Cấp cứu đau ngực đau tim
Phân nửa bệnh nhân bị co động mạch tim khởi đầu bằng đau ngực hay tức ngực, đau hàm, vai, hay đau cánh tay. Ở Mỹ, khoảng 6 triệu ngườì bị đau ngực hàng năm. Mặc dầu số bệnh nhân tim mạch có vẻ giảm đi trong những năm gần đây, nhưng tử vong vì co động mạch tim vẫn đứng hàng đầu tại Hoa Kỳ. Nghĩa là cứ gần 5 người tử vong thì lại có một người bị chết vì co tim mạch. Mỗi năm, hơn một triệu người bị bệnh co tim gây chứng nhồi máu cơ tim, nghẹt tim.
Tìm hiểu cơ nguyên bênh đau ngực, tức là tìm hiểu chứng đau tim.
Đau ngực chia làm nhiều loại: 1) Đau ngực stable khi hoạt động 2) Đau ngực unstable, là đau khi nghỉ, trước khi bị nhồi máu cơ tim hay crescendo. 3) Co mạch máu cơ tim không có triệu chứng. 4) Suy động mạch tim câp tính (acute coronary insufficiency) 5)Động mạch tim nở ra hay co lại làm đau ngực stable 6)Nhồi máu cơ tim cấp tính.
Như vậy, cơ nguyên đau tim, đau ngực thật phức tạp. Vì điều quan trọng là phải tìm hiểu nhu cầu bắp thịt tim cần dưỡng khí, điều chỉnh dòng máu trong động mạch tim, ảnh hưởng co thắt động mạch tim liên hệ dinh dưỡng và hoạt động của bắp thịt tim. Nhưng điều quan trọng nhất phải biết khi nào động mạch tim co lại để kịp thời thuốc men.
Bình thường đau ngực liên hệ bệnh tim mạch, sẩy ra tại một hay nhiều động mạch của tim. Tuy nhiên, những bệnh van tim, bắp thịt tim nở lớn, hay khi huyết áp cao nếu không kiểm soát được, cũng làm đau ngực. Ngược lại, đau ngực có thể do bệnh của hệ ống thực quản, thành ngực hay phổi, không liên hệ gì tới bệnh tim mạch.
Tóm lại, khi thiếu dưỡng khí trong bắp thịt tim hay giảm dòng máu tới bắp thịt tim sẽ sinh bệnh co động mạch tim. Khoảng 70 phần trăm bệnh nhân bị đau tim mà không bao giờ có triệu chứng. Đôi khi, bất chợt đo điện tâm đồ mới phát hiện có bệnh.
Nguyên nhân đau ngực là do mất cân bằng cung và cầu dưỡng khí cho bắp thịt tim mạch. Lý do dưỡng khí không cung câp đủ cho bắp thịt tim là bởi động mạch tim bị nghẹt, hay mạch máu tim bị thu nhỏ lại vì bênh vữa xơ động mạch tim.
Có nhiều loại đau ngực:
. Stable angina, đau ngực stable: xuất hiện khi làm việc hay tập thể dục quá độ, hay bị căng thẳng tâm trí. Nghỉ ngơi sẽ bớt đau ngực. Mỗi lần đau ngực có thể kéo dài 3 tới 5 phút. Đôi khi bệnh nhân thấy đau một bên cổ, đau quai hàm, đau lưng trên, đau vai hay cánh tay. Có lúc bệnh nhân muốn ói, mồ hôi toát ra, tim hồi hộp, hay khó thở. Đau ngực loại stable, đôi khi bệnh nhân có thể biết trước, chẳng hạn sau lúc làm việc nặng nhọc, hay những khi bắp thịt tim đòi hỏi dưỡng khí qua ngả khác hơn là nơi mạch máu tim nghẹt nhỏ.
. Unstable angina, là loại đau ngực mỗi lúc một nhiều, trước khi biến chứng thành nhồi máu cơ tim. Loại đau ngực unstable có 3 thứ: 1. đau ngực lúc nghỉ ngơi, 2. lần đầu tiên cảm thấy đau ngực ghê gớm, 3.đau ngực với cường độ dần dần tăng cao.
Đau ngực unstable đòi hỏi đinh bệnh và điều trị bênh kịp thời. Bởi lúc đó bắp thịt tim bị thiếu duỡng khí vì mạch máu động mạch tim thun nhỏ không đủ máu vận chuyển dưỡng khí, hoăc bị nghẹt tim mạch, hay co mạch máu bất tử. Đau ngực nặng là lúc nhữbg tảng chứa cholesterol bong ra khỏi thành mạch máu, trôi rạt và làm nghẹt tim mạch. Chính vì vậy mà đôi khi bệnh nhân bị chết bất đắc kỳ tử.
. Variant angina, đau ngực lúc nghỉ và điện tâm đồ ST bất thường khi đau ngực. Phần lớn do mạch máu tim co thắt.
TRong vấn đề điều trị đau tim, bác sĩ chuyên khoa tim mach căn cứ vào 2 lý do. Lý do thứ nhất là phải đề phòng khỏi bị nhồi máu cấp tính và tử vong. Lý do thứ 2 là giảm triệu chứng đau ngực, điều chỉnh mạch máu tim khỏi bị co nhỏ lại. Nhưng chữa bệnh để phòng ngừa tử vong coi là điều quan trọng số một.
BởI vậy, bệnh nhân bị tim mach cần lưu ý 5 điẻm: 1. Uống aspirine và thuốc giảm đau ngục,(bệnh nhân nên hỏi bác sĩ gia đình khi dùng nitroglycerine đề phòng ngừa nếu bị cơn đau tim bất tử, heart attack) 2. Uống thuốc beta-blocker và giảm bệnh cao huyết áp, 3. Ngưng hút thuốc lá và giảm cholesterol trong máu, 4. Lüu ý kiêng khem và chữa bệnh tiểu đường, 5. Học hỏi thêm đề phòng tai biến bệnh tim mạch và cuối cùng tập thể dục.
Tất nhiên, bệnh nhân phải có bác sĩ chuyên môn tim mạch theo rõi và điều trị. Phải theo đúng những điều bác sĩ chỉ dẫn, vì điều trị bệnh tim mạch phức tạp và đây là thứ bệnh giết người rất dễ dàng. Khi bị cơn đau tim, lập tức để viên thuốc nitroglycerine dưới lưỡi, uống một viên aspirine 325mg (plain aspirine). Kêu 911. Và vào nhà thương cấp cứu!
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.;