Anh Thợ Giày Marup (Maroul)
Ngày xưa có một anh thợ giày tên là Marup. Vợ anh rất xấu và độc ác, cho nên người ta gọi chị là con Khỉ Cái. Chị ta hay nói xấu người khác và hay gây lộn với họ. Mảup âm thầm đau khổ, thường bị chị ta châm biếm chua cay.
Một hôm vào mùa xuân, chị với nói với Marup:
- Tôi muốn ăn nho! Anh ra chợ mua về cho tôi!
- Mùa này làm gì có nho? - Marup đáp - Nho bây giờ mới ra lá!
- Tôi cóc biết, - Khỉ Cái la lối - Không có nho thì đừng về.
Marup tìm khắp chợ nhưng vẫn không có nho, thế là anh không dám về nhà. Anh đi lang thang khắp thành phố. Đến tối, anh ngồi trên một tảng đá gần tường thành, hai tay ôm đầu, khóc nức nở. Bỗng bức tường phía sau anh mở ra, rồi một ông thần xuất hiện.
- Anh làm gì ở đây? - Thần hỏi Marup.
- Tôi rất khốn khổ, - Anh đáp.
- Vì vợ anh, con Khỉ Cái chứ gì?
- Tại sao ông biết? - Marup ngạc nhiên hỏi.
- Tôi biết nhiều chuyện lắm. Ví dụ tôi biết anh là thợ giày và hiện giờ anh muốn đi khỏi đây xa hàng ngàn dặm.
- Đúng thế, - Marup thú nhận.
- Không có gì đơn giản hơn! - Vị thần vừa cười vừa nói - Leo lên lưng tôi và ôm cho chặt là được.
Marup nghĩ là vị thần đùa với mình, nhưng anh cứ leo đại lên và vị thần liền bay lên trời. Thành phố phía dưới nhỏ dần, rồi anh thấy biển và sa mạc. Đêm đến và chỉ một lát sau mặt trời mọc lên sau những hòn núi cao.
Vị thần để Marup trên đỉnh núi rồi nói:
- Bây giờ anh phải đi một mình thôi. Cứ đi đi, anh sẽ gặp một thành phố.
Nói xong, vị thần biến mất.
Marup đi xuống thung lũng, đến cổng một thành phố thật đẹp. Vừa qua khỏi tường thành, anh tự nhủ: "miễn sao ta kiếm sống ở đây được là tốt".
- Anh ở đâu đến? - Lính gác hỏi anh.
- Ở Kero (Caire) - Marup đáp.
- Anh đi đường mất bao lâu?
- Không lâu lắm. Tối qua tôi còn ở đằng ấy.
- Anh nói tầm bậy. Chúng tôi ở cách Kero hàng nghìn dặm! - Lính gác nói.
Nhiều người tụ lại. Tất cả đều cho là anh điên.
- Xin các ông giúp tôi, - Marup van xin - Tôi phải kiếm việc làm.
- Anh biết làm gì? - Họ hỏi anh.
- Sửa giày. Tôi là thợ giày.
- Thở giày! - Họ nói rồi phá ra cười - Anh chọn sai nghề rồi. Anh sẽ không kiếm nổi tiền mua bánh mì đâu. Quay về nhà đi!
Marup chán nản đi vào một đền thờ. Anh quỳ xuống và suy nghĩ: "Khi nói với họ mình từ Kero đến và là thợ giày thì họ lại nhạo báng mình. Thì thôi! Mình sẽ nói láo!"
Marup quyết định rồi bèn lấy trong áo lót ra năm đồng tiền vàng, số tiền anh đã giấu vợ. Anh ghé vào phòng tắm, tắm rửa, xức nước hoa, thay áo quần và khăn quấn đầu đã giặt sạch sẽ. Rồi anh mua một con lừa cái ở khu chợ bán súc vật và mua một cậu giúp việc da đen ở chợ bán nô lệ. Anh leo lên lừa và sai cậu bé giúp việc chạy trước để báo rằng phú ông danh tiếng Marup đang quá bộ đến thăm các thương gia trong thành phố.
Chú nô lệ da đen ráng sức la lớn. Marup theo sau, ngồi thẳng băng trên lưng lừa, ưỡn mình kiêu hãnh. Tin anh đến thăm loan truyền rất nhanh. Khi Marup và người giúp việc đến chợ, các thương gia đã ra khỏi cửa tiệm để chào đón anh rồi.
- Tao sẽ cho mày một đồng bạc - Marup nói nhỏ vào tai cậu bé khi nó giúp anh bước xuống lừa - mày hãy la lớn lên là đã nhận của tao 10 đồng vàng, hiểu không?
- Dạ hiểu, thưa ông chủ! - Tên nô lệ đáp vừa lén lút lấy đồng bạc.
- Ồ! - nó la lên - Mười đồng vàng! Phú ông Marup đã cho tôi 10 đồng vàng!
- Xin chào các ông chủ! - Anh chàng thợ giày quỷ quyệt chào các thương gia làm như không có chuyện gì xảy ra - Tôi tên là Marup, nhưng người ta thường gọi là Phú ông Marup.
- Xin chào! - Các thương gia đồng thanh đáp, họ rất kinh ngạc trước thái độ rất hào phóng của anh - Ngài từ đâu đến?
- Các tàu của tôi thả neo ở thành phố Bát Ra (Basra) - Marup đáp.
- Ở Ấn Độ à? - Họ hỏi.
- Vâng, ở Ấn Độ, nhưng những chiếc khác thì đến từ Trung Hoa, NuyBi (Nubie), Síp (Chypre) và Vơ ni đơ (Venise).
- Ông có nhiều tàu thế à? - các thương gia hỏi, họ hết sức kinh ngạc.
- Mới chỉ có khoảng 20 chiếc cập bến thôi, những chiếc khác đang còn chạy ngoài biển.
- Ông buôn bán cái gì? - các thương gia hỏi, càng lúc họ càng kinh ngạc thêm.
- Đồ gia vị, ngọc, ngà voi, chén bát sành, nhưng chủ yếu là vải vóc: hàng vải của Bidang, của Xiri và của Vơ ni đơ, hàng gấm nhung, tơ lụa, vải màu và đồ thêu....Hàng của tôi có chất lượng cao và luôn làm vừa lòng các vị quân vương nhưng tôi muốn bán rẻ cho các ông.
- Thánh A La thật vĩ đại! - các thương gia thốt lên, họ chỉ bán loại vải thô và những chiếc bình xách tay bằng đồng. Năm thì mười hoạ đấng quân vương của họ, một người rất hà tiện, mới đến mua cho họ vài thứ, chỉ là những tấm chăn cho lạc đà hay vài trái dưa leo.
- Ông mang đến bao nhiêu kiện hàng? - họ hỏi.
- Một số lượng rất lớn, - Marup đáp, giọng rất tự tin.
- Hàng đâu rồi? - những thương gia hỏi, có vẻ hoài nghi.
Câu hỏi muốn gài bẫy, nhưng Marup không nao núng.
- Hiện giờ, các đoàn lạc đà chở hàng của tôi chắc đang ở đâu đó trong núi. Đoàn chở hàng đi rất chậm. Tôi phải đi trước, - Marup nói, vừa ngáp.
- Ông không sợ bị mất hàng sao?
- Mất à? - Marup đáp, vẻ khinh khỉnh - Mất cả hàng ngàn bao vải à? Những chiếc tàu khác của tôi từ Ba Tư sẽ chở tới cho tôi nhiều hơn nữa.
Một bà ăn mày đi quanh đám đông. Các thương gia lạnh lùng, nhìn đi chỗ khác. Marup lấy trong túi ra bốn đồng tiền vàng, số tiền còn lại của mình, anh ném hết cho bà ta, khiến các thương gia há hốc mồm ra nhìn. Phú ông Marup không những có tàu biển mà chỉ có thánh A La mới biết là bao nhiêu, ông cung cấp gấm vóc cho các đấng quân vương, mà còn ném tiền vàng cho ăn mày như ném rác vậy!
Họ mời anh vào nhà, dọn thức ăn lên và đối xử với anh rất kính trọng. Marup ăn uống no nê rồi nói với họ:
- Nói thật với các ông, tôi bắt đầu chán ngán công việc làm ăn mua bán rồi.
Anh ta quay qua một thương gia hỏi tiếp;
- Ông có muốn đại diện cho tôi để bán một tá kiện hàng xa tanh không? Giá trị số hàng này khoảng năm trăm đồng tiền vàng. Nếu ông trả cho tôi ba trăm, thì tất cả số hàng này sẽ là của ông. Khi tàu đến, ông cứ bốc số hàng này xuống. Ông sẽ kiếm được một số lời rất lớn, nhưng tiền bạc đối với tôi chẳng nghĩa lý gì.
Cặp mắt của người thương gia sáng lên, ông ta lấy ba trăm đồng tiền vàng ra ngay. Marup chia hai số tiền. Anh ta giữ một nửa, còn một nửa anh ta để trên cái mâm đựng kẹo bánh. Anh ta nói:
- Tôi có thói quen chia sớt tài sản cho người nghèo. Để gia nhân của quý vị phân phát cho ăn mày!
Các thương gia ngồi im thin thít sững sỡ.
- Còn ông, ông bạn, - Marup nói với một thương gia khác - ông có muốn bán một trăm kiện hàng mút xơ lin của tôi không? Ông trả cho tôi hai ngàn đồng tiền vàng, ông sẽ lấy lại gấp đôi, điều này chẳng thấm thía gì với tôi hết. Tôi thật không muốn buôn bán nữa.
Người thương gia tính toán thật nhanh, nhận thấy ông ta sẽ lời gấp ba, liền sai gia nhân về nhà lấy đến hai ngàn đồng tiền vàng. Marup lại chia thành hai đống: một cho anh ta, một cho ăn mày.
Khi đêm đến, Marup đã bán hết một ngàn kiện vải vóc. Sang ngày thứ hai, anh ta bán một ngàn bao gia vị, ngày thứ ba bán ngọc, ngà voi và chén bát sành sứ. Luôn luôn anh ta chia số tiền thu được ra làm hai phần. Người nghèo phu quanh anh ta cám ơn rối rít.
Các thương gia thấy hắn làm như thế bèn nói với nhau:
- Có lẽ hắn khùng rồi!
"Chắc hắn quá giàu, giàu không thể tưởng tượng nổi!" - họ lại nghĩ.
- Hắn là thằng lừa đả rồi! - cuối cùng họ nói - Đã bảy ngày rồi mà chẳng thấy hàng hóa đâu hết.
Các thương gia buồn bã, đến than phiền với quốc vương. Quốc vương là một người ham tiền nhưng lại rất keo kiệt. Ông ta bảo làm ăn mà trả tiền trước như vậy thì thật là ngu ngốc và bèn nghĩ cách để có lợi cho mình. Ông ta sẽ cho mời Marup đến, dọa là anh đang làm một việc phi pháp, khi hàng đến, ông ta sẽ tịch thu hết rồi nện anh một trận và đuổi ra khỏi xứ.
Tin quốc vương mời vào hoàng cung khiến Marup lo vô cùng, nhưng anh vẫn thu hết can đảm để đến.
- Khi nào hàng của anh đến? - Quốc vương hỏi, thái độ rất thân ái.
- Trong một thời gian ngắn nữa, - Marup nói láo - Đợt vừa rồi hàng đến chậm là vì bị bọn cướp tấn công.
- Hàng mất hết rồi sao? - Quốc vương buồn bã hỏi.
- Không, - Marup đáp, tươi cười - lính của tôi đã đẩy lui được bọn cướp.
- Lính của anh à? - Quốc vương hỏi, vẻ lo sợ - Hàng của anh có lính áp tải à?
- Dạ, có chứ, tôi luôn luôn cho người theo bảo vệ, - Marup nói láo một cách trơ trẽn.
- Lính của anh có đông lắm không? - Quốc vương hỏi, hy vọng lực lượng canh gác của mình đủ sức đánh bại.
- Khoảng ba ngàn - Marup đáp.
Quốc vương ngạc nhiên, vừa lo sợ. Làm sao chiếm được số hàng có một đạo quân hùng hậu như thế bảo vệ? Công việc không thể làm được, nhưng Quốc vương rất tham lam nên lão không từ bỏ ý định.
- Ta sẽ mua hết hàng của anh - lão thương lượng.
- Tôi đã bán hết cho các thương gia rồi, - Marup đáp.
- Các thương gia không dám cãi lời ta đâu! -Quốc vương hét lớn - Anh muốn trao đổi cái gì?
- Tôi muốn con gái ngài, - Marup đáp vẻ tự tin.
Quốc vương ngần ngừ một chút, rồi vì quá tham lam, nên cuối cùng ông bằng lòng.
Đám cưới được tổ chức liền.
Trong buổi tiệc cưới, Quốc vương nhủ thầm:
- Chắc hắn là một thằng ngốc.
Một tuần sau ông ta lại nghĩ: "Hắn yêu con gái mình quá sức đến nổi chịu bỏ cả tài sản. Quả tình yêu quí hơn vàng!".
Cuối cùng Quốc vương nghĩ: "Phải chăng hắn là một thằng lừa đảo? Sáu mươi ngày qua rồi mà chẳng thấy hàng hóa đâu cả?"
Quốc vương lo lắng, cho gọi con gái đến, ra lệnh nàng phải tìm cho ra sự thật.
Trong thời gian này, Marup yêu say đắm Miriam (Myriam). Anh ta đau khổ vì phải sống trong tình trạng nói láo, không thú thật cho nàng hay sự thực về mình. Khi nàng van xin anh nói ra sự thực, anh bèn thú với nàng anh chỉ là tên thợ giày nghèo hèn, có người vợ dữ dằn ở Kero, được mệnh danh là Khỉ Cái. Anh kể cho nàng nghe tất cả những chuyện đã xảy ra từ khi anh ngồi khóc gần tường thành.
- Bây giờ em cứ sai lính gác đuổi anh đi - Marup nói, hai tay ôm lấy mặt.
Nhưng Miriam cũng yêu Marup. Nàng không đuổi anh cũng không cho người đi tìm lính.
- Chuyện này khó đây - nàng dịu dàng nói với anh - Cha em rất dữ tợn. Nếu biết được sự thật thì ông sẽ giết anh ngay lập tức. Sáng mai anh hãy thay áo quần nông dân, lấy một con lừa trong chuồng và rời khỏi thành phố ngay, như thể anh vừa ra chợ bán phó mát trắng và hành tây vậy. Anh đi về phía mặt trời lặn. Trong vòng 10 ngày, anh sẽ đến một nơi nằm ngoài quyền cai trị của cha em. Anh cứ ở lại đấy. Anh có thể hành nghề sửa giày, sống lương thiện. Anh cố sống một năm và một ngày. Ở đây, em sẽ cố thuyết phục cha cho anh trở về. Nếu không, em sẽ đến với anh và khi ấy không ai có thể chia rẽ đôi ta được.
- Anh chỉ là một tên thợ giày hèn mọn, - Marup thở dài - Còn em, em là con gái một Quốc vương.
- Thà là thợ giày còn hơn làm kẻ nói láo, - Miriam đáp - Cầu đấng A La phò hộ cho anh.
Sáng hôm sau, Marup ra đi. Đi đến ngày thứ mười, anh tới một thành phố nằm trên ngã ba sông thì dừng lại. Anh sống bằng nghề sửa giày qua ngày để đợi tin của Miriam. Trong thời gian này, cô gái con Quốc vương van xin cha tha thứ cho Marup. Nhưng là người tham lam độc ác, nên lão không chịu.
Sáu tháng trôi qua, Marup không chịu đựng nổi nữa. Anh tự nhủ: "Về đấy, người ta sẽ chặt đầu mình, còn ở đây, mình sẽ chết vì đau khổ. Như nhau thôi! Mình muốn gặp lại được người yêu!"
Anh rời thành phố, đi về phía mặt trời mọc.
Anh đi được năm ngày thì thấy một người nông dân đang cày ruộng. Anh chào bác ta rồi xin một ít bánh mì và muối.
- Tôi không mang theo gì để ăn hết, - bác nông dân đáp - Anh hãy canh chừng con bò này để tôi về nhà lấy bánh ra cho.
Marup ngồi xuống cỏ đợi."Sao ta không giúp con người thật thà này?" - Anh nghĩ.
Làm việc một lát thì bỗng lưỡi cày va vào cái gì đấy. Anh cúi xuống bươi đất lên và thấy một phiến đá. Anh gắng hết sức nâng phiến đá lên: bên dưới có những bậc thang. Lấy làm lạ, Marup đi xuống. Anh tìm thấy một cái động sáng sủa một cách kỳ lạ. Nhiều kim cương và hàng ngàn thứ đá quí khác chất đầy trong những chiếc tủ, sáng long lanh đủ màu sắc. Marup hầu như chói cả hai mắt. Đang kinh ngạc nhìn ngắm kho tàng thì bỗng nhiên anh thấy một chiếc nhẫn để trên cái bàn bằng gỗ mun.
- Chiếc nhẫn thật tuyệt vời! - Marup thì thào.
Anh đến gần và thấy trên chiếc nhẫn có khắc nhiều dấu lạ. Vì không đọc thấy rõ, nên anh lấy tay lau chiếc nhẫn cho sạch. Bỗng một vị thần hiện ra và nói:
- Thưa chủ nhân, ông muốn gì?
- Ông là ai? - Marup hỏi nhỏ, giọng lo sợ.
- Tôi là thần nhẫn.
- Ông có thể làm theo mọi điều ước của tôi được không? - Marup hỏi, sau khi đã lấy lại bình tĩnh.
- Không, - vị thần đáp - Ta chỉ có thể thực hiện 12 điều thôi, rồi chiếc nhẫn sẽ hóa ra tro bụi.
Marup nghĩ, " Mười hai điều ước là quá nhiều rồi", anh chỉ cần điều ước duy nhất là tìm lại Miriam và được sống với nàng suốt đời.
Tuy nhiên, khi nghĩ đến 12 điều mong ước, Marup thấy hiếu kỳ, anh muốn đùa thử xem sao.
- Đưa ta lên trời, - anh ra lệnh.
- Đây là điều ước thứ nhất phải không? - Thần hỏi.
- Đồng ý, đây là điều ước thứ nhất, - Marup đáp.
Lên cao, anh thấy bác nông dân đang đem bánh mì và muối đến cho anh.
- Thần hãy đem hết kim cương và đá quí đến nhà cho người ấy, - Marup ra lệnh cho thần.
- Nếu ngài muốn thế thì đấy là điều ước thứ hai.
Marup xuống lại đất. Anh ngồi ăn bánh mì với bác nông dân.
- Bác là người rất tốt với tôi. Bác sẽ tìm thấy ở nhà mình một vài thứ đặc biệt. Đấy là món quà của tôi để cảm ơn bác.
Người nông dân cười, không hiểu chuyện gì hết. Sau đó hai người chia tay.
Một lát sau, Marup thấy đi bộ bên con lừa mệt quá, anh bèn leo lên lưng nó. Nhưng con vật ngu dốt này bỏ chạy. Marup nổi giận, ra lệnh cho vị thần bắt con vật khốn kiếp này lại.
- Tuân lệnh ngài - Thần nói - Đây là điều ước thứ ba.
Vị thần bắt con lừa, nhưng nó đang bị kích động nên nhiều lần làm cho Marup té xuống.
- Bắt nó yên lại cho ta, - Marup hét lên.
- Ước muốn thứ tư của ngài rồi đấy, - thần nói.
Marup cưỡi lên lưng lừa, đi về phía mặt trời mọc. Đến ngày thứ mười, anh thấy tường thành của thành phố nơi người yêu đang ở. Anh dừng lại một chút để suy nghĩ. Rồi anh lấy chiếc nhẫn trong túi ra, chùi lên nhẫn. Anh ra lệnh:
- Ta muốn có một ngàn con lạc đà, một ngàn con lừa thồ trên lưng những bao gấm vóc, mút xơ lin, xoa, vải vóc đủ màu sắc và thêu vàng, những thùng ngọc, ngà voi và chén bát bằng sành, những bao gia vị. Đi theo hộ tống đoàn thú chở hàng là ba trăm nô lệ và ba ngàn tên lính.
- Đây là ước muốn thứ năm, - thần nói. Và chỉ trong chớp mắt, trước mặt Marup đã hiện ra những thứ anh yêu cầu. Nhưng đoàn chở hàng vẫn bất động.
- Bảo chúng đi tới! - Marup quát.
- Ước muốn thứ sáu rồi đấy, - vị thần nói, và đoàn chở hàng lên đường.
- Còn tôi, bộ thần tưởng tôi cứ tiếp tục cưỡi lừa sao? - Marup la lớn - Thần có biết nghĩ ra một cái kiệu có bốn vị quan lớn gánh, rồi một bộ áo quần đẹp cho tôi không?
- Được chứ, nhưng tôi nghĩ đến những thứ ích lợi hơn, - Thần giận dữ đáp.
Một giây sau, ước muốn thứ bảy của Marup được thực hiện.
Bốn vị quan khiêng kiệu cho Marup đi qua các đường phố. Nô lệ chất hết hàng hoá vào kho của Quốc vương, Khi đã đầy kho, Marup lấy nhiều kiện vải vóc đem tặng cho các thương gia, cho các viên chức trong triều, rồi phân phát từng nắm ngọc cho dân ăn mày.
Quốc vương mừng rỡ. Thương gia và quan lớn triều đình đều thỏa mãn, còn giới ăn mày thì không hết lời ca tụng Marup.
Chỉ có Miriam, con gái Quốc vương là chẳng có vẻ gì sung sướng cả. Nàng ngồi trong phòng, quanh mình đầy lụa là và nữ trang, buồn bã nhìn Marup.
- Anh rất mong muốn gặp lại em, - anh nói với nàng - Anh đã tặng em những món quà quí báu, không người phụ nữ nào trên đời dám mơ ước được như thế. Em không hài lòng sao? Em có muốn 30 công chúa đến đánh đàn cho em nghe không?
- Không, - Miriam đáp.
- Vậy em muốn gì? - Marup vui vẻ hỏi - Anh trở lại đây với phong cách đế vương như thế này mà em lại không vui sao?
- Em không biết, Marup à - Miriam thở dài - Có lẽ em thích anh trở lại với em là một thợ giày thôi.
Nghe vậy, Marup nổi giận, bước theo các quan chức trong triều. Anh ăn uống thả giàn. Marup hát:
- Khi tôi chết rồi, Xin đừng chôn tôi trong cát, khô khan lắm, các bạn ơi. Không có gì uống cho đã khát.
Khi tôi chết rồi, Xin để tôi trong thùng, Ở đấy tuyệt lắm các bạn ơi. Cơn khát khỏi hành hạ tôi.
Quốc vương nói thầm bên tai Marup:
- Marup thân mến ơi, không một thương gia nào trên đời giàu có hơn anh đâu.
- Có thể lắm, - Marup đáp, vừa uống cạn ly.
- Nhưng có những Quốc vương còn giàu hơn. Thương nhân không thể giàu bằng Quốc vương được.
- Cũng đúng, - Marup đáp, vẻ không mấy nhiệt tình.
- Này ông bạn, Quốc vương quần đảp Káp (Cafre) anh tôi, có một viên ngọc to bằng cái trứng ngỗng. Anh đã thấy một viên ngọc như thế chưa?
- Tôi lấy làm buồn cho người anh của ngài. Viên ngọc của ông ta thế thì quá nhỏ! - Marup kiêu hãnh đáp. Nói xong, anh ta lấy chiếc nhẫn ra chùi - Tôi sẽ có một viên ngọc to bằng trứng con đà điểu!
- Chiếc nhẫn kỳ lạ quá! - Quốc vương nói với Marup đã say oắt rồi nên anh kể hết bí mật của chiếc nhẫn ra.
- Cho tôi xem chiếc nhẫn gần tí nữa được không? - Quốc vương hỏi.
- Sao lại không? - Marup cởi nhẫn đưa cho ông ta xem.
Ông ta xem một hồi lâu, rồi thình lình lấy ngón tay chùi lên chiếc nhẫn. Lập tức ông thần hiện ra và hỏi:
- Ông muốn gì, ông chủ?
- Thần là tôi tớ của Marup hay của chiếc nhẫn này? - Quốc vương hỏi.
- Ta là tôi tớ của chiếc nhẫn - thần đáp - Ai có chiếc nhẫn này người đó sẽ là chủ của ta. Nhưng xin đừng quên nhiệm vụ của ta chỉ giới hạn vào 12 điều ước thôi. Ta đã thực hiện được bảy điều rồi.
- Không sao, - Quốc vương đáp - Người hãy bắt thằng Marup khốn nạn này đem vứt ra ngoài sa mạc cho ta. Cho nó chết ở đấy.
- Tuân lệnh ngài, - thần đáp và làm theo lệnh.
Thần mang Marup đi và một giây sau, để anh ở giữa những đụn cát. Đêm xuống, sao lấp lánh đầy trời như kim cương. Hối hận thì đã quá trễ.
- Ta thua rồi, không ai cứu ta nổi, - Marup khóc và nằm dài trên cát chờ chết.
Ngay khi Miriam biết được hành vi bất chính của cha, nàng cho vời người thơ kim hoàn của thành phố đến, yêu cầu ông ta làm một chiếc nhẫn giống chiếc nhẫn thần. Rồi nàng đến gặp cha, nàng nói:
- Cha này, Marup nói láo với cha đấy. Anh ấy có hai chiếc nhẫn. Anh ấy đã cho cha chiếc nhẫn thần có khả năng chuyển người nào đó từ nơi này sang nơi khác, hay cung cấp vải vóc, ngọc ngà.
- Còn chiếc kia? - Quốc vương hét lên và vùng đứng dậy.
- Chiếc kia sẽ do những ác thần phục vụ. Nhẫn này không thích cung cấp những viên ngọc li ti. Khi người ta yêu cầu, nó sẽ hủy diệu cả những thành phố, dâng nước biển lên làm ngập nhiều nơi. Nó cũng biết cách giết hết mọi sinh vật, người cũng như súc vật.
Quốc vương khoái trá khi nghe nói đến những năng lực như thế, nhưng đồng thời ông ta cũng lo sợ: Marup có thể tiêu diệt cả thành phố của ông, một vị Quốc vương vĩ đại, chỉ bằng cách ra lệnh cho vua của các ác thần.
- Hắn đang cất giữ chiếc nhẫn ấy à? - lão lo sợ hỏi.
- Không, - Miriam đáp - Anh ấy đưa cho con cất - Miriam đưa chiếc nhẫn mới thuê làm ra cho ông ta xem.
- Nhẫn đẹp quá! - Quốc vương khen - Đưa ta xem gần một chút được không?
- Được chứ, - Miriam đáp, giọng thật thà - nếu cha đưa con mượn chiếc nhẫn kia.
Quốc vương không quan tâm đến chiếc nhẫn chỉ có khả năng giới hạn, nên lão đưa chiếc nhẫn cho con gái và chụp lấy chiếc nhẫn kia. Lão chùi nhưng vô ích...Trái lại, khi Miriam chùi chiếc nhẫn của mình, thần hiện ra ngay:
- Bà muốn gì, thưa bà chủ? - thần hỏi.
- Trói Quốc vương lại và đem nhốt trong phòng ta!
- Nguyện vọng thứ chín rồi đấy, - thần đáp rồi thi hành mệnh lệnh ngay.
Miriam lại chùi vào chiếc nhẫn.
- Bà muốn gì?
- Đem chồng ta về đây.
Thần thấy Marup gần chết đói và chết khát. Thần nhẹ nhàng đưa anh ta về lâu đài. Ngày đầu, Marup chỉ uống một tí nứơc đường rồi ngủ. Ngày thứ hai, khi thức dậy, anh thấy Miriam ngồi bên cạnh.
- Anh đã có được một bài học bổ ích rồi phải không? - nàng vừa nói vừa vuốt tóc anh.
- Anh hy vọng thế, - Marup thì thào đáp. Miriam dịu dàng hôn anh.
- Em không giận anh chứ? - Marup hỏi, vẻ lo buồn.
- Không, - Miriam đáp- Nhưng em sẽ không đưa lại cho anh chiếc nhẫn đâu.
- Em có lý. Em giữ chiếc nhẫn đi.
- Bây giờ làm gì với cha em đây? Ông ta đã hại anh nên rất đáng bị trừng phạt.
- Không, với thời gian, ông ta sẽ khôn ngoan ra.
- Ông không thể làm Quốc vương được nữa. Em sẽ nói với các đại thần, với nghị viên và với các tướng lãnh để mọi người bãi chức ông ấy đi.
- Nhưng ai sẽ làm Quốc vương?
- Anh. Tại sao người thợ giày lại không làm Quốc vương được?
- Nhất là khi anh ta lại có người vợ khôn ngoan như em - Marup vừa nói vừa cười.
Họ sống hạnh phúc bên nhau. Marup cai trị đất nước rất khôn ngoan và luôn luôn hỏi ý kiến vợ. Họ sinh hạ được một người con trai là Sa-Ríp (Sharif).
Một hôm thấy mình sắp chết, Miriam muốn gặp mặt chồng lần chót. Gia nhân tìm khắp nơi nhưng vẫn không thấy ông đâu hết. Nhớ lại chiếc nhẫn thần, Miriam bèn lấy trong tủ nữ trang ra, đưa tay chùi vào nhẫn.
Phải mất một hồi thật lâu thần mới hiện ra. Thần cũng già và mệt mỏi.
- Thần ơi - Miriam nói - Chúng tôi không thấy Marup ở đâu hết. Thần có biết anh ấy ở đâu không?
- Biết chứ - thần đáp.
- Thần đem anh ấy về giúp tôi, - Miriam cầu xin - Đây là ước nguyện thứ 12 phải không?
- Thứ mười một, - thần sửa lại và ra đi.
- Anh đi đâu thế? - Miriam hỏi khi ông ngồi bên bà.
- Ra phố, đến nhà người thợ giày chơi - Marup đáp vừa nắm tay vợ - Ông ấy tên là Ali, cùng tuổi với anh. Thỉnh thoảng anh đến chơi với ông ta. Bọn anh đàm đạo việc đời và cùng nhau sửa giày. Chắc em cho một quân vương đi sửa giày là chẳng ra cái quái gì phải không?
- Trái lại, Marup, em trả lại chiếc nhẫn cho anh. Anh đã khôn ngoan rồi - Miriam đưa chiếc nhẫn cho Marup, nắm tay ông thật chặt rồi chết.
Từ đấy Marup sống một mình. Nhiều năm trôi qua....Một hôm khi thức dậy, ông quá sợ hãi khi thấy một con quái vật hiện ra đứng bên cửa.
- Nếu ngươi là ma quỉ thì, nhân danh Đức thánh A La, ngươi biến đi cho! - Ông thì thào nói.
- Ông sợ à, Marup? Tôi là vợ ông đây. Khỉ cái đây.
Marup dụi mắt, nói:
- Ngươi đến đây làm gì?
- Tôi đi tìm ông từ 30 năm nay. Tôi đi khắp nơi, đến Đa Mát (Damas), Bát Đa (Bagdad), Xa Mác Căng (Samarkand). Vào thung lũng kiến và thung lũng rắn, đến xứ Âm u, xứ Tối tăm, mà vẫn không tìm ra ông. Nhưng cuối cùng tôi cũng tìm ra ông ở đây!
- Sao bà lại đi tìm tôi? - Marup dịu dàng hỏi.
- Để trả thù - Khỉ Cái nói.
- Bà tính làm gì?
- Tôi sẽ ở lại đây mãi mãi.
Khỉ Cái ở lại với Marup. Bà ta chửi rủa ông cả ngày lẫn đêm và không ngừng gây gổ. Bà ta lấy cán chổi đánh ông và làm bộ chọc quê ông. Một hôm, không chịu được nữa, Marup đợi cho Khỉ cái đi ngủ rồi chùi vào chiếc nhẫn thần.
- Ông muốn gì, ông chủ? - Vị thần già hỏi. Đây là ước vọng thứ 12 rồi đấy nhé, ước vọng cuối cùng.
- Tôi biết - Marup nói.
- Chắc ông ước cái gì quí giá và quan trọng, vì đây là ước nguyện cuối cùng - vị thần nói.
- Vâng, tôi biết.
- Có lẽ ông muốn một lâu đài thủy tinh trên hòn núi bạc phải không? - thần đề nghị.
- Không, tôi không muốn thứ ấy.
- Vậy thì ước một ngôi vườn có cây quí chứ?
- Cũng không.
- Muốn chiến thắng, nắm quyền một nửa thế giới, ông không muốn thế sao?
- Tôi không muốn thế, thần à.
- Muốn trẻ mãi không già?
- Cũng không. Tôi muốn cứ thế này mãi thôi.
- Vậy thì ông muốn gì? - thần ngạc nhiên hỏi.
Marup nhắm mắt lại một lát như để suy nghĩ, rồi ông thở dài, nói:
- Hãy đem Khỉ Cái đi khỏi đây thật xa.
Thần nâng người đàn bà khủng khiếp lên, nhưng thần đã yếu quá nên không thể mang bà ta bay nổi, nên đành cho bà ta ngồi trên lưng con lừa rồi đi bộ qua núi, qua đồi đến tận Kero. Đây là công việc cuối cùng của thần, nhưng công việc thật quá nhọc nhằn!
- Cám ơn thần, - Marup nói, nhưng chiếc nhẫn trong lòng bàn tay của ông đã biến thành bụi.
Sa Ríp trở thành Quốc vương thay chỗ cho cha.
Marup dành phần lớn thì giờ của mình ra ngoài phố, ở nhà ông bạn thợ giày Ali. Họ dán da, khâu quai và vá đế giày. Marup thường nói đến Miriam. Hai người thợ giày thường hát:
- Khi ta chết, xin đừng chôn ta. Ngoài nghĩa địa trong một ngôi mộ. Đấy là nơi thật quá long trọng. Cho một kẻ bình dị như ta. Dưới đám cây xanh ở trên đồi. Đêm đêm có chú chim họa mi. Hát cho ta nghe bản tình ca.
Một hôm vào mùa xuân, chị với nói với Marup:
- Tôi muốn ăn nho! Anh ra chợ mua về cho tôi!
- Mùa này làm gì có nho? - Marup đáp - Nho bây giờ mới ra lá!
- Tôi cóc biết, - Khỉ Cái la lối - Không có nho thì đừng về.
Marup tìm khắp chợ nhưng vẫn không có nho, thế là anh không dám về nhà. Anh đi lang thang khắp thành phố. Đến tối, anh ngồi trên một tảng đá gần tường thành, hai tay ôm đầu, khóc nức nở. Bỗng bức tường phía sau anh mở ra, rồi một ông thần xuất hiện.
- Anh làm gì ở đây? - Thần hỏi Marup.
- Tôi rất khốn khổ, - Anh đáp.
- Vì vợ anh, con Khỉ Cái chứ gì?
- Tại sao ông biết? - Marup ngạc nhiên hỏi.
- Tôi biết nhiều chuyện lắm. Ví dụ tôi biết anh là thợ giày và hiện giờ anh muốn đi khỏi đây xa hàng ngàn dặm.
- Đúng thế, - Marup thú nhận.
- Không có gì đơn giản hơn! - Vị thần vừa cười vừa nói - Leo lên lưng tôi và ôm cho chặt là được.
Marup nghĩ là vị thần đùa với mình, nhưng anh cứ leo đại lên và vị thần liền bay lên trời. Thành phố phía dưới nhỏ dần, rồi anh thấy biển và sa mạc. Đêm đến và chỉ một lát sau mặt trời mọc lên sau những hòn núi cao.
Vị thần để Marup trên đỉnh núi rồi nói:
- Bây giờ anh phải đi một mình thôi. Cứ đi đi, anh sẽ gặp một thành phố.
Nói xong, vị thần biến mất.
Marup đi xuống thung lũng, đến cổng một thành phố thật đẹp. Vừa qua khỏi tường thành, anh tự nhủ: "miễn sao ta kiếm sống ở đây được là tốt".
- Anh ở đâu đến? - Lính gác hỏi anh.
- Ở Kero (Caire) - Marup đáp.
- Anh đi đường mất bao lâu?
- Không lâu lắm. Tối qua tôi còn ở đằng ấy.
- Anh nói tầm bậy. Chúng tôi ở cách Kero hàng nghìn dặm! - Lính gác nói.
Nhiều người tụ lại. Tất cả đều cho là anh điên.
- Xin các ông giúp tôi, - Marup van xin - Tôi phải kiếm việc làm.
- Anh biết làm gì? - Họ hỏi anh.
- Sửa giày. Tôi là thợ giày.
- Thở giày! - Họ nói rồi phá ra cười - Anh chọn sai nghề rồi. Anh sẽ không kiếm nổi tiền mua bánh mì đâu. Quay về nhà đi!
Marup chán nản đi vào một đền thờ. Anh quỳ xuống và suy nghĩ: "Khi nói với họ mình từ Kero đến và là thợ giày thì họ lại nhạo báng mình. Thì thôi! Mình sẽ nói láo!"
Marup quyết định rồi bèn lấy trong áo lót ra năm đồng tiền vàng, số tiền anh đã giấu vợ. Anh ghé vào phòng tắm, tắm rửa, xức nước hoa, thay áo quần và khăn quấn đầu đã giặt sạch sẽ. Rồi anh mua một con lừa cái ở khu chợ bán súc vật và mua một cậu giúp việc da đen ở chợ bán nô lệ. Anh leo lên lừa và sai cậu bé giúp việc chạy trước để báo rằng phú ông danh tiếng Marup đang quá bộ đến thăm các thương gia trong thành phố.
Chú nô lệ da đen ráng sức la lớn. Marup theo sau, ngồi thẳng băng trên lưng lừa, ưỡn mình kiêu hãnh. Tin anh đến thăm loan truyền rất nhanh. Khi Marup và người giúp việc đến chợ, các thương gia đã ra khỏi cửa tiệm để chào đón anh rồi.
- Tao sẽ cho mày một đồng bạc - Marup nói nhỏ vào tai cậu bé khi nó giúp anh bước xuống lừa - mày hãy la lớn lên là đã nhận của tao 10 đồng vàng, hiểu không?
- Dạ hiểu, thưa ông chủ! - Tên nô lệ đáp vừa lén lút lấy đồng bạc.
- Ồ! - nó la lên - Mười đồng vàng! Phú ông Marup đã cho tôi 10 đồng vàng!
- Xin chào các ông chủ! - Anh chàng thợ giày quỷ quyệt chào các thương gia làm như không có chuyện gì xảy ra - Tôi tên là Marup, nhưng người ta thường gọi là Phú ông Marup.
- Xin chào! - Các thương gia đồng thanh đáp, họ rất kinh ngạc trước thái độ rất hào phóng của anh - Ngài từ đâu đến?
- Các tàu của tôi thả neo ở thành phố Bát Ra (Basra) - Marup đáp.
- Ở Ấn Độ à? - Họ hỏi.
- Vâng, ở Ấn Độ, nhưng những chiếc khác thì đến từ Trung Hoa, NuyBi (Nubie), Síp (Chypre) và Vơ ni đơ (Venise).
- Ông có nhiều tàu thế à? - các thương gia hỏi, họ hết sức kinh ngạc.
- Mới chỉ có khoảng 20 chiếc cập bến thôi, những chiếc khác đang còn chạy ngoài biển.
- Ông buôn bán cái gì? - các thương gia hỏi, càng lúc họ càng kinh ngạc thêm.
- Đồ gia vị, ngọc, ngà voi, chén bát sành, nhưng chủ yếu là vải vóc: hàng vải của Bidang, của Xiri và của Vơ ni đơ, hàng gấm nhung, tơ lụa, vải màu và đồ thêu....Hàng của tôi có chất lượng cao và luôn làm vừa lòng các vị quân vương nhưng tôi muốn bán rẻ cho các ông.
- Thánh A La thật vĩ đại! - các thương gia thốt lên, họ chỉ bán loại vải thô và những chiếc bình xách tay bằng đồng. Năm thì mười hoạ đấng quân vương của họ, một người rất hà tiện, mới đến mua cho họ vài thứ, chỉ là những tấm chăn cho lạc đà hay vài trái dưa leo.
- Ông mang đến bao nhiêu kiện hàng? - họ hỏi.
- Một số lượng rất lớn, - Marup đáp, giọng rất tự tin.
- Hàng đâu rồi? - những thương gia hỏi, có vẻ hoài nghi.
Câu hỏi muốn gài bẫy, nhưng Marup không nao núng.
- Hiện giờ, các đoàn lạc đà chở hàng của tôi chắc đang ở đâu đó trong núi. Đoàn chở hàng đi rất chậm. Tôi phải đi trước, - Marup nói, vừa ngáp.
- Ông không sợ bị mất hàng sao?
- Mất à? - Marup đáp, vẻ khinh khỉnh - Mất cả hàng ngàn bao vải à? Những chiếc tàu khác của tôi từ Ba Tư sẽ chở tới cho tôi nhiều hơn nữa.
Một bà ăn mày đi quanh đám đông. Các thương gia lạnh lùng, nhìn đi chỗ khác. Marup lấy trong túi ra bốn đồng tiền vàng, số tiền còn lại của mình, anh ném hết cho bà ta, khiến các thương gia há hốc mồm ra nhìn. Phú ông Marup không những có tàu biển mà chỉ có thánh A La mới biết là bao nhiêu, ông cung cấp gấm vóc cho các đấng quân vương, mà còn ném tiền vàng cho ăn mày như ném rác vậy!
Họ mời anh vào nhà, dọn thức ăn lên và đối xử với anh rất kính trọng. Marup ăn uống no nê rồi nói với họ:
- Nói thật với các ông, tôi bắt đầu chán ngán công việc làm ăn mua bán rồi.
Anh ta quay qua một thương gia hỏi tiếp;
- Ông có muốn đại diện cho tôi để bán một tá kiện hàng xa tanh không? Giá trị số hàng này khoảng năm trăm đồng tiền vàng. Nếu ông trả cho tôi ba trăm, thì tất cả số hàng này sẽ là của ông. Khi tàu đến, ông cứ bốc số hàng này xuống. Ông sẽ kiếm được một số lời rất lớn, nhưng tiền bạc đối với tôi chẳng nghĩa lý gì.
Cặp mắt của người thương gia sáng lên, ông ta lấy ba trăm đồng tiền vàng ra ngay. Marup chia hai số tiền. Anh ta giữ một nửa, còn một nửa anh ta để trên cái mâm đựng kẹo bánh. Anh ta nói:
- Tôi có thói quen chia sớt tài sản cho người nghèo. Để gia nhân của quý vị phân phát cho ăn mày!
Các thương gia ngồi im thin thít sững sỡ.
- Còn ông, ông bạn, - Marup nói với một thương gia khác - ông có muốn bán một trăm kiện hàng mút xơ lin của tôi không? Ông trả cho tôi hai ngàn đồng tiền vàng, ông sẽ lấy lại gấp đôi, điều này chẳng thấm thía gì với tôi hết. Tôi thật không muốn buôn bán nữa.
Người thương gia tính toán thật nhanh, nhận thấy ông ta sẽ lời gấp ba, liền sai gia nhân về nhà lấy đến hai ngàn đồng tiền vàng. Marup lại chia thành hai đống: một cho anh ta, một cho ăn mày.
Khi đêm đến, Marup đã bán hết một ngàn kiện vải vóc. Sang ngày thứ hai, anh ta bán một ngàn bao gia vị, ngày thứ ba bán ngọc, ngà voi và chén bát sành sứ. Luôn luôn anh ta chia số tiền thu được ra làm hai phần. Người nghèo phu quanh anh ta cám ơn rối rít.
Các thương gia thấy hắn làm như thế bèn nói với nhau:
- Có lẽ hắn khùng rồi!
"Chắc hắn quá giàu, giàu không thể tưởng tượng nổi!" - họ lại nghĩ.
- Hắn là thằng lừa đả rồi! - cuối cùng họ nói - Đã bảy ngày rồi mà chẳng thấy hàng hóa đâu hết.
Các thương gia buồn bã, đến than phiền với quốc vương. Quốc vương là một người ham tiền nhưng lại rất keo kiệt. Ông ta bảo làm ăn mà trả tiền trước như vậy thì thật là ngu ngốc và bèn nghĩ cách để có lợi cho mình. Ông ta sẽ cho mời Marup đến, dọa là anh đang làm một việc phi pháp, khi hàng đến, ông ta sẽ tịch thu hết rồi nện anh một trận và đuổi ra khỏi xứ.
Tin quốc vương mời vào hoàng cung khiến Marup lo vô cùng, nhưng anh vẫn thu hết can đảm để đến.
- Khi nào hàng của anh đến? - Quốc vương hỏi, thái độ rất thân ái.
- Trong một thời gian ngắn nữa, - Marup nói láo - Đợt vừa rồi hàng đến chậm là vì bị bọn cướp tấn công.
- Hàng mất hết rồi sao? - Quốc vương buồn bã hỏi.
- Không, - Marup đáp, tươi cười - lính của tôi đã đẩy lui được bọn cướp.
- Lính của anh à? - Quốc vương hỏi, vẻ lo sợ - Hàng của anh có lính áp tải à?
- Dạ, có chứ, tôi luôn luôn cho người theo bảo vệ, - Marup nói láo một cách trơ trẽn.
- Lính của anh có đông lắm không? - Quốc vương hỏi, hy vọng lực lượng canh gác của mình đủ sức đánh bại.
- Khoảng ba ngàn - Marup đáp.
Quốc vương ngạc nhiên, vừa lo sợ. Làm sao chiếm được số hàng có một đạo quân hùng hậu như thế bảo vệ? Công việc không thể làm được, nhưng Quốc vương rất tham lam nên lão không từ bỏ ý định.
- Ta sẽ mua hết hàng của anh - lão thương lượng.
- Tôi đã bán hết cho các thương gia rồi, - Marup đáp.
- Các thương gia không dám cãi lời ta đâu! -Quốc vương hét lớn - Anh muốn trao đổi cái gì?
- Tôi muốn con gái ngài, - Marup đáp vẻ tự tin.
Quốc vương ngần ngừ một chút, rồi vì quá tham lam, nên cuối cùng ông bằng lòng.
Đám cưới được tổ chức liền.
Trong buổi tiệc cưới, Quốc vương nhủ thầm:
- Chắc hắn là một thằng ngốc.
Một tuần sau ông ta lại nghĩ: "Hắn yêu con gái mình quá sức đến nổi chịu bỏ cả tài sản. Quả tình yêu quí hơn vàng!".
Cuối cùng Quốc vương nghĩ: "Phải chăng hắn là một thằng lừa đảo? Sáu mươi ngày qua rồi mà chẳng thấy hàng hóa đâu cả?"
Quốc vương lo lắng, cho gọi con gái đến, ra lệnh nàng phải tìm cho ra sự thật.
Trong thời gian này, Marup yêu say đắm Miriam (Myriam). Anh ta đau khổ vì phải sống trong tình trạng nói láo, không thú thật cho nàng hay sự thực về mình. Khi nàng van xin anh nói ra sự thực, anh bèn thú với nàng anh chỉ là tên thợ giày nghèo hèn, có người vợ dữ dằn ở Kero, được mệnh danh là Khỉ Cái. Anh kể cho nàng nghe tất cả những chuyện đã xảy ra từ khi anh ngồi khóc gần tường thành.
- Bây giờ em cứ sai lính gác đuổi anh đi - Marup nói, hai tay ôm lấy mặt.
Nhưng Miriam cũng yêu Marup. Nàng không đuổi anh cũng không cho người đi tìm lính.
- Chuyện này khó đây - nàng dịu dàng nói với anh - Cha em rất dữ tợn. Nếu biết được sự thật thì ông sẽ giết anh ngay lập tức. Sáng mai anh hãy thay áo quần nông dân, lấy một con lừa trong chuồng và rời khỏi thành phố ngay, như thể anh vừa ra chợ bán phó mát trắng và hành tây vậy. Anh đi về phía mặt trời lặn. Trong vòng 10 ngày, anh sẽ đến một nơi nằm ngoài quyền cai trị của cha em. Anh cứ ở lại đấy. Anh có thể hành nghề sửa giày, sống lương thiện. Anh cố sống một năm và một ngày. Ở đây, em sẽ cố thuyết phục cha cho anh trở về. Nếu không, em sẽ đến với anh và khi ấy không ai có thể chia rẽ đôi ta được.
- Anh chỉ là một tên thợ giày hèn mọn, - Marup thở dài - Còn em, em là con gái một Quốc vương.
- Thà là thợ giày còn hơn làm kẻ nói láo, - Miriam đáp - Cầu đấng A La phò hộ cho anh.
Sáng hôm sau, Marup ra đi. Đi đến ngày thứ mười, anh tới một thành phố nằm trên ngã ba sông thì dừng lại. Anh sống bằng nghề sửa giày qua ngày để đợi tin của Miriam. Trong thời gian này, cô gái con Quốc vương van xin cha tha thứ cho Marup. Nhưng là người tham lam độc ác, nên lão không chịu.
Sáu tháng trôi qua, Marup không chịu đựng nổi nữa. Anh tự nhủ: "Về đấy, người ta sẽ chặt đầu mình, còn ở đây, mình sẽ chết vì đau khổ. Như nhau thôi! Mình muốn gặp lại được người yêu!"
Anh rời thành phố, đi về phía mặt trời mọc.
Anh đi được năm ngày thì thấy một người nông dân đang cày ruộng. Anh chào bác ta rồi xin một ít bánh mì và muối.
- Tôi không mang theo gì để ăn hết, - bác nông dân đáp - Anh hãy canh chừng con bò này để tôi về nhà lấy bánh ra cho.
Marup ngồi xuống cỏ đợi."Sao ta không giúp con người thật thà này?" - Anh nghĩ.
Làm việc một lát thì bỗng lưỡi cày va vào cái gì đấy. Anh cúi xuống bươi đất lên và thấy một phiến đá. Anh gắng hết sức nâng phiến đá lên: bên dưới có những bậc thang. Lấy làm lạ, Marup đi xuống. Anh tìm thấy một cái động sáng sủa một cách kỳ lạ. Nhiều kim cương và hàng ngàn thứ đá quí khác chất đầy trong những chiếc tủ, sáng long lanh đủ màu sắc. Marup hầu như chói cả hai mắt. Đang kinh ngạc nhìn ngắm kho tàng thì bỗng nhiên anh thấy một chiếc nhẫn để trên cái bàn bằng gỗ mun.
- Chiếc nhẫn thật tuyệt vời! - Marup thì thào.
Anh đến gần và thấy trên chiếc nhẫn có khắc nhiều dấu lạ. Vì không đọc thấy rõ, nên anh lấy tay lau chiếc nhẫn cho sạch. Bỗng một vị thần hiện ra và nói:
- Thưa chủ nhân, ông muốn gì?
- Ông là ai? - Marup hỏi nhỏ, giọng lo sợ.
- Tôi là thần nhẫn.
- Ông có thể làm theo mọi điều ước của tôi được không? - Marup hỏi, sau khi đã lấy lại bình tĩnh.
- Không, - vị thần đáp - Ta chỉ có thể thực hiện 12 điều thôi, rồi chiếc nhẫn sẽ hóa ra tro bụi.
Marup nghĩ, " Mười hai điều ước là quá nhiều rồi", anh chỉ cần điều ước duy nhất là tìm lại Miriam và được sống với nàng suốt đời.
Tuy nhiên, khi nghĩ đến 12 điều mong ước, Marup thấy hiếu kỳ, anh muốn đùa thử xem sao.
- Đưa ta lên trời, - anh ra lệnh.
- Đây là điều ước thứ nhất phải không? - Thần hỏi.
- Đồng ý, đây là điều ước thứ nhất, - Marup đáp.
Lên cao, anh thấy bác nông dân đang đem bánh mì và muối đến cho anh.
- Thần hãy đem hết kim cương và đá quí đến nhà cho người ấy, - Marup ra lệnh cho thần.
- Nếu ngài muốn thế thì đấy là điều ước thứ hai.
Marup xuống lại đất. Anh ngồi ăn bánh mì với bác nông dân.
- Bác là người rất tốt với tôi. Bác sẽ tìm thấy ở nhà mình một vài thứ đặc biệt. Đấy là món quà của tôi để cảm ơn bác.
Người nông dân cười, không hiểu chuyện gì hết. Sau đó hai người chia tay.
Một lát sau, Marup thấy đi bộ bên con lừa mệt quá, anh bèn leo lên lưng nó. Nhưng con vật ngu dốt này bỏ chạy. Marup nổi giận, ra lệnh cho vị thần bắt con vật khốn kiếp này lại.
- Tuân lệnh ngài - Thần nói - Đây là điều ước thứ ba.
Vị thần bắt con lừa, nhưng nó đang bị kích động nên nhiều lần làm cho Marup té xuống.
- Bắt nó yên lại cho ta, - Marup hét lên.
- Ước muốn thứ tư của ngài rồi đấy, - thần nói.
Marup cưỡi lên lưng lừa, đi về phía mặt trời mọc. Đến ngày thứ mười, anh thấy tường thành của thành phố nơi người yêu đang ở. Anh dừng lại một chút để suy nghĩ. Rồi anh lấy chiếc nhẫn trong túi ra, chùi lên nhẫn. Anh ra lệnh:
- Ta muốn có một ngàn con lạc đà, một ngàn con lừa thồ trên lưng những bao gấm vóc, mút xơ lin, xoa, vải vóc đủ màu sắc và thêu vàng, những thùng ngọc, ngà voi và chén bát bằng sành, những bao gia vị. Đi theo hộ tống đoàn thú chở hàng là ba trăm nô lệ và ba ngàn tên lính.
- Đây là ước muốn thứ năm, - thần nói. Và chỉ trong chớp mắt, trước mặt Marup đã hiện ra những thứ anh yêu cầu. Nhưng đoàn chở hàng vẫn bất động.
- Bảo chúng đi tới! - Marup quát.
- Ước muốn thứ sáu rồi đấy, - vị thần nói, và đoàn chở hàng lên đường.
- Còn tôi, bộ thần tưởng tôi cứ tiếp tục cưỡi lừa sao? - Marup la lớn - Thần có biết nghĩ ra một cái kiệu có bốn vị quan lớn gánh, rồi một bộ áo quần đẹp cho tôi không?
- Được chứ, nhưng tôi nghĩ đến những thứ ích lợi hơn, - Thần giận dữ đáp.
Một giây sau, ước muốn thứ bảy của Marup được thực hiện.
Bốn vị quan khiêng kiệu cho Marup đi qua các đường phố. Nô lệ chất hết hàng hoá vào kho của Quốc vương, Khi đã đầy kho, Marup lấy nhiều kiện vải vóc đem tặng cho các thương gia, cho các viên chức trong triều, rồi phân phát từng nắm ngọc cho dân ăn mày.
Quốc vương mừng rỡ. Thương gia và quan lớn triều đình đều thỏa mãn, còn giới ăn mày thì không hết lời ca tụng Marup.
Chỉ có Miriam, con gái Quốc vương là chẳng có vẻ gì sung sướng cả. Nàng ngồi trong phòng, quanh mình đầy lụa là và nữ trang, buồn bã nhìn Marup.
- Anh rất mong muốn gặp lại em, - anh nói với nàng - Anh đã tặng em những món quà quí báu, không người phụ nữ nào trên đời dám mơ ước được như thế. Em không hài lòng sao? Em có muốn 30 công chúa đến đánh đàn cho em nghe không?
- Không, - Miriam đáp.
- Vậy em muốn gì? - Marup vui vẻ hỏi - Anh trở lại đây với phong cách đế vương như thế này mà em lại không vui sao?
- Em không biết, Marup à - Miriam thở dài - Có lẽ em thích anh trở lại với em là một thợ giày thôi.
Nghe vậy, Marup nổi giận, bước theo các quan chức trong triều. Anh ăn uống thả giàn. Marup hát:
- Khi tôi chết rồi, Xin đừng chôn tôi trong cát, khô khan lắm, các bạn ơi. Không có gì uống cho đã khát.
Khi tôi chết rồi, Xin để tôi trong thùng, Ở đấy tuyệt lắm các bạn ơi. Cơn khát khỏi hành hạ tôi.
Quốc vương nói thầm bên tai Marup:
- Marup thân mến ơi, không một thương gia nào trên đời giàu có hơn anh đâu.
- Có thể lắm, - Marup đáp, vừa uống cạn ly.
- Nhưng có những Quốc vương còn giàu hơn. Thương nhân không thể giàu bằng Quốc vương được.
- Cũng đúng, - Marup đáp, vẻ không mấy nhiệt tình.
- Này ông bạn, Quốc vương quần đảp Káp (Cafre) anh tôi, có một viên ngọc to bằng cái trứng ngỗng. Anh đã thấy một viên ngọc như thế chưa?
- Tôi lấy làm buồn cho người anh của ngài. Viên ngọc của ông ta thế thì quá nhỏ! - Marup kiêu hãnh đáp. Nói xong, anh ta lấy chiếc nhẫn ra chùi - Tôi sẽ có một viên ngọc to bằng trứng con đà điểu!
- Chiếc nhẫn kỳ lạ quá! - Quốc vương nói với Marup đã say oắt rồi nên anh kể hết bí mật của chiếc nhẫn ra.
- Cho tôi xem chiếc nhẫn gần tí nữa được không? - Quốc vương hỏi.
- Sao lại không? - Marup cởi nhẫn đưa cho ông ta xem.
Ông ta xem một hồi lâu, rồi thình lình lấy ngón tay chùi lên chiếc nhẫn. Lập tức ông thần hiện ra và hỏi:
- Ông muốn gì, ông chủ?
- Thần là tôi tớ của Marup hay của chiếc nhẫn này? - Quốc vương hỏi.
- Ta là tôi tớ của chiếc nhẫn - thần đáp - Ai có chiếc nhẫn này người đó sẽ là chủ của ta. Nhưng xin đừng quên nhiệm vụ của ta chỉ giới hạn vào 12 điều ước thôi. Ta đã thực hiện được bảy điều rồi.
- Không sao, - Quốc vương đáp - Người hãy bắt thằng Marup khốn nạn này đem vứt ra ngoài sa mạc cho ta. Cho nó chết ở đấy.
- Tuân lệnh ngài, - thần đáp và làm theo lệnh.
Thần mang Marup đi và một giây sau, để anh ở giữa những đụn cát. Đêm xuống, sao lấp lánh đầy trời như kim cương. Hối hận thì đã quá trễ.
- Ta thua rồi, không ai cứu ta nổi, - Marup khóc và nằm dài trên cát chờ chết.
Ngay khi Miriam biết được hành vi bất chính của cha, nàng cho vời người thơ kim hoàn của thành phố đến, yêu cầu ông ta làm một chiếc nhẫn giống chiếc nhẫn thần. Rồi nàng đến gặp cha, nàng nói:
- Cha này, Marup nói láo với cha đấy. Anh ấy có hai chiếc nhẫn. Anh ấy đã cho cha chiếc nhẫn thần có khả năng chuyển người nào đó từ nơi này sang nơi khác, hay cung cấp vải vóc, ngọc ngà.
- Còn chiếc kia? - Quốc vương hét lên và vùng đứng dậy.
- Chiếc kia sẽ do những ác thần phục vụ. Nhẫn này không thích cung cấp những viên ngọc li ti. Khi người ta yêu cầu, nó sẽ hủy diệu cả những thành phố, dâng nước biển lên làm ngập nhiều nơi. Nó cũng biết cách giết hết mọi sinh vật, người cũng như súc vật.
Quốc vương khoái trá khi nghe nói đến những năng lực như thế, nhưng đồng thời ông ta cũng lo sợ: Marup có thể tiêu diệt cả thành phố của ông, một vị Quốc vương vĩ đại, chỉ bằng cách ra lệnh cho vua của các ác thần.
- Hắn đang cất giữ chiếc nhẫn ấy à? - lão lo sợ hỏi.
- Không, - Miriam đáp - Anh ấy đưa cho con cất - Miriam đưa chiếc nhẫn mới thuê làm ra cho ông ta xem.
- Nhẫn đẹp quá! - Quốc vương khen - Đưa ta xem gần một chút được không?
- Được chứ, - Miriam đáp, giọng thật thà - nếu cha đưa con mượn chiếc nhẫn kia.
Quốc vương không quan tâm đến chiếc nhẫn chỉ có khả năng giới hạn, nên lão đưa chiếc nhẫn cho con gái và chụp lấy chiếc nhẫn kia. Lão chùi nhưng vô ích...Trái lại, khi Miriam chùi chiếc nhẫn của mình, thần hiện ra ngay:
- Bà muốn gì, thưa bà chủ? - thần hỏi.
- Trói Quốc vương lại và đem nhốt trong phòng ta!
- Nguyện vọng thứ chín rồi đấy, - thần đáp rồi thi hành mệnh lệnh ngay.
Miriam lại chùi vào chiếc nhẫn.
- Bà muốn gì?
- Đem chồng ta về đây.
Thần thấy Marup gần chết đói và chết khát. Thần nhẹ nhàng đưa anh ta về lâu đài. Ngày đầu, Marup chỉ uống một tí nứơc đường rồi ngủ. Ngày thứ hai, khi thức dậy, anh thấy Miriam ngồi bên cạnh.
- Anh đã có được một bài học bổ ích rồi phải không? - nàng vừa nói vừa vuốt tóc anh.
- Anh hy vọng thế, - Marup thì thào đáp. Miriam dịu dàng hôn anh.
- Em không giận anh chứ? - Marup hỏi, vẻ lo buồn.
- Không, - Miriam đáp- Nhưng em sẽ không đưa lại cho anh chiếc nhẫn đâu.
- Em có lý. Em giữ chiếc nhẫn đi.
- Bây giờ làm gì với cha em đây? Ông ta đã hại anh nên rất đáng bị trừng phạt.
- Không, với thời gian, ông ta sẽ khôn ngoan ra.
- Ông không thể làm Quốc vương được nữa. Em sẽ nói với các đại thần, với nghị viên và với các tướng lãnh để mọi người bãi chức ông ấy đi.
- Nhưng ai sẽ làm Quốc vương?
- Anh. Tại sao người thợ giày lại không làm Quốc vương được?
- Nhất là khi anh ta lại có người vợ khôn ngoan như em - Marup vừa nói vừa cười.
Họ sống hạnh phúc bên nhau. Marup cai trị đất nước rất khôn ngoan và luôn luôn hỏi ý kiến vợ. Họ sinh hạ được một người con trai là Sa-Ríp (Sharif).
Một hôm thấy mình sắp chết, Miriam muốn gặp mặt chồng lần chót. Gia nhân tìm khắp nơi nhưng vẫn không thấy ông đâu hết. Nhớ lại chiếc nhẫn thần, Miriam bèn lấy trong tủ nữ trang ra, đưa tay chùi vào nhẫn.
Phải mất một hồi thật lâu thần mới hiện ra. Thần cũng già và mệt mỏi.
- Thần ơi - Miriam nói - Chúng tôi không thấy Marup ở đâu hết. Thần có biết anh ấy ở đâu không?
- Biết chứ - thần đáp.
- Thần đem anh ấy về giúp tôi, - Miriam cầu xin - Đây là ước nguyện thứ 12 phải không?
- Thứ mười một, - thần sửa lại và ra đi.
- Anh đi đâu thế? - Miriam hỏi khi ông ngồi bên bà.
- Ra phố, đến nhà người thợ giày chơi - Marup đáp vừa nắm tay vợ - Ông ấy tên là Ali, cùng tuổi với anh. Thỉnh thoảng anh đến chơi với ông ta. Bọn anh đàm đạo việc đời và cùng nhau sửa giày. Chắc em cho một quân vương đi sửa giày là chẳng ra cái quái gì phải không?
- Trái lại, Marup, em trả lại chiếc nhẫn cho anh. Anh đã khôn ngoan rồi - Miriam đưa chiếc nhẫn cho Marup, nắm tay ông thật chặt rồi chết.
Từ đấy Marup sống một mình. Nhiều năm trôi qua....Một hôm khi thức dậy, ông quá sợ hãi khi thấy một con quái vật hiện ra đứng bên cửa.
- Nếu ngươi là ma quỉ thì, nhân danh Đức thánh A La, ngươi biến đi cho! - Ông thì thào nói.
- Ông sợ à, Marup? Tôi là vợ ông đây. Khỉ cái đây.
Marup dụi mắt, nói:
- Ngươi đến đây làm gì?
- Tôi đi tìm ông từ 30 năm nay. Tôi đi khắp nơi, đến Đa Mát (Damas), Bát Đa (Bagdad), Xa Mác Căng (Samarkand). Vào thung lũng kiến và thung lũng rắn, đến xứ Âm u, xứ Tối tăm, mà vẫn không tìm ra ông. Nhưng cuối cùng tôi cũng tìm ra ông ở đây!
- Sao bà lại đi tìm tôi? - Marup dịu dàng hỏi.
- Để trả thù - Khỉ Cái nói.
- Bà tính làm gì?
- Tôi sẽ ở lại đây mãi mãi.
Khỉ Cái ở lại với Marup. Bà ta chửi rủa ông cả ngày lẫn đêm và không ngừng gây gổ. Bà ta lấy cán chổi đánh ông và làm bộ chọc quê ông. Một hôm, không chịu được nữa, Marup đợi cho Khỉ cái đi ngủ rồi chùi vào chiếc nhẫn thần.
- Ông muốn gì, ông chủ? - Vị thần già hỏi. Đây là ước vọng thứ 12 rồi đấy nhé, ước vọng cuối cùng.
- Tôi biết - Marup nói.
- Chắc ông ước cái gì quí giá và quan trọng, vì đây là ước nguyện cuối cùng - vị thần nói.
- Vâng, tôi biết.
- Có lẽ ông muốn một lâu đài thủy tinh trên hòn núi bạc phải không? - thần đề nghị.
- Không, tôi không muốn thứ ấy.
- Vậy thì ước một ngôi vườn có cây quí chứ?
- Cũng không.
- Muốn chiến thắng, nắm quyền một nửa thế giới, ông không muốn thế sao?
- Tôi không muốn thế, thần à.
- Muốn trẻ mãi không già?
- Cũng không. Tôi muốn cứ thế này mãi thôi.
- Vậy thì ông muốn gì? - thần ngạc nhiên hỏi.
Marup nhắm mắt lại một lát như để suy nghĩ, rồi ông thở dài, nói:
- Hãy đem Khỉ Cái đi khỏi đây thật xa.
Thần nâng người đàn bà khủng khiếp lên, nhưng thần đã yếu quá nên không thể mang bà ta bay nổi, nên đành cho bà ta ngồi trên lưng con lừa rồi đi bộ qua núi, qua đồi đến tận Kero. Đây là công việc cuối cùng của thần, nhưng công việc thật quá nhọc nhằn!
- Cám ơn thần, - Marup nói, nhưng chiếc nhẫn trong lòng bàn tay của ông đã biến thành bụi.
Sa Ríp trở thành Quốc vương thay chỗ cho cha.
Marup dành phần lớn thì giờ của mình ra ngoài phố, ở nhà ông bạn thợ giày Ali. Họ dán da, khâu quai và vá đế giày. Marup thường nói đến Miriam. Hai người thợ giày thường hát:
- Khi ta chết, xin đừng chôn ta. Ngoài nghĩa địa trong một ngôi mộ. Đấy là nơi thật quá long trọng. Cho một kẻ bình dị như ta. Dưới đám cây xanh ở trên đồi. Đêm đêm có chú chim họa mi. Hát cho ta nghe bản tình ca.