Chương NĂM
TÊN THẬT CỦA CÔNG CHÚA DRAGOMIROFF

Vừa lúc Bá tước và phu nhân bước ra ngoài, ông Poirot nhìn qua chỗ hai người kia.
- Ông thấy chưa - ông vừa nói - Ta có tiến bộ rồi đấy.
- Tài tình thật - ông Bouc thành thật nói - Riêng tôi, không nghĩ đến chuyện nghi ngờ Bá tước và phu nhân Andrenyi như lần này. Tôi cứ nghĩ họ đã được loại khỏi danh sách người bị tình nghi. Tôi cho là không còn nghi vấn gì nữa chuyện bà có liên can tới vụ án? Đáng thương thay. Nếu quả thật thì bà cũng không đáng tội chém, được hưởng trường hợp giảm khinh, chỉ xử tội vài năm. Vậy là xong.
- Vậy là ông tin chắc bà có tội?
- Này ông bạn, vậy là không còn nghi ngờ gì nữa sao? Tôi cho là thái độ lạc quan của ông chỉ nhằm xoa dịu tình thế cho đến lúc phá tan lớp băng và lúc đó cảnh sát bắt tay vô việc.
- Ông không tin lời xác quyết của Ngài Bá tước, ông lấy danh dự mà nói, vợ ông hoàn toàn vô tội.
- Này bạn ơi, hẳn nhiên rồi, Ngài còn biết nói gì hơn? Ngài thương vợ mới nói vậy, phải cứu lấy nàng. Ngài nói dối mới là tài tình, kiểu cách của một ông Hoàng.
- Đấy ông biết đó, vậy mà tôi có một ý tưởng lạ đời biết đâu Ngài nói thật.
- Không, không đâu. Ông phải nhớ, chiếc khăn mù soa. Đó là một tang chứng không thể tách rời được.
- Ồ, tôi cũng không tin chiếc khăn đó. Hẳn ông còn nhớ, tôi nhắc nhở ông có khả năng chiếc khăn là của hai người.
- Dẫu sao...
Ông Bouc chợt ngưng lời. Cách cửa cuối dãy mở toang, bà công chúa Dragomiroff bước vô trong. Bà bước thẳng tới ngay chiếc bàn, cả ba ông khách đứng dậy chào.
Bà nhìn ông Poirot rồi nói, không để ý đến hai vị kia.
- Tôi tưởng là, thưa ông - Bà vừa nói - ông còn giữ chiếc khăn mù soa của tôi.
Poirot vẻ mặt tự hào nhìn về phía hai ông bạn.
- Có phải cái này không, thưa bà?
Ông chìa ra một mảnh khăn vuông vải phin.
- Đúng là nó rồi. Có thêu một chữ đầu ở góc khăn.
- Này, thưa bà Công chúa, đây là một chữ H - ông Bouc nói - Tên thật của bà, tôi xin lỗi, là Natalia?
Vẻ mặt bà lạnh lùng nhìn về phía ông.
- Đúng là tên tôi đó thưa ông. Chiếc khăn mù soa của tôi thường thêu chữ Nga. Chữ H đọc theo tiếng Nga thành ra chữ N.
Ông Bouc vẻ chưng hửng. Coi bộ bà này khó đối đầu, ông tỏ ra lúng túng, khó xử.
- Sáng nay trong buổi thẩm vấn tôi không nghe bà nhắc cái khăn.
- Ông chưa hỏi đến - Bà công chúa đáp giọng lạnh tanh.
- Xin mời bà ngồi vô bàn - ông Poirot vừa nói.
Bà thở một hơi dài.
- Dạ được.
Bà ngồi xuống.
- Quý vị chẳng cần phải mất công vì một việc như vậy. Chắc quý vị sẽ hỏi thêm: vì sao chiếc khăn mù soa đó lại tìm thấy gần bên xác nạn nhân? Câu trả lời sẽ là tôi không biết gì hết.
- Bà không biết gì thật sao?
- Chẳng biết gì cả.
- Vậy bà bỏ lỗi cho, làm sao chúng tôi có thể tin lời bà khai đúng sai tới cỡ nào?
Giọng ông Poirot nghe tử tế. Công chúa Dragomiroff trả lời vẻ kiêu ngạo.
- Tôi cứ nghĩ quý vị cho là tôi không chịu nói cho biết Helena Andrenyi là em gái bà Armstrong?
- Rõ ràng bà nói dối còn gì nữa mà.
- Đúng quá. Tôi cũng sắp nói dối nữa đây. Mẹ của nàng là bạn tôi. Tôi tin, thưa quý vị, ở tấm lòng thủy chung với bạn bè, với họ hàng và với giai cấp của mình.
- Bà không tin việc phải làm hết sức mình bảo vệ công lý?
- Nếu có thì tôi cho là công lý - nền công lý tuyệt đối, đã sờ sờ ra đấy rồi.
Poirot nghiêng người ra phía trước.
- Bà đã hiểu thấu nỗi khổ của tôi, thưa phu nhân. Chuyện chiếc khăn mù soa tôi cũng phải tin theo lời khai của bà nữa sao? Hay là bà có ý bao che cho con gái một người bạn-
- Ồ! Tôi hiểu ý ông muốn nói gì rồi - Bà nhếch mép cười nhạt - Vậy thì, thưa quý vị, lời khai của tôi sẽ được xác minh dễ dàng. Tôi sẽ cho địa chỉ những người làm khăn cho tôi ở Paris. Quý vị chỉ cần đưa ra ngay cái khăn đó, họ sẽ thông báo cho quý vị hàng này tôi đặt mua một năm trước đây. Chiếc khăn mù soa đó là của tôi, thưa quý vị.
Bà đứng ngay dậy.
- Quý vị cần hỏi gì thêm nữa không?
- Còn người giúp việc nữa, liệu người đó có nhận ra khăn của bà bởi sáng nay chúng tôi có bày ra?
- Người giúp việc cũng biết có vậy thôi. Cô nàng không có ý kiến gì sao? Ô, vậy thì rõ ràng một người giúp việc trung thành với chủ.
Bà khẽ nghiêng đầu chào mọi người rồi lui ra bên ngoài.
- Chuyện ra là vậy - Poirot nói khẽ - Tôi để ý thấy một thoáng ngập ngừng lúc người giúp việc được hỏi có biết chiếc khăn mù soa đó là của ai. Cô nàng lưỡng lự không rõ có nên nói là của bà chủ. Nhưng sao tôi lại thấy có điểm trùng hợp với ý tưởng tôi vừa nghĩ trong đầu? Phải, biết đâu được.
- Ô - ông Bouc chợt nói vẻ lạ hơn mọi khi - Bà này tinh đời lắm, thế đó.
- Có thể bà là thủ phạm giết chết Ratchett? - ông Bác sĩ vừa nói mới hỏi Poirot.
Ông lắc đầu.
- Những nhát dao đó, dùng hết sức lực đâm thấu vô xương, không thể do bàn tay một người mảnh khảnh.
- Vậy mà một người yếu hơn.
- Đúng, một người yếu hơn.
- Tôi đang nghĩ- Poirot nói - về một việc tình cờ sáng sớm hôm nay, tôi nhắc lại cho bà nhớ sức mạnh có khi do ý chí, không phải ở hai bàn tay. Quả thật tôi đang giăng bẫy, mới nảy ra ý tưởng đó. Lúc đó tôi muốn nhìn cho rõ bà liếc qua bên tay trái hay tay phải. Không, bà không nhìn một bên. Bà nhìn cả hai tay, rồi câu trả lời nghe lạ tai. Bà nói thế này, 'Không, tay tôi yếu lắm, không biết đó là cái may hay cái rủi'. Suy nghĩ của bà lạ kỳ lắm. Nó càng khiến tôi tin chắc thủ phạm là bà.
- Tôi không thể hiểu đâu là cái chuyện thuận tay trái.
- Không, vậy là, ông có để ý Ngài Bá tước Andrenyi cất chiếc khăn mù soa ở túi áo trong bên phải?
Ông Bouc lắc đầu. Tâm trí ông đang nhớ lại việc lạ lùng mới vừa phát hiện cách đây nửa giờ. Ông nói lầm bầm trong miệng.
- Chỉ toàn nói dối! Tôi kinh ngạc vì sao ta lại nghe nhiều câu nói dối đến vậy.
- Ta còn nhiều việc cần phải tìm cho ra lẽ - ông Poirot nói giọng vui vẻ.
- Ông cho là vậy sao?
- Nếu khác hơn vậy chắc tôi chán lắm.
- Chuyện lật qua lật lại thấy khiếp quá - ông Bouc nói - Nhưng tôi thấy ông khoái chí - ông nói chêm vô vẻ trách cứ.
- Nội vụ có chuyển biến tốt - Poirot nói - Giả sử ông gặp phải một người xuyên tạc sự thật, họ nhận ngay, thường thì tỏ vẻ kinh ngạc. Nên nhớ chỉ cần biết đoán đúng nói ra người ta mới tin.
- Ta chỉ còn mỗi cách đó để làm sáng tỏ vụ án. Tôi đọc từng người một, xem xét lời khai, tôi tự nghĩ trong đầu 'Nếu toàn bộ chỉ là lời khai láo, dựa vô đâu mọi người nói láo, ta phải biết rõ nguyên nhân từ đâu?' Và tôi tự trả lời nếu họ nói láo - nếu ông lưu ý cho - nó chỉ xoay quanh bấy nhiêu lý do, bấy nhiêu điểm. Ta đã thử và thấy được kết quá nhờ thẩm vấn bà Bá tước phu nhân Andrenyi. Dựa vô đó ta làm tiếp qua đến những người khác.
- Giả sử, này ông bạn mình, những điều ước đoán đó sai lầm hoàn toàn thì sao?
- Vậy là có ít nhất một người loại ra khỏi danh sách bị tình nghi.
- Ồ! Phương pháp loại bỏ dần dần.
- Đúng rồi.
- Còn ai nữa không?
- Đến lượt ta làm việc với Ngài Đại tá Arbuthnot.

Chương SÁU
CUỘC THẨM VẤN NGÀI ĐẠI TÁ ARBUTHNOT

Rõ ràng là Ngài Đại tá lại bị quấy rầy khi nghe được gọi đến toa hàng ăn thẩm vấn lấn nữa.
Vẻ mặt ông không vui lúc ngồi vô bàn, ông nói:
- Vậy là?
- Chúng tôi thành thật xin lỗi Ngài một lần nữa - ông Poirot mở lời - Dù sao chúng tôi vẫn hy vọng Ngài còn cung cấp thêm một số thông tin nữa.
- Thật vậy sao ? Chuyện khó tin được.
- Đây này, Ngài thấy cây xoi ống điếu này không?
- Thấy.
- Ngài có dùng một cây xoi như thế này?
- Tôi không rõ. Không có dấu vết riêng, ông thấy chưa.
- Ngài có biết là, thưa Đại tá Arbuthnot, trên toa tàu Stamboul - Calis chỉ có mỗi mình Ngài hút ống điếu?
- Nếu vậy có thể là cây xoi của tôi.
- Ngài biết nó rơi chỗ nào không?
- Tôi hoàn toàn không biết
- Người ta tìm thấy nó rơi gần bên xác chết nạn nhân.
Ngài Đại tá Arbuthnot nhướng mày.
- Vậy là Ngài có thể nói rõ hơn, Đại tá Arbuthnot, làm sao nó lại được tìm thấy ở nơi đó?
- Nếu quý vị cứ cho là tôi làm rơi ở chỗ đó, không, tôi không biết.
- Có lúc nào Ngài bước vô bên trong buồng Ratchett?
- Tôi chưa lần nào nói chuyện với lão.
- Ngài không hề nói một lời nào và Ngài cũng không giết lão?
Ngài Đại tá lại nhướng mày vẻ ngạo nghễ.
- Nếu tôi mà có hẳn nhiên tôi báo cho quý vị biết. Rõ ràng là tôi không giết lão ấy.
- Ồ vậy thì - ông Poirot nói khẽ - điều đó không quan trọng.
- Ông nhắc lại giùm.
- Tôi nói là điều đó không quan trọng.
- Ồ! - Đại tá Arbuthnot vẻ mặt sững sờ. Ông nhìn Poirot một cách khó chịu.
- Bởi, Ngài biết đó - Nhà trinh thám lại nói tiếp - Cái cây xoi ống điếu chẳng có nghĩa gì, tôi có thể nghĩ ra một nghìn lẻ một lý do để giải thích.
Ngài Đại tá Arbuthnot nhìn Poirot chăm chăm.
- Điều tôi cần tìm hiểu về Ngài ở một g6c cạnh khác hơn - Poirot lại nói - Có lẽ nàng Debenham đã kể lại cho Ngài biết về một đoạn đối thoại tôi nghe lỏm được giữa hai người lúc tàu dừng lại ở ga Konya?
Ngài Arbuthnot im lặng.
- Nàng nói thế này: 'Chưa phải lúc này, chờ khi nào xong đã. Khi ta rời khỏi chỗ đó’. Ngài biết mấy lời đó ám chỉ việc gì?
- Tiếc thật, ông Poirot, tôi phải tránh không thể trả lời câu hỏi đó.
- Sao vậy?
Giọng Ngài Đại tá đanh lại.
- Tôi nghĩ ông nên hỏi ngay nàng Debenham nội dung mấy lời nói.
- Tôi đã hỏi rồi.
- Và nàng khước từ không nói?
- Phải.
- Vậy thì chuyện đã rõ như ban ngày - ngay cả ông nữa - tôi cũng ngậm một miệng nín khe.
- Ngài không thể tiết lộ chuyện kín của một phụ nữ?
- Ngài nghĩ theo ý Ngài cũng được.
- Nàng Debenham đã kể lại với tôi nội dung mấy lời nói đó liên quan đến việc riêng của nàng.
- Vậy sao ông lại chịu nghe theo lời nàng?
- Bởi, thưa Ngài Đại tá, nàng Debenham có nhiều dấu hiệu nghi ngờ nhiều hơn.
- Vô lý - giọng Ngài Đại tá có vẻ thân mật.
- Không vô lý chút nào.
- Ông không có lý do phản kháng tư cách của nàng.
- Kể cả nàng có liên hệ với nhà Armstrong trong lúc xảy ra vụ bắt cóc con bé Daisy Armstrong nữa sao?
Một thoáng im lặng đến rợn người.
Poirot khẽ gật đầu.
- Ngài biết đó - ông vừa nói - chúng tôi biết rõ mọi việc. Nếu nàng Dchenham vô tội, sao nàng lại che giấu mấy việc đó? Sao nàng khai chưa từng sống trên đất Mỹ?
Ngài Đại tá đằng hắng.
- Liệu ông có sai lầm chăng?
- Tôi không làm gì sai lầm. Vì sao cô nàng Debenham lừa dối tôi?
Ngài Đại Tá Arbuthnot khẽ nhún vai.
- Ông nên hỏi rõ nàng. Tôi vẫn cho là ông mắc sai lầm.
Chợt Poirot cất tiếng gọi. Người phục vụ bàn từ dãy cuối toa vội chạy lại.
- Đến buồng số 11 mời hành khách người Ăng-lê quá bước đến đây ngay bây giờ?
- Dạ, thưa ông.
Người phục vụ lao đi. Cả bốn vị khách lặng thinh. Gương mặt Ngài Đại tá như bức tượng tạc, câm nín lạnh lùng.
Người phục vụ đã trở lại.
- Bà hành khách đang đến, thưa ông.
- Cám ơn anh.
Trong thoáng chốc, Mary Debenham lại đến, nàng đang bước vô toa hàng ăn.

Chương BẢY
LAI LỊCH NÀNG MARY DEBENHAM

Nàng không đội mũ. Đầu ngẩng cao như thách thức. Mái tóc óng mượt chải hất ngược về phía sau. Chiếc mũi quặp như hình mũi thuyền đang lao vô cơn sóng dữ. Nàng đứng đó như một hình tượng đẹp tuyệt vời.
Nàng nhìn về phía Ngài Arbuthnot một lúc - chỉ một thoáng thôi.
Nàng nhìn qua ông Poirot.
- Ông cần gặp em?
- Tôi mong được hỏi thăm em, buổi thẩm vấn sáng hôm nay em đã lừa dối tôi.
- Lừa dối ông? Em chẳng hiểu gì cả.
- Em đã nói dối ta, bởi lúc nhà Annstrong có chuyện buồn em đang ở lại đó. Em lại nói dối ta chưa từng sống nước Mỹ.
Ông nhìn thấy nàng ngập ngừng một lúc rồi tự nhiên như không.
- Dạ phải - nàng thú thật - ông nói đúng.
- Không đâu em, sai hoàn toàn.
- Em chưa hiểu ý ta. Ta muốn nói là ta đã lừa dối em.
- Ồ, vậy ông định thú thật sao?
Môi nàng cong vễnh, nàng nhếch mép cười.
- Vậy đó. Đến lúc ông đã hiểu ra em.
- Ít ra là em biết sống ngay thẳng.
- Em cảm thấy chẳng khác gì hơn cả.
- Ồ, hẳn nhiên là đúng rồi. Đến lúc này, ta muốn biết vì sao em cứ thoái thác hoài.
- Em nghĩ lý do còn ở trước mắt ta, thưa ông Poirot.
- Tôi nào thấy gì đâu, thưa cô nương.
Giọng nàng thâm trầm, nghe như lời nói xẵng.
- Em còn cả một đời để nhìn thấy.
- Em muốn nói là?
Nàng ngước nhìn từng nét hiển hiện trên gương mặt ông.
- Này ông Poirot, ông có biết nỗi khổ nhọc của một người bon chen tìm được một chỗ làm béo bở. Và ông có nghĩ đến hoàn cảnh một phụ nữ bị giữ lại thẩm vấn vì ngờ có dính líu một vụ án, lúc đó tên tuổi hình dạng đăng tải trên báo khắp nước Ăng-lê. Ông có nghĩ đến lúc có một bà chủ người Ăng-lê khá giả có dám thuê mướn người có thành tích như vậy làm người giữ trẻ.
- Tôi thấy có gì trở ngại đâu, nếu em không có tội tình gì.
- Ồ, tội tình, không phái chuyện đó - mà là chuyện tiếng tăm! Cho đến giờ, em đã từng gặp may mắn trên đường đời và được trả lương hậu, chỗ làm thoái mái. Em không thể để mất một chỗ làm béo bở vì mình chưa làm tròn nghĩa vụ.
Nàng khẽ nhún vai.
- Giả sử lúc này em có thể giúp ta tìm ra lai lịch ai đó.
- Ông muốn nói là?
- Có phải là em không còn nhớ ra chuyện người em gái bà Armstrong là Bá tước phu nhân Andrenyi nơi em đã từng đến dạy học ở New York?
- Phu nhân Andrenyi? Ồ không - Nàng lắc đầu - Ông mới thật kỳ lạ, em không nhận ra bà ta. Lúc em biết mặt bà thì bà ấy đâu còn là trẻ em nữa, thế đấy. Chuyện đã ba năm rồi. Có lẽ phu nhân nhìn nhầm ra ai đó. Em chẳng hiểu đầu đuôi ra sao cả. Phu nhân giờ này như một người xa lạ - em không thể nào liên tưởng đến cái thời còn là một nữ sinh người Mỹ. Em thú thật có nhìn thoáng thấy phu nhân lúc bước vô toa hàng ăn. Em nhìn quần áo chớ không nhìn rõ mặt phu nhân - bà chỉ cười nhạt - phụ nữ là thế đấy! Và rồi, em còn phải lo chuyện của mình.
- Vậy là em chưa kể hết điều thầm kín của riêng em - Poirot nói giọng nghe càng nhỏ nhẹ hơn, có sức thuyết phục.
Nàng chỉ nói khẽ đủ nghe.
- Em không thể - không thể nói.
Bỗng dưng nàng khụy xuống, úp mặt vô cánh tay duỗi thẳng ra trước, nàng kêu gào nghe như xé nát tâm can.
Ngài Đại tá chợt đứng phắt dậy kề bên nàng.
- Tôi… này nhìn xem cô nàng….
Ngài không nói nữa, nhìn khắp một lượt, vẻ mặt cau có nhìn Poirot.
- Ta sẽ bẻ gảy người ông ra từng mảnh xương vụn, đồ vênh váo chết tiệt - Ngài nói.
- Thưa Ngài - ông Bouc có ý định phản bác.
Ngài Arbuthnot quay lại nhìn nàng.
- Mary - nhờ ơn trời.
Nàng đứng ngay dậy.
- Không sao. Em vẫn bình yên. Ông không còn nhờ đến em nữa, ông Poirot? Lúc nào cần ông đến gặp em. Ồ, thật là ngớ ngẩn. Em mới thật là ngốc nghếch!
Nàng bước vội ra ngoài. Ngài Arbuthnot quay lại nhìn Poirot thột lần cuối rồi mới tiếp theo bước chân nàng đi ra.
- Nàng Debenham không hề dính dáng đến mấy chuyện đó - hoàn toàn không, ông nghe rõ chứ? Giả sử nàng lo sợ có dính dáng, ông gặp tôi giải quyết.
Ông bước nhanh ra bên ngoài.
- Tôi thích được nhìn một người Ăng-lê cáu tiết - Poirot vừa nói - Thấy vui mắt. Càng bị kích động thì càng nói nàng loạn xị.
Ông Boucx thì không lưu ý chuyện nói năng của ông khách người Ăng-lê. Ông lại khâm phục cái tính cách của ông bạn mình.
- Này ông ơi, ông mới thật là cừ khôi- ông Bouc la lớn - Ông lại đưa ra một lời ức đoán tài tình. Thật là phi thường.
- Thật khó tin được ông nghĩ ra những lời ước đoán như vậy - ông bác si Constantine tỏ vẻ thán phục.
- Có lấn này tôi không muốn được khen. Đó không phái là ước đoán. Mà chính Bá tước phu nhân kể lại cho tôi nghe.
- Thế nào? Chắc không?
- Ông còn nhớ tôi hỏi bà ta về lai lịch người giữ trẻ hay đó cũng là người bạn đồng hành của bà? Tôi nghĩ chắc trong đầu là nếu Mary Debenham có dính dáng về vụ án, nàng phải tính đến cả những người nhà.
- Phái đó, nhưng mà phu nhân Andrenyi lại hình dung ra một người hoàn toàn khác.
- Đúng. Đó là một người đứng tuổi cao gầy, mái tóc đỏ hung - nhưng đúng ra nếu hiểu ngược lại đúng là hình dạng nàng Debenham, càng nổi bật hơn làm sao. Lúc đó, bà phải đặt một cái tên khác ngay, đến đây chính cái ý tưởng không ngờ đó đã tố cáo lấy bà. Bà nói tên là Freebody. Ông nhớ lại đi.
- Ờ nhỉ?
- Vậy thì, ông không thể biết dược, nhưng mà ở bên Lodon có một cái shop cho đến nay vẫn còn mang tên Debenham & Freebody. Đã có sẵn một cái tên Debenham trong đầu, phu nhân chớp lấy ngay một cái tên nữa đó là Freebody. Dĩ nhiên là tôi phái hiểu ra ngay.
- Lại thêm một cú lừa nữa. Sao bà ta lại nghĩ ra chuyện đó được?
- Cho nó có phần chắc chắc hơn. Vậy chuyện mới càng thêm rắc rối.
- Ra là thế - ông Bouc giằng từng tiếng - Liệu mọi chuyện ở trên tàu đều giả dối cả sao?
- Vậy đó - Poirot nói - Ta phải tìm cho ra lẽ.

Chương TÁM
NHỮNG LỜI KHAI GÂY KINH NGẠC

- Chẳng còn chuyện gì khiến tôi ngạc nhiên nữa - ông Bouc vừa nói - Chả còn gì! Nếu còn ai trên tàu quen biết với nhà Armstrong, tôi cũng chẳng ngạc nhiên.
- Ông cho biết như vậy thì hay biết mấy - Poirot nói.
- Vậy ông cần gặp ngay đối tượng người Ý đáng ngờ kia để hắn khai ra?
- Ông lại muốn giành lấy những ức đoán lạ lùng cho riêng phần ông?
- Đúng quá.
- Đó là một trường hợp khá ly kỳ - Bác sĩ Constantine vừa nói.
- Không đâu, cũng bình thường thôi.
Ông Bouc dang cánh tay ra vẻ chán nản thật buồn cười.
- Nếu quả thật ông cho là một chuyện tự nhiên, ông bạn mình.
Ông lại lặng thinh.
Đến lượt ông Poirot yêu cầu người phục vụ toa hàng ăn mời Antonio Foscarelli.
Anh chàng to lớn người Ý bước vô trong, đưa mắt nhìn dè dặt. Hắn cứ lấm lét nhìn quanh như con thú bị săn mồi.
- Quý vị cần gì? - Gã nói - Tôi chẳng còn gì khai báo. Chẳng có gì, quý vị nghe rõ chứ? Lạy chúa.
Ông gõ tay trên bàn.
- Ờ nhỉ, ông cũng còn vài điều để nói ra cho mọi người nghe chứ - giọng ông Poirot như đinh đóng cột - Nói thật hết!
- Nói thật à? - ông tỏ vẻ khó chịu nhìn về phía Poirot.
Ông không còn giữ cái vẻ tự tin, vồn vả như mọi khi.
- Phải đấy. Có thể là tôi đã biết rồi. Nhưng là niềm vui của cả nhà. Nó thường gọi tôi Tonio. Có lúc nó ngồi vô xe định cầm tay lái. Ai cũng nể nó lắm. Ngay cả bọn cảnh sát cũng nghe tiếng. Ồ, con bé ngộ nghĩnh làm sao.
Hắn nói giọng chùng xuống, mắt ướt đẫm. Gã vòng qua một bên rồi bước nhanh ra ngoài.
- Pietro - Poirot cất tiếng gọi.
Người phục vụ bàn chạy nhanh đến.
- Đến buồng số 10 - mời hành khách người Thụy Điển.
- Dạ, thưa ông.
- Gọi nữa? - ông Bouc nới lớn tiếng - Ồ, không, không thể được, tôi nói là không thể được.
- Này, ông bạn mình, ta phải hiểu. Cho dù mọi người trên tàu có dấu hiệu bị tình nghi giết chết Ratchett, ta cũng nên hiểu. Chỉ đến lúc đó, ta mới giải quyết rốt ráo ai là thủ phạm.
- Tâm trí tôi đang rối mù - ông Bouc nói lầm bầm trong miệng.
Người hầu bàn niềm nở hướng dẫn nàng bước vô toa hàng ăn. Nàng khóc nức nở.
Chợt nàng khuỵu xuống ghế ngồi nhìn qua bên phía ông Poirot. Nàng úp mặt vô chiếc khăn mù soa khổ rộng khóc như mưa.
- Đừng khóc nữa, em. Đừng ưu phiền nữa - ông Poirot vỗ nhẹ vai nàng - Em chỉ nói một vài lời chân thật, vậy là quá đủ. Em từng làm người giữ trẻ chăm sóc con bé Daisy Armstrong.
- Dạ đúng, ông nói đúng, dễ thương, tự tin. Nó biết là được mọi người yêu thương, trìu mến. Thế đó một bàn tay gớm giếc, tàn bạo đã cướp đi mạng sống của nó, rồi người mẹ đau khổ và những đứa bé vô tội kia cũng không sống nổi. Ông không thể nào hiểu, ông không biết. Giả sử lúc đó ông sống như tôi đây, nhìn thấy hình ảnh đau thương không thể tả, tôi phải nói ra đây tất cả sự thật của đời tôi. Nhưng tôi còn lo một nỗi. Tôi vui mừng khi hay được lão Ratchett bẩn thỉu kia đã bị giết chết, lão sẽ không còn dịp hành hạ trẻ con nữa. Ồ, tôi không thể nói ra, bởi không còn lời nào.
Nàng òa ra khóc như mưa.
Poirot lại vỗ nhẹ vai nàng.
- Đây, đây này, tôi hiểu, tôi hiểu mọi việc, mọi việc. Tôi nói cho em nghe. Tôi không hỏi nữa. Ta nghe như vậy đầy đủ những sự thật em đã khai. Ta hiểu cả thật đấy.
Nàng còn khóc ngất từng chập, Greta Ohlsson đứng dậy lững thững bước ra cửa. Vừa đến nơi nàng chạm phải một người đang đi tới.
Gã là Masternan, người hầu phòng.
Gã bước ngay tới chỗ Poirot đang ngồi, nói khẽ như mọi khi, hơi thở dồn dập.
- Xin lỗi Ngài, tôi hơi đường đột. Tôi thấy tự mình đến đây báo cho Ngài một việc cần. Tôi là lính hầu cho Ngài Đại tá Armstrong trong thời chiến tranh, về sau tôi theo Ngài làm hầu phòng ở New York. Sáng nay tôi ngại nên chưa nói, thật đáng trách, thưa Ngài, bây giờ thì tôi thú nhận cả. Dù sao thưa Ngài, tôi mong Ngài đừng ngờ cho Tonio. Tội nghiệp gã Tonio, hiền như bột. Tôi cam đoan suốt đêm gã không bước ra khỏi buồng ngủ. Vậy là Ngài đã rõ gã không can dự vô vụ án mạng. Tonio là một người xa lạ nhưng rất tử tế, khác với bọn sát thủ tàn bạo báo chí thường nói.
Gã im lặng.
Poirot nhìn gã chăm chăm.
- Vậy là anh đã khai hết chưa?
- Dạ đầy đủ cả.
Gã im lặng một lúc, ông Poirot không nói gì, gã hơi nghiêng người cúi chào, lững thững bước đi, dáng thong thả như lúc mới đến ban nãy.
- Chuyện này - Bác sĩ Constantine vừa nói - Coi bộ khó tin hơn là truyện trinh thám tôi đã từng dọc qua.
- Tôi biết - ông Bouc nói - Trong số mười hai khách đi tàu ở trên toa này, có đến chín người có liên can đến vụ án nhà Armstrong. Tôi xin hỏi ông, hay là tôi có thể nói còn ai nữa?
- Tôi có thể đưa ra ngay câu trả lời - Poirot nói - Đó là nhà thám tử Hoa Kỳ ông Hardman
- Vậy là chính lão cũng phải khai hết?
Poirot chưa kịp nói, nhà thám tử Hoa kỳ đã đến ngay bàn. Lão đưa mắt liếc nhìn quanh mọi người phía trước. Ngồi xuống, giọng lão nghe rền rền.
- Chuyện trên tàu như thế nào đấy nhỉ? Tôi cứ nghĩ như nơi chốn nhà thương điên.
Poirot lim dim mắt nhìn lão.
- Vậy ông có chắc, này ông Hardman, là ông không phải người làm vườn ở nhà Armstrong?
- Họ có vườn nào đâu - lão Hardman, nói rõ từng tiếng một.
- Hoặc làm quản gia ở đó?
- Tôi làm gì được hân hạnh như vậy. Không, tôi không quen biết gì với nhà Armstrong cả, nhưng tôi tin chắc trên tàu chỉ còn mỗi mình tôi không liên can! Ông có thể qua nổi, tôi dám nói như vậy đó, quý vị có qua nổi không?
- Nghe có vẻ ly kỳ đấy - Poirot nói giọng nhỏ nhẹ.
- Buồn cười thật - ông Bouc chợt la to.
- Ông có nghĩ gì về chuyện vụ án vừa qua, ông Hardman - Poirot chợt hỏi.
- Dạ, không. Tôi chẳng hiểu gì. Cũng không thể hình dung ra nó như thế nào. Không thể nghi tất cả mọi người nhưng ai là thủ phạm thì tôi chào thua không biết. Làm thế nào ông quơ hết cả nắm. Điều đó tôi muốn biết ngay.
- Tôi chỉ ước đoán thôi.
- Vậy thì, nghe theo tôi, ông có biệt tài suy đoán. Phải đấy, tôi sẽ nói cho ông nghe ông tài tình ở chỗ nào.
Lão Hardman, dựa lưng vô thành ghế, nhìn ông Poirot vẻ thán phục.
- Trước hết, ông bỏ lỗi cho - lão nói - nhưng ngặt nỗi không ai tin theo ông. Tôi xin ngả nón chào ông, tôi nói thật đấy.
- Ông thật tử tế quá, ông Hardman.
- Có gì đâu. Tôi xin bái phục ông.
- Dù sao - Poirot nói - nội vụ chưa giải quyết xong dứt điểm. Có thể nào chúng tôi dám nói chắc ai là thủ phạm giết Ratchett?
- Đừng nói đến tôi - lão Hardman nói - Tôi không có ý kiến gì hết. Tôi là người thán phục quý vị. Còn hai người nữa chưa nghe thấy quý vị nhắc đến? Một bà khách người Mỹ và một nàng hầu giúp việc? Tôi nghĩ riêng họ là những người vô tội.
- Chỉ trừ khi - ông Poirot vừa cười vừa nói - Chúng tôi có thể xếp họ vô danh sách số ít người, nên nói thế nào đây, như bảo vệ, nấu ăn cho nhà Armstrong.
- Ồ, vậy thì trên đời này chẳng còn gì khiến tôi phải kinh ngạc - lão Hardman vừa nói, vẻ mặt trầm ngâm kỳ lạ - Nó y như, một nhà thương điên, quả vậy!
- Ồ, ông bạn, có thể đấy là một sự trùng hợp ngẫu nhiên quá đáng - ông Bouc nói - Không phải mọi người đều phải chịu chung hoàn cảnh đó.
Poirot nhìn lão.
- Ông chưa hiểu đâu.- Poirot nói - ông chẳng hiểu gì cả. Cứ kể ra - ông nói tiếp - Ai là thủ phạm giết chết Ratchett?
- Ông biết sao? - ông Bouc vặn lại.
Poirot gật.
- Ồ, biết chứ - ông vừa nói - Có lúc tôi đã biết. Tôi lấy làm lạ đến giờ ông chưa hiểu ra.
Ông nhìn về phía Hardman chợt hỏi tiếp:
- Còn ông?
Lão già trinh thám lắc đầu. Ông chăm chăm nhìn mặt Poirot.
- Tôi chẳng biết - Lão nói - Chẳng biết gì hết. Ai là thủ phạm đây?
Poirot im lặng một lúc. Chợt ông cất tiếng:
- Nhờ ông, ông Hardman, tập họp mọi người đến đây. Ta có hai cách giải quyết vụ việc này. Tôi để cho ông lo hết.

Chương CHÍN
POROT ĐƯA RA HAI GIẢI PHÁP

Hành khách có mặt đông đủ trong toa hàng ăn, mọi người người ngồi quanh bàn tròn. Tất cả chỉ có nghĩ trong đầu một điểm, thấp thỏm xen lẫn với phiền muộn, người khách Thụy Điển cứ khóc mãi, bà Hubbard ngồi bên dỗ dành.
- Nào cứ yên tâm, cưng ơi. Chuyện rồi đâu vào đó cả. Em đừng mất bình tĩnh. Nếu cả bọn đây có ai là thủ phạm thì chắc không phải em. Sao, thì mọi người cuống cuồng nhốn nháo chợt nghĩ đến cái lúc ấy. Em ngồi lại đây có ta, đừng ưu phiền nữa.
Ông Poirot đứng phắt dậy, bà khách im tiếng.
Người phụ trách toa lui tới trước cửa.
- Ông cho phép tôi ở lại đây, thưa ông?
- Được rồi, Michel.
Poirot đằng hắng lấy giọng.
- Thưa quý vị, xin phép được nói bằng tiếng Anh, bởi đa số quý vị nghe hiểu được. Chúng tôi đang điều tra vụ án Samuel Edward Ratchett, còn có biệt hiệu là Cassetti. Có hai cách giải quyết vụ án này. Chúng tôi công khai cho quý vị thấy, nhờ ông Bouc và Bác sĩ Constantine có mặt ở đây chọn ra giải pháp tối ưu.
«Đến đây quý vị đã biết rõ manh mối vụ án. Xác ông Ratchett được tìm thấy sáng nay đầy những vết dao trên người. Đêm qua lúc 12 giờ 37 mọi người còn nhìn thấy ông, đó là lúc ông đứng ở cửa nói chuyện với người phụ trách toa. Chiếc đồng hồ trong túi áo pyjama bị móp méo, kim chỉ đúng một giờ mười lăm. Bác sĩ Constantine có mặt ngay lúc đó khám nghiệm tử thi ước đoán nạn nhân chết khoảng từ nửa đêm tới hai giờ sáng. Nửa giờ đêm như quý vị đã biết tàu bị mắc kẹt giữa đống tuyết dày đặc. Sau đó thì không một ai rời khỏi tàu được.
«Ông Hardman, một nhân viên hãng Thám tử Tư ở New York khai là (có nhiều người quay lại nhìn về phía ông) không nhìn thấy ai đi ngang qua lối hành lang trước buồng của ông (buồng số 16 cuối dãy). Chúng tôi có đủ chứng cứ kết luận thủ phạm hiện còn ở trên toa đặc biệt, toa Stamboul - Calais.
«Đó có thể nói là, lập luận của chúng tôi là vậy đó.
- Thế nào? - ông Bouc vẻ kinh ngạc la hoảng.
- Nhưng còn một lập luận nữa tôi sẽ trình bày như sau, cũng dễ hiểu thôi. Ông Ratchett cũng có người thù oán, nên ông sợ. Ông kể lại cho Hardman, nhận dạng được kẻ lạ mặt đó, nếu ông có mệnh hệ nào thì thời điểm có thể là đêm thứ hai sau khi tàu rời ga Stamboul.
«Đến đây tôi xin trình bày cùng quý vị, ông Ratchett còn biết nhiều điều hơn là ông đã nói ra. Kẻ lạ mặt theo ước đoán của ông Ratchett đáp tàu tại ga Belgrade, cũng có thể tại ga Vincovci,theo lối cửa còn để mở chỗ Ngài đại tá Arbuthnot và MacQueen vừa bước xuống thềm sân ga. Hắn sắm sẵn một bộ đồng phục như người phụ trách toa, mặc khoác ngoài che giấu bộ đồ thường bên trong, hắn dùng một bộ chìa khóa vạn năng dễ dàng mở cửa đột nhập vô trong buồng Ratchett lúc cửa còn khóa chặt. Ratchett ngủ say buổi tối có uống thuốc. Hung thủ rút dao đâm thật sâu rồi chuồn qua cửa ăn thông hai buồng lẻn vô trong buồng của bà Hubbard.
- Thế đó - bà Hubbard gật đầu vừa nói.
- Lúc băng ngang qua buồng hắn vội quẳng con dao găm vô túi xách trang điểm của bà Hubbard. Sơ ý, hắn không hay là một chiếc nút áo bộ đồng phục bị rơi mất. Hắn chuồn êm ra ngoài men theo lối đi hành lang. Rồi hắn vội dúi bộ đồng phục vô trong chiếc va li để trong buồng trống. Một lát sau hắn thay quần áo khác xuống đất trước giờ tàu chạy. Vậy là hắn trở lại lối đi cũ, lối cửa gần toa hàng ăn.
Mọi người thở hắt ra.
- Còn chiếc đồng hồ là thế nào? - lão Hardman hỏi lại.
- Ông lắng nghe đây. Đáng lẽ đến ga Tzaribrod vặn đồng hồ lùi lại một tiếng nhưng lúc đó Ratchett lại quên. Đồng hỗ vẫn còn chỉ theo giờ Đông âu, vậy là đi trước giờ Trung âu một tiếng. Lúc Ratchett bị đâm chết là mười hai giờ mười lăm - không phải là một giờ mười lăm.
- Giải thích như vậy, nghĩ cũng phi lý - ông Bouc lại nói to tiếng - Vậy thì tiếng ai nói từ bên trong buồng ngủ lúc một giờ kém hai mươi ba phút. Nếu không phải là Ratchett thì chắc là thủ phạm còn ở đó.
- Điều đó không quan trọng. Có thể là, ồ, một người thứ ba, đệ tam nhân. Chính là người vừa bước vô định nói gì đó với Ratchett thì nhìn thấy ông ta đã chết. Hắn nhấn chuông báo gọi người phụ trách toa đến, lúc đó, như ông hiểu ra được, hắn hoảng sợ - sợ bị ghép tội, hắn giả giọng nói như Ratchett.
- Nghe có lý đấy - ông Bouc bất đắc dĩ phải nghe theo.
Poirot ngồi đó nhìn qua phía bà Hubbard.
- Dạ, thưa bà, bà định nói là?
- Ồ, tôi chẳng biết nên nói gì đây. Vậy là ông cũng cho là tôi quên vặn lùi đồng hồ của tôi?
- Thưa bà, không. Tôi cho là bà có nghe tiếng bước chân người lạ đi ngang qua, nhưng không để ý. Một lát sau đi ngủ bà mơ thấy có người lạ vô trong buồng, bà bị mộc dè nên vùng dậy nhấn chuông gọi người phụ trách toa đến.
- Vậy là tôi nghĩ cũng đúng - bà Hubbard chịu nghe theo.
Lúc này công chúa Dragomiroff đang nhìn chăm chăm ông Poirot.
- Ông giải thích thế nào trường hợp người hầu giúp việc cho tôi, thưa ông Poirot?
- Đơn giản thôi, thưa bà. Người giúp việc nhận ra chiếc khăn mù soa đó là của bà. Nàng định che giấu nhưng lại tỏ ra vụng về. Trước đó, nàng đã nhìn thấy kẻ lạ mặt, lúc tàu đỗ lại ga Vincovci. Nàng định giả vờ là nhìn thấy kẻ lạ trễ hơn nhằm che đậy lấy cớ vắng mặt ở thời điểm đó.
Bà công chúa khẽ nghiêng đầu.
- Ông đã nghĩ ra nhiều vấn đề, thưa ông. Tôi... tôi khâm phục ông.
Một thoáng im lặng khắp gian phòng.
Mọi người bỗng giật mình nhìn về phía ông Bác sĩ Constantine đang đập tay trên bàn.
- Nhưng không phải - ông vừa nói - Không, không, không thể nào như vậy được! Một lời giải thích thiếu chặt chẽ, còn nhiều kẽ hở. Vụ án không phải diễn biến như vậy đâu, ông Poirot biết rõ hơn ai điều đó.
Poirot nhìn soi mói về phía ông bác sĩ.
- Tôi hiểu - ông nói - là sắp phải trình ra đây một cách giải thích khác hơn. Nhưng chớ vội gạt nó qua một bên. Quý vị sẽ đồng ý thôi.
Ông quay lại nhìn tất cả mọi người.
- Sau đây là một cách giải thích khác của vụ án. Tôi chọn lấy nó.
«Sau khi nghe đủ những lời khai, tôi ngồi dựa lưng ghế nhắm mắt nghĩ ngợi. Có mấy điểm đáng lưu ý. Tôi sắp xếp lại để hai vị đây xem qua. Có một vài điểm tôi giải thích rõ ràng, như cái vết dầu đọng lại trên tấm giấy hộ chiếu v.v... Tôi sẽ trình bày mấy điểm còn lại. Điểm nổi bật nhất là nhận xét của ông Bouc tại bữa ăn trưa đầu tiên trong toa hàng ăn sau khi tàu rời ga Stamboul, đến nỗi mọi người trong bàn phải lấy làm lạ. Khách đáp tàu thì đủ mọi thành phần, quốc tịch khác nhau.
«Tôi đồng ý, lúc nhớ lại điểm đó, tôi cố hình dung liệu còn có thể tìm thấy hoàn cảnh trong tương lai gồm đủ thành phần chủng tộc y như vậy. Tôi tự nghĩ ra câu trả lời - chỉ có thể thấy lại trên đất Mỹ. Ờ Mỹ thì có thể tìm thấy một đại gia đình người đủ mọi quốc tịch: tài xế thì người Ý, người giữ trẻ quốc tịch Ăng-lê, y tá người Thụy Điển, người giúp việc quốc tịch Pháp. Từ đó tôi mới nghĩ ra một phép 'ước đoán' - đó là gán cho mỗi người một vai trong tấn tuồng nhà Armstrong như nhà viết kịch phân vai. Thế đó, ý tưởng mới lạ mang lại kết quả không ngờ.
«Tôi nhẩm lại trong đầu từng lời khai người đi tàu mang một ý nghĩa thật kỳ lạ. Trước hết là lời khai của MacQueen. Buổi thẩm vấn đầu tiên diễn ra tốt đẹp. Qua lần sau lạ lùng hơn. Tôi kể cho hắn nghe có nhặt được mảnh giấy nội dung liên quan vụ án nhà Annstrong. Hắn mới nói, 'Nhưng chắc chắn' ngập ngừng một lúc gã nói tiếp 'tôi muốn nói, là cái lão đó có phần sơ ý'.
« Đến đây, tôi lại nghĩ hắn không có ý nói như vậy đâu. Giả sử hắn định nói, 'nhưng thực sự mảnh giấy đó đã bị tiêu hủy?' nếu vậy thì, MacQueen đã biết rõ nội dung và mảnh giấy đã được thiêu hủy, nói cách khác, hắn có thể là thủ phạm hoặc là đồng phạm trong vụ án này. Khá lắm đấy.
«Đến lượt người hầu phòng. Hắn khai ông chủ mỗi khi đi tàu thường mang theo thuốc ngủ. Có thể đúng là như vậy, nhưng liệu tối qua Ratchett có nhớ uống thuốc không? Khẩu súng tự động tìm thấy dưới gối lão chứng tỏ hắn khai man. Tối qua Ratchett đã chuẩn bị lo đề phòng. Cho dù có pha chất ma túy vô thuốc bọn chúng không để ông hay biết. Ai là thủ phạm? Rõ ràng do bàn tay MacQueen hoặc người hầu phòng mà thôi.
«Ta qua đến lời khai lão Hardman. Lời khai về lai lịch thì đúng, nhưng đến cái đoạn lão kể cách thức bảo vệ Ratchett nghe ra thật phi lý. Muốn bảo vệ Ratchett thì nên ở lại với ông ta hay chọn một nơi có thể cũng chừng lối cửa ra vào. Điều duy nhất chứng minh đúng là không ai trên tàu có thể tiếp cận được để giết chết Ratchett. Rõ ràng có một khoảng cách ngăn ra trên toa tàu Istamboul-Calais. Manh mối này coi bộ lạ kỳ và khó hiểu, để qua một bên xem lại sau.
“Chắc quý vị đã nghe tôi kể qua một mẩu đối thoại tôi nghe lỏm giữa nàng Debenham và ngài Đại tá Arbuthnot. Điều thú vị ở chỗ. Ngài gọi tên nàng là Mary, rõ ràng và thân mật lắm. Thế mà Ngài Đại tá lại khai là gặp nàng từ mấy bữa trước lận. Vì vậy nên tôi mới hiểu được mẫu người Ăng-lê theo cung cách riêng của Ngài. Dầu cho Ngài đã yêu nàng ngay lúc gặp gỡ lần đầu Ngài còn đắn đo, e dè, không vội vã, vồ vập. Từ chỗ đó tôi suy ra Ngài Đại tá và nàng Debenham quen nhau từ rất lâu giờ trước mặt mọi người giá vờ như kẻ xa lạ. Thêm một chi tiết vụn vặt nữa, nàng Debenham quen gọi điện thoại theo 'đường dài'. Cho đến nay nàng thú thật là chưa hề sống trên đất Mỹ.
«Qua đến một nhân chứng khác nữa. Bà Hubbard khai là lúc đó đang nằm trên giường nên không nhìn thấy cửa ăn thông hai toa đã cài chốt lại chưa? Bà nhờ nàng Ohlsson ra coi lại. Đến đây dù lời khai thật bà đã ở trong mấy buồng số 2.4.12 hay buồng có số chẵn: then cài luôn được bố trí bên dưới tay nắm cửa ra vô, còn bên buồng số lẻ như buồng số 3: then cài bố trí bên trên tay nắm cửa nên cái túi trang điểm treo nơi cửa không thể nào che khuất được. Tôi có thể kết luận bà Hubbard đã bịa ra câu chuyện hoàn toàn phi lý.
«Quý vị cho phép tôi được nói đôi lời về thời điểm. Theo tôi nghĩ, cái điểm cần lưu ý là chiếc đồng hồ hư đã được tìm thấy. Nó ở trong túi áo pyjama của Ratchett, thật bất tiện, bởi ở đầu giường đã có sẵn 'cái móc' treo đồng hồ. Vậy là chiếc đồng hồ bỏ trong túi là có ý đồ, hoàn toàn là chuyện bịa đặt. Và có thể nói chắc là vụ án xảy ra không phải ở thời điểm một giờ mười lăm phút.
«Vậy thì, nó diễn ra sớm hơn! Nói chính xác lúc đó là một giờ kém hai mươi ba phút! Còn ông bạn tôi, ông Bouc thì bênh vực cho quan điểm của ông bởi có tiếng la nên tôi phải thức dậy ngay lúc đó. Giả sử ngay lúc đó Ratchett đang say ma túy làm sao mở miệng la to được. Nếu được, thì ông có thể ra sức vùng vẫy cứu lấy mạng sống, thực tế không phải vậy.
«Tôi chợt nhớ lại MacQueen nhắc nhở đến hai lần (lần thứ hai thì công khai hơn) là Ratchett không nói được tiếng Pháp. Vậy thì tôi nói chắc là nội vụ được dàn dựng diễn ra đúng thời điểm một giờ kém hai mươi ba phút do tôi bày ra! Bất cứ ai cũng có thể nhận ra câu chuyện chiếc đồng hồ, đó là một loại dụng cụ được dùng phổ biến trong những truyện trinh thám. Tất cả đều cho là tôi phải biết hết mọi chuyện, lấy làm tự hào với cái trò chơi trí tuệ, vậy thì tôi có thể kết luận thế này:
“Ratchett không nói được tiếng Pháp và tiếng nói tôi nghe được từ bên trong buồng vào lúc một giờ kém hai mươi ba phút là người khác nói, bởi Ratchett có thể đã chết vào lúc đó. Nhưng tôi còn nhận ra một điểm, lúc một giờ kém hai mươi ba phút Ratchett đang say ma tuý.
“Vậy là mưu mẹo đã thành công! Lúc đó, tôi mở cửa nhìn ra ngoài, nghe thấy có người nói một tràng tiếng Pháp. Nếu mù tịt không hiểu gì, không hiểu câu nói ngụ ý gì tôi phải lưu ý ngay. Nếu phải đối phó, MacQueen xuất đầu lộ diện ngay. Hắn phái nói 'xin lỗi, Ngài Poirot’, không phải tiếng nói của Ratchett. Ông ta không nói được tiếng Pháp.
- Vậy thì, thời điểm chính xác của vụ án là lúc mấy giờ? Ai là thủ phạm?
- Theo tôi, chỉ còn mỗi một cách ước đoán là Ratchett đã bị giết chết lúc gần hai giờ sáng, thời điểm xa nhất ông Bác sĩ có thể xác định được.
- Vậy ai là thủ phạm?
Ông ngập ngừng, đua mắt nhìn qua mọi người. Ông không ngờ mọi người đang chăm chú theo dõi bám sát không rời ông. Một không gian tĩnh lặng chỉ một động thái nhỏ cũng có thể nghe được.
Ông chậm rãi nói tiếp:
- Quả thực tôi đang đối mặt một vấn nạn chưa tìm ra ai là thủ phạm, cùng với sự trùng hợp ngẫu nhiên khá lạ kỳ. Mỗi lời khai đều bịa ra một cái cớ vắng mặt ngay thời điểm đó và vu cho một người 'xa lạ'. Cụ thể như gã MacQueen và Ngài Đại tá Arbuthnot đổ qua lại viện cớ không hay biết lúc đó bởi không có mặt ở đó. Nhưng rõ ràng giữa hai người có quen biết nhau từ trước. Tương tự như trường hợp lời khai người hầu phòng Ăng-lê và một hành khách người Ý, và một bà người Thụy Điển và người con gái Ăng-lê. Tôi nghĩ lại 'Đây mới là chuyện lạ lùng - ta không quơ hết cả đám vô đó được’!
«Đến đây, thưa quý vị, tôi đã thấy lối ra. Có một nhóm đông người như vậy. Bởi có quá nhiều người liên can đến vụ nhà Armstrong đi trên chuyến tàu này như một sự ngẫu nhiên tưởng chừng như khó tin, nhưng không thể như vậy được. Không phải như một gặp gỡ tình cờ, phải nói là có bàn tay sắp xếp. Tôi chợt nhớ lời nhận xét của ngài Đại tá Arbuthnot về một phiên xử có đoàn bồi thẩm chủ toạ. Tất cả là mười hai vị, được thay thế là mười hai hành khách đáp tàu. Ta nhớ lại Ratchett bị đâm tới mười hai nhát dao khắp người. Và điều khiến tôi thắc mắc mãi - đó là lượng hành khách đông đảo đáp tàu Stambuol - Calais đúng thời điểm ngặt nghèo như thế này đã được xua tan.
«Ratchett thoát khỏi lưới pháp luật ở bên Mỹ. Không ai còn có thể kết tội ông ta được. Tôi hình dung ra phiên tòa tự chỉ định mười hai vị bồi thẩm xét xử tuyên án tử hình Ratchett, vì tình thế cấp bách thay mặt người thi hành án luôn thể. Quả nhiên phiên tòa giả định được diễn ra trong trật tự hoàn toàn.
«Tôi hình dung ra đó như một bức tranh khảm, mỗi người là một mảng màu ghép lại với nhau như là thủ diễn một vai được giao. Cuộc dàn dựng khéo léo nếu vai nào còn nghi ngờ, ta dựa vô bằng chứng ở người gần đó thì mọi việc sẽ êm xuôi. Bằng chứng lão Hardman được dùng để chống lại người ngoại cuộc can dự vô vụ án không thể viện cớ vắng mặt vào lúc đó. Tất cả hành khách trên toa tàu Istamboul được an toàn. Lời khai đã được tính toán ăn khớp từng giây phút một từ trước. Toàn bộ vụ xét xử được sắp xếp khéo léo như một ma trận, khéo đến nỗi bất kỳ một chi tiết mới lạ nào được bày ra khiến cho vấn đề càng rắc rối hơn. Theo nhận định của ông Bouc mô hình vụ án coi bộ khó thực hiện! Rõ ràng đó mới chỉ là một cách gợi ý thôi.
«Vậy thì một giải pháp như vậy có giải quyết hết mọi việc? Có chứ, khắp mình mẩy nạn nhân là những vết thương do nhiều bàn tay dùng dao đâm. Còn mấy cái thư giả hăm dọa, giả mạo hoàn toàn nhằm tạo ra bằng chứng nguy tạo (chắc chắn Ratchett có nhận được thư hăm đoạ thật, MacQueen đã hủy hết, thay vô cái khác). Còn chuyện Ratchett nhờ cậy lão Hardman là chuyện bịa hoàn toàn. Việc nhận dạng một kẻ vô hình 'người thấp đậm nói giọng the thé như dân lại cái,' rõ ràng là một cách nhận dạng không làm hại vu oan cho người thật đó là người phụ trách toa mà nào chỉ nói chung chung là một người nam hoặc nữ.
«Cái ý tưởng đâm chết nạn nhân thoạt mới nghe lạ kỳ, nhưng nghĩ lại không có manh mối nào cả. Con dao găm thì ai cũng sử dụng được - người khỏe người yếu như nhau, không gây ra tiếng động ồn ào. Tôi hình đung, dù cũng có thể lầm lẫn mười hai người thay phiên nhau bước vô trong buồng Ratchett băng qua buồng ngủ bà Hubbard - và rút dao đâm nạn nhân. Không ai biết nhát dao do chính tay nào giết nạn nhân.
«Cái thư sau cùng ông Ratchett tìm thấy nơi chiếc gối có lẽ được khéo léo thiêu hủy. Không tìm thấy manh mối liên can đến vụ án nhà Armstrong, tất nhiên không có cơ sở để nghi ngờ bất kỳ ai trên tàu. Vậy thì do bên ngoài tổ chức và 'người thấp đậm nói giọng the thé' có thể một vài hành khách đã nhìn thấy lúc tàu đỗ lại ga Brod.
«Tôi không biết rồi mọi vụ sẽ ra sao nếu kẻ chủ mưu nhìn nhận ra kế hoạch không thể thực hiện bởi do sự cố tàu kẹt giữa lớp tuyết dày đặc. Lúc đó tôi tưởng tượng bọn chúng vội vàng hội ý với nhau, quyết định tiếp tục kế hoạch đã vạch ra. Đến đây ta mới thấy là tất cả hành khách đi tàu đều là đối tượng bị tình nghi, việc này đã được tính toán trước. Ta chỉ cần làm mỗi một việc là khuấy động cho câu chuyện rắc rồi hơn. Hai 'manh mối' tìm thấy trong buồng nạn nhân, một để vu oan cho Ngài Đại tá Arbuthnot (lúc đó ông vắng mặt hơn nữa lại có quen biết nhà Armstrong nên khó ăn nói) và hai là chiếc khăn mù soa, vu cho bà Công chúa Dragomiroff, bà có địa vị cao, sức khỏe yếu cộng thêm bằng chứng lúc đó không có mặt theo lời khai người hầu giúp việc và người phụ trách toa, vậy là không thể ngờ cho bà được.
«Nội vụ càng rắc rối hơn nữa, bằng cách đánh lạc hướng điều tra bằng cách bịa ra chuyện người đàn bà mặc chiếc áo kimônô đỏ. Lúc nghe có tiếng đập mạnh ngoài cửa, thức dậy tôi nhìn ra ngoài, lúc đó người mặc áo kimônô đã đi khuất đàng xa. Chỉ còn một phương cách chọn lựa hợp lý nhất: người phụ trách toa, nàng Debenham và anh chàng Mac Queen. Cả ba đều có nhìn thấy người đàn bà đó. Vậy mà có kẻ, tôi cho là có, đem chiếc áo kimônô màu đỏ thắm bỏ trên nắp vali của tôi trong lúc tôi đang bận việc thẩm vấn hành khách đi tàu. Trước hết câu hỏi ai mang chiếc áo đến, tôi hoàn toàn không hay biết. Tôi ngờ chiếc áo đó là của bá tước phu nhân Andrenyi, bởi hành lý của bà chỉ có mỗi một chiếc áo dài vải the may thật khéo nhìn tưởng là áo mặc lúc dự tiệc hơn là áo mặc ở trong nhà.
«Lúc MacQueen hay tin cái thư chỉ bị thiêu hủy một phần thật khéo. Còn đọc được chữ Armstrong, hắn lập tức báo ngay cho đồng bọn. Chính ngay lúc này bản thân bà Bá tước bị đe dọa, chồng bà có ý định thay đổi tấm hộ chiếu. Lại thêm một vố đau họa vô đơn chí.
«Hai vợ chồng không nhận có quen biết với nhà Armstrong, và biết là tôi chưa kịp tìm hiểu đâu là sự thật, họ cũng không tin tôi sẽ phanh phui ra sự thật trừ khi tôi nghi ngờ một người khác.
«Đến đây lại nảy sinh ra vấn đề mới. Tôi tự cho là lập luận vừa đưa ra hoàn toàn đúng, và tôi tin phải là điều duy nhất đúng mà thôi, hẳn nhiên người phụ trách toa có can dự vô nội vụ. Nếu vậy tất cả là mười ba người bị tình nghi, không như ta vẫn cho là mười hai. Thường ta chi dựa theo cách thức 'Bấy nhiêu mà chỉ cần tìm ra một thủ phạm'. Đến đây tôi lại đương đầu vấn đề khác trong số mười ba người bị tình nghi chỉ tìm ra một người vô tội thôi. Vậy người đó là ai?
«Tôi phải nghĩ ra một lối quyết đoán khá kỳ lạ. Tôi cho là chính người không can dự vô vụ án mới là người có nhiều khả năng bị gán cho là thủ phạm. Tôi muốn nói là Bá tước phu nhân Andrenyi. Tôi đặc biệt lưu ý chồng bà quá nhiệt tình thề lấy danh dự để cam đoan vợ ông không rời khỏi chỗ ngủ tối hôm đó. Tôi đoán ngay là Bá tước đã hành xử nhân danh cho vợ mình.
«Nếu vậy thì Pierre Michel phải nằm trong số mười hai người. Nhưng làm thế nào giải thích trường hợp đồng phạm này? Gã là nhân viên lâu năm ở công ty đường sắt, có thành tích tốt, không dễ gì bị mua chuộc tham gia vô vụ án. Vậy thì Pierre Michel phải có liên can tới vụ nhà Annstrong. Điều này cũng phi lý. Tôi chợt nhớ lại cái chết người giữ trẻ Pháp. Giả sử nạn nhân là con gái của Piere Michel. Điều này giải thích được mọi ẩn số kể cả địa điểm xảy ra vụ án.
«Vậy còn ai chưa làm rõ lai lịch? Tôi cho là Ngài Arbuthnot bạn của nhà Armstrong. Họ đã từng trải qua một thời kỳ chiến tranh.
«Người hầu giúp việc Hildeglade Schmidt. Tôi có thể xác định vị trí của nâng ở nhà Armstrong. Tôi có thói ham ăn nhưng có tài đoán người nấu ăn ngon. Tôi đã thử giăng bẫy và nàng đã sập bẫy. Tôi đã nói nàng là một người nấu ăn khéo. Nàng mới nói 'dạ phải, bà chủ nào cũng khen em'. Nhưng đặt trường hợp quý vị là một người hầu giúp việc, chắc là chủ nhà ít khi được dịp khen làm bếp khéo.
«Đến lượt lão Hardman. Rõ ràng lão không quen biết nhà Armstrong. Tôi mường tượng ra lão là người yêu cô nàng người Pháp. Tôi kể cho lão nghe về gái đẹp nước ngoài và lần này tôi lại thành công. Mắt lão ướt nhoà, vậy mà lão tưởng là nhìn ánh sáng tuyết phản chiếu gây xốn mắt.
«Người sau cùng là bà Hubbard. Bây giờ tôi có thể nói chắc là bà Hubbard là một nhân chứng quyết định trong vụ án. Chỗ bà ở ăn thông qua buồng Ratchett nên dễ bị tình nghi hơn. Rõ ràng là bà không còn chỗ dựa để lấy cớ vắng mặt lúc xảy ra vụ án. Bà thủ diễn vai trò thường ngày rất hoàn hảo, vai người mẹ thương con buồn cười, phải là một nghệ sĩ mới sắm vai được. Nhưng còn một nghệ sĩ nữa có liên quan đến nhà Armstrong người mẹ của bà Armstrong, đó là Linda Arden, nữ diễn viên.
Ông ngừng nói.
Chợt một giọng nói dịu dàng, như xa như gần khác hẳn giọng thường ngày trên suốt chặng đường tàu, bà Hubbard cất tiếng.
- Thật là ngốc nghếch lỡ treo cái túi trang điểm vô chỗ đó. Điều đó nhắc nhở ta phải tính toán trước mọi việc. Chúng tôi ra xem lại một lần nữa, chắc là buồng số chẵn, tôi nghĩ vậy. Mình không ngờ cái then cài đổi chỗ khác.
Bà xích người qua một bên nhìn bên kia bàn chỗ ông Poirot ngồi.
- Ông biết rõ rồi đó, ông Poirot. Ông thật là một nhân vật kỳ tài. Nhưng ông không tài nào tưởng tượng được cái ngày khủng khiếp ở New York đó, tôi đau đớn cả người, cả những người giúp việc nữa. Lúc đó có Ngài Đại tá Arbuthnot. Chúng tôi biết Ngài là một người bạn chân thành của nhà John Armstrong.
- Ông ta cứu mạng tôi trong một trận giao tranh - Ngài Arbuthnot vừa nói.
- Lúc đó chúng tôi đã quyết định, có lẽ vì chúng tôi điên, tôi cũng không biết nữa, đáng lẽ án tử hình Cassetti phải mang ra thi hành vì hắn bỏ trốn ra nước ngoài chúng tôi đông đủ mười hai người, đúng ra là mười một, cha của Susanne còn ở bên Pháp rồi. Ban đầu chúng tôi bốc thăm để ai quyết định, rốt cuộc chúng tôi chọn cách này. Đó là sáng kiến của Antonio, người lái xe, Mary và Hector Mac Queen soạn thêm nhiều chi tiết thi hành. Hắn phục Sonia - con gái tôi - hắn còn kể rõ Cassetti đã tung tiền để gỡ tội.
“Phải mất một thời gian kế hoạch mới thi hành. Đầu tiên phải tìm cho được tên Ratchett. Cuối cùng giao cho Hardman lo. Chúng tôi sắp xếp để cho Masterman và Hector vô đó làm người giúp việc, nếu không thì vô được một chỗ cũng xong. Đấy, chúng tôi sắp xếp thế đấy. Kế đến còn hỏi ý kiến cha của Susanne. Ngài Đại tá rất thích. Chúng tôi có đủ mười hai người. Như vậy thì đã tạm ổn. Ngài không thích cái ý tưởng đâm chết người, dù sao cũng phải nhìn nhận chỉ có cách đó mới giải quyết mọi khó khăn trước mắt. Vậy là cha Susanne đồng ý, ông chỉ còn có đứa con một.
“Hector báo cho chúng tôi biết Ratchett sớm hay muộn cũng phải quay theo chuyến tàu tốc hành Phương Đông. Trên tàu có Pierre Michel phục vụ, cơ hội ngàn năm một thuở. Hơn nữa điều kiện thuận lợi không thể vu cho bên ngoài sắp xếp.
«Con gái tôi cho chồng nó hay, nó đòi đi theo. Còn Hector xoay sở để Ratchett đi đúng chuyến tàu ngày hôm đó, trên tàu đã có Michel đang phục vụ. Chúng tôi định sắp xếp mọi chỗ ở tập trung trên toa Stamboul - Calias, rủi thay còn một toa không có người đăng ký được. Toa này do ban giám đốc công ty đặt chỗ trước. ông Haris thật ra chỉ là cái tên huyễn hoặc. Nhưng điều oái oăm thay nếu có kẻ lạ đột nhập vô chỗ ở Hector. Thế là, giờ chót, ông đã đến...
Bà lặng thinh.
- Thế đấy - bà nói - ông đã biết rõ mọi chuyện, ông Poirot. Ông định xử trí thế nào đây? Nếu mọi việc đã rõ rồi? Tôi thì có thể một mình dùng dao đâm mười hai nhát. Không phải một mình hắn chịu tội giết con gái tôi và đứa cháu tôi, kể cả những đứa trẻ còn sống trên đời này. Còn nhiều điều hơn thế nữa. Hắn đã giết nhiều trẻ con rồi mới đến lượt con bé Daisy và sắp tới đây nữa. Cả loài người đều oán hận, còn chúng tôi chỉ là kẻ thi hành án. Không cần phải ghép tội nhiều người vô đây. Những linh hồn trong trắng. Và tội nghiệp cho gã Michel, Mary và Ngài Đại tá Arbuthnot. Đó là những con người biết thương yêu nhau...
Giọng nói của bà có sức vang dội giữa đám đông. Giọng nói như khơi dậy tình người, thấu suốt tâm can làm rúng động bao nhiêu tâm hồn người dân New York.
Ông Poirot nhìn quanh những người bạn đồng hành.
- Này ông Bouc, giám đốc công ty đường sắt - ông cất tiếng - Xin ông cho biết ý kiến.
Ông Bouc đằng hắng lấy giọng:
- Theo ý tôi, ông Poirot. Cái ý tưởng ông nêu ra lúc ban đầu thật chí lý, rõ ràng là như vậy. Tôi cho đấy là lời giải đáp duy nhất chúng ta đưa ra cho lực lượng cảnh sát Nam Tư lúc họ đến đây. Còn ông Bác sĩ, ông đồng ý chứ?
- Dĩ nhiên là đồng ý rồi - Bác sĩ Constantine đáp.
- Còn theo quan điểm nghiệp vụ, tôi cho rằng là tôi có đề xuất một vài ý kiến thật độc đáo
- Vậy là - Poirot nói - Tôi được hân hạnh trình bày giải pháp trước quý vị, bây giờ cho tôi được phép cáo lui.

HẾT