Sáng sớm, khi Sài Gòn còn đang tắm lên mình những giọt sương của màn đêm mỏng tang, gió từ trời cao lướt xuống cuốn nhẹ những bụi của đường phố thong dong, tôi mở cửa ra, hơi lạnh khẽ khàng luồng vào những kẻ chân lông. Mát lạnh. Ngột ngạt và nóng bức được rửa trôi hao hao như cảm giác đứng giữa cánh đồng lúa thơm ngát mùi của mạ non, mùi của sự sống xanh, mùi của dung dị bình yên mà tôi đã mất. Phố vắng, đường thưa. Những căn nhà khép mắt ngả đầu cùng nhau ngủ lặng tờ trong mỏi mệt, dăm chiếc xe lẻ loi lao nhanh xuyên giữa màn sương, trong ánh sáng đèn vàng, trên mặt đường mới lau sạch sáng tinh qua tiếng chổi xòe xoạt của người em gái dáng thon, bóng nhỏ đi dần xa đến phố cuối.
 
Chầm chậm thả rong xe trên đường Nguyễn Diệu, tôi cố níu kéo thời gian, gắng đong đưa với ngái ngái mùi hương của bình minh, của bắt đầu, của tái sinh, của sự làm mới cái tâm trạng đang vơi dần những rong rêu rệu rã cuộc đời. Lướt ngang ngôi nhà có cổng phủ dàn hoa thiên lý, thấy chồi lá nhú, thấy nụ hoa đơm, thấy bông trổ đỏ, điệp điệp rờn xanh.
 
- Như mọi ngày đi bà chủ! – Tôi gọi và ngồi tạm bợ lên chiếc ghế gỗ của quán cà phê vĩa hè nhìn ly đá bốc hơi, pin cà phê tỏa khói, nghe từng giọt chảy xuống, thấy từng vị đắng vắt mình lắng đọng. Đường phố dần đông. Khách lần lượt đến. Kẻ giầy tây người dép nhựa, chú áo mới bác áo cũ chen vai ngồi, lựa dùng đen đá nại – tùy món thân thuộc của mình.
 
Buổi sáng Sài Gòn tươi rói bắt đầu. Có mặt người lướt nhanh qua tờ nhật báo, thấy tin nóng dừng lại chăm chú đọc, rồi xuýt xoa, chua xót, chạnh lòng. Có mặt thả đôi mắt lên bầu trời như tìm kiếm dấu tích hư ảnh quá khứ từng bỏ bay long nhong trong không gian hun hút. Có mặt người trầm ngâm run run đôi tay đen gầy nhấp ngụm cà phê, ngậm vị đắng trên đầu lưỡi, cố tìm chút hi vọng soi rọi cho những rối ren đời mình. Có mặt người bâng quơ nhìn dòng người đến đi xuôi ngược như sương rơi khói tỏa, tạm bợ và vô tư lự.
“Đánh giày đi anh”, “vé số đi chú”, “báo mới đây cậu” – những giọng rao mưu sống to rõ đem phiền não xuyên ngang dòng thư thả của khách, vị lắc đầu, vị lặng im, vị từ chối, vị quát tháo. Buổi sáng làm mới tâm trạng mình kết thúc. Người nhổm dậy, kẻ ra đi.
 
Bà chủ quán có khuôn mặt lắng đọng dòng thời gian bốn mươi, phản phất dáng đài cát trong chiếc áo bà ba đen không hợp thời, khoan thai xếp chồng những chiếc ghế nhỏ lên chiếc xe đẩy cũ kỷ. Chị nhìn tôi cười:
 
- Hôm nay cậu không đi làm sao?
- Stress quá! Em xin nghỉ cả ngày luôn!
 
Tôi đứng dậy, trả ghế ngồi cho chị và đi thong dong về chổ gửi xe. Ngẫm nghĩ, cà phê cóc Sài Gòn mấy mươi tuổi đời, hợp cho người chán ràng buộc thèm tự do, đến ngồi thả rong ưu phiền trôi đi trong không gian rộng rãi thẩm sâu, đến truyền nhau nụ cười nở trên môi dù người bên cạnh đầy xa lạ. Chỉ ở đây có cảnh kẻ mới đến khoan thai ngồi cạnh người cũ kỷ mà không bắt gặp ánh mắt tràn nghi kỵ, gờn gợn phòng hờ.
Như thế. Mỗi năm Sài Gòn, mỗi tuần dậy sớm, mỗi sáng cà phê, quán cóc vĩa hè.
 
NGUYỄN VĂN HIẾN