NHà văn Đặng Trần Phất,hiệu Như Hiền sinh năm 1902 tại số 37 phố Hàng Thiếc, Hà Nội; nguyên quán làng Trung Tựu, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội.
Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, là con trai thứ tư của Giải nguyên Đặng Trần Vỹ và bà Lê Thị Bình.Thuở nhỏ học tiểu học ở Hà Nội, trung học ở trường Albert-Sarraut, tốt nghiệp Tú tài Tây trong những năm (1920-1925). Lúc đi học cũng như vào đời ông thường cộng tác với các báo Nam Phong, L’Indépendance TonKin...
Năm 1926, ông sang Lào làm việc ở Sở bưu điện Vientiane, sau đó đổi lên Paksé (Bản vàng) và mất tại đó trong tháng 6 năm 1929 .
Ông là thân phụ của nhà văn Băng Hồ – Đặng Trần Phiến (1926-2008) , nhà văn cuối cùng đã kéo dài hơi văn lãng mạn Tự Lực văn đoàn trong các đô thị tạm chiếm cho đến năm 1954 . Nhà văn Đặng Trần Phất đã viết cuốn tiểu thuyết xã hội vào loại sớm nhất bằng chữ quốc ngữ: với Cành hoa điểm tuyết (NXB Bùi Xuân Học, Hà nội 1921) rồi Cuộc tang thương (NXB Bùi xuân Học, Hà nội 1923). Trong cuốn sách dầy gần 600 trang, tập hợp cả một đời văn ngắn ngủi của Đặng Trần Phất (1902-1929), nhà văn Tô Hoài có bài trong phần phụ lục Thể loại truyện lúc rạng đông, đã khái quát mấy nét chính về văn học chữ quốc ngữ: Trước 1920, chữ quốc ngữ chỉ được dùng trong ngôn ngữ báo chí, đến thập kỷ 20, mới bắt đầu xuất hiện truyện ngắn, tiểu thuyết; để đến thập kỷ 30 mới có những tác giả thật sự hoàn chỉnh, thuần thục như Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Tuân, Nhất Linh…Đặng Trần Phất chính là người mở đầu thập kỷ khai phá, trước cả Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách.
Nhà văn Thạch Lam cũng từng nhắc đến Đặng Trần Phất từ năm 1941 (Theo dòng, NXB Đời Nay) : “ Ngày trước, ta có rất ít tiểu thuyết, chỉ có những tiểu thuyết phỏng theo hay dịch của Tàu. Rồi chúng ta bắt chước viết tiểu thuyết từ quyển Cành hoa điểm tuyết của Đặng Trần Phất đến quyển Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách, rồi qua những tiểu thuyết dịch của Từ Trẩm Á như Tuyết Hồng lệ sử và Ngọc Lê hồn. Đó là thời kỳ tiểu thuyết bắt đầu nẩy nở trong văn chương ta”.
Ông là tác giả các tác phẩm:
Nhiều tài liệu, có lẽ dựa trên Việt Nam Văn học Sử yếu của Dương Quảng Hàm và Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, cho Tố Tâm là tiểu thuyết đầu tiên của Việt Nam, nhưng trên thực tế trước Tố Tâm đã có rất nhiều tiểu thuyết. Ở Nam Kỳ đã có các truyện ngắn và tiểu thuyết: Truyện thầy Lazaro Phiền (1887) của Nguyễn Trọng Quản, Hoàng Tố Oanh hàm oan (1910) của Trần Chánh Chiếu,Phan Yên ngoại sử (1910) của Trương Duy Toản,Kim thời di sử (1917) của Biến Ngũ Nhy , Ai làm được (1922) của Hồ Biểu Chánh . Ở Bắc kỳ là Cành hoa điểm tuyết ( 1921) và Cuộc tang thương( 1923) của Đặng trần Phất…
Đặng Trần Phất còn được nhắc tới như một tấm gương thanh cao khi từ chối làm rể Quan Thiếu bảo Hoàng Trọng Phu, lúc ấy đang là tổng đốc tỉnh Hà Đông, trong khi cụ Đặng Trần Vỹ (tổng đốc Bắc Ninh, thân sinh ra Ông Phất) tán thành, riêng Ông Phất lại không thuận, ông chối từ khiến“quan Thiếu”Hà Đông không hài lòng. Vốn có xu hướng văn chương, Đặng Trần Phất xin làm viên chức Bưu điện bên Lào để mở rộng tầm nhìn, nhưng khi làm việc, do không “hợp nhãn” quan trên, ông bị đổi từ Viên Chăn lên vùng Paksé (Bản Vàng) heo hút rồi mất ở đó (1929), khi mới 27 tuổi”.
Có lẽ do mất quá sớm và sinh sống ở nước ngoài ( Lào) như vậy ,nên sự nghiệp văn chương của ông ít được người ta biết đến. Chỉ tới khi người con chí hiếu của ông là nhà văn Băng Hồ bỏ công tìm kiếm trong các nhà sách cũ và các thư viện mới sưu tầm lại được ba tác phẩm nêu trên. Sau nhiều công sức chuẩn bị, năm 1994 Nhà xuất bản Văn học đã xuất bản tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất “ với sự ủng hộ,giúp đỡ của các nhà văn,nhà thơ…ở Hà Nội và nhất là lòng quyết tâm cháy bỏng của nhà văn Băng Hồ.
Sau khi tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất “ xuất bản,nhà văn Băng Hồ đã mời giáo sư Hoàng Thiếu Sơn giới thiệu sách tại 3 nơi:Cung văn hóa Hữu nghị,Câu lạc bộ Thăng Long và Thư viện Hà Nội với nhiều nhà văn,nhà thơ tên tuổi tham dự. Giáo sư Hoàng Như Mai cũng viết trên tạp chí “Kiến thức ngày nay” :”..Hai cuốn tiểu thuyết này( Cành hoa điểm tuyết và Cuộc tang thương) được viết theo lối hiện đại phương Tây.Văn học Việt Nam trước đây chưa có tiểu thuyết loại này.Từ khi tiếp xúc với văn học Pháp,một số người thấy hay mới bắt chước..”.Các nhà văn khác cũng nhiệt liệt chào mừng sự kiện này ( xuất bản tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất”): Ngô quân Miện viết trên “Diễn đàn văn nghệ”;Nguyễn Văn Quý viết trên “Văn nghệ Bến Tre” ,Trần Đồng Quang trên “Người Hà Nội”;Mai Lân viết trong tạp chí “Thời báo” vủa Việt kiều ở Hoa Kỳ… Nghiên cứu sinh Nguyễn thị Bạch Yến cũng bảo vệ thành công luận án Thạc sỹ văn học :” Văn thơ Đặng Trần Phất “ tại hội đồng khoa học Trường Đại học sư phạm..
Do đó,các tác phẩm của nhà văn Đặng Trần Phất đã được đưa vào tuyển tập”Văn học Việt Nam Thế kỷ XX- quyển một-Tập III- Nhà xuất bản Văn học xuất bản năm 2002”. Do tấm lòng chí hiếu của con trai ( nhà văn Băng Hồ) mà nhà văn Đặng Trần Phất- một trong những người đầu tiên viết tiểu thuyết bằng chữ quốc ngữ – đã được công nhận và tưởng nhớ !!!
Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, là con trai thứ tư của Giải nguyên Đặng Trần Vỹ và bà Lê Thị Bình.Thuở nhỏ học tiểu học ở Hà Nội, trung học ở trường Albert-Sarraut, tốt nghiệp Tú tài Tây trong những năm (1920-1925). Lúc đi học cũng như vào đời ông thường cộng tác với các báo Nam Phong, L’Indépendance TonKin...
Năm 1926, ông sang Lào làm việc ở Sở bưu điện Vientiane, sau đó đổi lên Paksé (Bản vàng) và mất tại đó trong tháng 6 năm 1929 .
Ông là thân phụ của nhà văn Băng Hồ – Đặng Trần Phiến (1926-2008) , nhà văn cuối cùng đã kéo dài hơi văn lãng mạn Tự Lực văn đoàn trong các đô thị tạm chiếm cho đến năm 1954 . Nhà văn Đặng Trần Phất đã viết cuốn tiểu thuyết xã hội vào loại sớm nhất bằng chữ quốc ngữ: với Cành hoa điểm tuyết (NXB Bùi Xuân Học, Hà nội 1921) rồi Cuộc tang thương (NXB Bùi xuân Học, Hà nội 1923). Trong cuốn sách dầy gần 600 trang, tập hợp cả một đời văn ngắn ngủi của Đặng Trần Phất (1902-1929), nhà văn Tô Hoài có bài trong phần phụ lục Thể loại truyện lúc rạng đông, đã khái quát mấy nét chính về văn học chữ quốc ngữ: Trước 1920, chữ quốc ngữ chỉ được dùng trong ngôn ngữ báo chí, đến thập kỷ 20, mới bắt đầu xuất hiện truyện ngắn, tiểu thuyết; để đến thập kỷ 30 mới có những tác giả thật sự hoàn chỉnh, thuần thục như Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Tuân, Nhất Linh…Đặng Trần Phất chính là người mở đầu thập kỷ khai phá, trước cả Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách.
Nhà văn Thạch Lam cũng từng nhắc đến Đặng Trần Phất từ năm 1941 (Theo dòng, NXB Đời Nay) : “ Ngày trước, ta có rất ít tiểu thuyết, chỉ có những tiểu thuyết phỏng theo hay dịch của Tàu. Rồi chúng ta bắt chước viết tiểu thuyết từ quyển Cành hoa điểm tuyết của Đặng Trần Phất đến quyển Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách, rồi qua những tiểu thuyết dịch của Từ Trẩm Á như Tuyết Hồng lệ sử và Ngọc Lê hồn. Đó là thời kỳ tiểu thuyết bắt đầu nẩy nở trong văn chương ta”.
Ông là tác giả các tác phẩm:
- Cành hoa điểm tuyết (tiểu thuyết, Nhà xuất bản Bùi Xuân Học- Hà Nội,1921)
- Một tấm cảm tình (thơ, ký sự, Nhà xuất bản Bùi Xuân Học- Hà Nội, 1922)
- Cuộc tang thương (tiểu thuyết, Nhà xuất bản Bùi Xuân Học- Hà Nội, 1923)
Nhiều tài liệu, có lẽ dựa trên Việt Nam Văn học Sử yếu của Dương Quảng Hàm và Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, cho Tố Tâm là tiểu thuyết đầu tiên của Việt Nam, nhưng trên thực tế trước Tố Tâm đã có rất nhiều tiểu thuyết. Ở Nam Kỳ đã có các truyện ngắn và tiểu thuyết: Truyện thầy Lazaro Phiền (1887) của Nguyễn Trọng Quản, Hoàng Tố Oanh hàm oan (1910) của Trần Chánh Chiếu,Phan Yên ngoại sử (1910) của Trương Duy Toản,Kim thời di sử (1917) của Biến Ngũ Nhy , Ai làm được (1922) của Hồ Biểu Chánh . Ở Bắc kỳ là Cành hoa điểm tuyết ( 1921) và Cuộc tang thương( 1923) của Đặng trần Phất…
Đặng Trần Phất còn được nhắc tới như một tấm gương thanh cao khi từ chối làm rể Quan Thiếu bảo Hoàng Trọng Phu, lúc ấy đang là tổng đốc tỉnh Hà Đông, trong khi cụ Đặng Trần Vỹ (tổng đốc Bắc Ninh, thân sinh ra Ông Phất) tán thành, riêng Ông Phất lại không thuận, ông chối từ khiến“quan Thiếu”Hà Đông không hài lòng. Vốn có xu hướng văn chương, Đặng Trần Phất xin làm viên chức Bưu điện bên Lào để mở rộng tầm nhìn, nhưng khi làm việc, do không “hợp nhãn” quan trên, ông bị đổi từ Viên Chăn lên vùng Paksé (Bản Vàng) heo hút rồi mất ở đó (1929), khi mới 27 tuổi”.
Có lẽ do mất quá sớm và sinh sống ở nước ngoài ( Lào) như vậy ,nên sự nghiệp văn chương của ông ít được người ta biết đến. Chỉ tới khi người con chí hiếu của ông là nhà văn Băng Hồ bỏ công tìm kiếm trong các nhà sách cũ và các thư viện mới sưu tầm lại được ba tác phẩm nêu trên. Sau nhiều công sức chuẩn bị, năm 1994 Nhà xuất bản Văn học đã xuất bản tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất “ với sự ủng hộ,giúp đỡ của các nhà văn,nhà thơ…ở Hà Nội và nhất là lòng quyết tâm cháy bỏng của nhà văn Băng Hồ.
Sau khi tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất “ xuất bản,nhà văn Băng Hồ đã mời giáo sư Hoàng Thiếu Sơn giới thiệu sách tại 3 nơi:Cung văn hóa Hữu nghị,Câu lạc bộ Thăng Long và Thư viện Hà Nội với nhiều nhà văn,nhà thơ tên tuổi tham dự. Giáo sư Hoàng Như Mai cũng viết trên tạp chí “Kiến thức ngày nay” :”..Hai cuốn tiểu thuyết này( Cành hoa điểm tuyết và Cuộc tang thương) được viết theo lối hiện đại phương Tây.Văn học Việt Nam trước đây chưa có tiểu thuyết loại này.Từ khi tiếp xúc với văn học Pháp,một số người thấy hay mới bắt chước..”.Các nhà văn khác cũng nhiệt liệt chào mừng sự kiện này ( xuất bản tập “ Văn thơ Đặng Trần Phất”): Ngô quân Miện viết trên “Diễn đàn văn nghệ”;Nguyễn Văn Quý viết trên “Văn nghệ Bến Tre” ,Trần Đồng Quang trên “Người Hà Nội”;Mai Lân viết trong tạp chí “Thời báo” vủa Việt kiều ở Hoa Kỳ… Nghiên cứu sinh Nguyễn thị Bạch Yến cũng bảo vệ thành công luận án Thạc sỹ văn học :” Văn thơ Đặng Trần Phất “ tại hội đồng khoa học Trường Đại học sư phạm..
Do đó,các tác phẩm của nhà văn Đặng Trần Phất đã được đưa vào tuyển tập”Văn học Việt Nam Thế kỷ XX- quyển một-Tập III- Nhà xuất bản Văn học xuất bản năm 2002”. Do tấm lòng chí hiếu của con trai ( nhà văn Băng Hồ) mà nhà văn Đặng Trần Phất- một trong những người đầu tiên viết tiểu thuyết bằng chữ quốc ngữ – đã được công nhận và tưởng nhớ !!!