựa chọn cách kết liễu đời mình nhanh chóng và trước đó, thú nhận tội ác! Vì thế hắn đã cố gắng thu thập được dạng chữ viết của bà Lorrimer; làm giả ba bức thư rồi đến nhà bà sáng hôm sau với câu chuyện rằng mình vừa nhận được thư bà. Người hầu của hắn đã được lệnh gọi điện cho cảnh sát. Tất cả mọi điều cần thiết cho hắn chỉ là sự khởi đầu. Và hắn đã nắm được. Đến khi bác sĩ giải phẫu của cảnh sát đến thì mọi chuyện đã xong xuôi cả. Bác sĩ Robert xin sẵn sàng kể lại mình đã làm hô hấp nhân tạo song không ăn thua gì nữa. Điều đó hoàn toàn hợp lý và thẳng thắn.
Trong tất cả những tính toán ấy, hắn không hề có ý định chuyển mối ngờ vực của cảnh sát sang cho Anne Meredith. Thậm chí, hắn không biết cả chuyện đêm hôm trước cô ta đến đó chơi nữa. Hắn chỉ nhằm vào có mỗi chuyện an ninh của mình và chuyện tự tử.
Quả thật có lúc hơi khó khăn cho hắn khi tôi hỏi liệu hắn có biết nét chữ của bà Lorrimer không. Hắn suy nghĩ khá nhanh đấy chứ, nhưng vẫn chưa đủ mau lẹ.
Từ Walingford, tôi đã gọi điện cho bà Oliver. Bà đã góp phần mình bằng việc ru ngủ mối nghi ngờ của hắn và đưa hắn tới đây. Sau đấy, khi hắn tự chúc mừng mình là mọi chuyện đều tốt đẹp tuy không hoàn toàn như hắn dự định thì cú đấm đã giáng xuống. Hercule Poirot xuất hiện và tên bạc bịp này sẽ thôi không bày thêm trò nào nữa. Tôi đã lật ngửa ván bài rồi. C’est finale (thế là hết)!
Im lặng. Rhoda thở dài, nói:
- Cái anh chàng lau cửa sổ lại có ở đó, thật là may quá đi!
- May mắn ấy ư? Không phải đâu cô ạ. Đó là chất xám của Hercule Poirot đấy. Và nó nhắc tôi là…
Ông đi ra cửa.
- Vào đi, vào đi, anh bạn thân mến. Anh đã thủ vai mình à merveille (rất tuyệt).
Ông quay lại với anh chàng lau cửa sổ đang cầm mớ tóc đỏ trên tay và trông hoàn toàn khác.
- Bạn tôi, anh Gerald Hemingway, một diễn viên trẻ đầy triển vọng.
- Thế ra không có ai lau cửa à? - Rhoda kêu lên - Không ai trông thấy hắn à?
- Tôi thấy - Poirot đáp - Nhờ đôi mắt của trí óc ta có thể nhìn được nhiều hơn đôi mắt thật. Ta chỉ cần ngả người ra và nhắm mắt lại.
Despard vui vẻ nói:
- Rhoda, ta đâm chết ông ấy đi, thử xem hồn ma ấy có quay lại và tìm ra được ai giết mình không?


HẾT

Những Quân Bài Trên Mặt Bàn - AGATHA CHRISTIE
Đã mang vào thư viện

Cảm ơn HanAn đã góp sức cho thư viện