GIÂY PHÚT LỠ LẦM
Lily vuốt ve đôi găng tay đặt trên đùi một cách chăm chú quá đáng. Người ta có thể nhận thấy cô ta đang bị xúc động mạnh. Cô liếc nhanh nhìn người đàn ông ngồi trong chiếc ghế bành lớn.
Cô đã nghe nói đến ông Poarô, viên thám tử nổi tiếng, nhưng đây là lần đầu tiên cô trông thấy ông ta bằng xương bằng thịt.
Vẻ ngoài khôi hài, gần như là lố lăng của ông không phù hợp tí nào với ý nghĩ mà cô đã có về ông ta.
Làm sao mà người đàn ông nhỏ bé ngộ nghĩnh, có cái đầu hình quả trứng, và bộ râu rậm rạp này lại có thể làm nên những điều phi thường mà người ta gán cho ông ta? Ngay cả việc ông vừa nghe cô nói vừa chơi những khối vuông nhỏ bằng gỗ đủ màu một cách say mê cũng làm cô ngạc nhiên về tính khí trẻ con bất thường này của ông.
Cô bỗng ngưng bặt, và ông lập tức ngẩng đầu lên:
- Cô nói tiếp, thưa cô. Đừng cho rằng tôi lơ đãng, tôi vẫn chăm chú theo dõi câu chuyện của cô đấy.
Ông quay lại với trò chơi của mình trong khi cô tiếp tục kể câu chuyện về một thảm kịch bằng giọng bình thản đến độ tưởng như cô chẳng còn chút nhân tâm nào nữa.
Cuối cùng cô nói:
- Tôi hy vọng đã trình bày tất cả với ông một cách rõ ràng.
Poarô gật đầu tán thành, rải những khối vuông bằng gỗ trên khắp mặt bàn rồi nhỏm người dậy trong chiếc ghế bành, những ngón tay đan chéo vào nhau, ông tóm tắt lại.
- Ngài Rơben đã bị giết chết cách đây mười ngày. Hôm, Thứ Tư, nghĩa là hôm kia, cảnh sát bắt giữ người cháu ông là Lơvec. Chứng cớ buộc tội anh ta như sau - hãy đính chính nếu như tôi nói sai nhé - cách đây mười ngày, vào đêm hôm xảy ra vụ án, anh Lơvec về nhà rất khuya. Anh đã mở cửa bằng chìa khóa riêng của mình. Lúc đó, ngài Rơben vẫn còn thức làm việc một mình trong căn phòng bên tháp mà ông gọi là "thánh đường" của mình - ông đang ngồi viết ở bàn giấy. Anh hầu phòng ở tầng dưới ngay dưới phòng ông đã nghe thấy tiếng Lơvec cãi nhau với ông cậu, một tiếng mạnh, như tiếng ghế đổ, tiếpt heo là một tiếng kêu tắc nghẽn chấm dứt cuộc cãi vã.
Lo âu và hoảng hốt, anh hầu phòng định lên xem chuyện gì xảy ra, nhưng vài giây sau thì nghe thấy tiếng động Lơvec rời căn phòng bên tháp huýt gió đi ra. Thấy thế ông yên trí không còn quan tâm đến những điều vừa nghe thấy nữa. Tuy vậy, sáng hôm sau, một cô hầu phòng đã thấy xác ngài Rơben bên cạnh bàn giấy. Ông ta bị đánh vào đầu bằng một vật nặng.
Tôi nghĩ rằng thoạt tiên anh hầu phòng chả nói gì với cảnh sát cả. Theo tôi thì điều đó cũng tự nhiên thôi. Cô có nghĩ như thế không?
Câu hỏi đó khiến Lily giật mình. Cô nói:
- Xin lỗi.
- Trong một vụ như thế này người ta thường tìm những điều gì đó có nhân tính. Nghe cô trình bày thì thật đặc sắc, giản dị, tôi có cảm giác rằng các diễn viên trong vở bi kịch này chỉ là những người máy, những con rối mà thôi. Còn tôi, tôi luôn luôn tìm hiểu tính cách của con người, và tôi tự nhủ rằng cái anh hầu phòng chính đó .. Anh ta tên gì nhỉ?
- Pacsơn.
- A, phải rồi, cái anh Pasơn ấy bắt buộc phải có những tính chất của những người hầu phòng. Anh ta rất ngại cảnh sát và chỉ khai với họ những điều tối thiểu mà thôi. Hơn nữa, anh ta sẽ tránh nói bất cứ điều gì có vẻ như buộc tội một người nào đó trong gia đình. Một tên trộm, phải rồi, đó là một ý kiến hay, và anh ta sẽ bám riết lấy nó. Cô có biết sự trung thành của đám gia nhân có thể dẫn đến đâu không, đó là một việc đang nghiên cứu đấy.
Poarô có vẻ phấn khởi. Ông ngả người trên tựa ghế, nói tiếp:
- Trong khi chờ đợi, mọi người trong nhà - đàn ông cũng như đàn bà kể cả ông Lơvec - đều đã khai những điều mình biết về vụ án ông Rơbec. Theo lời ông Lơvec thì ông về rất muộn và đi ngủ ngay không gặp ông cậu.
- Đó là ông ta khai.
- Và không ai nghi ngờ gì cả, dĩ nhiên trừ Pacsơn - Poarô trầm ngâm - chính vào lúc đó thì xuất hiện một viên thanh tra của Sở Cảnh Sát Scotland, thanh tra Milơ, phải không? Tôi biết ông ta, tôi đã gặp ông ta hai lần. Đó là týp người lanh lợi, rất hay xoi mói. Viên thám tử khôn lanh ấy thấy ngay điều mà cảnh sát địa phương không thấy. Đó là Pacsơn đang có điều gì bất ổn trong lòng, chắc hẳn anh ta biết điều gì đó mà đã không khai. Milơ đã nhanh chóng làm cho Pacsơn khai ra. Rõ ràng rằng lúc đó không một kẻ lạ mặt nào có thể đột nhập vào nhà do đó cần phải tìm kẻ giết người ngay ở trong nhà. Pacsơn hốt hoảng, khổ sở, đã thật sự cảm thấy nhẹ nhõm khi người ta moi những điều mà anh ta còn giữ kín chưa nói ra được.
Thanh tra Milơ đã nghe Pacsơn khai báo, đặt câu hỏi, thực hiện cuộc điều tra riêng và xây dựng lời buộc tội thật vững chắc.
Trong căn phòng bên tháp người ta tìm thấy những dấu vân tay máu của Lơvec trên chiếc tủ sắt. Một cô hầu phòng khai với viên thanh tra rằng khi dọn phòng của ông Lơvec buổi sáng sau hôm xảy ra vụ án, cô đã đem đổ một thau nước có pha lẫn máu. Lơvec giải thích cho cô rằng anh bị đứt tay, nhưng vết đứt đó hầu như chả thấy rõ gì cả. Tay áo sơ mi anh ta mặc đã được giặt sạch nên không thấy dấu vết gì nhưng bên trong một cánh tay áo véc của anh ta người ta tìm thấy vết máu. Anh ta rất túng tiền, và sẽ được thừa hưởng một món gia tài lớn sau khi ngài Rơben chết. Tất cả những điều đó nghe ra rất có sức thuyết phục, thưa cô ... thế mà cô lại còn đến tìm tôi.
Lily nhún vai:
- Như tôi đã nói với ông, ông Poarô ạ, chính phu nhân Rơben sai tôi đến đây.
- Tự cô thì cô sẽ không đến sao?
Người đàn ông Bỉ nhỏ nhắn nhìn thẳng vào mắt cô ta.
Cô vẫn im lặng.
- Cô không trả lời câu hỏi của tôi ư?
Lily lại vuốt đôi găng tay của mình:
- Tôi rất khó trả lời. Tôi muốn xử sự trung thực đối với phu nhân Rơben. Tôi chỉ là một người giúp việc được trả công thôi, nhưng bà ta coi tôi như một đứa con chứ không phải là một người làm công. Bà ta luôn luôn đối xử tốt với tôi ... Tôi không muốn phê phán hành động của bà ấy hoặc là ... gây cho ông một thành kiến nào đó có thể làm ông không quan tâm đến việc này.
Nhà thám tử tài ba hài lòng và quả quyết ói:
- Poarô không bao giờ bị chi phối bởi các thành kiến. Tôi nghĩ rằng cô thấy phu nhân Rơben hơi lạ, hãy nhận đi nào.
- Tôi thấy hành động của bà ấy thật phi lý.
- Cô nghĩ thế à?
- Tôi không muốn phê phán gì phu nhân Rơben ..
- Tôi hiểu, tôi hiểu. Poaro nói và đưa mắt khuyến khích cô gái nói tiếp.
- Bà ấy là một con người tuyệt diệu, cực kỳ tốt nhưng bà ta không ... biết nói thế nào đây? Bà ta không hiểu biết nhiều. Chắc ông cũng biết trước kia bà ấy là một nữ diễn viên, bà ấy thấm nhuần đủ mọi thứ thành kiến, dị đoan, và khi bà đã nói điều gì thì không làm sao tranh cãi cho bà ta hiểu được thế là sai. Bà ta còn không thèm nghe ai nói gì nữa. Ông thanh tra đã không được khéo léo đối với bà ấy cho lắm. Ông ta đã làm cho bay phát bực. Bà quả quyết rằng thật là ngu xuẩn mới đi nghi ngờ anh Lơvec, rằng cảnh sát thường mắc những sai lần như thế và anh chàng Lơvec đáng yếu không thể nào là thủ phạm được.
- Thế bà ta có chứng cớ nào để minh oan cho Lơvec không?
- Không có gì cả! Tôi đã nhắc đi nhắc lại với bà ấy rằng đến gặp ông với một lời khẳng định như thế mà không có gì để lý giải thì thật là vô ích.
- Cô đã nói như thế với bà ấy? Lý thú thật đấy!
Bằng một cái liếc mắt nhanh, Poaro chụp hình người đối thoại với mình: bộ đồ màu đen cắt rất khéo, có tên hiệu may ở cổ áo, chiếc nón nhỏ màu đen rất vừa văn. Ông để ý đến vẻ thanh lịch của cô, đến khuôn mặt xinh xắn với chiếc cằm hơi nhọn, đến cặp mắt xanh với đôi hàng mi dài. Ông cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng thay đổi. Bây giờ ông lại quan tâm đến cô gái trẻ này nhiều hơn là đến vụ việc đã đưa cô ta đến đây gặp ông. Ông nói:
- Thưa cô, tôi sẵn sàng tin rằng phu nhân Rơben quá xúc động và không được hoàn toàn tỉnh táo.
Lily ra dấu tán thành:
- Đúng vậy. Như tôi đã nói với ông, bà ấy rất tốt bụng, nhưng không thể nào làm cho bà ấy nhìn sự việc dưới một góc độ lôgic được.
- Có lẽ bà ấy đặc biệt nghi ngờ một người nòa đó.
Lily kêu lên:
- Quả là như vậy, Bà ấy có ác cảm với viên thư ký đang thương của ngài Rơben. Bà cho rằng chính anh ta là kẻ giết người, mặc dù anh Oven đáng thương ấy không thể nào gây ra vụ án được và điều đó đã được chứng minh một cách tuyệt đối.
- Bà ấy không có lý do gì để buộc tội anh ta sao?
Lily nói với vẻ khinh thường:
- Chả có lý do gì cả. Nhưng, bà ta cho rằng chỉ có linh tính là đáng kể thôi.
Poarô mỉm cười nói:
- Còn cô thì cô lại không tin vào linh tính.
- Đối với tôi thì đó chỉ là chuyện nhảm nhí.
Poarô nhỏm người dậy trong chiếc ghế bành. Ông khẽ nói:
- Ôi, phụ nữ! Họ tự hào cho rằng linh tính là một vũ khí đặc biệt mà thượng đế ban cho họ! Nhưng trong mười lần thì chín lần linh tính làm cho họ lạc hướng.
- Tôi biết. Quả là không thể nào làm cho bà ta hiểu được lẽ phải.
- Và do đó cô - người rất biết phải trái và kín đáo - đã đến tìm tôit heo lời bà ấy dặn và cho tôi biết sự việc.
Lily bỗng ngẩng đầu lên, ngạc nhiên bởi giọng nói của Poarô, cô nói:
- Xin lỗi ông, tôi đã làm mất nhiều thì giờ quý báu của ông.
- Cô nói quá, thưa cô. Nhưng quả thực là lúc này tôi có rất nhiều việc quang trọng phải lo.
Cô đứng lên:
- Tôi cũng e rằng như thế, tôi sẽ nói lại với phu nhân Rơben.
Nhưng thay vì đứng lên, Poarô ngồi bình thảnh trong chiếc ghế bành của mình nhìn thẳng vào mặt cô gái:
- Cô vội đến thế sao? Hãy nán lại một lát nữa, thưa cô.
Lily đỏ mặt ngồi xuống, rõ ràng là miễn cưỡng
- Thưa cô, cô là người nhanh nhẹn và quả quyết. Hãy tha thứ cho một ông già như tôi suy nghĩ và hành động chậm chạp. Cô đã hiểu lầm những ý định của tôi. Tôi chưa bao giờ bảo rằng tôi sẽ không đến gặp phu nhân Rơben cả.
- Thế ra ông sẽ đến ư?
Cô ta nói lên điều đó một cách e ngại, mắt dán trên tấm thảm và không biết rằng Poarô đang chăm chú quan sát cô.
- Hãy nói với phu nhân Rơben rằng tôi sẵn sàng phục vụ bà. Tôi sẽ đến "Bến Nghỉ" - có đúng tến của khu ấy như thế không - chiều nay.
Ông đứng len và Lily cũng đứng lên theo.
- Tôi sẽ nói với bà ấy. Ông thật là tử tế, ông Poarô ạ. Tuy vậy, tôi vẫn e rằng ông sẽ lao vào một cuộc phiêu lưu viển vông.
- Rất có thể là như vậy ... Nhưng biết đâu đấy?
Hết sức lịch sư, ông tiễn khách đến tận của rồi từ từ quay lại phòng làm việc, ngồi vào ghế, trên trán hằn lên một vết nhăn sâu. Ông cứ ngồi yên như thế, chìm trong những suy nghĩ một lúc rồi mới mở cửa gọi người giúp việc.
- Anh Gioóc tốt bụng ơi, hãy chuẩn bị một chiếc va li nhỏ cho tôi. Chiều nay tôi đi về miền quê.
- Vâng, thưa ông.
Gioóc đúng là týp người Anh cao và gầy như một cái đinh, luôn luôn lạnh lùng.
- Anh thấy đấy, Gioóc ạ, thái độ của cô gái đó thật là hiện tượng lý thú nhất đấy, đặc biệt là cô tai lại thông minh - Poarô nói và ngả người trong chiếc ghế bành châm điếu thuốc - Yêu cầu người ta làm một việc rồi lại xúi người ta đừng làm, đó là cách xử sự tế nhị, rất tinh tế. Cô ta thật khôn khéo, rất khôn khéo nữa là đằng khác ... Nhưng Poarô còn khôn khéo hơn kia!
- Thưa ông vậy ư?
Poarô tiếp:
- Cô ta không nghĩ đến viên thư ký đâu. Lời buộc tôi của phu nhân Rơben đối với anh ta, cô không quan tâm, nhưng cô cũng không muốn ai xía vào vụ này. Thế thì, chính tôi, tôi sẽ xía vào, tôi sẽ đánh thức tất cả những con mèo đang ngủ yên dậy. Ở Bến Nghỉ đã diễn ra một thảm kịch khiến tôi chú ý. Cô gái tỏ ra thông minh, nhưng không phải đã hoàn toàn đâu. Tôi đang tự hỏi sẽ tìm thấy cái gì ở đó.
Một sự im lặng nặng nề sau nhận xét đó. Gioóc tranh thủ hỏi một việc trước mắt:
- Có cần xếp đồ lớn vào va li không, thưa ông?
Poarô nhìn anh với vẻ mơ màng nói:
- Anh Gioóc ạ, anh luôn luôn tập trung vào công việc của anh, anh thật quá chu đáo với tôi.
Chuyến tàu lúc 16 giờ 55 phút ngừng lại ở ga Cross. Ông Poarô lịch sự, với bộ ria chải chuốt vểnh lên nhọn hoắt, bước xuống trình vé ở cổng. Một người tài xế cao lớn ra đón ông, long trọng hỏi.
- Thưa ông, là ông Poarô phải không ạ?
- Đúng là tên tôi như thế đấy.
Người đàn ông Bỉ nhỏ nhắn vẻ mặt hớn hở đáp.
- Thưa ông, có xe hơi đón ông ở đằng kia.
Người tài xế đến mở cửa chiếc xe Rolls.
Từ ga về biệt thự mất chưa đến ba phút. Poarô còn đang ngồi trong xe thì một anh hầu phòng đã mở cửa ra vào.
Trước khi vào nhà, Poarô liếc nhanh vẻ bề ngoài đánh giá ngôi nhà. Nó tuy không đẹp nhưng cho cảm giác là kiên cố và tiện nghi.
Nhà thám tử mới bước được hai bước vào phòng khác lớn thì anh hầu phòng đã giúp ông bỏ mũ và áo khoác , khẽ nói bằng giọng kính cẩn mà chỉ những gia nhân thạo việc mới có được:
- Thưa ông, phu nhân Rơben đang đợi ông.
Poarô bước theo anh hầu phòng, chắc là anh Pacsơn. Họ lên một cầu thang phủ thảm mềm đến lầu một, rẽ vào hành lang bên trái đến một phòng đợi nhỏ. Người hầu phòng mở cửa và thông báo:
- Ông Poarô đã đến.
Poarô bước vào một căn phòng nhỏ có bàn ghế và đồ vật trang trí. Một phụ nữ mặc đồ đen ra tiếp ông. Bà chìa tay ra và nói:
- Chào ông Poarô.
Bà quan sát người đàn ông béo lùn quá lịch sự ấy, không đẻ ý đến cái đầu bóng loáng đang cúi xuống hôn bàn tay mình, cũng như tiếng "thưa bà" kính cẩn kèm theo lời chào của ông ta. Sau cái bắt tay mạnh dạn dành cho ông ta, bà nói:
- Tôi tin tưởng những người đàn ông nhỏ bé là những người thông minh.
Poarô khẽ đáp:
- Tôi cho rằng thanh tra MIlơ là một người đàn ông cao lớn.
Phu nhân Rơben nói:
- Đó là một tên ngu si và xấc xược! Mời ông ngồi xuống cạnh tôi đây, ông Poarô.
Bà đưa tay chỉ chiếc đi-văng và tiếp:
- Lily đã làm mọi cách để ngăn cản tôi tìm đến ông. Nhưng ở tuổi tôi thì người ta biết mình muốn gì chứ.
Poarô nói:
- Không phải lúc nào cũng như vậy đâu.
Ngồi thoải mái giữa những chiếc gối, phu nhân Rơben quay lại nhìn ông:
- Lily là một cô gái đáng yêu, nhưng cô ta tự cho rằng mình biết tất cả.
- Rất có thể một ngày nào đó bà sẽ đánh cho tôi lời khen đó, thưa bà. Nhưng chúng ta hãy quay lại vấn đề chính. Bà hãy nói cho tôi biết về những người giúp việc cho bà và những người có mặt ở đây đêm hôm xảy ra thảm kịch.
- Có Lơvec, tất nhiên rồi ...
- Nếu như tôi không lầm thì ông Lơvec là cháu của chồng bà chứ không phải là cháu của bà. Có phải thế không ạ?
- Đúng vậy. Lơvec là đứa con trai duy nhất của người chị ông Rơben. Chị ấy kết hôn với một người khá giàu có. Sau một cuộc khủng hoảng vẫn thường xảy ra ở khu Trung Tâm chồng chị qua đời, rồi đến chị ấy, và Lơvec mồ cô đã đến ở với chúng tôi. Lúc đó anh ta mới hai mươi ba tuổi và muốn trở thành luật sư. Sau cái đám tang của bố mẹ Lơvec, Rơben nhận anh vào làm việc cho mình.
- Ông Lơvec có phải là người làm ăn chăm chỉ không?
Phu nhân Rơben gật gù khen:
- Tôi thích những người hiểu nhanh như ông. Không, đáng buồn là Lơvec không chăm chỉ và anh ta thường cãi vã với ông cậu về những điều xằng bậy do anh gây ra. Người ta không thể nói ông Rơben đáng thương là người dễ tính. Nhiều lần, tôi đã phải nói với ông ấy rằng ông ấy đã quyên mất thế nào là tuổi trẻ. Hồi còn trẻ, ông ấy khác kia, ông Poarô ạ!
Nghĩ đến kỷ niệm xưa, phu nhân Rơben thở dài. Poarô nói:
- Con người luôn luôn thay đổi, thưa bà, đó là một quy luật mà không ai có thể tránh được.
- Đối với tôi thì ông ấy chả bao giờ tỏ ra lỗ mãng cả, hoặc nếu có xảy ra thì ông ấy luôn luôn hối tiếc và biết cách nói lại với tôi. Tội nghiệp cho ông Rơben yêu quí của tôi!
- Tính ông ấy khó chịu lắm phải không?
- Tôi thì tôi luôn luôn biết cách đối xử với ông ấy - phu nhân Rơben nói với giọng của một người dạy thú lành nghề - nhưng đôi khi ông ấy nổi giận với những người giúp việc thì thật là đáng tiếc. Có nhiều cách nổi nóng, nhưng cách của Rơben thì không phải là cách hay nhất.
- Bà có thể cho tôi biết chính xác ngài Rơben đã phân chia tài sản của ông ấy như thế nào không?
- Ông ấy chia đôi cho tôi và Lơvec. Các vị luật sư trình bày vấn đề một cách rắc rối hơn, nhưng tựu trung lại thì vẫn là thế thôi.
Poarô nói:
- Tôi hiểu, Bây giờ, phu nhân ạ, yêu cầu bà cho tôi biết chính xác những người sống thường xuyên trong nhà. Thoạt tiên có bà này, rồi viên thư ký Ôven, người cháu của ngài Rơben - ông Lơvec - và cô Lily. Bà có thể cho tôi biết vài điều về cô gái này chứ?
- Ông muốn biết về Lily ư?
- Vâng. Cô ấy ở với bà lâu chưa?
- Gần một năm rồi. Tôi có nhiều cô thư ký kiêm bầu bạn, ông biết đấy. Nhưng, vì lý do này hay lý do khác, các cô ấy đều làm tôi phát bực. Lily không giống như những người khác. Cô ta rất tế nhị, rất biết điều, và hơn nữa lại xinh xắn! Tôi thích có một khôn mặt xinh đẹp bên mình. Ông Poarô ạ, tôi là một con người kỳ cục. Tôi có thiện cảm hoặc ác cảm đều thể hiện ngay tức khắc. Khi tôi vừa trông thấy cô ấy, tôi đã tự nhủ: "Cô ta sẽ được việc cho mình đây"
- Bạn bè đã giới thiệu cô ấy cho bà ư?
- Hình như cô ta đã đến theo một lời rao của tôi trên báo ... Phải rồi, đúng như thế.
- Bà có biết gì về gia đình, về lai lịch của cô ta không?
- Hình như cha mẹ của cô ấy ở Ấn Độ thì phải. Tôi không biết gì về họ, nhưng có thể thấy ngay rằng Lily thuộc về một giới khá đấy.
- Ồ! Chắc chắn rồi.
- Chính tôi cũng không phải là một "phu nhân" như người ta thường gọi. Tôi biết điều đó, và cả đám gia nhân cũng biết, nhưng tôi chả có gì phải hổ thẹncả. Tôi biết đánh giá khả năng của người khác và không ai có thể đối xử với tôi tốt hơn là Lily cả. Tôi xem cô ấy gần như con gái tôi vậy, điều này thì tôi khẳng định với ông đấy, ông Poarô ạ!
Poarô dùng tay mặt sắp xếp lại vài đồ vật đặt trên bàn gần đó rồi hỏi:
- Thái độ của ngài Rơben đối với cô ấy có giống như thái độ của bà không?
Mặc dù mắt vẫn dán vào những đồ vật bài trí nhưng Poarô vẫn nhận thấy vẻ do dự gần như không thể thấy được của phu nhân Rơben.
- Đối với đàn ông thì lai khác. Tất nhiên là họ ... họ rất hợp ý nhau.
Poarô vừa giấu một nụ cười vừa nói:
- Cám ơn bà. Ngoài những người giúp việc ra, không còn ai khác trong nhà sao?
- A! Có chứ. Còn có Victo nữa.
- Victo à?
- Phải, Victo là em chồng tôi và cũng là người cộng tác với ông ấy.
- Ông ta sống chung ở đây ư?
- Không. Ông ấy sống nhiều năm ở Tây Phi vừa mới về đây nghỉ ít ngày.
Poarô nhắc lại:
- Ở Tây Phi.
Ông hiểu rằng có thể trông cậy ở phu nhân Rơben để tìm hiểu bất cứ vấn đề gì, chỉ cần có đủ thì giờ cho bà thôi.
- Người ta bảo rằng đó là một xứ sở tuyệt diệu, nhưng tôi cho rằng nơi đó có ảnh hưởng tai hại đối với đàn ông. Ở đó người ta uống qua nhiều rượu, người ta không còn biết mình làm gì nữa. Không một ai trong dòng họ Rơben có tính khí dễ chịu cả, nhưng Victo từ khi ở đó trở về thì thật là quá mức! Phải nói là ô nhục!
Một hai lần chính tôi cũng phải khiếp sợ cậu ta nữa.
Poarô nhẹ nhàng hỏi:
- Ông ấy có làm cho cô Lily khiếp sợ không?
- Lily ư? Ồ, cô ấy chả mấy khi gặp cậu ta.
Poarô ghi vài chữ vào cuốn sổ tay nhỏ xíu rồi cẩn thận cất vào túi sau khi gài cây viết chì vào túi đựng bút.
- Cảm ơn phu nhân, và bây giờ, nếu như bà cho phép, tôi muốn hỏi chuyện ông Pacsơn.
- Ông có muốn nói chuyện với anh ta ở đây không?
Phu nhân Rơben hỏi và đưa tay định nhấn chuông.
- Không! Ngàn lần không! Tôi sẽ xuống dưới nhà gặp anh ta.
- Nếu ông thấy thế tiện hơn thì ...
Rõ ràng là phu nhân Rơben có vẻ thất vọng vì không được tham gia vào buổi nói chuyện này. Poarô làm ra vẻ bí mật, nói một cách mơ màng:
- Điều đó là cần thiết.
Ông bỏ phu nhân Roben tò mò lại, đi xuống nhà dưới.
Ông tìm thấy Pacsơn cạnh phòng ăn, đang lau chùi đồ đạc và ông bắt đầu cuộc tiếp xúc bằng một trong những kiểu chào khôi hài là bí quyết của ông.
- Tôi cần giải thích với anh rằng tôi là thám tử.
- Vâng, thưa ông, chúng tôi đã được biết.
Giọng nói có vẻ kính cẩn nhưng lạnh lùng.
- Phu nhân Rơben đã nhờ cậy đến tôi. Bà ấy không được yên tâm và hài lòng.
- Tôi có nghe bà chủ nói như thế nhiều lần, thưa ông
- Vậy là tôi toàn nói những điều mà anh đã biết. Chúng ta đừng mất thì giờ về những chi tiết ấy. Xin anh vui lòng dẫn tôi đến phòng anh và ở đó, anh sẽ cho tôi biết chính xác những gì anh đã nghe thấy vào tối hôm xảy ra vụ án.
Căn phòng của anh hầu phòng ở tầng trệt, thông ra phòng khách lớn. Cửa sổ có song sắt và ở góc phòng có cửa dẫn đến một căn hầm khóa kín. Pacsơn chỉ chiếc giường của mình nói:
- Tôi đi ngủ lúc hai mươi ba giờ, lúc đó cô Lily đã về phòng, còn phu nhân Rơben thì đang ở chỗ ngài Rơben trong căn phòng bên tháp.
- Phu nhân Rơben đang ở chỗ ngài Rơben à? ... Cứ nói tiếp đi.
- Căn phòng bên tháp ở ngay trên phòng này. Khi ở trên đó nói chuyện thì ở đây có thể nghe thấy tiếng xì xào, nhưng không nghe rõ được từng lời. Có lẽ tôi đã ngủ thiếp đi vào lúc 23 giờ 30. Đúng nửa đếm thì tôi giật mình thức giấc bởi tiếng cửa dập mạnh và tôi hiểu rằng ông Lơvec đã về. Sau đó tôi nghe thấy tiếng chân đi trên lầu và tôi nhận ra giọng của Lơvec đang nói chuyện với ông cậu.
Lúc đó tôi nghĩ rằng ông Lơvec đang ... tôi không bảo là đang say đâu, không đâu, nhưng ông ta bị kích động mạnh, và có vẻ muốn gây gổ. Ông ấy to tiếng với ngài Rơben. Tôi chỉ nghe được bập bõm không đủ để hiểu là chuyện gì. Bỗng tôi nghe thấy một tiếng kêu thét, rồi một tiếng động mạnh như tiếng vật gì hoặc một thân người đổ xuống và sau đó trong đêm yên tĩnh, giọng ông Lơvec vang lên rất to: "Chúa ơi! Chúa ơi!" như tôi đang nói với ông đây.
Pacsơn lúc đầu không hứng thú kể lại câu chuyện thì cuối cùng đã thực sự thích thú khi làm việc đó. Anh ta tự thấy mình kể chuyện hay. Poarô đã khuyến khích anh ta.
- Chắc anh phải xúc động lắm!
- Ồ! Tôi cam đoan với ông đấy! Không phải ngay lúc ấy tôi không quan tâm đến chuyện đó đâu. Tôi vẫn cho rằng có chuyện gì xảy ra và định lên đó xem sao. Tôi dậy, bật đèn và va phải chiếc ghế. Cuối cùng tôi mở được cửa phòng, rồi mở cánh cửa kia vào phòng khách lớn đi qua hành lang tới cầu thang của nhà bếp. Tôi đang đứng dưới chân cầu thang do dự, thì nghe thấy giọng ông Lơvec ở ngay phía trên nói một cách rất tự nhiên, vui vẻ. "Chả có gì thiệt hại cả, rất may. Xin chào". Và sau đó tôi nghe thấy ông vừa đi về phòng vừa huýt gió. vì vậy mà tôi trở về phòng ngủ ngay. Tôi tự nhủ: "Chỉ có cái gì đó bị đổ thôi". Ai có thể ngờ rằng người ta đã giết chết ngài Rơben khi mà ông Lơvec còn nói "Xin chào" và những gì nữa ấy.
- Anh có chắc đã nghe thấy giọng của ông Lơvec không?
Pacsơn ái ngại nhìn viên thám tử và ông này hiểu ngay rằng trong đầu của Pacsơn thì không có gì phải nghi ngờ nữa cả.
- Ông có muốn hỏi gì nữa không, thưa ông?
- Còn một điều nữa tôi muốn biết: anh có thích ông Lơvec không?
- Tôi ... xin lỗi, thưa ông!
- Đó là một câu hỏi đơn giản thôi: anh có thích ông Lơvec không?
Thoạt tiên sợ hãi, sau đó Pacsơn lại bối rối. Anh chỉ nói:
- Ý kiến chung của gia nhân là, thưa ông ...
- Hãy trả lời tôi theo cách ấy, nếu anh muốn.
- Nói chung, thưa ông, người ta cho rằng ông Lơvec là một thanh niên rộng lượng, nhưng không được thông minh lắm.
- Này, Pacsơn, dù chưa bao giờ gặp anh ta, tôi cũng nghĩ như thế về anh ta đấy.
- Ồ, thật vậy sao ông?
- Còn anh thấy thế nào, à quên xin lỗi, đám gia nhân nghĩ thế nào về viên thư ký?
- Đó là một người đàn ông rất bình thản, rất kiên nhẫn, thường cố gắng để không làm ai phiền lòng cả.
- Thật ư?
Anh hầu phòng hắng giọng rồi nói:
- Phu nhân Rơben, thưa ông, thường hay đánh giá hơi vội.
- Thế thì đám gia nhân nghĩ chính ông Lơvec là thủ phạm ư?
- Không một ai trong chúng tôi muốn tin rằng chính ông ấy ... Chúng tôi ... thật ra không tin là ông ấy có thể giết người, thưa ông.
Poarô nói:
- Hình như tính khí ông ấy hơi nóng nảy thì phải.
Pacsơn đến gần bên ông.
- Nếu như ông muốn hỏi ai trong nhà này có tính khí hung hăng nhất thì ...
Poarô đưa tay ra:
- Tôi không hỏi như thế đâu, tôi sẽ hỏi ai trong nhà này có tính tình tốt nhất.
Pacsơn há hốc miệng ra nhìn ông.
Poarô đã mất khá nhiều thì giờ với Pacsơn. Ông chào anh tử tế rồi bước ra khỏi phòng.
Poarô ra phòng khách lớn dừng lại một lúc để suy nghĩ. Một tiếng động nhẹ đập vào tai ông làm ông bừng tỉnh nghiêng đầu vào một bên như con chim sẻ và dừng lại ở cửa nhìn vào trong phòng. Đây là một phòng đọc sách nhỏ. Ở chỗ xa cửa nhất, một thanh niên gầy gò xanh xao đang ngồi trước bàn giấy say sưa viết. Anh có chiếc cằm nhô ra và đeo kính kẹp mũi.
Poarô quan sát anh ta một lúc rồi đằng hắng to để báo nhiệu sự có mặt của mình.
Chàng thanh niên ngừng công việc quay đầu lại. Anh ta không để lộ vẻ xúc đông, nhưng thật ra thì bối rối khi trông thấy Poarô.
Viên thám tử bước đến vài bước với cái gật đầu chào quen thuộc của ông rồi nói:
- Anh có phải là Ôven không? Tôi là Poarô. Có lẽ anh đã nghe nói về tôi.
- Ồ! Tất nhiên rồi.
Chàng thanh niên đáp.
Poarô chăm chú nhìn anh ta.
Ôven trạc ba mươi ba tuổi. Nhìn anh ta viên thám tử hiểu ngay tại sao không ai xem lời buộc tội của phu nhân Rơben là đúng. Ôven thuộc týp thanh niên đứng đắn, nghiêm túc, khiêm tốn và hiền lành hết mức. Týp thanh niên mà ở đâu cũng cứ tự nhiên bị ngược đãi. Người ta có thể tin chắc anh ta không bao giờ để tâm thù oán. Ôven hỏi:
- Phu nhân Rơben đã cho mời ông ư? Bà ấy nói sẽ làm như vậy. Tôi có thể giúp được gì cho ông không?
- Phu nhân Rơben có nói với anh về những điều bà ta tin tưởng không? Về những nghi ngờ của bà ấy?
Ôven mỉm cười nói:
- Về chuyện đó thì tôi thấy rằng bà ấy nghi ngờ tôi. Thật là phi lý, nhưng như thế đấy. Bà ấy gần như không thèm nhìn mặt tôi từ sau cái chết của ngài Rơben và nép sát vào tường mỗi khi gặp tôi trong nhà.
Trông anh ta hoàn toàn tự nhiên và dường như những lời nói của anh ta chứa đựng nhiều thích thú hơn là oán trách.
Poarô tỏ vẻ thành thật một cách dễ thương. Ông giải thích:
- Giữa chúng ta vói nhau tôi nói để anh biết bà ấy có nói với tôi như thế. Tôi đã không tranh cãi với bà ấy. Tôi theo nguyên tắc là không bao giờ cãi nhau với những người quá quyết đoán, chỉ phí thời gian thôi, anh hiểu chứ?
- Ông có lý đấy.
- Tôi đã nói với bà ấy: tốt lắm, thưa bà, đúng thế, thưa bà. Những lời đó chả có ý nghĩa gì, nhưng cho người ta an tâm. Tôi sẽ tự mình tìm tòi. Gần như là không thể có người nào khác ngoài Lơvec đã gây vụ án .. thế nhưng ... dù sao thì cũng đã có trường hợp: điều không thể xảy ra đã xảy ra.
- Tôi hiểu thái độ của ông. Xin ông cứ xem như tôi hoàn toàn ở dưới quyền ông.
- Tốt lắm. Chúng ta đã hiểu nhau. Vậy anh hãy kể cho tôi nghe những tình tiết diễn ra trong buổi tối hôm đó. Hãy bắt đầu từ bữa ăn tối.
- Có lẽ ông đã biết, tối hôm đó Lơvec không ăn tối ở nhà. Anh ta và ông cậu Rơben cãi nhau gay gắt và anh ta đến câu lạc bộ đánh gôn ăn tối. Ngài Rơben thì trông rất cau có.
Poarô nhấn mạnh:
- Ông Rơben không được dễ chịu lắm hả?
Ôven bật cười.
- Ồ! Ông ta thật khủng khiếp! Tôi làm việc với ông ấy đã chín năm rồi nên không thể không biết đến những thái độ nhỏ nhặt của ông ta. Đó là một người rất khó tính, ông Poarô ạ. Ông ta có những cơn nóng giận như một đứa trẻ vậy, và chửi rủa tất cả những ai đến gần ông ta, cho dù ai đi nữa. Riết tôi cũng đâm ra quen, không buồn để ý đến những gì ống ta nói nữa. Suy cho cùng thì thật ra ông ta không có ác ý gì cả, nhưng đôi khi lại tỏ ra ngu ngốc làm cho người ta phát bực. Điều cần nhất là đừng bao giờ cãi lại ông ta.
- Những người khác có khôn ngoan như anh không?
- Phu nhân Rơben thường thích những màn cãi vã ấy. Bà chẳng sợ gì ông chồng đâu, bà dám đương đầu ăn miếng trả miếng với ông ấy. Sau đó họ luôn luôn làm lành với nhau. Ngài Rơben yêu vợ tha thiết.
- Tối hôm đó họ có cãi nhau không?
Ôven liếc nhìn người đối thoại và do dự trước khi đáp:
- Tô cho rằng có. Tại sao ông lại hỏi tôi như thế?
- Chỉ đơn giản là một ý nghĩ thôi.
Người thư ký giải thích thêm:
- Thật ra thì tôi cũng không biết, nhưng tất cả sự việc thì cho thấy rằng họ phải đi đến chỗ ấy thôi.
Poarô thay đổi vấn đề:
- Còn có ai khác trong bữa ăn tối ngoài ông bà Rơben không?
- Cô Lily, ông Victo và tôi.
- Buổi tối đó trôi qua như thế nào?
- Chúng tôi đến phòng khách. Ngài Rơben không đi cùng chúng tôi. Mười phút sau ông mới đến và đã lên lớp cho tôi một trận, vì một chi tiết nào đó trong một bức thư mà tôi không nhớ nữa. Tôi đã theo ông ta lên phòng bên tháp và đã thu xếp vấn đề, sau đó ông Victo bước vào bảo rằng cần nói chuyện riêng với ông anh, thế là tôi xuống phòng khách với các bà. Chưa đầy mười lăm phút sau, tôi nghe thấy tiếng chuông của ngài Rơben vang lên không dứt và Pacsơn đến bảo tôi lên gặp ngài Rơben ngay. Tôi vừa bước vào thì ông Victo bước ra. Ông ta đã xô vào tôi và suýt làm tôi ngã. Rõ ràng là ông ta đang bị kích động mạnh. Đó là một người đàn ông rất hung hăng. Tôi cho rằng ông ta cũng không thấy tôi nữa.
- Ngài Rơben có nói gì với anh về ông ta không?
- Có. Ông ấy bảo: "Victo điên thật rồi. Một ngày nào đó anh ta sẽ giết người trong cơn giận dữ cho mà xem".
- Thật ư? Thế anh có biết gì về nguyên nhân gây nên trạng thái đó ở ông ta không?
- Hoàn toàn không.
Poarô chậm rãi quay sang nhìn người thư ký. Viên thám tử có cảm giác rằng Ôven đã nói nhiều hơn dự định nhưng một lần nữa, ông không nhận xét gì cả.
- Và sau đó? Cứ tiếp tục kể đi anh.
- Tôi đã làm việc với ngài Rơben trong khoảng một tiếng rưỡi. Lúc 23 giờ, phu nhân Rơben đến và ngài Rơben bảo tôi lui ra.
- Và anh đã bỏ đi?
- Vâng.
- Anh có biết phu nhân Rơben ở bên chồng trong bao lâu không?
- Không. Phòng ta ở lầu một, trong khi tôi thì ở lầu hai, do vậy tôi không thể nghe thấy bà ấy trở về phòng.
- Tôi hiểu - Poarô nói rồi bỗng đứng dậy - Hãy đưa tôi đến căn phòng bên tháp.
Người thư ký đi trước, họ theo chiếc cầu thang lớn lên lầu một, men theo một hành lang, ở cuối hành lang đó có một cánh cửa dẫn họ đến thềm cầu thang nhà bếp. Theo một lối đi ngắn qua một cửa nữa họ đến hiện trường: căn phòng bên tháp.
Đó là phòng rộng lớn, trần nhà phải cao gấp hai lần so với các phòng khác trong nhà. Tường được trang trí bằng những vũ khí man rợ như cung tên, giáo mác, dao găm, và những đồ vật lạ lùng, gần nhu tất cả đều từ châu Phi mang về. Một chiếc bàn giấy lớn được đặt ngay trước khung cửa sổ. Poarô vội bước đến đấy ngay.
- Người ta đã tìm thấy ngài Rơben tại đây ư?
Ôven gật đầu. Poarô nói:
- Nếu như tôi không lầm thì ông ta bị đánh từ phía sau?
Lại một lần nữa, người thư ký gật đầu và giải thích.
- Ông ta bị đánh bằng một trong những cái chùy này. Chúng nặng khủng khiếp. Có lẽ ông ta đã chết ngay tức khắc.
Poarô nhận xét:
- Điều đó càng khẳng định rằng vụ án đã không được mưu toan trước. Trong một cuộc cãi vã kịch liệt, người ta hường chụp lấy vũ khí đầu tiên một cách vô thức ...
- Vâng. Thật là nặng nề đối với anh chàng Lơvec đáng thương.
- Và người ta đã tìm thấy xác chết đổ về phía trước, gục lên trên bàn ư?
- Không, nó đã đổ nghiêng về một bên nằm trên sàn nhà.
- Ủa, lạ thật!
- Tại sao lại lạ?
- Vì cái này đây - Poarô vừa nói vừa chỉ một vết tròn loang lổ trên mặt bàn đánh xi - Anh bạn ạ, đó là vết máu đấy.
- Có lẽ máu đã bắn lên đó. Có thể người ta đã làm dây ra đây khi di chuyển xác chết.
- Có thể, có thể - người thám tử Bỉ nhỏ nhắn nói - Căn phòng này không có cửa nào khác ngoài cái chúng ta vừa vào sao?
- Có lối nữa ở đây này. Ông xem đi.
Ôven kéo tấm màn nhung đang che khuất góc phòng gần cánh cửa, ở đó có một chiếc cầu thang xoắn trôn ốc đưa lên lầu trên.
- Cái tháp này được dựng cho một nhà thiên văn học. Cầu thang này đưa đến một căn phòng hình tròn nơi ông ta đặt kính viễn vọng, ngài Rơben đã sắt đặt thành phòng ngủ; thỉnh thoảng ông ta vẫn ngủ ở đó, khi ông ta làm việc quá khuya.
Poarô nhanh nhẹn leo lên cầu thang. Trong căn phòng hình tròn chỉ có một chiếc giường trại, một chiếc ghế và một cái bàn. Ông biết rằng không còn lối ra nào khác nữa và quay trở xuống căn phòng nới Ôven đang đợi. Ông hỏi:
- Anh có nghe thấy ông Lơvec về không?
- Không. Vào giờ đó tôi đã ngủ say rồi.
Poarô chậm rãi đi quanh phòng, cuối cùng ông bảo:
- Thôi được, tôi cho rằng ở đây chẳng còn gì nữa ... trừ khi ... xin anh vui lòng kéo hộ màn cửa.
Một cách phục tùng, Ôven kéo các màn cửa sổ bằng nhung đen nặng nề. Poarô bật chiếc đèn ở giữa phòng có chụp lớn bằng bạch ngọc treo giữa trần nhà, ánh sáng mờ ảo tỏa xuống gian phòng. Ông hỏi:
- Hình như còn một chiếc đèn để bàn nữa phải không?
Người thư ký bật chiếc đèn có chụp bằng sứ màu xanh lục trên bàn giấy. Poarô tắt đèn trên trần đi rồi lại bật lên, cứ thế nhiều lần.
- Được rồi. Tôi kết thúc việc thăm nơi này. Cám ơn anh đã giúp Ôven.
- Có gì đâu, thưa ông. Bữa tối mời ông xuống ăn lúc 19 giờ 30.
Trầm ngâm, Poarô lủi về phòng dành riêng cho mình. Ông gặp Gioóc ở đây, cái anh chàng khó hiểu, đang soạn đồ cho chủ. Ông nói:
- Anh Gioóc tốt bụng ạ, tôi hy vọng ở bữa ăn tối sẽ được gặp một người đàn ông làm tôi rất chú ý, một người mới từ vùng nhiệt đới trở về mà theo lời người ta nói thì tính khí nóng như lửa. Pacsơn muốn tôi lưu ý đến người này, còn cô Lily thì lại không nói đến. Ngài Rơben quá cố khó tính thật kinh khủng, Gioóc ạ. Giả sử ông ta lại gặp một người cáu bẳn hơn thì rất có thể xảy ra chuyện không hay.
- Không nhất thiết như thế đâu, thưa ông.
- Không ư?
- Không, thưa ông. Tôi có bà gì Giêmina, một cái lưỡi rắn độc, một con người độc ác kinh khủng. Bà đày đọa cô em đáng thương sống chung với bà ta đến mức đáng xấu hổ. Chỉ còn thiếu nước bà ta chưa giết cô ấy vì sự độc ác của mình nữa thôi. Thế nhưng, nếu như người nào dám đối đầu với bà, bà lại xử sự khác! Bà ta mềm nhũn ngay, cứ như con cừu ấy! Điều mà bà ta không thể chịu được, đó là sự dịu dàng. Poarô nói:
- A! Điều này khiến cho ta phải suy nghĩ đấy.
Gioóc đằng hắng, như thể xin lỗi và nói sốt sắng:
- Tôi có thể làm gì giúp ông không, thưa ông?
- Có chứ. Tôi muốn biết tối hôm xảy ra vụ án cô Lily mặc chiếc áo màu gì và người hầu phòng nào phục vụ cho cô ta.
Gioóc nhận những chỉ thị đó với vẻ lạnh lùng cố hữu của mình.
- Được, thưa ông. Tôi sẽ cho ông biết những thông tin đó vào sáng mai.
Poarô đứng lên nhìn ngọn lửa.
- Anh rất có ích cho tôi, Gioóc ạ - ông khẽ nói - Và anh biết không, tôi sẽ nhớ đến dì Giêmina của anh,
Rốt cuộc thì Poarô không gặp được Victo vào tối hôm đó. Bị giữ lại ở Luân Đôn, ông ta gọi điện về xin lỗi. Khi quay lại Poarô hỏi phu nhân Rơben:
- Ông Victo phụ trách những công việc do chồng bà để lại ư?
- Victo là một trong những người cộng sự của chồng tôi. Cậu ta đi châu Phi để nghiên cứu quyền khai thác vài cái mỏ cho công ty. Có đúng là khai thác mỏ không nhỉ, Lily?
- Vâng, thưa bà.
- Những mỏ vàng thì phải, hay đồng, hoặc thau? Chắc cô phải biết, Lily! Cô luôn luôn đặt hàng lô câu hỏi về vấn đề đó với ngài Rơben! Ồ! Hãy cẩn thận, cô bé thân yêu ạ. Cô làm đổ chiếc bình này mất thôi!
Cô Lily nói:
- Ở đây nóng khủng khiếp lại thêm ngọn lửa này. Tôi có thể mở cửa sổ một phút không?
- Nếu cô muốn, cô bé ạ.
Phu nhân Rơben nói một cách đơn giản.
Poarô nhìn cô thiếu nữ mở cửa sổ và chồm người ra ngoài để hít không khí trong mát của khu vườn. Khi co ta quay trở lại ghế, ông bình thản hỏi:
- Cô quan tâm đến việc khai thác mỏ à, thưa cô?
- Ồ! Không. Không mấy đâu. Tôi chỉ lắng nghe những gì ngài Rơben nói thôi, nhưng tôi chả biết gì cả.
Phu nhân Rơben nói:
- Thế thì cô giả vờ hay thật đấy. Ông Rơben đáng thương còn cho rằng cô có lý do đặc biệt để tra hỏi ông mãi như thế.
Viên thám tử không rời mắt khỏi ngọn lửa. Thế nhưng, khuôn mặt bỗng ửng đỏ lên của Lily không làm sao qua được mắt ông. Một cách tế nhị, ông thay đổi đề tài của cuộc đối thoại.
Trước khi lui về phòng, ông đến bên phu nhân Rơben.
- Tôi muốn nói vài câu với bà.
Ngay lập tức, Lily kín đáo rời phòng khách. Phu nhân Rơben nhìn viên thám tử.
- Thưa bà, bà là người cuối cùng nhìn thấy ngài Rơben còn sống?
Bà gật đầu, những giọt lệ trào ra từ mắt bà, bà đưa chiếc khăn tay viền đen lên mắt.
- Xin bà đừng khóc, tôi xin lỗi bà.
- Nói như thế thì quá dễ dàng, ông Poarô ạ, nhưng tôi không làm sao càm được nước mắt.
- Tôi thật là ngu ngốc đã làm bà buồn rầu như vậy.
- Không đâu, ông cứ nói tiếp đi. Ông muốn bảo gì chứ?
- Lúc đó vào khoảng 23 giờ thì phải, khi bà bước vào căn phòng bênt háp thì ngài Rơben đã cho ông Ôven lui. Có đúng như thế không?
- Vậy, chắc là vậy.
- Bà ở bên ông ta bao nhiêu lâu?
- Tôi trở về phòng mình đúng lúc 24 giờ kém 15, tôi nhớ đã nhìn đồng hồ.
- Phu nhân Rơben, bà có vui lòng cho tôi biết bà đã nói gì với ông nhà không?
Bà bật khóc và gục xuống chiếc đi-văng, bà rên rỉ:
- Chúng tôi ... Chúng tôi đã cãi nhau.
- Về vấn đề gì? Poarô hỏi bằng giọng dịu dàng.
- Về cả lô vấn đề. Bắt đầu là Lily, Rơben có ác cảm với cô ấy, mà không có lý do. Ông ta cho rằng đã bắt gặp cô ấy lục lọi giấy tờ của mình. Ông ta muốn đuổi cô ấy. Tôi cãi rằng cô ta là một thiếu nữ đáng yêu và tôi không bằng lòng đuổi. Ông ta đã la lớn. Còn tôi, tôi giở bướng. Tôi đã nói tất cả những gì tôi nghĩ về ông ta, mà thật ra thì tôi chả nghĩ lấy một điều nào cả, ông Poarô ạ. Ông ta bảo đã lôi tôi ra khỏi vũng bùn để cưới tôi, còn tôi thì bảo .. nhưng bây giờ thì tất cả những thứ ấy còn có nghĩa lý gì nữa đâu? Tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho mình! Ông có hiểu không, tôi vẫn cho rằng một trận cãi vã sẽ làm cho không khí trong trẻo lại. Có ngờ đâu ông chồng tôi lại bị giết ngay đêm đó! Tội nghiệp cho ông Rơben của tôi!
Poarô lắng nghe những lời tuyệt vọng ấy với rất nhiều thương cảm, ông nói:
- Tôi đã làm cho bà buồn lòng. Xin bà thứ lỗi cho. Bây giơ thì chúng ta hãy cố gắng tỏ ra khách quan, phải hoàn toàn khách quan. Bà vẫn tin chắc rằng chính ông Ôven đã giết chồng bà sao?
Phu nhân Rơben nhỏm người dậy.
- Ông Poarô ạ, linh tính của một phụ nữ không bao giờ đánh lừa ta cả.
- Tất nhiên, tất nhiên - Poarô nói - Nhưng ông ta làm việc đó lúc nào mới được chứ?
- Lúc nào ư? Sau đó chứ gì nữa! Khi tôi không còn ở trong căn phòng bên tháp nữa.
- Bà đã rời ngài Rơben vào lúc 24 giờ kém 15. Ông Lơven đã về nhà vào lúc 24 giờ kém 5 phút. Bà cho rằng, trong vòng mười phút đó, anh thư ký đã từ phòng mình quay trở lại giết ông ấy sao?
- Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra.
- Có biết bao nhiêu thứ có thể xảy ra. Trong vòng mười phút thì việc đó có thể thực hiện được, đúng rồi. Nhưng nó có xảy ra thật không?
- Hắn ta khẳng định rằng mình ngủ say trên giường, nhưng ai biết được hắn ta có ở đó hay không?
Poarô nhắc bà nhớ rằng không ai trông thấy Ôven đi lại vào giờ đó cả. Phu nhân Rơben nói với giọng tin chắc:
- Tất nhiên không ai trông thấy hắn ta vì mọi người đã đi ngủ cả.
Poarô nghĩ và gần như lập tức ông nói:
- Thôi! Phu nhân Rơben ạ, khuya rồi, chúc bà ngủ ngon.
*
* *
Gioóc đặt gần giường chủ khay cà phê buổi sáng bốc khói và nói:
- Thưa ông, cô Lily mặc áo mút-sơ-lin màu xanh lá cây nhạt tối hôm xảy ra vụ án.
- Cám ơn, Gioóc ạ, tôi thấy có thể tin tưởng ở anh.
- Người hầu phòng phục vụ cô Lily tên là Glađich.
- Cám ơn, Gioóc ạ, anh là một kho báu vô giá.
- Không đâu, thưa ông.
- Trời tốt đấy - Poarô vừa nhìn qua cửa sổ vừa nói - Rất cả thể sẽ không có ai vận động sớm đâu. Gioóc ạ, tôi nghĩ rằng sẽ chỉ có mình chúng ta ở căn phòng bên tháp giờ này để làm một cuộc thí nghiệm nhỏ thôi.
- Ông có cần đến tôi không, thưa ông?
- Có chứ! Cuộc thí nghiệm sẽ không làm anh đau đâu. Poarô nói.
Màn cửa vẫn chưa được kéo khi họ bước vào căn phòng bên tháp. Gioóc định làm việc đó, nhưng Poarô cản lại:
- Hãy để căn phòng trong tình trạng này. Chỉ mở đèn trên bàn giấy thôi.
Gioóc vâng lời.
- Bây giờ, anh Gioóc tốt bụng ạ, hãy ngồi vào chiếc ghế bành này. Hãy làm như anh đang viết. Được lắm. Tôi sẽ chụp lấy cái chùy này, lẻn ra sau lưng anh như thế này và tôi phang vào phía sau đầu anh.
- Vâng, thưa ông.
- À! Nhưng khi tôi đập thì hãy ngừng viết. Anh có hiểu không, tôi không thể phang anh mạnh như tên sát nhân đã làm với ngài Rơben mà chỉ phang vờ thôi. Tôi sẽ đập lên đầu anh và anh sẽ gục xuống như thế này, hai tay dang ra, thân hìn mềm nhũn. Hay để tôi sắt đặt cho anh ... Không đừng gồng các bắp thịt như thế.
Poarô thở dài:
- Gioóc ạ, anh ủi quần áo thật hay nhưng anh chẳng có một chút óc tưởng tượng nào cả. Để tôi làm cho.
Poarô ngồi xuống trước bàn giấy nói:
- Tôi đang viết, Tôi chỉ nghĩ đến việc đó thôi. Còn anh, anh lẳng lặng đến sau lưng tôi và đập lên đầu tôi bằng cái chùy. Ầm! Chiếc viết máy tuột khỏi tay tôi, tôi gục xuống phía trước, nhưng không xa lắm đâu bởi vì chiếc ghế thì thấp và, hơn nữa, cánh tay giữ tôi lại. Bây giờ thì hãy quay ra cửa, hãy đứng ở đó và hãy cho tôi biết những gì anh thấy.
- Vâng.
- Phải, Gioóc ạ, nói đi.
- Tôi trông thấy ông, thưa ông, ông đang ngồi trước bàn giấy.
- Đang ngồi trước bàn giấy à ...
- Thật ra thì hơi khó nhìn cho chính xác được vì khoảng cách hơi xa và cái chụp đèn lại dày, ánh sáng yếu. Nếu tôi bật đèn trần thì ...
Gioóc đưa tay với nút đèn.
- Không! Không! - Poarô kêu lên - Như thế này cũng tốt lắm rồi. Tôi đang ở đây cúi mình trên bàn còn anh đứng ở gần cửa. Bây giờ thì hãy bước đến gần Gioóc ạ. Hãy bước đến và đặt tay lên vai tôi.
Gioóc vâng lời.
- Hãy tì lên người tôi một chút, như thế để cho có thể vậy, được rồi.
Thân hình buông thả, Poarô ngã ngay về một bên lăn xuông sàn.
- Tôi gục xuống rồi, thành công rồi! Phải, tất cả đều được tưởng tượng rất tốt. Bây giờ còn phải làm một việc quan trọng nữa. Tôi cần phải ăn sáng thật no.
Người đàn ông nhỏ nắn bật cười, thích thú vì trò đùa của mình.
- Không nên bỏ bê dạ dày, Gioóc ạ.
Poarô bước xuống nhà, tương cười. Ông cảm thấy hài lòng về sự tiến triển của sự việc. Sau bữa điểm tâm, ông làm quen với cô hầu phòng Glađich. Những gì cô ta kể cho ông nghe về vụ án khiến ông rất chú ý. Cô ta rất có hiện cảm với Lơvec mặc dù cô ta không còn nghi ngờ gì về tội trạng của anh ta. Cô nói:
- Tội nghiệp cho chàng thanh niên ấy, dù sao thì anh cũng đáng thương, thưa ông, nhất là lúc đó, có thể nói rằng anh ta không được tự chủ cho lắm.
- Có lẽ cô Lily và anh ta hợp nhau lắm. Hai người trẻ tuổi duy nhất trong nhà này.
- Nhưng cô Lily đối với anh ta rất xa cách - Glađich lắc đầu nói - Cô Lily không muốn sinh chuyện và nói thẳng cho anh ta biết.
- Bộ anh ấy thích cô ta lắm sao?
- Ồ! Lúc thế này lúc thế khác thôi. Cũng chả có gì là bậy cả, thưa ông. Ông Victo mới thật điên đảo vì cô ta.
- À! Ra thế đấy?
Glađich bật cười:
- Ông ấy phải lòng cô ta ngay lập tức. Phải nói rằng cô Lily đẹp như một đóa hoa huệ. Ông không thấy như thế sao, thưa ông? Thân hình thon thả, cao với mái tóc vàng đẹp biết mấy!
- Buổi tối có lẽ cô ta phải mặc một chiếc áo màu xanh lá cây nhạt - Poarô mơ màng nói - một màu xanh ...
- Cô ấy có một chiếc áo như thế đây, thưa ông - Glađich vội nói ngay - Bây giờ cô ta để tang nên không thể mặc cái áo đó, ... chính là cái áo đó cô ta đã mặc buổi tối hôm ngài Rơben chết.
- Để hợp với cô ta thì áo phải có màu xanh dịu, chứ không phải xanh xẫm đâu - Poarô tiếp.
- Quả đúng là màu xanh dịu, thưa ông. Hãy đợi tôi một phút, tôi sẽ cho ông xem. Cô Lily vừa mới dẫn chó đi dạo.
Poarô thừa biết điều đó. Chỉ sau khi trông thấy Lily ra ngoài ông mới tìm gặp cô hầu phòng. Glađich phóng đi và quay lại với chiếc áo trên tay.
- Tuyệt thật! - Poarô kêu lên, hai tay giơ lên làm một cử chỉ thán phục - Hãy cho tôi mượn để xem cho rõ nào.
Ông cầm lấy chiếc áo tuyệt đẹp và quay lưng lại để đưa nó ra ánh sáng bên cửa sổ. Ông cúi xuống nhìn cho rõ, rồi đưa ra xa. Ông nói:
- Thật là đẹp mê hồn. Cám ơn cô đã cho tôi xem.
- Không có gì thưa ông. Chúng tôi đều biết rằng người Bỉ thường quan tâm đến quần áo phụ nữ.
- Cô thật dễ thương.
Ông dõi mắt theo cô ta chạy đi cất chiếc áo, rồi nhìn xuống đôi tay mình mỉm cười. Trong lòng bàn tay phải, ông đang có một cái kéo nhỏ xíu còn bên tay trái là một mảnh vái mút-sơ-lin nhỏ màu xanh lá cây, được cắt một cách cẩn thận. Ông lẩm bẩm: "Bâyg iờ thì hãy tỏ ra anh hùng"
Trở về phòng mình, ông gọi Gioóc đến.
- Anh Gioóc tốt bụng ạ, anh sẽ tìm thấy trên chiếc bàn trong phòng tắm một chiếc kim cài cà vạt bằng vàng.
- Vâng, thưa ông.
- Trên bồn rửa mặt có một lọ ê-te nhỏ. Hãy nhúng đầu kim vào đó.
Gioóc làm theo ngay. Đã từ lâu anh không còn cảm thấy ngạc nhiên trước những ý nghĩ lạ lùng của chủ mình.
- Xong rồi, thưa ông.
- Tốt lắm. Hãy đến gần đây, đâm chiếc kim vào tay tôi.
- Xin lỗi, thưa ông nhưng ... ông muốn tôi chiéc vào ngón tay ông ư?
- Đúng tế. Cần phải làm cho chảy máu, nhưng không cần quá nhiều.
Gioóc nắm lấy ngón tay của ông chủ. Poarô nhắm mắt lại và quay mặt đi. Người đầy tớ đâm chiếc kim và Poarô kêu lên một tiếng nhỏ.
- Cám ơn anh, Gioóc ạ. Những gì anh vừa làm thật giỏi. Ông rút từ túi ra mảnh vải mút-sơ-lin nhỏ và chùi nó vào ngón tay chảy máu của mình. Ông quan sát mảnh vải và tuyên bố:
- Thành công mỹ mãn. Anh không thắc mắc gì sao, Gioóc? Thật là đáng khen.
Gioóc vừa liếc mắt qua cửa sổ vừa nói:
- Thưa ông, có một ông đi chiếc xe lớn vừa đến.
- À! Có lẽ là cái ông Victo hay cáu gắt đấy. Tôi xuống làm quen với ông ta đây.
Poarô vội đứng lên đi xuống.
Ông nghe thấy tiếng Victo trước khi trông thấy ông ta. Những tiếng chửi rủa vang lên trong phòng khác lớn.
- Hãy nhìn xem anh đã làm gì, đồ ngu! Trong cái thùng đó là đồ thủy tinh đấy. Trời ơi, Pacsơn, hãy lui ra! Hãy đặt cái đó xuống, đồ ngu!
Poarô chậm rãi bước xuống cầu thang. Xuống đến dưới, ông lịch sự chào một người to lớn, chính là Victo.
- Ông là ai mới được chứ? Người to lớn đó gầm lên.
Poarô lại gật đầu chào.
- Tôi là Poarô.
Ông ta hét lên:
- Chúa ơi! Vậy là bà Rơben cuối cùng đã cho mời ông đến bằng được.
Ông ta đặt tay lên vai ông Poarô và đẩy ông vào phòng đọc sách.
- Thế ra ông là người mà thiên hạ thường cat ụng đấy à? - Ông ta vừa nói, vừa quan sát thám tử từ đầu đến chân - Hãy tha thứ cho những lời nói vừa rồi của tôi. Tên tài xé của tôi là một con lừa, còn Pacsơn, cái lão già khốn kiếp ấy, luôn luôn làm tôi phát cáu. Ông thấy đấy, tôi không thể chịu được những tên ngu ngốc. Rất may là ông không thuộc loại đó, ông Poarô ạ.
Poarô thản nhiên nói:
- Có người đã tưởng như vậy và đã hối tiếc sự sai lầm của mình.
- Thế ra bà Rơben đã tha ông về đây. Cô ta đã nhét vào đầu ông những ý nghĩ điên cuồng về viên thư ký của Rơben. Cái đó không thể đứng vững được. Ôven nhũn như con chi chi. Tôi biết hắn ta chỉ uống sữa thôi chứ không uống rượu. Thật chỉ làm phí thời giờ của ông thôi. Ông không nghĩ như thế sao?
Poarô bình tĩnh nói:
- Khi người ta có dịp nghiên cứu bản chất con người thì người ta không bao giờ mất thì giờ cả.
- Bản chất con người ư? À, phải.
Victo nhìn ông, rồi gieo mình xuống một chiếc ghế bành và hỏi:
- Tôi có thể giúp được gì cho ông không?
- Có chứ. Ông có thể cho tôi biết ông cãi nhau với anh ông về vấn đề gì vào buổi tối ông ta chết.
Victo lắc đầu:
- Điều đó chẳng liên quan gì đến vụ án cả.
- Ông có chắc không?
- Điều đó chả có liên quan gì đến Lơvec cả.
- Nhưng phu nhân Rơben cho rằng Lơvec không dính líu gì đến vụ án cả.
- Ồ! Bà Rơben!
- Pacsơn cam đoan rằng chính Lơvec đã về rất muộn tối hôm đó, nhưng lại không nhìn thấy anh ta. Hãy nhớ rằng khôgn ai trông thấy anh ta cả.
- Thế thì ông lầm rồi. Chính tôi đã trông thấy anh ta.
- Ông đã trông thấy anh ta ư?
- Đơn giản thôi, Rơben đã kiếm chuyện với anh chàng Lơvec mà chẳng có lý do gì cả, tôi phải thừa nhận như vậy. Sau đó thì ông ta quay sang tôi. Tôi đã quẳng vào mặt ông ta vài sự thật riêng tư và tôi đã bênh vực thằng đó chỉ cốt để chọc tức ông ta thôi. Tôi định gặp Lơvec ngay trong đêm đó để nói cho anh ta biết tình hình. Tôi đã vè phòng nhưng lại không đi nằm. Tôi đã hé mở cửa phòng ngồi đợi, và hút thuốc. Phòng tôi ở lầu hai, ngay bên cạnh phòng của Lơvec.
- Xin lỗi vì ngắt lời ông. Phòng ông Ôven cũng ở lầu hai chứ?
- Vâng, phòng tôi rồi đến phòng anh ta ngay.
- Phòng Ôven ở gần cầu thang hơn, phải không?
- Không, ở phía bên kia.
Khuôn mặt Poarô sáng lên một cách lạ lùng, nhưng Victo không nhận thấy và nói tiếp:
- Như tôi đã nói với ông, tôi đợi Lơvec. Tôi đã nghe thấy tiếng cửa ra và đóng lại vào khoảng 24 giờ kém 5, nhưng đến năm hoặc mười phút sau vẫn không nhìn thấy Lơvec. Khi trông thấy anh ta lên hết cầu thang tôi hiểu ngay rằng, nói chuyện với anh ta vào tối hôm đó thì thật vô ích.
Victo đưa cùi chỏ lên một cách đầy ý nghĩa.
Poarô nói:
- Tôi hiểu, anh ta say rượu.
- Cậu bé đáng thương ấy không đứng vững nổi nữa. Trông anh ta thật tội nghiệp. Ngay lúc đó tôi chỉ nghĩ rằng đó là tâm trạng của người say thôi. Sau này mới biết là anh ta vừa mới giết người.
Poarô vội hỏi ngay:
- Ông không nghe thấy tiếng động ở phòng bên tháp ư?
- Không, tôi ở tuốt bên kia ngôi nhà. Tường thì rất dày và tôi cho rằng ngay cả tiếng súng bắn ở phòng bên tháp tôi cũng chẳng nghe thấy. Tôi hỏi Lơvec xem có cần tôi vực vào đi ngủ không, nhưng anh ta bảo có thể tự xoay xở được. Thế là tôi thay đồ đi nằm.
Poarô trầm ngâm nhìn xuống tấm thảm, cuối cùng nói:
- Ông có ý thức được tầm quan trọng của lời khai đó không, ông Victo?
- Vâng. Ít ra thì .. ông muốn nói gì?
- Theo lời khai của ông thì mười phút đã trôi qua giữa lúc Lơvec đóng sập cửa ra vào và lúc anh ta xuất hiện ở lầu hai. Tôi nhó rằng chính anh ta khai đã đi ngủ ngay sau khi về .. Nhưng còn chuyện khác nữa. Lời buộc tội của phu nhân Rơben thật là huyễn hoặc, tôi phải nhìn nhận như vậy. Tuy vậy, cho đến bây giờ chưa có gì chứng minh rằng lời buộc tội đó là không thể lý giải được, nhưng lời buộc tội đó là không thể lý giải được, nhưng lời khai của ông đã tạo ra mọt bằng chứng vô can.
- Sao chứ?
- Phu nhân Rơben bảo rằng đã chia tay với chồng vào lúc 24 giờ kém 15, trong khi viên thư ký lại đi ngủ lúc 23 giờ. Thời điểm duy nhất mà anh ta có thể phạm tội giết người do vậy chi chó thể là vào khoảng 24 giờ kém 15 và lúc ông Lơvec về. Nếu như, theo lời ông nói, ông ngồi chờ trước cửa phòng để mở, thì không thể nào ra khỏi phòng mà ông không nhìn thấy.
- Quả là như vậy!
- Không còn cầu thang nào khác sao?
- Không. Để đi xuống căn phòng bên tháp thì anh ta phải đi ngang qua cửa phòng của tôi, mà anh ta thì lại không làm việc đó. Tôi hoàn toàn chắc chắn như thế. Nhưng, dù sao đi nữa, thì như tôi đã nói với ông, anh ta quá nhút nhát không thể làm việc giết người được. Điều đó tôi có thể cam đoan với ông đấy.
- Vâng, vâng, tôi hiểu ... Thế ông vẫn nhất định không chịu nói cho tôi biết nguyên nhân cuộc cãi vã giữa ông và ngài Rơben sao?
Victo đỏ bừng mặt!
- Ông đừng hòng moi gì ở tôi.
Poarô nhìn lên trần nhà, nói rất khẽ:
- Tôi cũng biết giữ bí mât, khi có liên quan đến một phụ nữ.
Victo nhỏm dậy.
- Trời đất! Làm sao mà ông biết được? Ông muốn ám chỉ điều gì chứ?
Tôi nghĩ đến cô Lily.
Victo vẫn đứng đó, do dự một phút, rồi trở lại với sắc thái cũ và ngồi xuống.
- Ông thật quá tinh ranh so với tôi, ông Poarô ạ. Quả là chúng tôi - Rơben và tôi - đã cãi nhau về Lily đấy. Ông ta cứ trút hết lên đầu Lily. Tôi không biết ông ta đã phát hiện ra điều gì, hình như là việc khai man lý lịch ấy. Tôi thì tôi chả tin đâu. Sau đó thì ông ta đã đi quá xa. Ông ta cho rằng cô ấy ra ngoài ban đêm để hẹn hò với đàn ông. Chúa ơi! Tôi đã cho ông ta một mẻ hết hồn! Tôi bảo rằng đã có những người còn khỏe hơn ông ta mà bị giết chết chỉ vì đã nói bậy dù rằng ít hơn ông ta nhiều. Thế là ông ta phải ngậm miệng lại. Rơben rất sợ khi tôi nổi giận.
Poarô nói:
- Tôi không lấy làm lạ đâu.
- Tôi có nhiều thiện cảm đối với Lily. Đó là một cô gái rất khá về mọi mặt.
Poarô im lặng. Ông nhìn thẳng trước mặt, rõ ràng là đang chìm đắm trong suy nghĩ. Ông giật mình trở về với thực tại, ông nói:
- Tôi cho rằng mình cần phải thư giãn chân tay. Gần đây có một khách sạn thì phải?
- Có đến hai cái: khách sạn Sân Gôn ở lưng chừng đồi, gần sát bên sân gôn và khách sạn Chiếc Mũ Giám Mục ở phía dưới, gần nhà ga.
- Cám ơn ông. Tôi thật sự cần phải đi dạo một vòng.
Khách sạn Sân Gôn nằm ngay trên cùng một mảnh đất với sân gôn, gần như sát bên biệt thự của câu lạc bộ. Poarô đến đó trước tiên. Ông ta có cách nhìn riêng của mình. Ba phút sau khi bước vào khách san, ông đã xin được gặp riêng bà Lanđơm chủ khách sạn.
- Tôi lấy làm tiếc đã phải làm phiền bà, thưa bà, nhưng bà thấy đấy, tôi là thám tử nên buộc phải hỏi tình hình.
Ông thích sự đơn giản trên hết mọi thứ. Trong trường hợp này, hiệu quả của phương pháp này, hiệu quả của phương pháp đó thể hiện ra ngay.
- Một thám tư! Bà chủ vừa lặp lai, vừa nhìn ông không được tình cảm cho lắm. Ông giải thích:
- Tôi không thuộc Sở Cảnh Sát Scốt. Thật ra, và chắc bà cũng thấy được, tôi khôgn phải là người Anh. Tôi mở một cuộc điều tra riêng về cái chết của ngài Rơben.
- Ông bảo sao? Ra thế đấy! ...
Bà Lanđơm tròn xoe mắt nhìn ông. Poarô thích thú nói:
- Thật đấy. Tất nhiên là tôi chỉ có thể tiết lộ với một người kín đáo như bà thôi. Tôi tin rằng bà có thể giúp tôi. Bà có thể cho tôib iết tên cái ông ngụ ở đây vào lúc xảy ra vụ án đã vắng mặt vào tối hôm đó không? Ông ấy chỉ trở về vào khoang 24 giờ 30.
Bà Lanđơm càng tròn mắt lên, nói hổn hển:
- Ông cho rằng ...
- Rằng thủ phạm ở chỗ bà ư? Không, nhưng tôi có lý do để tin chắc rằng một trong những khác của bà đã đi dạo chơi về phía "Bến Nghỉ" vào tối hôm đó. Trong trường hợp đó, ông ta có thể đã trông thấy điều gì, có thể là không có ý nghĩa gì với ông ta, nhưng lại có thể giúp được tôi.
Bà chủ khách sạn gật gù một cách lanh lợi và tỏ vẻ thông cảm của một người rất am hiểu về sự liên quan trong một vụ điều tra. Bà nói:
- Tôi hiểu. Nào, hãy để tôi thử tìm xem. Lúc đó có những ai nhỉ?
Bà nhíu mày, nhớ lại tên những khách hàng có mặt vào lúc đó.