Anh Hai của nhỏ lôi về nhà ông bạn giống hệt cây mía.
- Sinh viên nha khoa năm thứ tư! - Anh Hai giới thiệu một cách đầy ngụ ý.
Xì! Sinh viên năm thứ tư là cái gì? Nhỏ đây, năm năm nữa nhỏ cũng là sinh viên năm thứ tư như ai! Vấn đề chỉ là thời gian thôi.
- Có bài vở gì đem ra bạn anh làm cho.
Sai sách rồi anh Hai ơi! Nhỏ đây học lớp chuyên, dám làm thầy giáo không? Nhỏ bày la liệt sách nâng cao ra bàn. Nhỏ thấy cây mía tái mặt. Một không, nhé!
- Tội nghiệp, nghèo mà có chí! - Má tấm tắc khen.
Nhỏ nóng mũi. Trước đến giờ má chỉ khen nhỏ thôi. Ở đâu lại đây xí phần người ta?
Cái bàn của nhỏ quay ra cửa sổ đượm hương hoa ngọc lan, chỗ học bài và là nơi mơ mộng giờ đây thỉnh thoảng có sự xê dịch. Ai dám cả gan ngồi vào chỗ này khi nhỏ vắng nhà?
- Nè anh Hai, nói bạn anh đừng có tự nhiên xâm nhập gia cư của người ta nghen.
- Nói gì như có ăn trộm lục lọi phòng riêng vậy? Tại chiều nay điện cúp trong phòng anh tối quá, ra đó ngồi vẽ nhờ tí xíu.
- Dân nha khoa mà bày đặt vẽ vời chi vậy?
- Thì vẽ hàm răng! - Anh Hai há miệng thật to.
- Trời! - Nhỏ rên rỉ - Khung cảnh thơ mộng của người ta vậy mà ngồi vẽ răng. Người gì đâu mà...
- Sao dạo này anh Hai thấy nhỏ cạu cọ quá. Để mai mốt anh đục tường trổ cửa sổ nữa.
Ghê không? Nhỏ nhờ bơm dùm cái xe đạp anh Hai nhăn nhăn nhó nhó, vậy mà người ở đâu đâu anh Hai lại rộng rãi đến độ sẵn sàng đục lủng tường nhà. Ghét không thể tả.
Thường ngày, anh Hai và nhỏ đi đâu chín giờ tối chưa về là liệu hồn với ba, nay cửa luôn mở đến mười giờ chờ Cây Mía về. Lấy được lòng ba đâu phải dễ. Nhưng hắn đi đâu mà tối nào cũng đi vậy ta? Đến bữa, không chỉ mình nhỏ mà cả hắn cũng được má ép ăn “thêm chén nữa đi cháu, sao cháu ăn ít vậy?”. Anh Hai siêng học hẳn ra. Ai ai cũng thay đổi vì hắn.
Cả nhỏ cũng thay đổi, sự thay đổi chẳng ai nhận thấy. Nhỏ hờn dỗi, cơn hờn dỗi chẳng ai nhận thấy. Nhỏ trở nên bực bội, cau có... rồi nhỏ khóc ti tỉ với cây ngọc lan. Nhưng cây ngọc lan cũng chẳng còn của riêng nhỏ nữa. Tối tối, nhỏ thấy hắn hay nhặt hoa bỏ vào lòng bàn tay khum khum như sợ mất, hoặc tựa lưng vào gốc ngước nhìn trời. Trời có gì đâu ngoài triệu triệu vì sao nhấp nháy nhấp nháy không thôi. Có ngôi sao nào của riêng ai không?
Chiều hôm sau nhỏ xách chổi ra quét cho kỳ hết cả hoa lẫn lá rụng trên sần. Nhưng làm sao quét được hương hoa?
- Bữa nay siêng quá ta! - Anh Hai vỗ tay.
- Người ta làm cũng nói, không làm cũng nói.
- Ơ hay, được khen mà cũng nhăn là sao?
- Ai mượn anh khen?
Anh Hai nhún vai :
- Anh không hiểu sao hắn lại nói là...
- Nói cái gì? - Nhỏ quét lia lịa, đám lá vừa gom lại vàng tung tóe - Bạn anh nói gì người ta hả?
- Hắn nói khác anh nói.
- Khác gì?
- Anh nói nhỏ dễ ghét!
* * * * *
Có thật là mình dễ thương không?
“Gương ơi! Ai là người đẹp nhất?”
“Thưa tiểu thư...” 
“Gương ơi! Ai là người tốt nhất?”
“Chàng!”
“ Sao chàng chẳng nói gì cùng ta?”
“Chàng chẳng dám ngỏ lời. Xin tiểu thư hạ cố ban cho chàng một nụ cười”.
Cây Mía bối rối kinh khủng trước nụ cười bât chợt. Cây bút trên tay rơi xuống văn mực đầy bàn.
- Xin lỗi, để tôi lau ngay.
- Không sao đâu, để nó lau dùm cho - Nhỏ nhẹ nhàng.
Anh Hai trợn tròn mắt. Nhỏ nóng mũi, tưởng nhỏ... ấy hả? Đừng hòng! Nhỏ nghếch mặt :
- Nè, anh có làm được răng khểnh không?
Hắn đỏ mặt, cây bút tội nghiệp sắp sửa bị bẻ làm đôi. Anh Hai vọt miệng cứu nguy :
- Cần gì răng khểnh, một cái mỏ nhọn là đủ rồi!
Nhỏ xụ mặt. Anh Hai cười ha ha. Nhỏ thình thịch bước ra sân. Chỉ có cây Ngọc lan là không bao giờ xỉa xói nhỏ. Cây Mía vội vàng chạy theo :
- Tôi thấy có người chẳng cần răng khểnh mà vẫn dễ thương ghê lắm.
* * * * *
“Gương ơi! Chàng nói vậy nhưng thật lòng chàng có nghĩ vậy không?”
“Đúng vậy! Chàng chẳng phải kẻ hai lời”
“Chàng đi đâu vắng nhà hoài?”
“Chàng dạy kèm kiếm tiền sinh sống”
“Ai là học trò của chàng?”
“Xin Tiểu thư yên tâm, học trò của chàng toàn là con trai”
“... Sao chàng chẳng bao giờ mời ta đi chơi? Hoặc tặng ta một món quà?”
“Tiểu thư chưa hiểu điều đó đâu. Sẽ có một ngày chàng thổ lộ...”
“Chàng... chàng có ai chưa, gương ơi!”
“Chưa... chưa...”
Nhỏ khóc. Gương nói dối. Lá thư nặng trĩu trên tay nhỏ “Em gái quê nhà gửi anh...”
- “Em gái quê nhà” - Ô! Có một cô thôn nữ đợi chàng ngày Vinh quy! Nhỏ úp mặt vào thân cây Ngọc lan xù xì. vết khắc còn đây, tên của nhỏ và tên anh Hai rồi đến tên của hắn. Xạo! Xạo! Tât cả đều xạo! Nhỏ lấy dao cạo sạch tên của hắn, cạo sạch cả tên anh Hai, anh Hai có thương nhỏ đâu! Sao mà nhỏ muốn đốt trụi lá thư!
- Trời ơi, dân lớp chuyên tự hào đến vậy mà sao ngu quá! - Anh Hai nhăn nhó - Mở cửa ra, lầm rồi, nhỏ ơi!
- Anh cứ binh bạn anh chằm chặp đi! - Nhỏ nói qua lỗ khóa.
- Ai chẳng vô phúc có một đứa em gái, hở, ví dụ như anh Hai đây.
* * * * * 
Em gái? Chắc là cô ấy dễ thương lắm!
Vòng bánh xe quay quay! Vòng bánh xe quay quay!... Phố xá xa dần, con đường hẹp dần. Bờ dậu xanh xa xa tầm mắt, nhỏ hít thật sâu làn không khí đồng quê.
- Đường khúc này quanh co ghồ ghề, Ngọc Lan chịu khó tí xíu.
- Không sao mà! - Nhỏ vịn chặt yên xe.
- Ngọc Lan biết không, ba mẹ tôi mất khi tôi vừa đậu đại học, lúc đó em tôi đang học lớp chín. Học tiếp thì quá khó khăn, nghỉ thì tiếc. Ở quê tôi, đậu đại học là cả vấn đề.
- Em tôi quyết định hy sinh, nghỉ học làm thuê gởi tiền lên phố nuôi tôi.
- Nhưng dạo này anh kiếm được việc làm thêm rồi mà. - Nhỏ nói khẽ.
- Chỉ mới sau này thôi. Nhưng với em tôi thì đã quá muộn. Thôi học sớm, đối đầu với cơm áo quá sớm, lại thêm... con gái vùng quê. Chút nữa gặp em tôi, Ngọc Lan đừng cười tội nghiệp.
- Nhiều khi tôi muốn đi chơi đây đó, muốn tham dự một chuyến picnic, nhân dịp nào đó muốn mua một món quà... nhưng nghĩ tới em tôi lại thôi. Ngọc Lan thấy tôi nhà quê quá phải không?
Mắt nhỏ cay cay. Nhỏ muốn nói rằng anh là người tốt nhất đời, em gái của anh thật tuyệt vời! Nhưng nhỏ không thể mấp máy được một lời, nhỏ sợ mình òa khóc thì thật vô duyên.
* * * * *
Nhỏ đứng nhìn anh khắc lại tên vào cây Ngọc lan, bây giờ thì tên anh Hai không còn được khắc chung nữa.
Buổi tối, nhỏ thức học bài đợi mở cửa cho anh. Có khi cả hai đứng lại vài phút dưới tán Ngọc lan, những bông hoa trắng lấp ló như những vì sao ẩn trong đám lá rậm.
Nhỏ cúi nhặt những bông hoa mới rụng đặt vào một cái đĩa sứ nhỏ xinh xinh mang vào phòng anh Hai :
- Để cho thơm! Anh Hai thích không?
Thấy nhỏ bỗng ngoan quá là ngoan, anh Hai đâm ra bối rối :
- Này đĩa hoa này cho hắn hay cho anh đây?
- Cho cả hai! - Nhỏ dịu dàng trả lời. Không biết anh Hai có hiểu được nhỏ không?

 
Ông đến khách sạn vào buổi trưa, giờ vắng khách nhất. Ông chậm rãi bước qua ngưỡng cửa, đưa mắt nhìn quanh và mỉm cười với tôi, nụ cười ngượng ngùng, hồn hậu, vô số nếp nhăn chạy quanh khóe môi và đuôi mắt :
- Chào cháu!
Thường thì khách gọi tôi bằng “cô”.
- Chào bác!
Ánh cười trong mắt chùng lại khi tôi nói giá phòng :
- Luôn là đắt hơn so với người mình trong nước, tại sao?
* * * * *
Chẳng thương gia cũng chẳng phải khách du.
“Tôi có thể giúp gì cho ông không?” - Tôi sẽ nói với cái câu quen thuộc và nụ cười nghề nghiệp trên môi. Nhiệm vụ của tôi là làm hài lòng khách. Nhưng tôi biết làm gì đây cho một người trở về sau hai mươi năm xa cách, không mong gì hơn là gặp lại quê nhà?
Quê nhà! Trước nhất là một người thân đón ông ở phi trường và một mái nhà cho ông ngả lưng sau mấy mươi giờ dằng dặc tiếp những chuyến bay. Ai đón ông? Chiếc taxi và người tài xế cúi chào rất đúng nghi thức. Mái nhà chờ ông là khách sạn của tôi với giá phòng dành cho Việt kiều. Tour du lịch đi quanh những danh thắng trong tỉnh, điểm đến điểm dừng đã được lên kế hoạch và đánh dấu rất đậm trên bản đồ.
“Tôi có thể giúp gì cho ông không?”
Không! Tôi không thể làm được gì cho ông cả. Thuở ông ra đi tôi còn bé xíu. Những ngôi nhà, những con đường, những góc phố, những hàng cây... ngày xưa của ông giờ đã đổi thay. Bạn bè ông... đường đời phiêu bạt đó đây.
- Cháu đi với bác một chút được không? Cho có bạn...
“Cho có bạn” - Ông nhìn tôi ngượng nghịu, tha thiết, vẻ gì đó như khẩn cầu. Ánh đèn hắt vào mắt ông đốm sáng kiến tôi nghĩ đến sao Hôm sao Mai.
Những con đường bình thường tôi vẫn đi qua chợt rộn ràng tiếng chân ký ức của ông, ngập tràn hình ảnh và màu sắc, tình yêu và nước mắt...
- Cháu biết không, hồi đó...
Ông bắt đầu và tôi im lặng lắng nghe.
- Trước kia, chỗ này là...
Quê nhà của ông là cây chùm ruột chua chua trưa hè nghiêng nghiêng bóng nắng, là hương hoa dạ lý mênh mang ngõ hẹp, những mái nhà thấp mưa tí tách ngoài hiên, có cây trứng cá rụng từng trái tròn tròn nhẻ xíu, ngậm vào miệng chưa cắn đã tan ra vị ngọt li ti trên đầu lưỡi.
Giọng thì thầm khàn khàn của ông như một lời van vỉ, và thời gian mủi lòng quay lại. Tôi thấy ông thuở nào cùng vợ làm lụng, nuôi bầy con lớn khôn. Sáng, trưa, chiều... ngày ngày... bà gánh hàng ra chợ, ông làm thư ký cho một hãng buôn.
- Hồi đó ông mơ gì nhỉ?
- Bác chỉ mong con cái học hành giỏi giang, và có tiền sửa lại cái nhà.
Con ông bây giờ đã thành đạt, và có cả ngôi biệt thự ở Cali. Sao lòng ông không yên?
- Cháu biết không...
Tôi đang nhận biết, ông đang giúp tôi nhận Kiết. Một ông già ngậm ngùi nỗi lý hương cho tôi được biết người ta ray rứt đến thế nào vì nhung nhớ.
Quê nhà ông gặp lại là những ngôi nhà cao tầng sừng sững, cột điện nối tiếp cột điện xuyên dài con đường thênh thang dấu bụi.
- Mọi thứ giờ đã hiện đại hơn nhiều - Ông rút khăn chậm nước mắt rồi mỉm cười - Mình giàu hơn xưa phải không cháu?
- Mưa kìa bác, mình về thôi! - Tôi nhắc khẽ. Đêm buông và mưa nhẹ, vai áo ông lắc rắc những hạt nước li ti lóng lánh dưới ánh đèn đường. Trong cái áo len màu sẫm này, ông khác hẳn người đàn ông trong bộ veston xuất hiện ngày đầu tiên.
* * * * *
Nỗi nhớ của ông là gánh chè đậu đen, tiếng rao lanh lảnh cắt ngang giấc trưa ngắn ngủi, từng, hạt bùi bùi nhai chung với đá rau ráu mát rượi. Nỗi nhớ của ông là ổ bánh mì nhai vội vàng trước cổng trường với món nước tương đặc biệt và giá tiền rất đỗi bình dân.
Gánh chè không còn nữa nhưng bánh mì vẫn còn đây, nép trong con hẻm đôi diện cổng trường Bồ Đề cũ. Một điều kỳ lạ là thời gian và bao biến động dường như bất lực trước xe bánh mì này. Vẫn màu sơn trầy trụa lem nhem lộ rõ thớ gỗ cũ kỹ, vẫn bà bán vóc người thấp đậm từ từ chan tương vào ổ bánh “Đợi nghe... chịu khó đợi nghe... Tôi không làm ẩu được”. Chầm chậm, thủng tha thủng thẳng... bà làm từng ổ... từng ổ... bất kể khách chờ quanh xe sốt ruột nhìn đồng hồ.
Bà ngạc nhiên và bối rối khi nhìn thấy một ông già sang trọng đứng sựng trước xe nhìn bà trân trối.
- Ăn với bác một ổ nghe cháu - Ông nói, mắt nhòa lệ.
Tôi cắn ngập qua ổ bánh, nước tương quả là độc đáo. Con đường ngược lối đi làm nên tôi không biết có xe bánh mì này. Vậy mà nó hiện diện ở đây bao năm tháng, là chứng nhân thầm lặng của bao đổi thay và là kỷ niệm của một kẻ tha hương.
- Ngày xưa, mỗi lần đưa con đi học, bác thường dừng lại đây ăn một ổ, vừa ngon vừa rẻ.
Con của ông có còn nhớ?
* * * * *
Điểm đến là hồ Lăk. Du khách xôn xao khi biết đây đã từng là nơi ngơi nghỉ của một ông vua. Rồi ai nấy ngậm ngùi khi nhìn thấy tòa nhà hoang phế gai cỏ rậm rì. Đường lên tòa nhà đường bệ một thời là con dốc uốn quanh triền đồi vắng ngắt, hai hàng sứ im lìm tỏa nhánh tơ nhện giăng đầy, khuôn viên đầy vết phân bò khô. Ôi! Rêu phong! Tòa nhà chỉ còn trơ khung sườn và những bậc thang dày bụi đất. Mảnh tường tróc lở nham nhở nguệch ngoạc vài hàng thơ của khách lãng du.
Tôi và ông trèo lên tầng trên, những bậc thang dưới chân rung rung. Ô cửa sổ nhìn xuống mặt hồ lấp lánh nắng trời lăn tăn những vòng sóng rực rỡ. Cây Kơ nia nghiêng nghiêng triền đồi vút lên cao.
Ông nâng máy hình lên rồi hạ xuống.
- Sao bác không chụp?
Ông im lặng thở dài.
Gió lộng thúc giục chiều trôi, ráng chiều đỏ rực một góc hồ. Cậu bé người M’Nông mình trần đen bóng như một pho tượng gỗ cùng chiếc thuyền độc mộc vun vút lướt qua vùng ráng chiều soi bóng, mây trời lô nhô.
- Đẹp quá hả cháu? - Ông thầm thì.
Gió... Gió... Mớ tóc trước trán ông rung rung. Tôi quấn tóc lại nhét vào mũ. Cậu bé M’Nong cắm sào giữa hồ, bắt đầu vớt rong. Trên đầu cậu, cò bay về thật nhiều. Bóng trắng lả qua mặt hồ những đốm sáng như sao sa rồi tung cao xóa dần trong gió. Ông xoay ống kính đuổi theo những cánh cò. Trời chiều nghiêng vai.
- Đẹp quá cháu ơi!
Vâng, đẹp! Lúc này tôi có thể hiểu được ông đôi chút. Rất đẹp! Con thuyền gầy, cánh cò trắng bay và bóng núi lao xao cùng bầy trẻ trần truồng vung văng ven hồ la đà tiếng gió đùa qua hàng trúc vàng óng...
- Bác chụp cháu một tấm hình nghe? Cháu hãy xõa tóc ra... vậy đó... cháu dễ thương quá!
Rất nhiều khách du khen tôi dễ thương. Tôi đã quen nghe những lời khen vội vàng đến vội vàng đi. Những gặp gỡ, quen biết rồi quên lãng. Ngày mai taxi đưa ông ra phi trường, chấm dứt tour. Ông về Cali, tôi ở lại. Có thể nào chìm vào lãng quên lời khen chiều nay? Một lời khen khắc khoải trên đỉnh đồi này, giữa làn gió trở mùa lành lạnh rong rêu. Một lời khen được thốt lên từ một ông già nặng lòng hoài nhớ. Có phải một chút nỗi nhớ của ông vương vấn dáng dấp một mái tóc thề?
- Cháu biết không... Hồi đó...
Hình như tôi đã chớm biết. Nhưng có làm gì được hơn nữa đâu. Ngày mai ông về Cali...
- Chưa, bác xin gia hạn thêm vài ngày nữa. Bác nghe nói mùa thu Hà Nội đẹp lắm.
Vâng! Mùa thu Hà Nội đẹp tuyệt vời! Nhưng vài ngày níu kéo rồi cũng trôi qua.
- Sao bác không xin hồi hương? - Tôi hỏi. Cảm thấy mơ hồ không nên hỏi vậy.
Cò từ đâu bay về nhiều quá.
- ... Làm sao được cháu? Mọi sự đã rồi... gia đình, công việc...
- Vợ bác là người Mỹ? - Tôi lại hỏi một câu không nên hỏi.
- Bà sau này là người Tàu. Cháu biết không, vừa đặt chân đến đất Mỹ, ngày ngày bác xô cổng nhà người ta xin được làm công quét lá. Có người rất kỹ tính, lá vàng dày đặc cả sân vẫn bảo đợi khi nào cây hết lá rồi hẵng dọn luôn một thể. Nhiều lần, rất nhiều lần bác đợi chiếc lá cuối cùng rơi.
- Vì vậy nên đêm qua bác yêu cầu mở cửa khách sạn để bác ra cho người quét rác tiền?
- À... đó là... bác già nên hay nhớ mông lung, nghe tiếng chổi sột soạt... - Ông cười buồn - Có lẽ bác không đi Hà Nội... dù bác rất muốn. Bên đó, buổi tối mấy đứa con của bác có bao giờ chịu ở nhà đâu. Chắc bà ấy đang cô đơn lắm.
Im lặng một chút, ông cầm tay tôi :
- Cháu đưa bác ra phi trường nhé?
Một ngày cuối năm, tôi nhận được một tấm thiệp từ bên kia bờ đại dương xa xôi. Ngay lập tức tôi nhận ra ông giữa bộn bề sổ sách thư tín...
Tôi cùng tấm thiệp đi long rong trên đường. Rồi tôi dừng lại trước một shop sang trọng, nơi này ngày xưa là ngôi nhà của ông.
- Cháu biết không - Tôi nghe giọng ông thì thào đâu đây - Hồi đó chỉ là căn nhà ván lợp tôn, trước sân bác trồng hoa mười giờ.
Tôi bước vào shop, lựa một tấm thiệp xuân... Mai vàng nhiều quá... Mai vàng rực rỡ kiêu sa.
Có tấm thiệp nào in những dây hoa màu tím bò loăng quăng bờ rào không?

Daklak - 12.1995

 
Lớp học là gian phòng nhỏ bên hông Ủy Ban Nhân Dân phường. Học trò là bọn trẻ lang thang ban ngày làm đủ việc để kiếm sống. Cô giáo là tôi.
Rơi... Rụng... Rồi thuyết phục... Lớp tụ tập đông đủ được vài hôm rồi lại rơi...rụng... Nào là hôm qua bán vé số về tối quá nên buồn ngủ. Nào là bị bọn quậy chận đường nên về trễ. Nào là... đủ các lý do trên đời. Có cả lý do “Em ghét học toán trừ lắm, em chỉ thích học toán cộng thôi”.
Cô giáo không dám la học trò, chỉ năn nỉ... và năn nỉ.... Tôi đã hứa với Đoàn trường bằng mọi cách phải đưa lớp này qua hết bậc tiểu học. Lời hứa hùng hồn giờ nhúm nhó như trái banh xì.
Giữa những dãy bàn ghế trống dần, bọn trẻ ngáp lên ngáp xuống. Những đôi mắt díp lại nhìn chữ A ra chữ O. Tôi ngập ngừng chấm cây bút đỏ lên trang vở, nếu mà cho điểm kém thì ngày mai cô bé này sẽ nản không đến lớp nữa. Tay tôi khoanh một số 0 cạnh số 1, cô bé cười tươi rói. Tôi thở dài... Biết làm gì đây?
* * * * *
Giữa lúc tôi sắp chịu thua thì tên con trai thò mái tóc xù qua cửa sổ. Tôi ớn lạnh nhìn đôi mắt dưới hàng mày rậm của hắn đảo qua các dãy bàn trống. Lớp đêm chỉ có mình tôi, còn lại là lũ nhóc. Hắn định làm gì đây?
- Trời ơi! Lớp gì mà có sáu đứa à? - Giọng hắn oang oang. Rồi hắn toét miệng cười với tôi - Chào cô giáo!
Có vẻ hắn không giống tôi tưởng. Tôi cố nở nụ cười :
- ... Chào...
- Học trò của cô cúp cua hết rồi hả?
- ...
- Tôi thấy mấy đứa tụ tập đánh bài ngoài cột điện kìa. Không tin hả? Ra đây tôi chỉ cho mà thấy.
Tôi bước ra. Đúng như hắn nói. Tôi nhìn hắn, rồi quay vào lớp lại. Tôi biết làm gì đây?
- Ủa? Sao cô không ra la tụi nó mà lại im?
- ...
- Không dám la hả? - Hắn cười.
Tôi đỏ mặt. Có cô giáo nào tội nghiệp như tôi không? Học trò thì không dám phạt. Rồi bỗng một tên khơi khơi từ đâu đến cười cợt tỉnh rụi.
Giải tán lớp thôi! Trả lại bọn trẻ cho vỉa hè. Tôi sẽ kiếm vài đứa trẻ con nhà khá giả dạy kèm. Đường ai nấy đi.
* * * * *
Tôi không nghĩ người đợi mình ngoài cổng trường là hắn. Hắn ăn mặc bê bối như lần đầu tôi gặp - quần thụng bạc phếch, hai miếng vá to tướng đắp trên hai đầu gối, áo thun hoa hoè sặc sỡ, tóc tai bờm xờm. Chỉ có dáng đứng của hắn là hơi ngại ngùng và khuôn mặt lộ vẻ bối rối.
- Cô giáo! - Hắn gọi tôi một cách nghiêm trang.
Tôi im lặng nhìn hắn. Trước cổng trường đại học, nhìn hắn không đáng sợ như buổi tối đột ngột xuất hiện ở lớp đêm.
- Cô giáo nghỉ dạy thật à? - Giọng hắn buồn buồn.
Có phải hắn trách tôi không? Tôi tiếp tục im lặng. Vóc dáng hắn cao to, có vẻ bụi bặm trần ai, nhưng rõ ràng hắn không lớn hơn tôi bao nhiêu.
- Việc tôi nghỉ hay dạy thì có liên quan gì đến anh? - Tôi nói, giọng không mấy dịu dàng. Mơ hồ cảm thấy khó chịu.
- Tôi...tôi... - Hắn lúng túng - ...Tôi chỉ thấy tội nghiệp tụi nhỏ.
- Nhưng chính vì tại...- Tôi bỗng muốn phân bua.
- Tại tụi nó ngu, không biết.
Câu nó đơn giản của hắn khiến tôi ngớ người. Đúng, bọn trẻ không có lỗi gì cả, một định nghĩa xác đáng nhất “Ngu, không biết”.
- Tụi nhỏ bỏ học vì không biết. Còn cô giáo bỏ dạy trong khi cô giáo rất biết.
Tôi chỉ tròn mắt nhìn hắn mà không nói được lời nào.
- Tối nay cô giáo đi dạy lại nhé? - Hắn nói khe khẽ, chùm tóc trước trán hắn rung rung.
- Anh...anh làm cách nào thuyết phục được bọn trẻ đến lớp?
- Tôi có cách dụ tụi nó. Tối nay... cô giáo nghe?
* * * * *
Bọn trẻ gọi hắn là thầy.
Cô dạy văn hóa. Thầy dạy... thể thao. Từ ngày hay tin lớp thành lập đội bóng, sĩ số học sinh tăng lên đến không còn chỗ. Bọn con trai chia làm hai - Đội Xóm Trên và đội Xóm Dưới. Con gái là ủng hộ viên. Ủng hộ viên rất lộn xộn, đang theo đội này, sinh chuyện cãi nhau, mai quay qua khen đội kia.
Điểm văn hóa được tính bằng thẻ đỏ, thẻ vàng... Từ điểm 0 đến 2 là thẻ đỏ. Điểm 3 đến điểm 4 là thẻ vàng. Dưới điểm năm coi như không được ra sân, kể cả ủng hộ viên. Quy định này dẫn tới mỗi tối cuối tuần, học trò nhao nhao :
- Cho em thêm một điểm đi cô ơi!
- Hay là cô cho em mượn điểm, tuần sau em trả.
Sổ điểm của tôi đầy nét gạch xóa. Tôi thật sự không biết lớp học của mình sẽ đi về đâu. Đông học trò quá. Bao nhiêu cô cậu bé thì có bấy nhiêu trình độ chênh lệch. Từ a b c đến lõm bõm đọc được bài ca dao ngắn. Có cô giáo nào dạy toàn cấp như tôi không? Sau mỗi tối, tôi mệt lử, cổ đắng và khô rát.
Hắn luôn xuất hiện lúc lớp tan. Học trò lao xao :
- Thưa cô em về. Thưa thầy em về.
- Cô giáo mệt lắm phải không? - Hắn hỏi tôi.
Không giấu diếm, tôi gật đầu.
- Tôi sợ cô giáo bị đau quá.
- Đừng gọi tôi là cô giáo, tên tôi là Thư.
- Tôi là Hùng.
- Anh làm ở đâu?
- Xưởng cưa.
Tôi cũng ngờ ngợ đoán Hùng làm một việc gì đó tương tự như vậy.
* * * * *
“Cầu thủ chân chính không được chửi thề”.
“Cầu thủ chân chính không được trốn học”.
“Cầu thủ chân chính không đánh bài, không uống rượu, không phá phách”.
“Cầu thủ chân chính mỗi tuần phải có ít nhất hai điểm ghi bàn thắng”.
Đó là những khẩu hiệu thi đua của học trò lớp tôi. Hai tháng nữa có một trận đấu có treo giải thưởng đoàng hoàng. Phần thưởng của thầy là một trái banh da và phần thưởng của cô là một bộ truyện cổ tích Việt Nam. Điều kiện đặt ra là tất cả các cầu thủ tham gia trận đấu phải đọc thông thạo.
Bọn trẻ học hành tiến bộ thâý rõ. Ban chấp hành Đoàn trường khen thưởng tôi đã có thành tích trong công tác xóa mù chữ, một phần thưởng ngoài mơ ước - Tôi được cấp học bổng.
Lần lãnh tiền đầu tiên, tôi mua quà tặng Hùng.
- Thư phải cảm ơn anh. - Tôi nói.
Hùng đỏ mặt :
- Thư đừng nói vậy... Tôi mà... Tôi có làm được gì đâu.
- Không có anh, Thư đã bỏ cuộc lâu rồi.
Hùng ngượng ngùng xoay trở món quà trên tay, lí nhí :
- Thư tặng tôi gì vậy?
Tôi chợt nhận ra tên con trai này thật nhút nhát dù dáng dấp bụi bặm ngang tàng. Hùng luôn cho tôi cảm giác tin cậy trên đường khuya đưa tôi về. Cả khoa đồn ầm lên tôi và Hùng là một cặp xứng đôi. Cả bọn trẻ, chúng thường lém lỉnh ghép “Thưa thầy cô em về!”.
Chỉ có gió đêm và sao trời mới biết rõ Hùng chẳng dám nói gì ngoài câu “Thư mệt lắm phải không? Tôi sợ Thư bị đau bỏ dạy quá”. Những bước chân càng đến gần cổng ký túc xá càng trở nên e dè, rồi sự e dè trở nên cứng nhắc khi tôi mời Hùng đến trường chơi. “Tới trường Thư làm gì?” - Giọng Hùng khô khan, lầm lì.Tôi không hiểu sao lại có phản ứng kỳ lạ như vậy.
- Anh mở quà ra đi.
Bàn tay to lớn đầy vết chai lúng túng gỡ sợi ruy băng đỏm dáng điểm quanh lớp giấy gói. Mồ hôi thấm hai bên thái dương Hùng, nhìn anh chàng ngượng nghịu đến tội nghịêp. Tôi bỗng muốn trêu chọc một chút :
- Anh sợ đau lớp giấy hay sao mà không dám xé mạnh?
- Đâu phải vậy... Tôi...Tôi... - Mặt Hùng đỏ nhừ.
Cuối cùng thì món quà cũng được tháo ra - Bộ truyện “Shô Gun Tướng Quân”. Tôi nhìn phản ứng trên mặt Hùng, đợi một lời tán thưởng thốt ra trong dịp này, ví dụ như “À, tôi định mua bộ tiểu thuyết này từ mấy hôm nay, Thư tặng thế này hay quá”, hoặc “Tôi nghe nhiều người nói bộ truyện này rất tuyệt”...
Tôi đợi. Hùng chẳng nói gì cả.
* * * * *
- Cô là ủng hộ viên của đội nào hở cô? - Bọn trẻ nhốn nháo hỏi.
- Cô ủng hộ cả hai đội! - Tôi đưa hai tay lên.
Không khí tưng bừng chưa từng thấy. Mặc kệ nắng trưa, mặc kệ đá dăm đầy trên sân... Tiếng reo hò sôi động lăn theo trái banh tròn đầy uy lực.
Phút 88, 89, 90... Ô! Tiếng reo vỡ ra khi trái banh bay qua đỉnh đầu thủ môn của đội Xóm Trên, nâng tỷ số lên 3-2. Đội Xóm Dưới nhảy tưng vì hạnh phúc.
Cậu bé vừa ghi cú sút quyết định được công kênh giữa tiếng cười tràn trề vui sướng.
- Trao giải cô thầy ơi!...
Chúng thẳng tay xé lớp giấy gói màu mè quanh món quà của tôi, lấy những quyển truyện cổ tích ra chìa tới trước mặt tôi và Hùng :
- Cô thầy ký tên vào đây thì mới đúng là của cô thầy thưởng!
Tôi bật cười trước sự láu lỉnh của bọn trẻ. Chúng nhét cây bút vào tay tôi :
- Ký xong cô phải viết luôn tên của cô ra, chớ nhìn loằng ngoằng đâu ai biết đây là quà của cô đâu. Thầy cũng y như vậy nghen.
Tôi vừa cười vừa làm theo yêu cầu của học trò rồi chuyền cây bút cho Hùng. Mặt anh đơ ra, mồ hôi rướm trên mặt.
- Viết tên đi thầy, viết gần tên cô nè...
Cây bút lóng ngóng trên bàn tay to bè. Hùng nhìn tôi trân trân, rồi quay ngoắt vai :
- Thôi! Về!
Vẻ sa sầm của Hùng khiến bọn trẻ chưng hửng. Tôi chợt hiểu ra. Nỗi sững sờ khiến tôi không biết phải làm gì. Bọn trẻ đuổi theo anh :
- Thầy ơi! Thầy...
Mình tôi đứng lại giữa sân vắng vẻ, vài sợi nắng chiều vương vãi. Mắt tôi cay cay. Người con trai mù chữ này chính là thầy giáo của bọn trẻ. Tôi chỉ là người giúp việc của anh thôi.

 
Kim đồng hồ nhích dần... nhích dần... Mười một giờ đêm. Hầu như đêm nào cũng vậy, nhưng đêm nay là đêm đặc biệt. Kỷ niệm 25 năm ngày cưới! Vậy mà anh vẫn...
Cô vợ trẻ rơi nước mắt tủi hờn. Và khi kim đồng hồ nhích qua số 12 thì cô bật khóc thành tiếng. Cô giật mạnh cánh cửa tủ, lôi hết quần áo ra, lựa áo quần của mình và nhét vào va ly rồi ôm đống áo quần còn lại thình thịch đi ra cửa. Cô định bụng sẽ quăng tất cả ra đường. Tất cả vậy là hết - tình yêu! Hạnh phúc!...
Cửa bật mở. Hai ông cháu người ăn mày đang ngủ trên thềm giật mình thò đầu ra khỏi mùng lùng nhùng. Nhìn thấy hai khuôn mặt gầy gò ngái ngủ, cô vợ trẻ chợt dịu lại. Ít ra thì cô vẫn còn may mắn hơn người khác!
- Cho ông! - Cô chìa đống áo quần về phía ông già...
Thằng bé dụi mắt. Có lẽ đây là cô tiên trong chuyện cổ tích mà hồi má nó còn sống thường kể cho nó nghe. Cô tiên xinh đẹp nhân ái, hay cứu giúp người nghèo khổ...
Ông già thực tế hơn, vội ôm đống quần áo nhét vào bị.
Cô vợ trẻ quay nhìn cái bàn tròn phủ khăn hồng giữa phòng khách. Mâm thức ăn tuyệt vời cho ngày kỷ niệm vẫn còn nguyên, để đến mai thì cũng thiu. Cô lục tìm mấy cái túi nilon, trút tất cả vào và đưa cho ông già. Rồi thay vì sách túi đi ra khỏi nhà như đã định, cô gái chốt cửa lại, ngồi phịch xuống nền nhìn lên trần.
Hai ông cháu mừng rơn :
- Ngon dễ sợ ông há!
- Ăn nữa đi cháu, miếng này nữa nè!
Hai ông cháu chụm vào nhau, không nhìn thấy ánh đèn từ xa chiếu lại. Đến khi chiếc xe cup đỏ khựng lại trước thềm và người đàn ông loạng choạng nhảy nhảy xuống xe :
- Tụi mày làm gì ở đây? - Mùi rượu nồng nặc tỏa ra - Đi chỗ khác chơi! Mở cửa! Em ơi, mở cửa! Em ơi!...
Hai ông cháu vội vàng cuộn mùng lại, hấp tấp rời khỏi bậc thềm. Đi được một khoảng thằng bé ngoái đầu nhìn về phía cánh cửa thấp thoáng ánh đèn. Nó thấy thương cô tiên. Hồi đó má hay kể cô tiên bị hung thần bắt về ép làm vợ...
Ông già thực tế hơn, đưa mắt nhìn quanh tìm một chỗ nào có thể qua đêm mà không bị chó sủa.
* * * * *
Ông nó mất. Nó lớn thêm tí xíu, làm công cho một hàng cơm. Công việc hàng ngày của nó là bưng cơm đến tận các sạp trong chợ cho người ta vừa ăn vừa bán hàng, xong bữa nó đi thu tô đĩa về. Thấy nó siêng năng hiền lành, bà chủ trao nó việc thu tiền cơm. Bà thấy thương thương thằng bé. Nếu cuộc sống sung túc hơn, hẳn bà sẽ làm cái gì hay hay cho nó. Nhưng kiếm sống là một việc không dễ dàng gì nên tình thương của bà dành cho nó dừng lại ở ngày ba bữa cơm no và một chỗ ấm qua đêm.
Cuộc sống của nó đang bình lặng trôi thì một hôm...
Người phụ nữ mặc bộ gấm vàng rực đong đưa cái ví da màu đen từ cổng chợ đi vào, ba đứa móc túi kè kè sau lưng. Bọn này thì nó quá biết. Nó nhún vai định quay đi thì người phụ nữ chợt nghiêng mặt lại - Cô tiên hôm nào! Ngay lập tức nó nhận ra cô tiên của nó! Cô rất tốt với ông cháu nó. Thường thì người ta cho cơm thừa canh cặn và quần áo cũ rách, còn cô, cô đã...
- Kìa cô! Coi chừng!... - Nó bật la lên khi thằng đi đầu đưa tay đụng vào ví da.
Người phụ nữ hốt hoảng ôm chặt cái ví vào ngực và vội vàng bước nhanh.
“Khụp!” Một cú đấm vào vai.
“Hự!” một cú đá vào mông.
Nó chưa cảm thấy đau vì còn mải nhìn theo người phụ nữ. Nó mong cô nhìn lại và nhận ra nó - chính nó đã báo cho cô biết! Nhưng người phụ nữ đã trở ra khỏi cổng chợ và khuất dạng.
“Bốp” một cái tát như trời dáng. Bầu trời xoay tròn... Nó lảo đảo...
- Đ.mẹ! Ai cho mày nẻo mép hả thằng kia?
- Đập chết cha nó luôn.
- Tụi mày làm gì thằng nhỏ vậy hả? - Bà hàng cơm lạch bạch chạy tới la lớn.
- Bà dạy nó lần sau câm cái miệng lại nghe. Biến, tụi bay!
Thằng đầu đàn phẩy tay, ba đứa tan vào đám đông của buổi chợ chiều.
- Ngày nào ở chợ con cũng thấy. Hôm nay tự dưng con nói làm gì cho tụi nó đánh? Sao con dại vậy? - Bà hàng cơm vừa xoa đầu vừa nói thủ thỉ.
Nó im lặng dựa lưng vào tường. Bộ đồ gấm vàng rực như mặt trời và mặt trời đã vỡ thành trăm ngàn mảnh vụn. Cô ấy không nhìn lại! Cô ấy không hề...
* * * * *
Nỗi đau của trận đòn “hội chợ” qua đi nhưng nỗi đau của giấc mơ cổ tích bị vỡ tan thì còn lại. Hơn cả nỗi đau, đó là nỗi thất vọng trước sự vô tình của người phụ nữ đã từng là cô tiên trong trái tim của cậu bé chẳng có gì ngoài một kỷ niệm đẹp đẽ để nhớ.
Một tí mảnh vỡ còn sót lại trong giấc mơ khiến cậu muốn biện hộ cho cô tiên của mình. Cậu cảm thấy lòng ấm lại đôi chút khi nghĩ rằng chỉ vì quá hốt hoảng mà cô tiên đã vội vàng bỏ đi chứ không phải vô tình.
Điều đó mơ hồ thôi thúc khiến một ngày kia cậu đi về con đường có ngôi nhà của cô tiên ngày nào. Cậu bước tới, bước tới... Vẫn cánh cửa đó, bậc thềm đó, vẫn chiếc xe cup đỏ dựng trước hiên nhà. Có tiếng nhạc trong nhà vọng ra và cậu bước chậm lại. Xen trong tiếng nhạc có tiếng khóc khiến cậu bồn chồn - Gã Hung Thần đánh cô tiên sao? Cậu gần như dừng hẳn lại để nhìn vào trong.
Một đứa bé đang khóc trên tay người đàn ông, nó chòi đạp dữ dội, còn ông thì vừa cười vừa ôm nó vào lòng. Bên cạnh ấy là một người phụ nữ mặc bộ gấm vàng hôm nào.
- Cậu hỏi ai?
- Không... - Cậu lắc đầu, lòng đau nhói trước ánh mắt xa lạ của người phụ nữ đã từng là cô Tiên của mình. Tí mảnh vỡ cuối cùng của giấc mơ còn sót lại chảy tan thành hơi cay xông lên mi mắt.
Cậu chậm rãi bước tiếp, lòng buồn lặng. Nỗi buồn thật khác với những nỗi buồn từ trước đến giờ cậu đã trải qua. Khác xa với nỗi buồn của thời thơ ấu cơ cực, khác xa với nỗi buồn vì cô độc... Một nỗi buồn lạ mang dư vị nuối tiếc, xót xa, bứt rứt...
Cậu không biết rằng mình vừa chia tay với thời niên thiếu.

 
Ông bước vào nhà tôi thật bất ngờ.
- Con trai bác bận quá. Cháu có đồng ý cho bác sửa máy của cháu không? Hay là... chê bác già nua lẩm cẩm thì đợi vài ngày nữa con trai bác đến?
Ông nói một cách dí dỏm buồn buồn, mắt ông nhìn tôi như muốn nói thêm “Tôi biết bây giờ bọn trẻ không cần đến mấy ông già đâu. Nếu cô không dám cho tôi đụng đến cái máy của cô thì tôi sẽ về ngay, không sao hết, tôi hiểu mà”.
Tôi chợt thấy thương thương ông.
- Hồi đó bác dạy nghề cho con bác chứ ai! - Ông nói thêm.
- Dạ!
Tôi ôm đống áo quần cắt rồi mà chưa may được ép qua một bên để rộng chỗ cho ông ngồi. Hôm nay là hai mươi lăm Tết rồi mà máy may hư thì có chán không? Tôi thở dài thườn thượt. Ông hiểu cái thở dài của tôi theo cách khác :
- Cháu yên tâm. Bác sẽ làm đàng hoàng cho cháu. Từ trước đến nay bác vẫn lấy chữ tín làm đầu.
- Dạ không! - Tôi vội vàng đính chính - Cháu chỉ sợ khách may đồ càu nhàu vì trễ hàng của họ thôi.
Ông mở hộp đồ nghề ra. Bàn tay ông gầy gầy nhưng vẫn nhanh nhẹn. Ông sửa lại cặp kính và mỉm cười với tôi trước khi cúi xuống tháo máy ra. Khi ông lặng im không trò chuyện, nhìn ông giống như một thầy giáo già.
Ông tháo, vặn... tiếng lách cách vang lên khe khẽ giữa ban trưa lặng lẽ. Trời im lìm không một gợn mây. Tôi vừa nhìn ông làm, vừa sốt ruột nhìn đồng hồ.
- Cháu cho bác xin ly nước.
- Xin lỗi bác, cháu quên...
Tôi vội vàng pha một ly trà đường đem đến cho ông.
Ông ngừng tay, mỉm cười. Nụ cười của ông thật dễ mến.
Vừa nhấp môi vào ly thì ông khựng lại, một đốm sáng lóe lên trong mắt ông :
- Nhà cháu hay uống trà đường?
- Dạ mỗi khi mệt mẹ cháu hay uống trà đường. Cháu tưởng... ai cũng vậy. Để cháu rót ly khác cho bác.
- Không không! Bác cũng thích uống mà.
Ông nhìn tôi chăm chú đến nỗi tôi bối rối. Tôi có thói quen là thích cái gì, thì hay mời người khác thứ đó. Như khi anh tôi nhờ mua vải thì tôi mua về một xấp vải màu tím vì đó là màu tôi thích.
Không nhìn tôi nữa, ông đưa mắt nhìn quanh phòng. Ánh mắt ông ngừng lại ở khung hình tôi treo đối diện cửa sổ. Nắng xế chiếu trên tấm kính mờ bụi.
- Đây là ba mẹ cháu? - Giọng ông chợt khàn đi.
- Dạ! Kia là anh, chị và cháu - Tôi chỉ tiếp vào ba khuôn mặt còn lại.
- ... Đi đâu hết rồi mà nhà vắng vậy cháu?
- Dạ ba cháu mất lâu rồi. Anh cháu đi làm. Chị cháu về làm dâu nhà người ta.
- Còn... mẹ cháu?
- Mẹ cháu đi bốc thuốc bắc chưa về.
- Mẹ cháu đau?
- Dạ, mẹ cháu đau hoài, mấy ngày là phải bốc thuốc một lần.
- À... - Ông nói điều gì đó tôi không nghe rõ, rồi ông tiếp tục sửa máy. Bất chợt, ông ngước nhìn tôi qua cặp kính trong suốt :
- Vậy cháu là con út của mẹ? - Giọng ông ấm áp và trìu mến đến nỗi tôi cảm thấy ông thật gần gũi.
* * * * *
Khi ông sửa xong thì trời đã sụp tối.
- Bác tính tiền giùm cháu! - Tôi nói và không hiểu sao tôi cảm thấy bối rối, tựa như mình đang đề cập đến một điều tầm thường.
- Bác sửa dùm cháu thôi! - Ông nói nhẹ nhàng.
Ông nhìn mông lung ra cổng. Giàn hoa sói vàng rợp bóng đêm :
- Giờ này mà anh cháu chưa về sao?
- Dạ, anh cháu hay đi nhậu về tối lắm.
Ông vừa xếp đồ nghề vào cái hộp sắt, vừa nhìn ra.
- Bác đợi ai đến đón phải không?
- Không. Mẹ cháu sắp về chưa?
- Cháu không biết. Thường thì giờ này mẹ cháu đã về rồi.
- Vậy à! - Ông lắc lắc mái tóc muôi tiêu và khẽ lắc cổ, tiếng khớp xương kêu “rắc” rất nhỏ. Rồi ông khoanh tay trầm ngâm nhìn khoảng không gian tím thẳm dưới giàn hoa.
Tôi chẳng hiểu ra làm sao nữa. Có điều gì là lạ ở đây.
Tôi đứng ngẩn nhìn ông. Biết làm gì đây với một ông thợ già sau khi sửa máy xong không chịu lấy tiền công rồi lại còn ngồi trầm tư xa vắng?
Trời tối hẳn.
- Cháu này.
- Dạ!
Ông nhìn tôi đăm đăm, đường gân xanh bên thái dương ông hằn rõ và những sợi tóc bạc rung rinh theo mạch máu. Đôi mắt ông đượm buồn và tôi lại thấy thương ông.
Giờ thì tôi thấy mình cũng kỳ khôi.
- Ngày xưa bác là bạn của mẹ cháu! - Ông nói chầm chậm với một nụ cười hoài niệm, những nếp nhăn quanh mắt ông xếp lại.
Tôi ấp úng... Người yêu cũ của mẹ? Lạy trời...
- Bác...
- Hồi đó mỗi lần bác đến chơi nhà, mẹ cháu cũng pha trà đường cho bác. Đó là thói quen của ông ngoại cháu.
- Dạ... - Tôi ậm ự không biết nói gì.
- Cháu không giống mẹ, nếu giống thì bác nhận ra ngay. Cháu cũng không giống ba - Giọng ông vui vui - Chắc là cháu giống cô phải không?
Hừm... ừm... ừm! Tôi im lặng. Ông nhận xét đúng. Tôi giống bà cô ở cái trán dồ, đôi mắt một mí và cái mũi hếch.
- Trời ơi! - Ông kêu nho nhỏ.
- Gì vậy bác? - Tôi chợt giật mình.
- Không! Bác nghĩ đến tí nữa mẹ cháu về. Hai người già chẳng biết nói gì chỉ biết kêu lên “Trời ơi!” - Ông lại nhìn ra cổng. Những bông hoa sói như những cái chuông vàng rung rinh.
Vậy ra ông định đợi mẹ tôi về! Chưa bao giờ tôi tưởng tượng ra được một câu chuyện lãng mạn như thế này.
- Cháu nấu mì hai bác cháu mình ăn nghe bác? - Tôi nói, lòng thấy vui vui một cách kỳ lạ. Tôi thấy mến ông, ông thật cởi mở, chân thành và dịu dàng.
- Đừng nấu nướng mất công. Bác về ngay bây giờ mà.
- Bác ơi! - Tôi vội vàng hỏi vì sợ chẳng bao giờ gặp lại ông nữa. Hôm nay chỉ là tình cờ và tôi rất muốn biết về mẹ khi còn trẻ - Hồi đó sao... bác và mẹ cháu chia tay nhau?
- Ờ... Chẳng biết ra làm sao nữa - Một vùng tối thoáng qua mắt ông và ông lại cười hiền - ... Giận hờn gì đó. Bác xin lỗi mà mẹ cháu đâu chịu nghe.
- Rồi... vậy thôi hả bác?
- Ờ... thì vậy thôi. À - khuôn mặt ông tươi lên, những nếp nhăn dãn ra - Hồi đó mẹ cháu hay mặc áo vàng, để tóc thề rất dễ thương. Mẹ cháu lại có một cái răng khểnh duyên duyên. Bác làm thơ - Ông cười thành tiếng với một vẻ ngượng ngùng dễ mến - Bác ví mẹ cháu là mặt trời vàng “Mặt trời vàng lặn cuối chân mây xa”, bác vẫn còn nhớ bài thơ đó - Ông nói như thủ thỉ.
* * * * * 
Kim đồng hồ nhích qua số bảy.
Một điều gì đó dâng lên trong tôi. Thì ra ngày xưa mẹ là như vậy. Tội nghiệp mẹ!
Và tội nghiệp cả cho ông!
Trong tiềm thức của ông, mẹ vẫn là cô thiếu nữ ngày nào áo vàng, tóc thề và cái răng khểnh duyên duyên - Mặt trời vàng!
Bao nhiêu năm tháng đã đi qua!
Giàn hoa sói đong đưa rù rì. Cơn gió cuối năm cuốn theo bao nhiêu là bụi và lá khô.
- Bác! - Tôi muốn khóc và tôi cố nuôt xuống - Cháu quên. Tối nay mẹ cháu ngủ lại nhà chị cháu.
Lạy trời mẹ đừng về vào lúc này. Hãy để ông giữ mãi trong lòng mặt trời vàng dễ thương của ông ngày nào.
- Vậy à? - Ông nhìn tôi ngỡ ngàng. Lời nói dối quá đỗi vụng về. Mặt ông đỏ lên. Ông đứng dậy, xách hộp đồ nghề.
Tôi đưa ông ra cổng. Giọng ông khàn khàn trong gió lộng :
- Cháu vào nhà đi kẻo lạnh!
Tôi nhìn theo dáng ông lom khom, cánh tay đong đưa trong khoảng không lặng lẽ.
* * * * *
- Mong ai mà đứng ngẩn ra vậy con?
Tôi giật mình. Mẹ về!
- Sao hôm nay mẹ về trễ vậy?
- Gặp bà bạn cũng bị đau giống mẹ, nói chuyện quên cả trời tối. Con nghĩ gì mà tiếng xe thồ nổ thật to con cũng không nghe?
“Con nghĩ về Mặt trời vàng”, tôi thầm trả lời mẹ và chợt nhìn mẹ thật kỹ. Mẹ đi vào nhà, tôi theo sau mẹ. Thuở tôi còn nhỏ, mẹ gầy gò, dáng tất bật âu lo. Giờ mẹ mập phì lại thêm chứng thấp khớp, đi cà nhắc nặng nề thấy mà thương. Búi tóc nhỏ xíu sau gáy bạc trắng. Ngày xưa, đó là một mái tóc thề! - Tôi lẩm bẩm với mình.
- Anh con về chưa? - Mẹ vừa hỏi vừa buông người xuống ghế, đưa tay xoa hai đầu gối chân. Ba thang thuốc bắc rơi trong lòng mẹ tỏa mùi ngai ngái.
- Mẹ, chiều nay con không nấu cơm. Tí nữa ăn mì nghe mẹ.
- Ừ, mì cũng được. - Mẹ thở ra một hơi dài và day day hai bên thái dương. Mắt mẹ nheo lại dưới ánh điện, da mẹ lăn tăn vết nhăn và lấm chấm nâu. Tôi nhìn mẹ chăm chăm. Chưa bao giờ tôi thấy mẹ có răng khểnh cả. Vậy mà một thời mẹ đã có. Nó đâu rồi?
Tôi đưa mắt nhìn ra khoảng không dưới giàn hoa sói, tưởng như ông còn đứng đó, giọng khàn khàn “Cháu không giống mẹ lắm, nếu giống thì bác đã nhận ra ngay”.
- Rót cho mẹ ly nước đi con!
- Một ly trà đường hả mẹ? - Tôi hỏi lại với nụ cười vu vơ. Mẹ gật đầu.
Khi tôi pha xong ly trà thì mẹ đã thiu thiu ngủ.

 
Bốn, năm tên con trai đứng giữa cửa cùng quay lại nhìn tôi chằm chằm. Lúng túng một chút, tôi tiếp tục xách vali bước tới. Người ta nói với ba má tôi đây là một nhà trọ rất khá, tại sao có những tên bất lịch sự đến thế kia? Người ta nói con trai thành phố lịch sự lắm, sao chẳng có tên nào tỏ vẻ muốn xách dùm tôi cái vali nặng trĩu?
Như đọc được ý nghĩ trong đầu tôi, một tên chìa tay ra. Tôi rụt tay lại. Biết ai là ai mà đưa đồ của mình cho họ!
Những tên còn lại cười hích hích, hình như cười tên vừa bị từ chối chứ không phải cười tôi. Tôi làm mặt nghiêm trang :
- Xin lỗi, cho hỏi đây có phải...
- Dạ, chính nó, thưa cô - Bàn tay vừa chìa ra ngay lập tức khoanh thành một kiểu chào rất cung kính - Đây là nhà trọ Hoa Sen tốt nhất giữa thành phố chật chội này. Và đúng như tên gọi, ai được là khách trọ nơi đâynghĩa là đã được chứng nhận loại khá trở lên về mặt đạo đức...
Những tràng cười tắc lại trong cổ. Tôi chẳng còn cách nào khác là đứng lại nghe vì cửa ra vào bị chắn ngang.
- Thưa cô, bà chủ có việc bận nên lệnh cho chúng tôi đón cô và hướng dẫn mọi điều cần thiết. Trước hết xin tự giới thiệu, Tôi là Danh, kia là X, Y, Z, H. Chúng tôi là sinh viên trọ tại đây. Do tính tình thật thà dễ thương nên được bà chủ yêu quí như người nhà. Mở ngoặc đơn, tiền trọ không vì vậy mà miễn giảm, đóng ngoặc đơn.
Tiếng cười bật ra khanh khách hỉ hả. Tôi cũng cười.
- Thưa cô, What’s your name? And where are you from?
Xì! Tưởng gì. Tôi nheo mắt nhìn Danh. Ta đây lấy bằng C tiếng Anh từ giữa năm học 12. Và vì quyết tâm lên thành phố học nên ta cũng đã qua vi tính. Tóm lại là ta vũ trang khá đầy đủ trước khi đến đây. Chưa kể những tép tỏi má nhát đầy túi và vali đề phòng bùa ngải!
Tôi nhẩm một câu tiếng Anh khá dài và lắt léo định dọa lại thì bà chủ xuất hiện. X, Y, Z, H lẫn Danh chạy biến.
* * * * *
Bữa cơm tối tôi không gặp lại Danh và hôm sau, hôm sau nữa cũng vậy. Sau này tôi mới biết ngày tôi đến cũng là ngày Danh bán bộ quần áo tươm tất nhất để trả tiền trọ và đi ở “bụi”.
Thỉnh thoảng, đụng đầu Danh ở cổng trường, tôi hỏi :
- Dạo này ở đâu?
Khi thì Danh trả lời “Ở nhờ thằng bạn”, có khi câu trả lời tưng tửng “Chưa biết, có lẽ tối nay phải ngủ vỉa hè quá”. Cứ thêm mỗi lần gặp, tôi thấy Danh đen hơn, gầy hơn. Nhưng vẻ lém lỉnh thì không thay đổi.
- Sao chẳng bao giờ thấy Danh đội mũ?
- Một bậc cao đạo nào đã nói tóc ướt nhanh khô hơn mũ - Danh trả lời với một vẻ phớt lờ rồi bật cười khẽ nói thật nhanh - Tiền mua mũ đủ sống được vài ngày lây lất, tiểu thư ạ!
Có trời mới biết được Danh lúc nào thật, lúc nào đùa. Nhưng tôi cảm thấy vui khi gặp và nghe Danh trò chuyện. Dẫu quần áo Danh thường nhàu nhò, và đôi khi Danh bật ngáp không kịp che miệng, nhưng vẻ tự tin thẳng thắn đượm khôi hài của Danh khiến tôi có cảm giác cuộc sống dù khó khăn đến mấy người ta vẫn có cách chịu được.
Nhưng tại sao gọi tôi là tiểu thư chứ? Vì tôi được gia đình chu cấp đầy đủ? Hay vì bà chủ trọ canh gác tôi nghiêm ngặt đúng theo thư của ba má tôi gửi gắm hàng tháng. Lần nào Danh ghé, bà chủ cũng chỉ có một câu để trả lời: “Thảo nó bận học”. Rồi sau khi Danh về, bà đập cửa phòng tôi: “Càng ngày bác càng thấy nó sao giống đồ lừa đảo quá”. Ban đầu tôi ghét bà kinh khủng, nhưng sau tôi biết tất cả những tên con trai đến tìm con gái đang trọ ở nhà bà đều là đồ lừa đảo! Có lẽ vì vậy mà các bậc cha mẹ đều muốn gửi con gái cho bà.
Một ngày gần mùa thi, đang đi dọc hành lang, tôi đụng đầu Danh đang ngược lại. Ô, hôm nay Danh lạ hẳn. Quần áo ủi ly phẳng cứng, áo trắng tinh và một cái cà vạt xanh đậm. Thật đàng hoàng nghiêm chỉnh. Tôi lục soát thật nhanh bộ nhớ trong đầu. Không nghe bất cứ thông tin nào hôm nay là trường tổ chức lễ lạc gì cả. Danh đi đâu mà quá chừng lịch sự thế kia?
- Đi học! - Danh cười.
- ...
- Chứ Thảo nghĩ Danh đi đâu?
- ...
- Danh xin được việc làm ở một nhà hàng ngoại quốc. Đây là đồng phục của nhà hàng. Vừa xong ca, sợ trễ học quá nên không kịp thay quần áo, cứ vậy chạy luôn đến đây. Mà... Thảo thấy Danh đẹp trai không?
Câu cuối cùng Danh nói thật nhanh, vừa nói vừa nháy mắt. Tôi phì cười :
- Đẹp! Danh làm gì ở đó?
- Bồi bàn - Danh tỉnh bơ khoe một tràng - Khi nào Danh sẽ biểu diễn cách pha cà phê kiểu Thổ Nhĩ Kỳ mời Thảo uống hoặc kiểu Santana, kiểu Braxin. Kính thưa quý khách - Danh đặt tay lên ngực, cúi đầu cung kính - Nhà hàng chúng tôi rất hân hạnh đón tiếp. Nếu ngài là người Ấn Độ, chúng tôi sẵn thau nước thơm để ngài rửa tay sau khi ăn bốc. Mở ngoặc đơn, nếu ngài có nhu cầu cắt móng tay trước khi ăn, nhà hàng chúng tô sẵn sàng phục vụ muễn phí, đóng ngoặc đơn.
Không thể nín cười được, tôi che miệng lại. Khi tôi bỏ tay ra, Danh đã biến sau cửa lớp, để lại những vệt giày trên hành lang.
* * * * *
Có lẽ công việc ở nhà hàng cũng ổn định nên những lần gặp nhau Danh không có vẻ quá vội vàng nữa tuy gầy rộc và lộ vẻ mất ngủ, nhà hàng thường khách khứa đến gần sáng.
Nói dối là đi thăm thầy giáo bị đau phải nằm cấp cứu (lý do này Danh bày tôi, ý là nếu không đi thăm ngay sợ không còn dịp), chúng tôi đi uống nước chanh ở một quán ven đường. Danh kể tôi nghe đủ chuyện trên trời dưới đất, đến lúc ly chỉ còn lại cái xác chanh và vài cục đá vụn, Danh nói nhỏ vào tai tôi :
- Đừng có giành trả tiền nghe. Hôm nay Danh giàu lắm.
- Lương ở đó cao lắm hả?
- Cũng dễ thở. Chỉ cần công việc ở đó kéo dài đến ngày ra trường là Danh sống khỏe.
Tôi không tin Danh sống khỏe, và hơn nữa, nếu thời gian bươn chải kiếm sống được dành cho việc học thì chắc hay hơn nhiều. Tôi nói nhỏ :
- Hay là Thảo bớt tiêu xài... Danh...
- Không! - Danh xua tay dứt khoát - Đừng bắt Danh nhận tiền của Thảo. Danh là con trai mà.
Có một người bạn trai đầy dũng khí như vậy thì cũng đáng tự hào. Cả khoa ai cũng mến Danh. Bọn con gái thường liếc tôi từ sau lưng, ngay cả Dung hoa khôi cũng vậy.
Bà chủ nhà cũng lườm liếc nhưng với ý nghĩa khác. Một hôm bà nói, có ý bâng quơ :
- Cô thầy dạy ở trường Thảo dạo này đau ốm hơi nhiều.
Tôi đỏ mặt ú ớ. Bà đưa cho tôi hai lá thư má gửi” “Nghe nói con làm bạn với một cậu con trai đáng ngờ. Má lo lắm...”
Má lo lắm. Nhưng tôi hiểu, nếu mà có dịp gặp Danh, má sẽ yên tâm hơn. Bỗng nhiên... nhân lá thư này, tôi muốn làm eo với Danh một chút. Người yêu phải khổ sở vì mình mới vui!
Tôi nói với Danh “má cấm”. Và tôi phịa thêm: “Má đã chọn một đám rất thân ở nhà”. Danh buồn đến thẫn thờ.
* * * * *
Người thẫn thờ tiếp theo là tôi.
Danh tránh mặt, hoặc chỉ là nụ cười thoảng qua nếu không kịp ngoắc người trước cổng trường.
Bạn bè kể vì bất đồng với ý kiến với quản lý nhà hàng nên Danh nghỉ ở đó. Bây giờ Danh tiếp tục bụi, nghĩa là gặp việc gì làm việc đó. Rồi lại nghe nói Danh đang đạp xích lô vòng quanh phố phường và thật tuyệt nếu có vị khách du lịch nào yêu cầu bác tài kiêm nhiệm luôn chức hướng dẫn viên.
Một ngày cuối năm, tôi co ro trong lớp áo len dày, tôi cắm cúi đi nhanh về nhà trọ để tránh những cơn gió lạnh lẽo.
- Mời lên xe! - Chiếc xích lô dừng lại, Danh trong cái áo sơ mi cũ nhìn tôi dưới mớ tóc bù xù trước gió - Xin tiểu thư yên tâm, dịch vụ du lịch của chúng tôi sẽ đưa tiểu thư về đến nhà bình an. Tiểu thư hãy nói với mẫu hậu rằng chỉ là đi xích lô mà thôi. Mở ngoặc đơn, miễn phí, đóng ngoặc đơn.
Vẫn là kiểu nói chuyện quen thuộc nhưng khuôn mặt Danh buồn quá đỗi. Thằng con trai bất chấp mọi khó khăn để đến được giảng đường lúc này sao quá cô đơn, vẻ tổn thương nhòa ánh mắt.
Trò đùa của tôi đã đi quá xa. Tôi òa khóc :
- Sao Thảo khóc?
Chiếc xích lô lọang chọang trên phố. Thân hình tôi lắc lư nhấp nhỏm theo từng cú dằn xóc. Dân chuyên đưa rước khách du lịch cớ sao cứ cho xe rơi xuống ổ gà?
Vẫn là những cơn gió cuối năm nhưng không còn quá lạnh nữa. Từng vòng quay chầm chậm, giọng Danh át tiếng gió :
- Đợi nghe Thảo. Hai năm nữa Danh ra trường... Chắc lúc đó má Thảo không quá lo sợ tiểu thư khổ. Mở ngoặc đơn, má vô cùng ân hận vì hồi đó đã cấm cản tình duyên hai đứa, đóng ngoặc đơn.
Đang khóc tôi cũng phải phì cười.
- Hôm nay trời đẹp quá. - Danh ngâm nga.
- Mình mua cái gì kỷ niệm ngày hôm nay đi Danh. - Tôi buộc miệng và chợt nhớ ra, tôi vội nói thêm - Thảo mới nhận tiền nhà gởi.
Danh lắc đầu. Biết ngay là từ chối mà. Danh ngừng xe nhảy xuống lục túi áo túi quần. Tất cả các túi chỉ có vỏn vẹn hai ngàn đồng.
Tôi ân hận ngồi im không nói gì. Danh ngần ngừ một chút rồi mỉm cười :
- Đủ mua một tờ vé số đó Thảo. Để Danh ép nhựa rồi làm một cái khung treo lên tường. Sẽ là bức tranh đẹp nhất.
Danh là vậy, luôn tìm ra cách giải quyết trong mọi trường hợp. Cách giải quyết ngày hôm nay mới dễ thương làm sao.
* * * * *
Cậu bé bán vé số ngờ ngợ nhìn Danh “Tuần trước chú mua vé số của cháu nè. Trúng mà sao không thưởng gì hết?”. Nhìn khuôn mặt ngạc nhiên của Danh, nó đưa ngón tay trỏ lên trời: “Một triệu đồng, giải ba”.
Danh nhìn tôi. Chúng tôi nhìn nhau. Rồi Danh thầm thì: “Đó không phải là vé số. Đó là bức tranh kỷ niệm”.
Bạn bè bàn tán ồn ào chia làm hai phe. Phe này cho rằng bao lâu nay không trúng số Danh vẫn sống. Vậy thì hãy giữ tờ vé số đã ép nhựa như một kỷ niệm lãng mạn đẹp đẽ. Vả lại một triệu đồng không phải là món tiền quá lớn cho nuối tiếc.
Phe còn lại la lên: “Đồ điên. Hơ nóng cho nhựa bong ra mà đi lãnh tiền về xài. Một triệu đồng với Danh là vài bộ quần áo tươm tất, là vài chục ngày ăn uống đủ dinh dưỡng, là những cuốn sách nghiên cứu quí giá mà sinh viên ít dám mơ vì con số in ở cuối bìa sau, là nghỉ ngơi sau vài ngày trên đường bươn chải kiếm sống, là một chuyến về quê thăm nhà vào dịp Tết này, là...”
Hai phe cãi nhau chí chóe. Thời hạn giá trị của tấm vé số ngắn dần. Bọn con trai chận tôi lại :
- Gật đầu chịu lãnh tiền đi Thảo. Danh nó đợi ý Thảo mà.
Tôi biết. Thật thú vị khi mình có quyền với ai đó. Tôi không lắc đầu cũng chẳng gật đầu, im lặng tận hưởng sự do dự trong Danh và nỗi tức giận ghen tị của bọn con gái.
Dung hoa khôi băng ngang mặt tôi. Trời mùa đông lạnh ngắt, mặt Dung bừng đỏ :
- Thảo thật độc ác!
Tôi không trả lời Dung. Rồi tất cả sẽ hiểu. Đây chỉ là đùa vui thôi mà. Đến ngày cuối, tôi sẽ gật đầu. Món quà đầu tiên mua từ món tiền đó sẽ là một cái mũ thật đẹp cho Danh, và sau đó là một cái áo len thay cho cái áo đang có đã quá sờn. Công ty Xổ số hẳn là ngạc nhiên trước tấm vé số được ép nhựa đóng khung cẩn thận đến vậy. Tôi cười vui một mình.
Nhưng trước khi tôi gật đầu, Danh đã đến với tấm vé số bị cắt làm bốn mảnh :
- Ban đầu Danh nghĩ chắc mình không thèm lãnh tiền nhưng càng về sau... Danh sợ... Cho nên... Thôi, cắt nó ra... có muốn lãnh cũng không được nữa. Vậy cho yên - Danh mỉm cười yếu ớt - Mở ngoặc đơn, giờ đây chúng ta có bốn bức tranh thay vì một, đóng ngoặc đơn.
* * * * *
Bất chấp ánh mắt soi mói nhăn nhó của bà chủ nhà, tôi mặc hai cái áo len rồi đi ra phố. Hàng cột điện như hai hàng lính, ánh đèn tỏa xuống phố xôn xao bóng người đến cuối năm.
Chiếc xích lô vắng khách tựa vào cột điện không xa lắm. Danh đó, quyển sách đang mở rộng trên gối chân, bàn tay gầy đặt ngang trang giấy trắng. Tôi bước đến gần. Không có vẻ gì là vui khi thấy tôi cả. Danh giận tôi sao? Tôi đến gần hơn nữa. Danh đang ngủ. Chẳng biết vì bụi hay ánh đèn vàng mà tóc Danh ngả màu hoe hoe.

08.1996

 
Sáng hủ tíu, trưa cơm đĩa, chiều cháo lòng. Ngày ba bữa nó đi tới gánh hàng ăn đó. Vì nhu cầu ăn uống thì ít (chợ này thiếu gì hàng ăn) mà vì con nhỏ thì đúng hơn.
Chẳng biết từ bao giờ, hễ bà chủ ngồi bán, con nhỏ dọn dẹp thì không nói gì. Mỗi lần bà chủ bận việc giao hàng cho con nhỏ bán thì tô hủ tíu hoặc đĩa cơm của nó thế nào cũng được thêm một miếng thịt, một miếng đậu hoặc một con tôm. Điều này là một bí mật giữa hai đứa - là bí mật và một niềm vui!
Riêng bữa ăn chiều thì bất tiện. Nó làm nghề khuân vác ở bến xe. Chiều mà ăn cháo thì không đủ sức để vác hàng khi có xe về khuya. Nhưng không ăn cháo thì lấy cớ gì để đi tới đó? Vậy là nó ăn cơm ở một nơi khác và tới đó ăn thêm tô cháo. Tốn tiền hơn nhưng cuộc đời vui hơn!
Buổi tối, dưới mái hiên của hành lang khu vực văn phòng bến xe liên tỉnh, chỗ ngủ bao năm nay của nó, nó gác tay ra sau gáy nằm tưởng tượng ra giờ này chắc con nhỏ đang rửa tô chén nồi niêu và làm hàng sớm mai bán. Rồi nó tự hỏi: “Không biết con nhỏ có nhớ tới mình không?”. Nó đỏ mặt trong bóng đêm và thấy lòng lâng lâng một cảm giác lạ lùng. Con nhỏ mời khách và ánh mắt vụt sáng rỡ lên khi nhìn thấy nó tới, tia cười lấp lánh trong mắt con nhỏ đủ cho nó không cần ăn mà vẫn thấy no.
- Mày không ăn chỗ khác đổi món, ăn hoài ở quán bà Thơm không ớn hả Năm Tạ?
Năm Tạ là biệt danh mà dân khuân vác bến xe đặt cho nó sau lần xe ba gác tới chậm, sợ trễ giờ xe hàng chạy, nó vác năm bao hàng mỗi bao gần một tạ đi phăng phăng từ nhà chủ đến bến xe. Còn tên của nó thì người ta đã quên từ lâu rồi. Cả nó, nó cũng không muốn nhớ tên cũ của mình dù nó biết nó đã từng có một cái tên, tên do bà mẹ nuôi đặt cho nó. Bà thường kể cho mọi người rằng bà lượm nó trên đường chạy sặc tiếng đạn bay của chiến tranh, lúc đó nó đang khóc ngằn ngặt bên xác má nó. Bà hay nói rằng bà nuôi nó làm phước. Năm nó mười ba tuổi. Thằng con trai của bà trạc tuổi nó bị dịch tả chết, bà vật vã khóc và rên đi rên lại: “Trời ơi là trời! Sao không chết thằng này mà chết thằng kia”. Nó lẳng lặng bỏ nhà ra đi. Bị hiếp đáp có, nó ăn hiếp đứa khác cũng có, và móc túi người khác cũng có... Người ta gọi nó là “thằng kia”, “thằng to đầu”, có người gọi “Ê, nhờ chút coi”. Lần bị cảnh sát bắt giữ vì tội đánh bài, hỏi tên nó lầm lì “Không biết”. Một cái tát và nhốt ba ngày. Lần sau lại bị bắt vì tội đánh nhau, lại hỏi tên, nó vẫn lầm lì “Không biết”, trả lời xong nó hất mặt lên chờ một cái tát khác. Nhưng may cho nó, lần này là một anh cảnh sát khác. Anh hỏi nó có muốn làm việc đàng hoàng không?
Nó trở thành công nhân của “Tổ hợp làm chổi đót”. Được sáu tháng, tổ hợp tan tành vì vỡ nợ. Nó lại thất nghiệp. Ngày tháng lang bạt lại tiếp nối và bây giờ nó làm phu khuân vác ở bến xe...
- Chưa ngủ sao mà trăn trở hoài vậy Năm Tạ? Ngủ chút đi lấy sức, khuay xe hàng về mà làm.
- Mày ngủ trước đi! - Nó trả lời cụt lủn.
Vài phút sau, Sáu Móm, cũng dân bến xe như nó, đã quấn mền ngủ khì. Nó không ngủ được. Nó nằm nhìn bầu trời qua trần mùng rách lỗ chỗ. Mái hiên rộng nên bầu trời bị che khuất một nửa, phần nó nhìn thấy là vầng trăng lưỡi liềm với quầng sáng mỏng mảnh và nó mỉn cười, khi nhận thấy quầng sáng mỏng giống màu áo cũ con nhỏ.
* * * * *
Thường thì bà chủ chỉ gánh hàng cho con nhỏ vào những lúc vắng khách. Hôm nay bà chủ đi đâu giao cho con nhỏ bán suốt cả ngày.
Điã cơm trưa của nó đầy ụ và nhiều thiệt trứng đến nỗi nó ngồi ngẩn ra thật lâu trước khi ăn. Điều gì đó tưng bừng hân hoan trong lòng nó. Rồi đến khi móc túi trả tiền, con nhỏ đảo mắt nhìn quanh rùi nói nhanh :
- Thôi, cất tiền đi!
Nó sững sờ. Nhưng phản xạ của một kẻ từng trải trong nghề làm thuê mướn khiến nó nhét lại rất nhanh tờ giấy bạc hai ngàn đồng vào túi trước khi có ai kịp thấy để méc lại bà chủ.
- Sao không lấy? - Nó lúng búng trong miệng, xúc động đến run tay.
- Đã nó là thôi mà! - Con nhỏ cười cười trả lời, mặt ửng đỏ.
Suốt buổi chiều đó, nó không làm được gì. Cũng may là chiều nay xe hàng không về nên việc nó ngồi yên không làm ai chú ý. Chỉ có Sáu Móm hỏi nó :
- Bịnh hả? Làm ly cà phê đá là khỏe ngay.
“Cái bịnh này không chữa bằng cà phê đá được” - Nó nghĩ thầm và thoát khỏi sự quan tâm của Sáu Móm - mà nó cho là đang quấy rầy nó - bằng cách đứng lên đi chỗ khác.
Với tờ hai ngàn đồng trong túi, nó đi lang thang trên đường phố. Nó thấy con đường bỗng sạch sẽ hơn, phố đẹp hơn, và nó không giống nó ngày hôm qua! Nó chợt nhớ ra nó đã hai mươi tuổi! Đi một lúc nó giật mình nhận ra mình đang đi về hướng quán bà Thơm, nó sượng sùng quay về ngõ khác. Lòng dạ xao xuyến khinh khủng!
Làm cái gì bây giờ? Phải làm một cái gì đó thật đặc biệt. Ờ, một cái gì đó thật đặc biệt. Ờ, lấy hai ngàn đồng này mua cho con nhỏ một cái nơ kẹp tóc! Ý nghĩ tuyệt vời xẹt qua tâm trí và nó vội vàng đi về phía chợ bán tạp hóa.
- Kẹp xịn mười hai ngàn, kẹp thường tám ngàn, kẹp dỏm bốn ngàn. Kẹp con bướm, kẹp xòe, kẹp đá... cậu ưng kẹp nào? - Người bán hàng vừa giới thiệu các loại kẹp, vừa dòm chừng nó bằng ánh mắt nghi hoặc.
Nó bối rối thộn người những cái nơ xanh đỏ sặc sỡ. Rồi nó chỉ tay vào một cái kẹp bằng lụa màu đỏ.
- Cái này hả? Loại xịn nhất đó, mười lăm ngàn.
Nó móc túi lấy tiền trả như bị thôi miên. Rồi nó thận trọng cầm lấy cái kẹp như sợ những ngón tay chai lì của mình làm đau lớp lụa mỏng. Thật là đẹp! Nó nghĩ thầm. Rồi nó chợt nhận ra cái mình đang mặc quá cũ kỹ. A, từ nay trở đi nó sẽ không làm được bao nhiêu tiền thì xài hết bấy nhiêu nữa. Nó sẽ để dành tiền, việc trước tiên là may một cái áo mới... rồi... rồi - nó ngắm nghía cái kẹp và bắt đầu mơ mộng.
Buổi chiều, nó đi về phía con nhỏ. Nó ngồi ăn tô cháo thật chậm đợi khách vắng.
- Thích kẹp tóc không? - Nó hỏi.
- Kẹp gì? - Con nhỏ hỏi lại.
- Kẹp này nè! - Nó xìa cái kẹp ra và quày quà bỏ đi. Đột nhiên nó hoảng hồn nhận ra mình đã làm một việc động trời.
* * * * *
Ba ngày sau nó mới dám quay lại ăn cơm trưa. Trên đường nó tưởng tượng ra dáng con nhỏ ngồi với cái đuôi tóc kẹp cái nơ đỏ. Nó cười một mình, nghĩ tới tia cười lấp lánh trong mắt con nhỏ.
Rồi nó khựng lại trước khoảng thềm vắng vẻ. Chỗ để gánh hàng ăn ngày nào giờ chỉ còn lại một cái ghế chổng ngược chân lên cái bàn gỗ.
Một cái gì đó rất sắc cứa ngang trái tim chết lặng của nó. Nó chôn chân tại chỗ, hụt hẫng.
- Bà Thơm trốn nợ đi rồi. Con nhỏ người ở hôm qua hôm kia còn thấy quanh quẩn ở đây mà hôm nay cũng đi đâu mất rồi. Cái con đó cũng ghê lắm. Cái ngày bà Thơm trốn đi mà chưa ai biết đó, nó ngồi bán hàng tưởng bở ăn cắp tiền sắm cái nơ kẹp tóc xịn nghe đâu hai mươi mấy ngàn đồng một cái. Thứ đó ai mà dám thuê nữa. Đi đâu xa xa không ai biết thì may ra...
Nó muốn giáng vô mặt người đàn bà đang nói một cú đấm nhưng nó ghìm lại được. Nó lầm lũi quay đi. Nó đi, đi, đi giữa ánh nắng mặt trời buổi trưa nóng cháy da cho đến khi đập lên vai nó :
- Về bến lẹ lên - Giọng Sáu Món oang oang - Xe hàng sắp về rồi. Có tới ba xe chở gạo lận. Ủa! Sao mày khóc?

 
Chị suy đi tính lại mãi. Sinh nhật... “Sinh nhật là chuyện của những đứa con nhà giầu”. Chị lẩm bẩm thành tiếng: “Nó không thể trách mình được, lo cho bầy con ăn học hàng ngày là một chuyện vất vả lắm rồi. Còn sinh nhật, picnic... Trời ạ!”
Chị thấy tội cho con gái. Mười lăm tuổi, lứa tuổi bạn bè mơ mộng này nọ, thì nó, ngoài giờ học phải khom người bên cái cối xay đậu nành giúp chị, rồi khi chị gánh đậu hũ đi bán thì cơm nước giặt giũ... Tội nghiệp, buổi tối nó xin chị đi học thêm tiếng Anh mà tám ngàn đồng mua quyển sách chị vẫn chưa cho con tiền mua. Tối nào nó cũng mượn sách của bạn về ngồi chép lại bài.
“Nếu mình có tiền...” Chị thở dài, nỗi ước mơ thường hiện trong tâm trí. Thôi thì lại an ủi con: “Nhà mình nghèo quá, tìm cách khéo khéo từ chối bạn bè nghe con”. Đã bao nhiêu lần nhận được thiệp mời sinh nhật của bạn bè, con chị phải lắc đầu kiếm cớ không đến...
Nhưng tấm thiệp màu hồng chiều nay thật khó xử - “Đây là lần cuối cùng tao còn gặp gỡ bạn bè. Vài ngày nữa tao theo ba má xuất ngoại. Nhớ đến với tao nghe Thùy”.
Nhìn con gái cứ đọc đi đọc lại tấm thiệp rồi cắn môi nhìn đâu đó trên trần nhà, chị lo lắng “...Con gái lớn... Biết đâu...”
- Đọc cho mẹ nghe cái thiệp viết gì vậy Tèo?
Thằng Tèo, đang học lớp hai, phồng môi phồng má đánh vần những dòng chữ bay bướm nghiêng nghiêng. Chị nghe xong thở dài!
Nếu một ngày dài ra thêm một buổi thì chị sẽ gánh thêm hàng đi bán. Nếu mình trúng số... Nếu... Nếu... Nhưng chẳng có cái “nếu” nào xảy ra cả. Chị buồn rầu nhìn con lặng lẽ làm công việc thường ngày và vẫn ngoan ngoãn “da” mỗi khi chị gọi.
- Con có dịnh dự tiệc chia tay với bạn không? - Chị bật hỏi.
- Gần thi rồi, con ở nhà học bài mẹ ạ!
Con chị trả lời thản nhiên nhưng chị thấy nỗi luyến tiếc đầy trong mắt nó.
Chị thấy thương con đến quặn lòng :
- Sang năm mẹ sẽ tổ chức sinh nhật cho con. - Chị buột miệng. Vì muốn bù đắp cho con nên chị muốn nói điều gì đó thật đặc biệt mà chị không kịp suy nghĩ.
Thùy kinh ngạc mở to mắt nhìn mẹ.
* * * * *
Cuộc sống dường như có mục đích mới. Chị tằn tiện dè sẻn từng đồng. Chị nhất định cho con có một ngày vui. Mục đích này khiến chị phấn chấn hơn. Chừng như chị đã vượt qua được những lo toan cơm áo hàng ngày để vươn tới một mối quan tâm tốt lành hơn.
Buổi tối, khi các con ngủ say, chị ngồi nhẩm tính đã giành dụm được bao nhiêu. Rồi chị làm một việc rất ư lãng mạn là nhớ ngày sinh của các con. Ngày sinh thằng út là ngày buồn nhất vì anh chết trước đó máy tháng. Thằng Tèo sinh ra vào một ngày mùa hè, cây phượng ngoài sân bệnh viện sản đỏ rực hoa. Còn Thùy là một ngày giáp Tết, anh chị đã mua sắm cho đứa con đầu lòng bao nhiêu là quần áo thêu xinh xắn... Chị mỉm cười vui vui tưởng tượng đến một ngày sang năm, con của chị mặc một cái áo đầm màu hồng kết thật nhiều ren và những cái nơ xinh xinh cài trên tóc.
* * * * *
Trận sốt xuất huyết của cu út làm tiêu tan số tiền dành dụm của chị. Thùy dường như đã quên lời hứa đột ngột của mẹ, cô bé vẫn làm công việc như thường ngày và dạo này lại còn nghêu ngao hát. Chị lặng im vì biết vậy là thôi rồi. Biết là thôi mà lòng vẫn bứt rứt. Càng gần đến ngày sinh của Thùy, chị càng thấy nao nao.
Buổi chiều vào đúng ngày sinh của Thuỳ, chị đặt gánh đậu hũ dưới bóng mát của mái hiên một cửa hàng bán sách. Cô bán hàng gọi một chén đậu hũ.
Trong lúc ngồi chờ cô bán hàng ăn, chị nhìn dãy kệ cao chất bao nhiêu là sách bìa trắng, bìa đỏ, bìa vàng... Đập vào mắt chị là quyển sách quen thuộc mà đêm đêm Thùy mượn bạn bè về ngồi chép lại. Chị không biết chữ nhưng quyển sách quen đến nỗi chị nhận ra ngay - Bìa màu xanh dương, dày khoảng một đốt rưỡi ngón tay và hàng thẳng, chỗ dài, chỗ ngắn chị nhớ rất rõ.
- Quyển sách đó bao nhiêu vậy cô? - Chị rụt rè hỏi.
- Quyển nào hở chị?
- Dạ đó, quyển có chữ đầu cong cong...
- À! Stremline tập một. Tám ngàn
Chị thò tay nắm cuộn giấy bạc được cột dây thun cẩn thận trong túi. Nó cần quyển sách này từ năm ngoái, thằng út mới đau dậy, tiền thuốc, tiền thầy... Đủ thứ tiền trên đời.
- Cô bán cho tôi quyển đó đi... Rồi cô viết dùm...
- ...
- Cô viết dùm tôi... “Mẹ tặng con vào ngày mẹ sinh ra con” - Chị bối rối đến đỏ mặt...
- Viết như thế này hay hơn - Cô bán hàng vui vẻ cầm bút - “Con yêu quý của mẹ, mẹ tặng con nhân ngày sinh nhật. Mẹ yêu con lắm”.
- Da... cám ơn cô!
- Có cần gói giấy màu thắt nơ không chị?
Chị ngần ngừ. Cô bán hàng nhìn vẻ phân vân của chị rồi cô nhìn ra gánh đậu hũ bên ngoài, giọng cô dịu dàng :
- Con của chị bao nhiêu tuổi?
- Da... mười sáu
- Tôi tặng chị giấy gói và cái nơ màu tím này.
Cô bán hàng gài cái nơ thật khéo lên gói giấy màu vàng hoa cúc và mỉm cười trao cho chị.
* * * * *
Sợ lũ nhỏ ganh tỵ, chị đợi cho tất cả đi ngủ rồi mới đưa gói quà cho Thùy.
- Sao mẹ biết con thích màu tím? - Cô bé thì thầm
- Ừ... màu tím. - Chị nhìn cái nơ và thì thầm lập lại. Chị quên mất chính cô bán hàng đã chọn cái nơ màu tím tặng cho chị. Hình như chính chị đã chọn cho con gái. Đúng như vậy!
- A... Mẹ! - Thùy kêu lên khi mở gói giấy ra.
- Con cần quyển sách này phải không?
Thùy mân mê quyển sách và ngước nhìn chị. Hai mẹ con ôm nhau dưới ánh đèn khuya.
* * * * *
Cô bán hàng nhìn cô bé mười sáu tuổi ngập ngừng bước đến :
- Hôm qua mẹ em đã mua quyển sách này ở đây phải không chị?
- Hôm qua... Mẹ em là ai? À... Có phải bà bán đậu hũ không?
- Dạ phải.
- Có chuyện gì vậy?
- Em đã học xong quyển một rồi mà mẹ em không biết nên... Chị đổi dùm em tập hai được không?
- Nhưng... Mẹ em đã viết vào sách rồi, làm sao tôi bán cho người khác được?
- Viết? - Cô bé mở to mắt - Mẹ em viết?
- Tôi viết dùm. Em không mở sách ra sao?
Cô bé ấp úng :
- Em đã thuộc lòng quyển sách này, vả lại mở ra em sợ dơ khó đổi. Xin lỗi chi... Em không biết mẹ em đã...
Cô bán hàng nhìn theo cô bé đang dợm chân quay ra. Cô suy nghĩ rất nhanh :
- Này cô bé, đưa đây tôi đổi cho.
Cô bé nhìn cô bán hàng rồi cúi lật trang đầu của quyển sách trên tay. “Con yêu quý của mẹ...”
- Thôi, chị... Em không đổi đâu - Cô bé nhẹ lắc đầu. Ánh mắt cô bé đọng lại nơi bàn tay của cô bán hàng đặt trên quầy - Lời yêu thương của mẹ được viết bởi bàn tay này. Trái tim cô bé thổn thức đập.
Cảm thấy bàn tay mình nong nóng, cô bán hàng rụt tay lại. Khả năng giao tiếp linh hoạt thường ngày biến mất, cô lặng im nhìn cô bé ôm quyển sách màu xanh bước đi giữa trời trưa nắng.

 
Chị Bình mất đi để lại hai đứa con, đứa con gái mười một tuổi và đứa con trai tám tuổi. Cả hai đều ngoan nên anh Bình cũng đỡ lo, nhưng cũng rất khó khăn. Anh là tài xế, có chuyến xe một hai ngày đã về, có chuyến năm ngày, có chuyến cả tuần. Hai đứa nhỏ đi học thì thôi, về cứ đứng ngoài sân đòi có ba mới chịu vô nhà. Mà anh thì không phải là đàn bà để lẩn quẩn ở nhà hoài được, vả lại còn phải kiếm tiền. Nghề của anh bao nhiêu năm nay đã quen, đâu dễ gì thay đổi được. Suy đi tính lại, anh bàn với bà chị ban ngày cho anh gửi hai đứa cơm nước bên đó, tối bà chị cho đứa con trai lớn qua ngủ với hai đứa bên này coi dùm nhà cửa đêm hôm luôn thể.
Trước kia đi học về luôn có hai bịch chè hay trái ổi má đi chợ mua để dành cho hai đứa. Má thường nhắc hai đứa tắm trước khi ngủ trưa cho mát. Chiều thức dậy thế nào cũng có hai trái bắp luộc hay hai chùm nhãn... Tối đến, má coi bài vở của hai đứa và những tối không có ba, má thường kể chuyện cho nghe hoặc gợi chuyện cho hai đứa líu lo đến lúc ngủ, quên nhớ ba.
Ở với cô thì khác, khác đến tủi thân. Cô chỉ quan tâm đến một việc là tới bữa thì ép hai đứa ăn thật nhiều. Phải ăn nhiều khi không thấy ngon miệng là một cực hình. Hai đưa vừa ăn vừa rơm rớm nước mắt.
- Cô bận quá, ba cháu có gửi tiền đây, lấy mua cái gì cho em ăn vặt đi Thảo.
Thảo dắt em Tuấn ra đầu ngõ ăn hàng. Bán cho con nít, chén chè dường như lưng hơn, củ khoai nhỏ hơn và gói xôi ít mè hơn...
Ban đầu Thảo thấy tủi thân ghê gớm nhưng rồi dần dần cô bé tức giận. Cô bé lườm bà bán hàng, không thèm mua quà ở gánh đó nữa. Có chuyến ba đi mà quên gửi tiền ăn vặt lại nhà, con bà cô ăn hàng nhai nhỏn nhoẻn, bà cô vô tâm quên chú ý đến hai đứa.Thảo cắn môi dắt em đi ra xa :
- Đừng thèm khóc, Tuấn. Bữa nào ba về tụi mình ăn tha hồ.
Mỗi chuyến đi anh Bình thường có quà về. Quà của bạn hàng đi xe của anh tặng cho chứ chẳng phải anh mua. Với anh, cho con tiền là gọn nhất. Áo quần, giày dép, cặp vở, tiền trường anh gởi bà chị sắm sửa cho con đầy đủ. “Con của mình mất mẹ mà có thiếu thốn gì đâu” - Trên đường xa mỗi khi nhớ con anh hay tự nhủ vậy.
Anh không biết rằng con bà cô thường hay đi chơi khuya tới giờ ngủ mới về và hai đứa con của anh vừa học bài vừa nhấp nhỏm nhìn ra cửa đợi tiếng gõ. Sợ nhất là những đêm mưa, tiếng mưa trên mái tôn nghe rùng mình làm sao.
Sợ hoài rồi cũng quen. Cô bé Thảo thường thầm thì dỗ dành cu Tuấn :
- Ngủ đi em! Có chị đây mà!
Mỗi khi ba về cô bé Thảo chạy thật nhanh từ nhà bà cô về nhà mình và quét tước dọn dẹp. Cô bé sai phái em Tuấn y như mẹ :
- Tuấn, lau bàn đi em.
- Tuấn nè, coi chừng té kìa. Dẹp cái đòn đi.
- Tuấn nè, lên hỏi ba tối nay có uống cà phê không?
Và cô bé không quên chà đôi dép của ba thật sạch như má vẫn làm.
Cuối năm học hai đứa đợi ba về để khoe với ba tấm giấy khen tiên tiến. Má hay nó “Ba làm lụng cực khổ, hai con ráng học hành cho ba vui”. Vậy là hai đứa háo hức đợi ba về.
- Giỏi quá ta - Ba liếc qua tấm bằng khen và đi tắm.
Mặt hai đứa thuỗn ra, nước mắt đong đầy. “Giỏi quá ta”, rồi thôi. Má không bao giờ như vậy. Má sẽ cầm hai tấm bằng khen lên đọc thật kỹ, rồi má ôm hai đứa vào lòng “Con của má ngoan quá”. Má sẽ mua quà thưởng cho hai đứa và sẽ nấu một nồi chè thật nhiều, má sẽ luôn miệng lặp đi lặp lại “Con của má ngoan quá, con của má giỏi quá đi thôi”...
Cô bé Thảo rưng rưng nước mắt nhìn tấm bằng khen trên bàn, còn cu Tuấn òa khóc. Cô bé dỗ em :
- Đừng khóc. Để chị thưởng cho em.
- Chị biết gì mà thưởng! - Cậu bé khóc to hơn.
- Sao lại không biết? - Cô bé tự ái buột miệng - Để chị thưởng cho Tuấn cái xe tăng nghen?
- Thật không?
- Thật mà.
Cô bé nhịn một tuần không ăn hàng để mua cho em chiếc xe tăng và nắn nót viết tờ giấy dán bên hông xe hàng chữ “Em của chị ngoan quá. Em của chị giỏi quá đi thôi”.
* * * * *
Ba nhớ những dịp quan trọng như ngày giỗ mẹ, ngày tết, ngày khai trường... Nhưng những ngày khác như Quốc tế thiếu nhi, ngày Mùng năm tháng năm thì ba không nhớ. Thảo biết chắc như vậy. Giờ thì cô bé hiểu ra rằng ba không phải là má! Và cô bé nghiễm nhiên thay má nhớ những ngày đó cho em. Thật ra bản thân cô bé cũng không chú ý đến lễ lạc nếu bọn trẻ trong xóm không bàn tán xôn xao :
- Ê, Quốc tế thiếu nhi cơ quan ba tao cho mỗi đứa một món quà to lắm.
- Mùng năm tháng năm nhà tao nấu xôi chè với cơm rượu, nhà mày có nấu không?
- Có - Thảo trả lời và đi ra chợ mua một bịch chè lớn về san ra mấy cái chén nhỏ.
Cậu bé Tuấn vừa ăn vừa khen ngon vừa hỏi :
- Có cơm rượu không chị Thảo?
* * * * *
Gần đến ngày Trung thu, Thảo dắt em đi dọc theo các gian hàng bán lồng đèn. Cô bé nuốt nước miếng nhìn cái lồng đèn kéo quân treo trên cao rồi đưa mắt nhìn qua dãy lồng đèn con cá con thỏ đủ kiểu đủ màu lấp lánh.
- Mình mua cái lồng đèn con thỏ nghen Tuấn?
- Ứ... Em thích lồng đèn chiếc thuyền kia!
- Con thỏ đẹp hơn... - Cô bé bối rối nhìn giá tiền ghi ở đuôi thuyền.
- Ứ... em thích chiếc thuyền.
Cô bé tần ngần khá lâu. Nếu mua con thỏ thì được hai cái, còn mua chiếc thuyền thì được một thôi.
Như để trêu ngươi, người bán hàng lấy thêm bốn cái lồng đèn chiếc thuyền treo lên cao, những lá cờ phấp phới bay.
- Ừ, thì mua chiếc thuyền - Thảo nói thật nhanh và cảm thấy tiếc ghê gớm.
Đúng rằm mà ba vẫn chưa thấy về. Chiều, hai chị em về nhà sớm. Trong khi Tuấn tíu tít gắn đèn cầy vào chiếc thuyền thì Thảo quét nhà, lau bàn ghế.
Nếu có má thì thế nào cũng có bánh nướng bánh dẻo và má coi nhà cho hai đứa đi chơi. Còn bây giờ thì... Thảo liếc mắt nhìn ra nhà sau vắng tanh, lấy giọng cứng cỏi :
- Tuấn đi rước đèn với mấy đứa, để chị coi nhà cho.
Thảo mong Tuấn nói “Em ở nhà với chị” nhưng nhìn bộ dạng hớn hở của Tuấn, cô bé hiểu rằng lúc này nó không nghĩ tới ai khác. Tuấn cũng giống ba thôi! Ơ... nhưng mà không phải vậy, Tuấn còn nhỏ quá mà. Mắt cô bé cay cay.
Tuấn xách lồng đèn chạy đi rồi, Thảo khát nước quá mà không dám xuống nhà sau uống nước. Cô bé ngồi thu lu trước cửa, chưa bao giờ cô bé mong ông anh họ như lúc này. Trăng vằng vặc trên trời, lũ con nít quanh xóm kéo nhau chạy qua xóm khác, người lớn cũng rủ nhau đi chơi. Sự yên lặng đáng sợ làm sao.
Cô bé gục cằm lên gối, nước mắt chảy ra.
Giọng cu Tuấn réo từ xa :
- Chị Thảo ơi! Ba về! Ba mua lồng đèn đẹp lắm nè.
Không kịp xỏ dép, cô bé vụt chạy ra đường.
Cu Tuấn đi đầu, tay phải kiêu hãnh đưa cái lồng đèn kéo quân, tay kia cầm cái lồng đèn chiếc thuyền. Ba đi bên cạnh, lũ con nít đông đúc kéo theo sau...
- Ba ơi!... - Thảo lao đến bên ba - Ba mua...
Cô bé định nói “ Ba mua lồng đèn cho tụi con hả ba” nhưng cô bé khựng lại vì rõ ràng chỉ có một cái lồng đèn kéo quân trên tay cu Tuấn, còn tay này của ba cầm một hộp bánh, tay kia trống không.
Cô bé òa khóc.
* * * * *
Anh Bình chạy khắp phố để tìm mua cho con gái một cái lồng đèn giống cái anh đem về nhưng các quán đều đóng cửa. Giờ này ai còn bán lồng đèn nữa. Không làm sao dỗ cho con bé nín được, anh bất lực nhìn khuôn mặt ướt nhòe của con gái :
- Cái lồng đèn đó là của bà bạn hàng mua cho chứ ba đâu có biết. Nín đi, con. Mai ba sẽ mua cho con một... một... Mà con thích cái gì?
Trong giấc ngủ cô bé vẫn còn thổn thức.

 
Buổi khai giảng là một đêm có trăng. Trăng thường là điềm lành, tôi nghĩ vậy. Đêm, trường có vẻ khác trường ban ngày cách đây ba năm... Nhưng hàng phượng già thì vẫn vậy. Tôi chạm tay vào lớp vỏ xù xì nghe như có một tiếng vọng đâu đây. Dưới gốc phượng này tôi và Tiến ngồi mơ mộng bài thơ tình đầu tiên. Trang, cô bạn được tặng bài thơ bật khóc như nhận phải bức điện báo tử khiến Tiến nổi khùng. Rồi sau hàng loạt cuộc thi thanh lịch, duyên dáng, Tiến phán một câu xanh rờn :
- Mày biết tại sao người ta luôn đặt phần thi ứng xử ở vòng sau cùng không?
- Sao?
- Vì nếu đó là vòng thi đầu tiên thì chẳng có người đẹp nào lọt tới vòng hai, đừng nói đến chung kết.
Câu nói khiến Tiến trở thành kẻ tử thù của bọn con gái, nó phải chuộc tội bằng bao nhiêu là ổi, xoài, cóc, me.
Tôi đi qua hành lang dài và... một sự tình cờ thật hay. Lớp đúng là lớp cũ. Cảm giác khó tả lâng lâng trong tôi. Đúng cái bảng đen bị lẹm một tí ở góc phải và ô cửa sổ nhìn ra một khoảng trời xanh. Không còn suy nghĩ, tôi bước vào phía chỗ ngồi của mình cách đây ba năm. Mặt bàn còn đó vết khắc trái tim và mũi tên đậm xuyên, màu máu tím loang lổ và chừ ký loằng ngoằng của Tiến.
Tôi ngồi xuống, hình như tất cả vẫn như xưa.
* * * * *
Không! Không phải vậy...
Một mình tôi giữa nhừng học viên lớn tuổi. Tôi một mình như cái xe đạp của tôi một mình giừa những chiếc Cub dựng chật hành lang lớp.
- Sao cậu còn trẻ mà không học lớp ngày? - Người ngồi cạnh hỏi tôi sau tiết học đầu tiên.
Tôi, trẻ? Ông lầm đó thôi. Hoặc chính những trận sốt rét rừng khiến tôi có vẻ gầy hơn tuổi.
Học viên nói chuyện xì xào, cô giáo nhăn mặt gõ tay lên bảng. Ngày xưa lớp tôi bàn về ổi xoài, thơ tình và picnic... Còn bây giờ, tôi nghe xì xào quanh mình giá xe, giá vàng, giá đất đai...
Tôi lặng thinh ngồi nhớ ba năm quân ngũ. Ba năm dài tôi chỉ mong ngày về tiếp tục đi học. Vậy mà sao lại thế này? Cái bảng đen mang hình dáng của một cánh rừng, dòng phấn trắng là hàng cây nối tiếp hàng cây, rừng rậm mênh mông. Năm thằng gác trạm, trạm cách đồi mười cây số. Mùa mưa, gạo hết, thuốc hết... Nửa đêm, hai thằng lên cơn sốt, hai thằng băng rừng về đồn lấy thuốc. Lấy được thuốc về, đổ ra sốt luôn.
Cơn sốt đi qua, thèm một tờ báo, cũ cũng được! Đêm không trăng, thèm một ánh điện. Thỉnh thoảng, có đơn vị kết nghĩa nào từ thành phố vào, một hai cô gái hát bài ca về lính, khi các cô về, năm thằng dệt mộng suốt ba năm.
Ô cửa sổ cũng khác, khoảng trời xanh trước kia trong trẻo, yên lành giờ có khi là một mảng tối không trăng sao, chẳng gợi mơ ước gì, chỉ thấy lành lạnh.
Mấy đêm nay, học viên xì xào bàn với nhau về tang lễ của bà nội ông kia, rồi tiếp theo đó là sinh nhật ba tuổi của một con ông khác... Tôi bắt đầu nhớ tên tuổi quê quán của vài vị quan chức, có lẽ một ngày không xa, tôi sẽ thuộc luôn quyển danh bạ điện thoại. Mình có cần điều đó không?
* * * * *
Khác nhất là Trang.
Ngày trước tôi lẽo đẽo theo sau Trang một quãng xa xa, chỉ cần một cái lườm là tôi sung sướng suốt tuần. Trang hay khóc và tôi thường quýnh quáng. Chuyện vui buồn Trang thỉnh thoảng kể tôi nghe.
Lâu lâu một lần, Trang đến lớp đợi tôi về. Nhìn dáng Trang co ro ngoài hành lang dài nhập nhoạng gió đêm, tôi muốn chạy ào ra choàng lấy vai Trang, nói với Trang rằng cuộc sống rồi sẽ tốt đẹp như ngày xưa dưới hàng phượng vĩ chúng tôi đã mơ ước. Nhưng rồi tôi không giám nói gì. Tôi dắt xe cạnh Trang, bóng hai đứa ngả dài dưới hàng điện đường khi mờ khi tỏ.
- Tiến hỏi Bình học đến đâu rồi?
- Trang trả lời sao?
- Trang nói sang năm Bình thi đại học.
Tôi bật cười. Đó là cách Trang nhắc nhở tôi.
- Lỡ Bình thi rớt thì sao?
- Bình phải đậu!
Cái giọng như ra lệnh này cũng rất khác xưa.
* * * * *
- Xin chào! - Gã Tây bước vào quán nhìn mọi người bằng đôi mắt xanh lơ, phát âm thật rõ ràng và nghiêm trang khiến câu chào trịnh trọng một cách buồn cười.
- Ông dùng gì, thưa ông? - Cô tiếp viên duyên dáng hỏi bằng tiếng Anh.
Hắn nói gì đó, một sự pha trộn dễ sợ giữa tiếng Anh và tiếng Việt, rồi hắn lắc đầu thất vọng khi cô tiếp viên bưng ra một ly cà phê sữa.
- Không, không phải.
Không ai hiểu gì cả cho đến lúc Trang đến. Hắn vô cùng vui thích khi thấy có người hiểu được thứ ngôn ngữ kinh khủng của hắn.
Người ta kể hắn gọi Trang là “Baby”.
Một hôm hắn xách đến quán một chùm chòi mòi và hỏi Trang :
- Đây là loại trái cây địa phương phải không, Baby?
- Ông đã ăn thử chưa?
- Ăn thử?
Trang ngắt một trái ngậm vào miệng. Tôi tưởng tượng khuôn mặt Trang lúc ăn chua, hẳn là dễ thương lắm. Hắn cũng cắn một trái và ngay lập tức tuôn ra một tràng. Cả quán cười rộ.
- Trái này không ngon, nhất là đối với nam giới - Trang nói.
- Người bán không tốt - Hắn phẫn nộ - Người bán nói ngon.
- Không phải họ không tốt - Trang phản đối - Có thể đối với họ là ngon.
Hắn im lặng một chút rồi mỉm cười :
- Baby, cô có lý!
Hắn bê đến quán quyển tự điển Việt-Anh. Có trời mới hiểu tại sao hắn muốn nói tiếng Việt đến vậy.
- Baby, cô tên gì?
- Trang!
- Trang... nghĩa là gì?
Người ta kể lại tôi nghe, Trang có vẻ thú vị khi gã Tây thắc mắc về tên gọi của cô.
- Đó là tên của một loại hoa! - Trang giải thích.
- Không phải là cái bàn thờ sao? - Gã hỏi thật nghiêm trang.
* * * * *
Ảnh hưởng của hai trận bão liên tiếp khiến vườn rau, vườn dưa, vườn cà, sinh kế của gia đình tôi chỉ là những bãi bùn lầy nhão nhoét. Tôi đọc thấy bao nhiêu lo âu mệt mỏi trong mắt mỗi người.
Thế là tan giấc mộng về cái xe đạp của thằng em kế, tan bộ áo dài mới cho đứa em gái, tan món tiền gởi làm quà cho nội, tan cái radio cho ba tôi định mua thay cái cũ đã quá rè, tan cả số tiền tôi cần luyện thi đại học.
Tất cả lẳng lặng dọn vườn. Phải bắt đầu lại, phải làm lại, không còn cách nào khác. Những thận rau mơn mởn hôm qua giờ là rác rưởi. Mưa lất phất bay vào mắt.
Cả ngày hì hục với cái vườn trống rỗng, tối, tôi không muốn đi đâu nừa, và hình như cũng chẳng còn gì để mà chờ đợi.
Trang đến, cô nhìn quanh rồi lẳng lặng vào nhà xếp sách vở vào túi, ấn vào tay tôi :
- Đi, Bình!
- Thôi, nghỉ một hôm, mệt quá!
- Con trai gì mà...
Mặc kệ sự đời! Con trai, đàn ông hay cậu bé gì cũng được. Thời buổi này làm con gái dễ sống hơn thì phải. Baby... Baby... Cô có người sẵn sàng lo cho tất cả và một chỗ làm dành sẵn của một công ty nước ngoài. Tại sao cô không gật đầu đi cho khỏe đời? Và tôi cũng được yên thân nữa, tôi sẽ dễ quên một điều không đáng nhớ.
- Trang về đi! - Tôi buông thõng.
- Trang đưa Bình đến trường.
- Tôi không phải con nít - Tôi nổi cáu.
- Bình là con nít đó thôi!
Cái giọng khiêu khích này thật là khác xưa.
* * * * *
Lớp vắng hơn phân nửa. Nghe nói có một bữa chiêu đãi ở nhà hàng lớn nhất nhì phố. Thấy giáo liếc qua những dãy bàn trống, chỉ cười nhẹ, chẳng nói năng gì.
- Lớp nhìn giống quán cà phê ế quá! - Người cạnh tôi thì thầm.
Một sự so sánh buồn cười. Chắc ông này hay ngồi quán nhâm nhi cà phê lắm. Tôi cũng hay đi quán, mỗi quán đến một lần cho biết, vậy thôi. Có một quán tôi biết rất rõ, rất hay hỏi thăm về nó, nhưng chưa bao giờ bước chân lên ngưỡng cửa.
- Tại sao mày không dám đến đó hả Bình? Sao không đến thử một lần đối mặt với điều gặm nhấm mày bấy lâu?
Tan học, tôi để mặc đôi chân đưa mình đi. Tôi chọn một bàn thật khuất. Lạy trời Trang đừng thấy tôi. Nhưng lỡ chính cô bưng cà phê ra cho tôi thì sao?
Thì chúng tôi sẽ nói với nhau nhừng điều cần phải nói trong một cuộc đụng độ như vậy. Gã Tây hay còn ai khác nữa? Rồi tôi sẽ đứng lên, sẽ bỏ đi... Ô! Trang, cô bạn thuở học trò của tôi ơi! Chúng ta đã có những tháng ngày thật đẹp!
Tôi ngồi suốt hai tiếng đồng hồ, căng mắt quan sát. Trang đâu?
- Ở đây có hai Trang, anh hỏi Trang nào?
- Trang sinh viên đi làm thêm...
- À, nghỉ nửa tháng nay rồi.
- ... Sao vậy?
- Có một ông Tây thích nó, con trai ông chủ ghen, gây sự cho nó nghỉ.
Ra vậy! Điều này người ta chưa nói cho tôi biết. Một cảm giác kỳ lạ dâng lên, vừa nhẹ nhõm, vừa tức tối. Tôi nhảy lên xe đạp nhanh đến nơi Trang ở, một căn phòng nhỏ xíu có đến bốn cô thuê chung.
Tôi giộng mạnh cửa. Trang thò đầu ra. Sao đến hôm nay tôi nhận ra Trang rất gầy?
- Chuyện gì vậy?
Câu hỏi lo âu và khuôn mặt thất sắc của Trang khiến tôi nhớ ra bây giờ đã đến nửa đêm. Tôi vuốt mặt, lắc đầu, bật ra :
- Trang nghỉ ở quán rồi hả?
Cô gật đầu như một phản xạ. Rồi giọng cô cao lên :
- Sao Bình biết quán Trang?
- Biết lâu rồi! - Tôi nói thật nhanh.
- Lâu rồi? - Cô lặp lại, giọng vỡ ra thẫn thờ.
- Rồi Trang định làm gì?
- Thì sẽ kiếm việc gì đó, dạy kèm hoặc dán bao bì...
Có một điều gì đó thật đau xót trong giọng của Trang. Có điều gì? Trời ơi, tôi không thể hiểu nổi. Tôi nóng nảy xoay nắm đấm cửa. Trang bước hẳn ra ngoài, mái tóc lòa xòa trên vai.
- Bình về đi! - Giọng cô sũng nước.
- Trang... sao vậy?
- Bình về đi! - Cô lập lại và òa khóc nức nở.
- Trang... có chuyện gì vậy?
- Bình biết lâu rồi... mà không một lần đến quán đón Trang về - Vai cô run lên bần bật trong tiếng nấc.
Tôi chôn chân trên thềm. Cái thằng tôi ngu dại ơi! Cuộc đời thì khắc nghiệt và đầy cám dỗ. Vậy mà tôi để mặc cô ấy một mình chống chỏi.
- Nín đi, Trang...

 
- Ông ngoại ơi! Sao cuộc đời thật không có ông Bụt cô Tiên hở ông?
Ông ngoại ngẩng đầu lên. Cô bé Hạ Chi nhìn ông chăm chăm đợi câu trả lời. Ông ho húng hắng, bối rối trước đôi mắt trong veo. Rồi chòm râu bạc rung nhẹ theo nụ cười móm mém :
- Có đó cháu à!
- Ở đâu, ông? Sao cháu chẳng thấy?
- Kìa! Hãy nhìn thằng bé bên kia đường. Cháu thấy gì không?
Hạ Chi thấy gì? Một thằng bé trong bộ quần áo cũ mèm, vành mũ cong queo để lộ khuôn mặt bụi bặm, đôi dép dưới chân mòn vẹt và đỏ quạch. Nó ngồi bệt trên vỉa hè, lưng dựa vào mảng tường vôi in đầy dấu bàn tay, mắt lơ láo nhìn quanh.
- Thằng Vinh đầu bò chứ ai. Nhưng cháu muốn thấy ông Bụt cô Tiên mà.
- Cháu hãy là cô Tiên của nó đi! Cháu mở tủ lạnh lấy thức ăn, đập con heo đất mua bộ áo quần hoặc đôi giày tặng nó. Cháu nói sao cho nó chịu nhận và cháu sẽ là cô Tiên của nó.
Hạ Chi bối rối. Cô Tiên là như vậy sao?
- Nhưng... Cô Tiên phải có hào quang...
- Khi cháu là cô Tiên của thằng Vinh, nó sẽ thấy hào quang quanh cháu.
Được trở thành cô Tiên là một điều thú vị lạ lùng. Có bé hỏi câu quan trọng nhất :
- Nhưng... lỡ mẹ cháu la?
- ... Không sao. Mẹ không biết đâu.
Lẽ ra phải nói “mẹ không la đâu” nhưng ông ngoại không thể nói vậy được. Bằng câu trả lời “mẹ không biết đâu”, ông đã đồng lõa với cô bé trong việc lén mẹ lấy thức ăn trong tủ lạnh đem cho thằng bé nổi tiếng đầu bò trong khu phố.
Hạ Chi đâm ra ngượng ngùng khi thằng Vinh đầu bò thường nhìn cô với một kiểu nhìn thấp thoáng nụ cười trong mắt. Khuôn mặt bụi bặm của nó tươi tỉnh hẳn lên khi cô bé ngang qua, hình như có câu chào hỏi thầm thì trong gió. Có lần đang cãi nhau với mấy đứa bụi đời, thằng Vinh vội ngậm miệng lại khi thấy Hạ Chi từ đằng xa. Lần đầu tiên trong cuộc sống vỉa hè, nó chịu nhịn đứa khác.
- Lỡ mưa xuống, bạn ở đâu? - Hạ Chi hỏi.
- Thì... cũng tìm ra một chỗ mà ở. Còn... Chi nói chuyện với tui không sợ mẹ la hả?
- Mẹ tôi thường vắng nhà.
Những câu trao đổi luôn châm dứt bằng việc thằng Vinh vò nhàu cái mũ trước khi chụp lên đầu :
- Thôi, Chi đi đi! Lỡ có ai thấy họ nói Chi chới với thằng bụi đời... Tui cũng không lấy quà của Chi nữa đâu.
- Sao vậy?
- Mỗi lần nhận quà của Chi, tui thấy sao sao đó.
- Bạn mà không nhận tôi buồn ghê lắm - Cô Tiên nhỏ xịu mặt.
- Thôi đừng buồn, đưa đây tui cầm.
Mân mê cái mũ mới trong tay, thằng Vinh lúng búng :
- Khi nào trên trường có đứa ăn hiếp Chi, cứ nói cho tui biết.
* * * * *
- Lúc cháu rót nước cho ông uống thuốc hoặc cháu quạt cho ông ngủ... cháu cũng là cô Tiên của ông đó!
Ông ngoại hôn lên trán cô bé và vuốt ve mái tóc tơ óng mượt bằng bàn tay run run. Ông yêu lắm rồi, ánh thương yêu trìu mến và cả bứt rứt hiện lên trong đôi mắt mờ đục :
- Ông muốn làm điều gì hay cho cháu. Hạ Chi thích gì nhất?
Cô bé mười ba bối rối. Nhưng cô bé đã có sẵn câu trả lời :
- Cháu muốn nhìn thấy vầng hào quang của mẹ.
Mặt ông ngoại nhăn nhúm lại. Giọt nước mắt đùng đục ứa ra đuôi mắt :
- Mẹ sẽ là cô Tiên của cháu, Hạ Chi! Một ngày nào đó... Rồi sẽ có ngày cháu hiểu đươc mẹ. Cháu hãy là cô Tiên của mẹ.
Hạ Chi rất muốn làm cô Tiên của mẹ nhưng mẹ không cần điều đó. Mẹ liếc mắt qua học bạ của bé :
- Đứng nhất hả? Tốn bao nhiêu tiền của cho ăn học mà học không nên thân thì chỉ là đồ con bò.
Cô bé co rúm người lại. Cô bé không muốn là “đồ con bò”.
Mẹ thờ ơ liếc mắt qua giấy mời họp phụ huynh học sinh :
- Họp với hành!
Có lần Hạ Chi vẽ tặng mẹ bức tranh Hàng Cau Quê Ngoại - Cô bé là một cây cọ non xuất sắc của câu lạc bộ năng khiếu. Bức tranh được vẽ với bao hy vọng sẽ làm cho mẹ vui lòng. Và hình như mẹ cũng có xúc động, nhưng chỉ một chút thôi. Rồi mẹ quên ngay bức tranh chứ không mua kính lồng khung treo lên tường phòng khách như đã hứa. Hàng Cau Quê Ngoại cuộn tròn rồi lãng quên.
Mẹ không thương mình! Cô bé lờ mờ nhận ra điều tàn nhẫn đó.
Có lần điện cúp, ông ngoại bảo cô bé lấy quạt giấy ra quạt cho mẹ. Mẹ phẩy tay :
- Thôi, nóng nực thím.
Mẹ cũng không cần mình! Cô bé cảm nhận một cách tuyệt vọng.
May mà còn có ông ngoại và thế giới cổ tích của ông!
Nhưng ông sắp mất rồi. Cô bé co người lại mỗi khi nghe tiếng ông thở hổn hển trên giường. Mái tóc ông nhúm nhó như nắm bông.
- Hạ Chi, ông có cái này cho cháu - Ông ngoại mò mẫm trong lưng lấy ra một túi vải nhỏ. Ông lộn trái cái túi, lấy ra một đôi bông tai kiểu dáng xa xưa - Của bà ngoại để lại đó. Cháu cất giấu thật kỹ phòng sau này. Ông tiếc là không có thêm gì cho cháu. Hạ Chi, hãy nhớ...
- Nhớ gì hở ông?
- Tội nghiệp. Nếu ông còn sống thêm được nữa thì chẳng bao giờ ông nói - Ông ngoại áp đôi tay cô bé vào gò má nhăn nheo - Đừng bao giờ nói với ai, kể cả mẹ, hãy cất giấu nơi nào chỉ mình cháu biết.
- Mẹ không thương cháu phải không ông? - Câu hỏi ấm ức bao ngày tháng bật ra thành lời đẫm nước mắt.
- Sẽ có lúc cháu hiểu điều đó. Nhớ lời ông nói đây, cháu yêu quý của ông... Mai này dù cho cuộc đời có đưa đẩy đến đâu thì...
Cô bé không nghe hết điều ông nói và cũng không kịp hiểu hết.
Đám tang ông diễn ra lặng lẽ, có thằng Vinh lò dò đi theo sau một khoảng xa xa.
Ngôi nhà chỉ còn lại bà mẹ và cô bé. Mẹ buôn bán ngoài chợ suốt cả ngày, rồi còn đi thu tiền hàng tiền họ đến khuya mới về. Giữa ngôi nhà trở nên thênh thang hơn vì cô đơn, cô bé khóc hết nước mắt. Tiếng chuột chạy, tiếng mèo kêu, tiếng guốc ai gõ rất gần và tiếng gió lùa qua ô cửa...
Anh công an khu vực buộc phải chú ý đến ngôi nhà này vì các ô cửa sổ luôn sáng ánh đèn, ánh sáng lóe lên từ những khung kính giữa đêm khuya đầy vẻ bất ần. Và trước cổng luôn là thằng Vinh đầu bò nổi tiếng ngổ ngáo nửa nằm nửa ngồi, đôi chân bẩn thỉu thập thò dưới giàn hoa tím.
Một đêm anh công an nghe được đoạn đối thoại giữa hai đứa :
- Mẹ Chi đêm nào cũng đi đến khuya lắc khuya lơ vậy hả?
- Ừ!
- Tui thấy mẹ Chi không giống mẹ người ta - Giọng thằng bé vang lên rành rỏi giữa bóng tôi ngả xuống của trụ cổng sừng sững vuông vức - Nếu không có họ hàng thì cũng kiếm một người làm để coi nhà coi cửa với Chi chớ.
- Tôi không biết! - Câu trả lời ước sũng - Bạn tốt với tôi quá. Nếu không có bạn chắc tôi không dám ở nhà đâu.
- Không ở nhà thì đi đâu?
- Tôi không biết. Cứ chạy đại ra đường đông người...
- Bộ Chi tưởng ra đường sướng lắm hả?
- Sao bạn ra đường vậy?
- Không biết. Lớn lên thấy mình ở sẵn ngoài đường rồi.
Im lặng một chút.
- Hay là... bạn vào nhà tôi ngủ.
- Không được đâu. Lỡ mẹ Chi về thấy thì sao?
- Mẹ tôi không để ý đâu. Về nhà là mẹ tôi đi ngủ ngay.
- Thôi... tui ngủ đây quen rồi. Chi vô ngủ đi. Tui hứa là không bỏ đi bất chừng đâu mà sợ.
- Để tôi lấy cho bạn cái mền.
Thằng Vinh ậm ừ như muốn từ chối nhưng tiếng muỗi vo ve rất rõ nên khi Hạ Chi đem cái mền ra thì nó im lặng cầm lấy.
Anh công an trở thành nhân chứng của tình bạn giữa hai đứa bé. Đêm đêm, khi đi tuần khu vực, thế nào anh cũng dừng lại dưới hiên nhà kế bên lắng nghe hai đứa trò chuyện. Đứa bên trong cánh cổng cao cao những hàng song, đứa ngoài bóng đêm xào xạc. Đứa thanh mảnh trong những bộ váy áo màu sáng, chùm tóc nhổng đuôi gà lúc lắc dải nơ, đôi bàn tay vịn hàng song sắt ngón trắng trẻo thon thon; đứa đen đủi trong bộ áo quần nhàu nát, mớ tóc xù ra như rễ tre và giọng nói sớm khàn đi. Nhưng hai đứa có chung một thứ là sự đơn độc. Và có chung một điều nữa là thế giới cổ tích ông ngoại để lại khiến cho đứa này lấp lánh hào quang trong mắt đứa kia.
Một buổi tối anh công an quyết định đến gần hai đứa bé. Anh xuất hiện giữa ánh đèn đường vàng vàng từ xa hắt tới, cây đèn pin trên tay anh mở một vùng sáng rộng đủ soi bóng cả ba.
Thằng Vinh bật người ra sau, khuôn mặt đang thư giãn hiền hòa vụt bặm lại căng thẳng, nó lùi hai bước.
- Cứ tự nhiên, Vinh. Chú chỉ đến chơi với hai đứa thôi.
Nó không tin, lùi một bước nữa, quai hàm cứng lại. Nó sợ anh công an đã đành mà sợ nhất là Hạ Chi nhìn thấy nó bị công an lôi đi. Chiều nay nó vừa đánh nhau với bọn xóm trên một trận.
- Chú công an ơi! - Hạ Chi kêu lên.
- Chú chỉ... Vinh... đừng sợ! - Anh công an đưa tay trong một cử chỉ thân thiện.
Bao nhiêu là hoài nghi trong đôi mắt đen quen nhìn đời bất trắc, thằng Vinh quay lưng bỏ chạy.
Bên trong song cửa sắt, Hạ Chi bật khóc.
- Cháu yên tâm ngủ đi. Chú sẽ thay Vinh đứng đây cho đến khi mẹ cháu về.
* * * * *
Giờ đây là một tình bạn giữa ba người. Anh công an nhanh chóng hiểu được cô bé đã có một ông ngoại tuyệt vời như thế nào. Anh phác một kế hoạch: Đề nghị bà mẹ của cô bé cho phép sử dụng ngôi nhà rộng để mở lớp học tình thương cho trẻ em vỉa hè.
- Chú làm thầy giáo hả? - Thằng Vinh hỏi.
- Có thể là chú hay một người khác.
- Nếu người khác dạy, cháu không rủ mấy đứa học đâu - Thằng Vinh nói cương quyết.
- Ừ! Thì chú dạy.
Nhưng mẹ Hạ Chi quay ngoắt người khi anh vừa thốt lên đề nghị. Sự từ chối quyết liệt khiến anh ngạc nhiên. Địa điểm không phải là điều quá khó khăn, có thể mở lớp tại Ủy ban phường cũng được. Nhưng anh muốn mở tại nhà cho Hạ Chi bớt đơn độc. Vậy mà...
Nỗi nghi ngại hình thành và lớn dần trong anh công an. Anh nhanh chóng khám phá ra sự sang giàu của ngôi nhà chỉ là lớp vỏ mỏng manh. Gian hàng tạp hóa của bà tạo dựng từ những món nợ to lớn và ngôi nhà đã bị cầm cố từ lâu. Đơn thưa kiện bà lừa đảo gửi đến công an ngày một nhiều. Số phận của cô bé Hạ Chi chỉ cách số phận thằng Vinh một bước ngoặt. Đây quả là một đòn trời giáng đối với cô bé thích chuyện cổ tích.
- Hạ Chi, cháu thích gì nhất? - Anh ân cần hỏi. Anh thật lòng muốn làm một điều gì cho cô bé, thật lòng không muốn trên đường đi tuần ban đêm có thêm một đứa bé co ro trên vỉa hè.
Hạ Chi ngước mắt nhìn anh công an. Trước lúc mất, ông ngoại cũng hỏi câu này. Cô bé tưởng như ông đang hiển hiện đâu đây.
- Nói đi, Hạ Chi, cháu thích gì nhất?
Cô bé nhè nhẹ lắc đầu. Cô bé đã trả lời câu hỏi này với ông ngoại rồi. Tuyệt vời như ông ngoại mà không đưa mẹ đến gần cô bé được thì chú công an này làm sao...
* * * * *
- Chi oán chú lắm - Thẳng Vinh bật ra, mắt nó tối sầm.
- Chú biết! - Anh công an buồn rầu gật đầu.
- Chi nói chú giả bộ làm thân rồi kêu người bắt mẹ Chi đi tù!
Chưa bao giờ gánh nặng của bổn phận lại đè lên vai anh công an đến thế. Miệng anh đắng ngắt :
- Mẹ Chi bị bắt là do nợ nần quá lớn.
- Nhưng ngôi nhà bị người ta chiếm rồi. Giờ Chi ở đâu?
- Chuyện ngôi nhà đợi pháp luật xử. Trước mắt, hai đứa đến với chú.
Thằng Vinh nhìn anh dò xét. Nó muốn tin anh, nhưng cô bạn nhỏ của nó đâu rồi?
Hai người tìm thấy Hạ Chi bên mộ ông ngoại, ông Bụt thân thương của cô bé! Bộ đồ màu hồng bê bết đất và găm đầy gai cỏ. Cô bé khóc đến kiệt sức. Anh công an cúi xuống, cô bé không giãy ra nổi nhưng đôi mắt nhìn anh tuyệt vọng đến nỗi anh khựng tay lại.
Hai vai cô bé co lại như một con ốc nhỏ xíu giữa những ngôi mộ nhấp nhô.
- Để tui dắt Chi về! - Thằng Vinh cầm tay cô bạn nhỏ.
Căn phòng của anh công an nhỏ xíu. Một cái giường cá nhân, một cái tủ gỗ, một cái bàn nhỏ và vài cuốn sách...
- Hạ Chi ngủ trên giường, Vinh và chú nằm dưới đất. Cứ như vậy đã. Mai mốt tính sau.
Đi làm về, anh công an nhìn thấy một giỏ thức ăn to tướng trên bàn.
- Gì vậy hai đứa?
- Ngày mai cháu đi thăm mẹ! - Hạ Chi nói nhỏ.
Anh công an thở dài :
- Sáng mai cháu đi học, rồi chiều chú chở đi.
- Không. Cháu không đi học nữa đâu.
- Cháu phải đi học!
- Cháu nghỉ! - Cằm cô bé nhô ra.
- Cháu phải đi học. Không phải chỉ có chú muốn mà Vinh cũng muốn vậy nữa - Anh công an nhìn Vinh cầu cứư. Thằng Vinh xộc hai bàn tay vào nhau :
- Đi học là đúng rồi. Không đi học thì đi đâu?
- Còn bạn thì sao? Bạn có cần học đâu?
- Đó là tại... từ nhỏ đến giờ đâu có ai biểu tui đi học.
Hạ Chi lúc lắc mái tóc rồi cạp mắt xuống :
- Mai đi học về cháu đến trại giam luôn.
- Chú đến trường đón cháu, hai chú cháu mình cùng đi.
- Cháu đi một mình!
- Cháu không nên đến đó một mình.
- Nhưng cháu không muốn đi với chú đến chỗ mẹ cháu - Cô bé nghẹn ngào.
Thằng Vinh rụt rè :
- Tui đi với Chi được không?
Đường đến trại giam không giống đường đến trường học, không giống đường đến nhà văn hóa học lớp năng khiếu. Mồ hôi Hạ Chi túa ra, gót chân cô bé nhức nhối. Cô bé thở phì phò...
Thằng Vinh ái ngại :
- Phải đi xe thồ thôi, tui có tiền nè.
Hai đứa đi đến góc đường gần nhất. Hai ba cái xe thồ nằm song song bên nhau, những ông tài xế sụp mũ khuất gần hết khuôn mặt, cổ áo dày cộm che sát cằm.
- Chú xe thồ ơi!
Người tài xế xe thồ hất mũ lên.
Hạ Chi sững sờ lùi lại - Thầy giáo chủ nhiệm!
Làm sao lại có thể thế này? Thầy giáo nghiêm trang trên bục, áo sơ mi trắng tinh. Lời giảng sang sảng giữa lớp.
Thầy đó sao? Cái mũ rộng vành màu xám và cái áo khoác ngoài màu xanh lá bám đầy bụi. Bàn tay dò cây bút đỏ trong sổ điểm, khiến bao học sinh hồi hộp giờ đặt lên yên xe dường như quá mệt mỏi và chẳng còn mấy uy lực. Mới sáng nay, bàn tay này vừa khoanh tròn một điểm 0 như bỏng lửa vì Hạ Chi không thuộc bài.
- Thưa thầy... - Hạ Chi lắp bắp.
- Em đi đâu về đường này?
Giọng nói thân thuộc vang lên là giọt cuối cùng làm tràn ly thương tổn. Đúng là thầy rồi! Cô bé không làm sao hiểu kịp. Gió cuốn những trang đời bay qua rất vội và cô bé bay vèo từ cổ tích đến sự thật trần trụi không kịp nghĩ suy.
* * * * *
Thầy giáo làm tiếp điều mà anh công an đành phải dừng lại. Mẹ cô bé cuối cùng cũng đã thôi câm lặng. Bà nhìn thầy giáo bằng đôi mắt của một kẻ không còn mấy thiết tha với cuộc đời :
- Tóm lại là thầy muốn gì ở tôi?
Giữa khung cảnh ảm đạm của khu nhà thám nuôi phạm nhân, vai người đàn bà rũ xuống. Bà không có dáng vẻ của tay trùm làm ăn. Không có vẻ hằn học của một kẻ sa cơ thất thế. Ở bà là một sự buông xuôi cay đắng.
- Dạo này Hạ Chi học sút ghê gớm.
- Chẳng lẽ tôi xin ra tù để học giùm nó hay sao?
- Ngày ngày Hạ Chi chỉ nghĩ đến một việc là lần tới mua cái gì đi thăm bà. Tôi nghĩ... bà nên viết cho con gái vài dòng.
- Vậy ra đồ ăn gửi vào đây là của nó à?
- Chứ bà nghĩ của ai? Còn ai khác biết được bà thích gì và không thích gì?
Điều gì đó thoảng qua khuôn mặt hốc hác của người đàn bà.
- Tiền đâu nó có?
- Trước khi mất, ông ngoại tặng cho Hạ Chi đôi bông tai của bà ngoại. Cô bé đã bán đi để mua quà thăm bà.
- Cả ba tôi cũng không thương tôi - Bà ôm mặt - Ông đã tặng cho con bé mà không để lại cho tôi chút gì!
- Ông cụ đã để lại cho bà rất nhiều, đó là những gì ông dạy dỗ và tặng cho con gái của bà.
- Nó không phải là con của tôi - Nuớc mắt ràn rụa trên mặt người đàn bà - Tôi không được trời cho có con. Tôi xin nó về nhưng chồng tỏi vẫn bỏ đi với người khác. Tôi khổ lắm. Tôi muốn giàu, thật giàu để có cái gì đó với đời này... Nhưng chẳng có cái gì là của tôi cả. Chồng không, con không, của cải không...
Thầy giáo đã biết điều này. Thầy cúi đầu đợi người đàn bà nguôi nước mắt :
- Tôi nghĩ rằng bà có điều quý nhất. Một đứa con hiếu thảo nhất cũng không thể yêu thương cha mẹ nhiều hơn tình yêu của Hạ Chi dành cho bà. Tôi có đem theo giấy bút đây...
 

Gia sư - Nguyên Hương
 
Đã mang vào thư viện
 
Cảm ơn casau đã góp sức cho thư viện
 
📎 Xem tệp đính kèm