CANG-NGRÀO bước dài nhưng đi chậm. Giọng nói hơi lè nhè mà quả quyết. Dễ không đâu người ta hay nhầm cái bề ngoài bằng ở đây. Người ở đây trông bộ rụt rè khiêm tốn mà thực ra bản tính cực kỳ ương ngạnh và tự cao.
     Trong động, không mấy kẻ biếng lười: muốn sống trong cuộc đời sơn lâm, người dân không thể một phút nào không chiến đấu với cả tạo vật.
Sáng hôm ấy, Cang-Ngrào dậy thật sớm lên nương gặt lúa.
 
     Bình minh.
 
     Trên cỏ cây tha thướt dấu sương mù.
 
     Những chỏm núi xa vươn lên chân mây phơn phớt hồng, chờ đợi Thái dương. Trong lòng thung, lúa chín gục đầu dưới những hạt sương lấp lánh. Suối róc rách chảy, tung bọt trắng lên những hòn đá phủ rêu xanh. Chim chóc trên cành đua nhau hót. Trong không khí mát dịu thơm tho, vạn vật đều tưng bừng với ánh sáng, với sự không khoáng, sự thở hút, sự vẫy vùng giữa cái khung cảnh mỹ miều…
     Tuy vậy, một người giản dị như Cang-Ngrào, không thể đắm đuối trong sự mơ mộng vẩn vơ. Bối cảnh đẹp ấy, Cang-Ngrào chỉ thấy hớn hở tự cao.
     Tự cao về nỗi gì? Nào chàng ta có biết. Nhưng mỗi cá nhân há chẳng là cái cùng điểm của cả một giống nòi? Trong tâm hồn người tuổi trẻ ấy có cả cái đức tính kiên quyết, cũng như trong bắp thịt chẳng có cả cái sức khỏe của tổ tiên di truyền. Mà cảnh phì nhiêu nọ thì lại chính là cái công phu bao đời tích lũy cho đến ngày nay. Trăm năm về trước, đất này vốn là một cõi hoang vu, một nơi sào huyệt của cầm thú.
     Một ngày kia, dân động kéo nhau đến đấy, bói được quẻ tốt, bèn dừng bước phiêu lưu, quả quyết phá thiên hoang làm đất sinh cơ lập nghiệp. Họ xúm nhau chặt cây phát cỏ, đánh gốc bốc trà. Chỗ nào khô khan thì bắc nước vào; chỗ lụt lội quá, sẻ rãnh cho tiêu bớt nước đi. Công cuộc khai hoang cực kỳ nhiêu khê vất vả.
     Chẳng kể chi những bệnh tật, những hùm beo rắn rết, chính ngay cỏ cây cũng chưa dễ đã một lần thắng đoạt xong. Hôm nay phát được khoảng đất này, đốt rõ kỹ, dọn rõ sạch, mấy ngày sau nom lại, cỏ xanh đã mọng bằng đầu!
     Thế mà lâu dần sự chinh phục cũng phải thành công, thì đủ rõ trong cảnh mầu mỡ tốt đẹp kia, mỗi hòn đất, mỗi luống cày đã thấm biết bao giọt mồ hôi nước mắt.
     Cang-Ngrào nhìn những ruộng nương bát ngát lấy làm thỏa lòng.
     Cuộc chinh phục thiên nhiên, người xưa đã bắt đầu, thì ngày này chàng đang tiếp tục. Chàng rất tin cậy ở sức mình. Đã đành rằng hiện giờ không cần đến những trận công khai nữa, nhưng lúc nào cũng phải sẵn sàng để ứng phó với những cái mưu hại ngấm ngầm. Cỏ cây, có lẽ tự biết là con cưng của thợ Tạo, dù sao cũng chẳng cam lòng khuất phục hẳn người. Nó vẫn rình những lúc người trễ nhác, ngầm lẻn vào giữa hoa mầu, lấn hiếp giống ngô lúa, phủ kín hẳn vườn tược, len lỏi cả vào trong nhà…
     Cang-Ngrào – cũng chẳng như hết thảy mọi người đồng chủng – vẫn lấy sự cần cù nhẫn nại ấy làm phận sự, lấy sự tự do làm lẽ sống. Những dân tiếp cận ít khi thấy khoe khoang rằng đã chiếm được lòng yêu của một cậu trai hay một cô gái động Đèo Hoa. Mà chính vì lẽ ấy, cuộc nhân duyên với Peng-Lang khiến cho Cang-Ngrào bội phần sung sướng. Trai gái một động lấy nhau cỗi rễ hai bên càng thêm khăng khít trong cái nguồn sâu của dòng giống.
     Cang-Ngrào vẫn nhớ rằng cuộc nhân duyên của anh ta và Peng-Lang đã bắt đầu chính cũng ở trên nương lúa hiện giờ anh đang gặt.
     Câu chuyện gặp gỡ ấy cách đây đã bốn năm tròn.
     Nguyên một hôm, cảnh nương này vừa phát xong, Cang-Ngrào đang cặm cụi đánh nốt mấy gốc lau già, anh bỗng nghe tiếng động, ngẩng đầu trông thì, trên đỉnh gò, Peng-Lang đứng lặng nhìn anh, in cái bóng dáng thướt tha lên nền mây trong biếc. Năm ấy, Peng – Lang mới mười sáu tuổi, đẹp lắm. Áo xiêm theo chiều gió phất phơ. Đôi nụ hoa rung động dưới chiếc yếm thêu lộng lẫy. Lần ấy là lần thứ nhất, Peng-Lang búi tóc quàng khăn ,vuông khăn vải gai trắng nõn viền mấy đường hoa lối triên dịu dàng: Peng-Lang đã đến tuổi cặp kề. Cô nhoẻn miệng cười:
-         Cang-Ngrào! Anh làm gì đấy?
     Cang-Ngrào trả lời ấp úng.
     Peng-Lang lại gần. Chiếc khăn bịt tóc bỗng bị gió thổi bay xuống đất. Cang-Ngrào cúi nhặt đưa trả Peng-Lang, dưới lần vải mỏng, mười ngón tay gặp nhau, hai linh hồn cùng rung động…
     Cang-Ngrào nhìn Peng-Lang, sắc mặc hồng hồng diễm lệ, cả tâm tình lưu lộ trong tia mắt long lanh…
     Cang-Ngrào muốn nhân dịp ấy ngỏ lời cầu thân, nhưng chỉ ấp úng được một câu: - “Peng-Lang à!”
     Peng-Lang nhìn Cang-Ngrào và rút cái trâm ngà đưa cho, đoạn thủng thỉnh xuống đồi…
 
     Bốn năm trời! Thời gian chỉ thay đổi cái dung nhan ấy. Peng-Lang vẫn thướt tha yểu điệu, xxieem áo vẫn phất phơ theo chiều gió thổi. Đôi nụ hoa vẫn thổn thức dưới làn yếm mỏng và chiếc khăn thêu vẫn làm rạng rỡ gương mặt trắng hồng…
 

 
            CANG-NGRÀO bước dài nhưng đi chậm. Giọng nói hơi lè nhè mà quả quyết. Dễ không đâu người ta hay nhầm cái bề ngoài bằng ở đây. Người ở đây trông bộ rụt rè khiêm tốn mà thực ra bản tính cực kỳ ương ngạnh và tự cao. 
            Trong động, không mấy kẻ biếng lười: muốn sống cuộc đời sơn lâm, người dân không thể một phút nào không chiến đấu với cả tạo vật. 
            Sáng hôm ấy, Cang-Ngrào dậy thật sớm, lên nương gặt lúa. 
            Bình minh. 
            Trên cỏ cây tha thướt dấu sương mù. 
                     Những chỏm núi xa vươn lên chân mây phơn phớt hồng, chờ đợi Thái dương. Trong lòng thung, lúa chín gục đầu dưới những hạt sương lấp lánh. Suối róc rách chảy, tung bọt trắng lên những hòn đá phủ rêu xanh. Chim chóc trên cành đua nhau hót. Trong không khí mát dịu thơm tho, vạn vật đều tưng bừng với ánh sáng, với sự không khoáng, sự thở hút, sự vẫy vùng giữa cái khung cảnh mỹ miều... 
                     Tuy vậy, một người giản dị như Cang-Ngrào, không thể đắm đuối trong sự mơ mộng vẩn vơ. Đối cảnh đẹp ấy, Cang-Ngrào chỉ thấy hớn hở tự cao. 
                     Tự cao về nổi gì? Nào chàng ta có biết. Nhưng mỗi cá nhân há chẳng là cái cùng điểm của cả một giống nòi? Trong tâm hồn người tuổi trẻ ấy có cả cái đức tính kiên quyết, cũng như trong bắp thịt chàng có cả cái sức khỏe của tổ tiên di truyền. Mà cảnh phì nhiêu nọ thì lại chính là cái công phu bao đời tích lũy cho đến ngày nay. Trăm năm về trước, đất này vốn là một cõi hoang vu, một nơi sào huyệt của cầm thú.
            Một ngày kia, dân động kéo nhau đến, bói được quẻ tốt, bèn dừng bước phiêu lưu, quả quyết phá thiên hoang làm đất sinh cơ lập nghiệp. Họ xúm nhau chặt cây phát cỏ, đánh gốc bốc trà. Chỗ nào khó khăn thì bắc nước vào; chỗ lụt lội quá, sẻ rãnh cho tiêu bớt nước đi. Công cuộc khẩn hoang nhiều khê vất vả.
            Chẳng kể chi những bịnh tật, những hùm beo rắn rết, chính ngay cỏ cây cũng chưa dễ đã một lần thắng đoạt xong. Hôm nay phát được khoảng đất này, đốt rõ kỹ, dọn rõ sạch, mấy ngày sau nom lai, cỏ xanh đã mọc bằng đầu! 
            Thế mà lâu dần sự chinh phục cũng phải thành công, thì đủ rõ trong cảnh màu mỡ tốt đẹp kia, mỗi hòn đất, mỗi luống cày đã thấm hết bao giọt mồ hôi nước mắt.
            Cang-Ngrào nhìn những ruộng nương bát ngát lấy làm thỏa lòng. 
            Cuộc chinh phục thiên nhiên, người xưa đã bắt đầu, thì ngày nay chàng đang tiếp tục. Chàng rất tin cậy ở sức mình. Đã đành rằng hiện giờ không cần đến những trận công khai nữa, nhưng lúc nào cũng phải sẵn sàng để ứng phó với những cái mưu hại ngấm ngầm. Cỏ cây, có lẽ tự biết là con cưng của thợ Tạo, dù sao cũng chẳng cam lòng khuất phục hẳn người. Nó vẫn rình những lúc người trễ nhác, ngầm lẻn vào giữa hoa mầu, lấn hiếp giống ngô lúa, phủ kín hẳn vườn tược, len lỏi cả vào trong nhà...
            Cang-Ngrào - cũng như hết thảy mọi người đồng chủng – vẫn lấy sự cần cù nhẫn nại ấy làm phận sự, lấy sự tự do làm lẽ sống. Những dân tiếp cận ít khi thấy khoe khoang rằng đã chiếm được lòng yêu của một cậu trai hay một cô gái động Đèo Hoa. Mà, chính vì lẽ ấy, cuộc nhân duyên của Peng-Lang khiến cho Cang-Ngrào bội phần sung sướng. Trai gái một dòng lấy nhau cổi rễ hai bên càng thêm khấn khít trong cái nguồn sâu của dòng giống. 
            Cang-Ngrào vẫn nhớ rằng cuộc nhân duyên của anh ta và Peng-Lang đã bắt đầu chính cũng ở trên nương lúa hiện giờ anh đang gặt. 
            Câu chuyện gặp gỡ ấy cách đây đã bốn năm tròn. 
            Nguyên một hôm, cánh nương này vừa phát xong, Cang-Ngrào đang cặm cụi đánh nốt mấy gốc lau già, anh bỗng nghe tiếng động, ngẩng đầu trông thì, trên đỉnh gò, Peng-Lang đứng lặng nhìn anh, in cái bóng thướt tha lên nền mây trong biếc. Năm ấy, Peng-Lang mới mười sáu tuổi, đẹp lắm. Áo xiêm theo chiều gió phất phơ. Đôi nụ hoa rung động dưới chiếc yếm thêu lộng lẫy. Lần ấy là lần thứ nhất, Peng-Lang búi tóc quàng khăn, vuông khăn vải gai trắng nỏn viền mấy đường hoa lối triện dịu dàng: Peng-Lang đã đến tuổi cặp kè. Cô nhoẻn miệng cười:
            -           Cang-Ngrào, anh làm gì đấy? 
            Cang-Ngrào trả lời ấp úng.
            Peng-Lang lại gần. Chiếc khăn bịt tóc... ???
 
 
 
 
 
 
 
            Hai vợ chồng ông trương giàu có vào bậc nhất hàng động. Được thế, ai cũng biết là nhờ ở bà trương, một người nội trợ đảm đang cơ chỉ. 
            Hiện giờ, chán ruộng cấy, hai ông bà có ngót trăm mẩu, trâu cày năm chục con. Ấy là chưa kể những nương sắn, nương ngô rải rác chỗ một vài mẩu, nơi năm bảy sào. 
            Mà càng giàu, ba trương càng tham công tiếc việc. Bà biết rằng ruộng nương là những của cải chắc chắn hơn là tiền bạc bỏ hòm, nên vẫn cố sức làm cho mỗi ngày một nhiều một tốt thêm. 
            Từ sáng sớm bà đã cuốc xới, vun gốc , nhổ cỏ chất đống phơi khô để rồi đốt lấy tro. Cái vui thích nhất của bà là ngắm nghía những thửa ruộng, những cánh nương xanh tốt, không lẫn một sợi cỏ xấu nào. 
            Trừ những ngày có công việc hệ trọng, thỉnh thoảng nếu ông trương muốn xơi thịt một con gà, con vịt thì lần nào cũng bị bà gạt phắt đi: 
            -           Ông tưởng vợ chồng mình giàu lắm à? Nhờ trời tuy đủ bát ăn thật, nhưng đã lấy gì làm thừa thãi mà ông vội vung tay quá trán. 
            Ông bà hiếm hoi chỉ được một mình Peng-Lang là gái. Nếu mai sau gả chồng, cơ nghiệp tất sẽ về tay con rể. Vì vậy, bà trương chỉ ước ao cho Peng-Lang một người lắm của, không cần phải tiêu lạm sang cái gia tài này. Bà rất không bằng lòng Cang-Ngrào. Từ sau bữa ăn hỏi, bà lại càng mong có dịp nào phá cuộc nhân duyên tai hại ấy. 
            Anh chàng kiết xác mùng tơi có ngấp nghé Peng-Lang, hẳn chỉ vì tiền. Nhưng hắn có quyền gì được dòm nom thế? Nhà hắn, từ cha đến con đều nghèo khổ. Vậy cớ sao hắn không an phận? Đống tiền mồ hôi nước mắt của bà khi nào lọt vào tay những thứ ấy mà hòng! 
            Peng-Lang ở ngoài vào, định múc cháo ngô cho đàn vịt con ăn. 
            -           Dị (mẹ) ngồi làm gì đấy? 
            -           Dị toan ra chợ mua cho con mấy vuông nhiễu để che mặt hôm nhà trai đến đón dâu. Nhưng sau nghĩ kỹ lại thôi... 
            -           Sao lại thôi? 
            -           Vì dị không muốn gả con cho Cang-Ngrào nữa.
            -           Ai làm thế?... 
            -           Ta làm thế. Peng-Lang à, thử nghĩ... 
            -           Con nghĩ rồi. Con xin đoan rằng... 
            -           Đừng đoan ước gì cả!... Hãy cho vịt ăn đi rồi vào đây dị bảo. 
            Peng-Lang lo ngại, nhưng cũng lại bếp múc cháo ngô quãi cho đàn vịt đang ríu rít chờ ăn dưới gầm sàn. Mấy nái lợn lang ụt ịt lại tranh. Peng-Lang phải vớ cái sào nửa xua đuổi luôn tay, đàn vịt mới được no. Chặt diều, chúng kéo nhau xuống ngòi bơi lội đến chập tối mới về. 
            -           Dị bảo gì con? 
            -           Gùng nỉ ọ! Dị quyết không gả con cho cái thằng đồ khốn Cang-Ngrào!... 
            -           Cang-Ngrào không phải thằng đồ khốn đâu nè! 
            Lịch sự và giàu có nhất động, con phải chọn người chồng tươm hơn nó mới coi được. 
            -           Cang-Ngrào tươm lắm!... Cang-Ngrào rất yêu con!... 
            -           Yêu của thì có! 
            -           Phấy! Dị nói sai! Dị không biết Cang-Ngrào! 
            -           Có, dị biết Cang-Ngrào là một thằng ăn cắp! 
            -           Không đâu! Dị coóng lảo! 
            Hai mẹ con lúc ấy hệt như hai kẻ thù. Một đằng quả quyết bênh vực ái tình của mình. Một đằng tàn khốc cho thỏa lòng ngờ ghét. Bà trương đứng phắt dậy, quắc mắt nhìn Peng-Lang: 
            -           Ừ, tao không cần phải nói nhiều. Tao là mẹ, là chủ cái nhà này. Sau khi tao chết, Peng-Lang muốn làm gì tùy ý. Nhưng tao còn, tao muốn Peng-Lang phải vâng lời. Đồ gái hư! Tao vất vả nuôi con, giờ con khôn lớn, con cãi vã đấy chăng?... Gùng nỉ à! Gia mấn thẩy nè!... 
            Peng-Lang ôm mặt khóc.
            Ông trương đi thăm «lần» nước vừa về, thấy vậy hỏi: 
            -           Cái gì thế, Peng-Lang?...
            Bà trương rít lên: 
            -           Cái gì à?... Tôi bảo nó... tôi nghĩ kỹ rồi... không bằng lòng gả nó cho Cang-Ngrào... nó cãi nhau với tôi... xấu lắm! Mun sả!...
            -           Phá (cha) xem! Dị bảo Cang-Ngrào là đồ ăn cắp, con bảo nội Đèo Hoa chẳng ai bằng Cang-Ngrào...
            -           Ừ, Cang-Ngrào nết na, thật thà lắm! Nhưng thôi, Peng-Lang hãy xuống bảo nó cho trâu về, cho lợn ăn và đuổi gà vịt vào chuồng đi nè. Để phá nói chuyện với dị. 
            Cổ họng như thắt lại, Peng-Lang gạt nước mắt xuống thang. 
            Lúc công việc xong, Peng-Lang rửa chân lên nhà, thì cơn phong ba chừng đã tạnh. Tuy vậy bữa cơm chiều hôm ấy lặng lẽ khác thường...
            Trời tối lâu rồi: ông trương, bà trương đã đi nằm. Bên cạnh bếp, Peng-Lang âm thầm ngồi xe sợi. Cô buồn lắm! Việc nhân duyên của cô ai ngờ bị ngăn trở. Mà cái trở lực lại chính là dị cô! Peng-Lang thở dài bỏ guồng ra ngồi bên cửa sổ. Trước mặt cô là cái lặng lẽ của đêm trường. Trên nền trời ràng rạng ánh trăng suông, mây đen ngổn ngang từng đám như những con quái vật nằm yên. Dựng lên đằng chân trời, rừng cây biến thành những khối lù lù bí mật. Không khí ráo hoảnh, hơi có tiếng động cũng rung lên như pha lê.
            Trên mặt đồng phẳng lặng, mấy khóm cây đứng cù rù... 
            Peng-Lang lắng nghe những tiếng mà phàm người không sinh trưởng ở đây không sao thấy được. Cái tịch mịch vô cùng ấy, đối với cô, ngầm chứa không biết bao nhiêu tiếng thì thầm kín nhiệm. Ban ngày, tiếng người, vật át đi cả, nhưng đêm đến cái đại huyền bí lại bắt đầu. 
            Peng-Lang mơ màng... 
            Thốt nhiên, cô chú ý: xa xa có tiếng chân người đi lại. 
            Con chó vàng nằm ngoài thích cũng đánh hơi, hậm hực. 
            Một cái bóng đen lại gần cổng. Peng-Lang cúi nhìn : Cang-Ngrào! Chắc Cang-Ngrào đi canh nương, nhân qua lối ấy, dừng lại nhìn suông cho đỡ nhớ... 
            Peng-Lang bồi hồi cảm động, muốn gọi, muốn nói mấy lời êm ái, nhưng chỗ cô ngồi chỉ cách buồng mẹ cô nằm có một bức phèn... 
            Cang-Ngrào đứng lặng một lúc lâu mới thủng thỉnh bước đi, đầu cúi gục, dáng buồn rầu... 
            Mặt trăng thoáng hiện qua kẽ mây thưa. Sương mù gói cảnh vật trong bức màn sô trắng. 
            Trong cõi đìu hiu, vụt nghe chim từ-qui ra rả: 
            -           Quéc quéc!... Quéc quéc!... 
            Một tiếng bên đông, một tiếng bên tây, hai tiếng gọi của hai tấm lòng cô tịch vượt tìm nhau qua khoảng đêm tăm... 
                        Đôi ta như chim từ qui, 
            Ngày thì họp mặt, tôi đi đàng nào?...
 
 
 
 
 
 
 
 
            PENG-LANG à, sắp sở áo rét đi thôi, mồ đôông rồi! 
            Thực ra mới cuối mùa thu. Nhưng, khí hậu đường rừng lạnh sớm; vả, nói gì thì ông khán Thi cũng trừ hào như thế. Nhân qua đây, ông ghé thăm ông trương. Thấy vắng chủ nhân, ông hút xong điếu thuốc lào, liền vớ vội cái nỏ ra ngay, nói còn phải đi rừng kiếm con gà, con rim gì về làm rau ăn. 
            -           Peng-Lang ổ nhé! Gia ning báo chây! 
            Tiễn chân ông khán ra đầu thang, Peng-Lang nhìn trên cảnh vật, quả nhiên cái vẻ thắm tươi của những ngày mùa hạ đã tàn rồi. 
            Trời mây ủ rũ, cây cỏ phai màu. Những dải núi xa càng xa thăm thẳm, chìm ngập trong khoảng sương mù. Rừng cây lặng lẽ xác xơ. Mặt đồng không phơi gốc rạ, trống rỗng đìu hiu... Thỉnh thoảng, con quạ đen thẳng cánh bay xa, kêu mấy tiếng thì trong tâm hồn người ta cũng như trên cảnh vật, cái cảm giác về sự chết càng bâng khuâng, mau mác. 
            Mưa lạnh lẽo sắp tới rồi. 
            Ngày mưa gió sẽ tiếp theo ngày mưa gió, triền miên và ray rứt. 
            Cuộc đời rồi sẽ đầm đìa những nước, giá rét căm căm... 
            Trên nhà, dưới ruộng, ngoài ngõ, trong vườn, từ chỗ ăn nằm, đến nơi chuồng chan, hết thảy đều ướt át, nhớp nhúa, bẩn thỉu, lầy lội. 
            Nước làm cho chuột bọ kéo lên nhà. 
            Nước làm cho áo xống mốc meo, lúa má nảy mầm đâm mộng. 
            Nước làm cho củi đuốc ẩm ướt, rừng núi khó khăn, cuộc sống gieo neo cơ cực... 
            -           Ừ, mùa đông sắp tới, nhưng này, Peng-Lang, không xuống thăm ổ gà, đứng làm gì đấy? 
            Peng-Lang vâng lời mẹ, xuống ổ gà lượm trứng, đoạn, cô thắt dao ra cổng, nói là vào gò kiếm mấy đoạn vỏ khoai. Kỳ thực, Peng-Lang đi tìm Càng-Ngrào. 
            Từ khi biết ý bà trương chẳng ưa mình, Cang-Ngrào không thường lui tới nhà Peng-Lang nữa, hết sức tránh sự phiền lòng cho bà «mẹ vợ». 
             Nhưng Peng-Lang... Peng-Lang vẫn tìm cách gặp Cang-Ngrào. 
            Những cuộc gặp gỡ ấy chẳng lâu la gì. 
            Những người, suốt đời sống với sự lặng lẽ của tạo vật, có cần chi nói nhiều. Chỉ một vài câu cũng đủ hiểu lòng nhau. 
            -           Cang-Ngrào nhỉ, sắp trở rét rồi! 
            -           Không đâu, Peng-Lang à... rét thế nào sớm vậy... sương mù rồi sắp tàn... 
            -           Gia sẳng (1) Cang-Ngrào!...
            -           Gia-sẳng Peng-Lang!...
----------------
(1) Tôi yêu
            Thế là hai người chia tay, ai về nhà nấy, cũng thổn thức, cũng hớn hở như đã đứng cùng nhau hàng giờ, đã cùng thề non hẹn biển...
            Sau bữa cơm trưa, ông trương có việc phải sang Xuân-huy, bà trương ra xem gặt nốt cánh ruộng Cầu-giang. 
            -           Peng-Lang ở nhà nhớ đem cái áo bông của dị vá lại mấy chỗ chuột cắn nhe. 
            -           Chém chuối cho lợn ăn xong, con sẽ vá áo của dị. 
            Bà trương ra cổng. 
            Peng-Lang xuống nhà làm việc. 
            Lúc nàng rửa chân lên thang, bỗng có tiếng gọi: 
            -           Trong nhà có ai không? 
            -           Có, hỏi gì? 
            Ngay cổng vào, Peng-Lang thấy một người trai trẻ lạ mặt, đầu đội mũ trắng, mình mặt bộ áo tay vàng, chân đi giầy ống, một tay dắt ngựa.
            Peng-Lang ngần ngừ, sau đánh bạo đi ra. Cô bỡ ngỡ nhìn thì thấy người lạ sắc mặt tuy hơi trắng xanh mà có vẻ tươi cười ý nhị, cặp mắt to, đen lay láy và sáng như đèn. 
            Người lạ ngả mũ chào. Cách cử chỉ lễ phép ấy cảm Peng-Lang vô cùng. 
            -           Tôi muốn hỏi ông trương. 
            -           Ông trương đi vắng rồi. 
            -           Cô có biết lúc nào ông về không? 
            -           Không... tối. 
            Người tuổi trẻ tiến sát đến trước mặt Peng-Lang, nhìn chằm chặp. Cô phát ngượng, quay ra chỗ khác, hai má đỏ hồng. Peng-Lang chưa thấy người con trai nào có cặp mắt nhìn êm ái như thế. 
            -           Thưa cô, cái gò Sắn ở cánh rừng kia là của ông trương nhà ta phải không? 
            -           Phải đấy. 
            -           Cả cái đầm lớn dưới chân gò? 
            -           Cả cái đầm. 
            -           Ông nhà ta có định bán hoặc cho thuê cái gò và cái đầm ấy chăng?
            -           Tôi không biết. Ông muốn mua à? 
            -           Tôi muốn dựng trên gò ấy một cái nhà để mùa đông này thỉnh thoảng có vào đây săn đêm lấy chỗ nghỉ chân. 
            -           Ông thích săn bắn à? 
            Chàng lạ mặt cười: 
            -           Thích lắm! 
            -           Mai ông lại mà hỏi phá tôi xem. 
            -           Vâng, mai tôi đến. Nhưng phần có, cô cũng nói giúp tôi nhé. 
            -           Nói giúp ông? Tôi biết thế nào mà nói giúp được. Tôi quen biết ông bao giờ!... 
            Peng-Lang lúc ấy đã hết rụt rè, nhìn thẳng vào mặt người lạ. 
            -           Cô không quen tôi nhưng tôi quen cô lắm!... 
            -           Mai ông cứ chịu khó đến nói chuyện với phá tôi lần nữa. 
            -           Chịu khó? Cô làm như tôi ở tỉnh vào đây vất vả lắm? 
            -           Đường xa mà khó đi thật đấy chứ. 
            -           Đường xa đã có ngựa. Vả, cô không biết đó thôi, tôi mến cảnh Đèo Hoa, vì Đèo Hoa có một vài vật quí giá vô cùng... 
            Peng-Lang ngạc nhiên hỏi : 
            -           Vật quí giá ấy là? 
            -           ... là cặp mắt đẹp nhất đời của Peng-Lang! 
            Cô thẹn đỏ mặt. Chàng trẻ tuổi mủm mỉm cười, nhảy lên lưng ngựa đi thẳng. 
            Peng-Lang nhìn theo. Chưa bao giờ cô nghe ai nói với mình như thế. Người ta lại biết cả tên cô nữa!... 
            Peng-Lang cảm động, linh hồn nàng như thoáng qua một trận gió xuân. Cô nghĩ đến những câu nói của Cang-Ngrào so với lời người lạ, một đằng êm đềm khéo léo, một đằng thô kệch nặng nề biết chừng nào! Cô ngẫu nhiên so sánh như thế, chứ thực ra chẳng có ý gì! Ồ! Cang-Ngrào hãy yên lòng! Cang-Ngrào có thể yên lòng được!...

 
Những lời nói của chàng trẻ tuổi chốc chốc lại văng vẳng bên tai Peng-Lang. 
            Cô thú thật với lòng rằng những lời ấy đã cảm động cô một cách dịu dàng thấm thía, đã mở cho cô thấy một thế giới lạ, có những hương sắc tản kỳ... 
            Sáng hôm nay, tưởng rằng cái cảm giác say sưa lúc đầu đã qua, mình đã trở về với khung cảnh cũ, Peng-Lang cố làm mặt thản nhiên: 
            -           Chà! Dù sao anh chàng ấy cũng chỉ là một «người lạ»!    
 
                              Đã hoàn tất cho cuốn truyện này
 
Chúc Đinh Nam Khương và Nguyen Đ Thanh luôn vui
 
                                              📎 Xem tệp đính kèm  

Trang 95... 151
 
 
 
            Hết sức mua chuộc lòng yêu của Peng-Lang, Hoài-Anh mấy hôm sau, nhờ bà trương đưa tặng cô một chiếc áo «bombay» màu tàn nhang, một chiếc khăn nhung tía, một quần lĩnh Sài-gòn, một đôi áo cánh lụa, một đôi giày cườm xanh, nu tai, nhẫn, nước hoa, và phấn sáp. Bà trương hiểu cái ngụ ý của món quà quá hậu, lấy làm tự cao vô cùng. Nhưng Peng-Lang không khỏi phân vân. Cô chỉ e rồi dơ dáng đại hình, làm trò cười cho chúng bạn. Khốn thay! Cái tia sáng cuối cùng của lương tâm ấy đã bị bà trương dập tắt! Bà muốn cho con gái mình giống hệt như những cô thiếu nữ tỉnh thành, vì như thế sẽ làm cho cái mơ ước của bà chống thực hiện.
            -           Thì con hãy cứ trang điểm vào để dị ngắm xem!... 
            Peng-Lang vâng lời. Thân thể vốn mềm mại sẵn, nên bộ cánh thị thành nó càng tăng vẻ yêu kiều diễm lệ của Peng-Lang. Bà trương vui sướng quá: 
            -           Gùng nỉ lồi!... Thế này ai không bảo Peng-Lang là gái phường phố nè!... Thử xoa ít phấn, dính môi son xem nào... 
            Peng-Lang mở hộp phấn và lọ nước hoa nhài... 
            Ông trương ở ngoài về, đứng sững nhìn con, mắt trợn ngược, mồm há hốc: 
            -           Vẩy! Cái gì thế!... Peng-Lang à dơ lắm!... 
            Bà trương quắc mắt lườm chồng: 
            -           Này ông, kệ nó mà! 
            -           Tôi không ưng cho Peng-Lang...
            -           Chính tôi bảo nó mặc thử đấy. Người ta có lòng tốt... 
            -           Tốt à?... Đã chắc tốt hay xấu!... Tôi thì tôi... 
            -           Ông ấy!... cứ nghe ông, người ta dễ phải nghi ngờ cả từ cái bóng mình mà đi!... 
            -           Nói cho tử tế!... dị nó đừng tưởng Hoài-Anh chịu lấy đến thứ Peng-Lang làm vợ!... 
            -           Sao lại không? Peng-Lang có đui què mẻ sứt gì?...
            -           Dù thực như ý dị nó tưởng đi nữa, cũng chẳng hay ho gì cho nhà ta! 
            -           Hay lắm!... Con gái mình lấy chồng chủ hiệu, còn gì nữa!... 
            -           Tôi không muốn cho Peng-Lang về sau lại như nàng Yến, con quan châu Sơn-dương. 
            -           Làm sao? 
            -           Nàng Yến cũng ham lấy chồng Hà-nội, rồi sau chẳng chịu được cảnh tha hương cách địa, nhớ nhà quá, đâm ốm mòn mà chết!...
            Bà trương gắt: 
            -           Nhưng mà Peng-Lang không về ở Hà-nội, chỉ ra tỉnh... cách đây chẳng xa xôi gì. Lúc nào nhớ nhà, nó có thể sớm đi tối về được... Ông cứ tùy lòng nó là hơn. 
            -           Tùy lòng nó! Lòng nó đã thuộc về Cang-Ngrào rồi!
            -           Thôi đi!... Cái đồ chó ghẻ ấy!
            -           Peng-Lang! dị mày nói thế đấy, mày nghĩ sao? Mày có còn thiết Cang-Ngrào không? 
            Peng-Lang buồn rầu: 
            -           Con bao giờ cũng thiết Cang-Ngrào. 
            -           Có thế chứ! Cang-Ngrào là người cùng giống nòi ta, con lấy nó có thể chắc được. Đừng mơ tưởng hão, phá chẳng đành lòng để cho con một ngày kia phải như nàng Yến!...
 
 
 
 
 
            Từ hôm ăn cơm ở nhà ông trương về, Cang-Ngrào không có ý gặp Peng-Lang nữa. Đã đành đối với Peng-Lang, anh chưa mất hẳn tấm lòng tin, nhưng lòng tin ấy giờ đã như bọc vào trong một lớp mây u ám. 
            Tiếc thay! Mùa cày cấy chưa tới! Cang-Ngrào muốn nhọc nhằn mài miết cái thể phách mình để họa may linh hồn có thoát được những sự u uất, buồn rầu. Cả ngày vớ vẫn trong nhà, anh lấy làm khó chịu. 
            Cụ tổng Khoan thấu rõ nỗi lòng của con nên thương lắm! Tuy nhiên, cụ không hỏi han lôi thôi gì cả, cho rằng sự đau khổ càng không có dịp đá động đến, càng chóng tiêu tan.
            Cang-Ngrào vì vậy chỉ trơ trọi một mình với một khối sầu. Đêm đêm, muốn tìm sự khuây khỏa trong giấc ngủ cũng không sao được. Anh trằn trọc thâu canh, mặt thường nhìn theo mảnh trăng cô độc giữa trời... Thỉnh thoảng, một tiếng vạc bỏ lửng trên ngàn sương lạnh càng khiến cho tâm hồn em thêm man mác đìu hiu... 
            Cụ tổng hỏi con: 
            -           Cang-Ngrào không đi săn à? 
            -           Không, con không thiết. 
            Cang-Ngrào từ chối như thế thực cũng lạ lắm, vì tính anh xưa nay rất ưa săn bắn. Thì ra, khi chính mình đang bị thống khổ, người ta hay sinh mối từ tâm đối với kẻ khác, nhất là với giống vô tri. Cang-Ngrào bắt đầu coi sự săn bắn như một cách biểu lộ lòng độc ác, vì nó chỉ là một cái trò chơi gieo rắc sự thương đau. 
            Cang-Ngrào không oán trách gì Peng-Lang. Dù sao anh vẫn sẵn lòng tha thứ cho cô mà chỉ hờn giận một mình kẻ đã toan xô đẩy cô vào con đường sai lạc: Hoài-Anh.
            Phải, muôn điều tán khổ của anh chỉ là do Hoài-Anh, cậy mình sang trọng giỏi trai, muốn làm cho Peng-Lang phải mê mẩn để lợi dụng cái sắc đẹp của cô. Hắn đã cố phá hoại hạnh phúc đời mình, Cang-Ngrào còn tha thứ hắn sao được? 
            Đối với cái nhà xinh đẹp kia, Cang-Ngrào coi như một cái gai trước mắt, cần phải bỏ đi. Anh hằn học tức tối, sau bổng nảy ra một cái ý định gớm ghê... 
            Bây giờ đã gần hết trống canh hai. Muốn thực hành điều quyết định, Cang-Ngrào lẳng lặng xuống thang ra cổng, tay thu thu một vật gì bí mật. Ai thấy Cang-Ngrào lúc ấy, hẳn ngỡ là một gã gian phi. 
            Anh đi tất tả, hơi thấy động đã nép mình vào bụi rậm, đứng thật yên. Anh sợ có người biết nên cứ đi quanh đi quẩn mãi. Những lúc phải qua chỗ nào không khoáng như một cánh đồng chẳng hạn, thì Cang-Ngrào cố chờ cho mây che trăng khuất mới đánh bạo chạy thật nhanh...
            Thốt nhiên, Cang-Ngrào đứng sững lại, có cái cảm giác như người ra khỏi một cái hang sâu. Trước mặt anh, mặt đầm bát ngát như một cái vũng bạc trắng ngần... 
            Đồi Sắn! Cái nhà xinh đẹp anh thù ghét, căm giận, đứng nghễu nghện trên đỉnh gò như một lời thách thức. Bốn bề cửa đóng kín mít, tuyệt không thấy đèn sáng, tiếng động gì cả. 
            Cang-Ngrào nghiến răng: 
            -           Chỉ tại cái này đây! 
            Chàng giơ cái vật từ nãy vẫn thu thu sau lưng lên gần miệng và bắt đầu thổi. Một ánh lửa lóe ra... Cái mồi rơm!... 
            Gío to, tranh nỏ, ngọn lửa sẽ xóa sạch cả. Mai đây, trên đỉnh đồi nếu chỉ còn một đóng tro tàn, vài cái rầm gỗ cháy đen, Cang-Ngrào sẽ là một kẻ phạm tội. Nhưng không cần! Anh sẽ trả được thù, mà Peng-Lang sẽ tránh khỏi cái cạm bẩy phồn hoa...
            Mồi rơm bật lửa, in xuống mặt đầm một dệt dài sắc máu. Những cây to vươn bóng gớm ghê... 
            Giờ chỉ còn châm vào mái tranh nữa là xong... 
            Thốt nhiên, Cang-Ngrào rụt rè. Anh nghĩ đến Peng-Lang. Ô hay, sao Cang-Ngrào làm thế? Đối với Peng-Lang, phải chăng anh chưa vẹn lòng yêu nên còn ngờ vực? 
            Thế thì cái tội ác này có ích gì? Không những không có ích gì mà nó lại còn là một chứng cớ hiển nhiên rằng anh vẫn ngờ Peng-Lang có thể tham của mà bán rẻ tấm lòng trong sạch, mà phụ bạc lời thề!... 
            Cang-Ngrào ném vội mồi rơm xuống nước. Những bóng đen vụt biến mà cái vệt máu trên mặt đầm cũng sạch lảng lảng... 
            Cang-Ngrào thở dài. Cả tạo vật lúc đó hình như đều bằng lòng cái cử động khoát đạt của anh. 
            Cánh cửa sổ gần đấy bổng mở tung, ánh sáng trong nhà in lên mặt cỏ một hình chữ nhật vàng vàng. Rồi, cùng một lúc ấy, Cang-Ngrào nghe có tiếng động.
            Muốn tốt thì trốn cho nhanh! Tưởng rằng nhà bỏ vắng, ai ngờ đêm ấy Hoài-Anh vào nằm chờ sáng để bắn gà rừng... À... Hoài-Anh ở đây biết đâu chẳng có cả Peng-Lang!...    
            Cang-Ngrào thề rằng chưa đòi lại được người yêu thì anh quyết chẳng xuống đồi. Bằng lòng hay không, trối kệ anh chàng tốt mã, anh nhất định giằng lại mối tình yêu. 
            Trong nhà, chàng nghe tiếng động và thấy lóe ánh lửa. Thế nào chẳng có người ra móng xem chuyện gì. Cang-Ngrào đoán vậy, vội vàng nấp vào xó tối. 
            Người mở cửa bước ra là thằng Châu, một tên đầy tớ thân mật của Hoài-Anh. Nó vừa giơ cái đèn ló lên soi thì nhanh như chớp, Cang-Ngrào đánh băng đèn xuống đất, quật ngã thằng Châu đoạn sẵn vào trong nhà. 
            Thằng Châu cũng không vừa. Nó vùng dậy, đè Cang-Ngrào vào tường. Anh vùng vẫy, miệng thì kêu:
            -           Peng-Lang à!... Peng-Lang!...
            Sự ngờ vực người yêu đang tình tự cùng kẻ khác làm cho Cang-Ngrào như say sưa rồ dại. Anh thò tay bóp cổ thằng Châu, định hãy giết chết nó rồi sẽ liệu với chủ nó sau. Hoài-Anh chạy ra, thêm một kẻ thù địch...
            -           Peng-Lang!... Peng-Lang!... 
            -           Ô hay! Bác Cang-Ngrào! Cái gì thế?... 
            -           Cái gì à? Anh đừng vờ nữa!... 
            -           Tôi không vờ!
            -           Thế Peng-Lang đâu? 
            Hoài-Anh bật cười: 
            -           Này, bác dở hơi lắm! Peng-Lang ở nhà cô ấy chứ đâu! 
            -           Đừng nói dối! 
            -           Ồ, cái bác này mới kỳ chứ.
            -           Anh nói dối! Nếu không, để tôi vào xem. 
            Nói đoạn, anh lại hung hăng định nhẩy xổ vào trong nhà. 
            -           Tôi đã bảo bác: Peng-Lang không có ở đây mà lại!... 
            -           Anh là một thằng ăn cắp! 
            Cang-Ngrào chưa dứt lời đã bị thằng Châu nắm lấy bai tay, Hoài-Anh ôm lấy hai chân quẳng ra ngoài, đóng cửa lại. 
            Chẳng thấy bóng Peng-Lang đâu cả! 
            Thôi! Thế là tình nghĩa hết! Peng-Lang quả đã phụ anh. Mà đến nông nổi ấy, dù anh có làm hung cũng vô ích. Cang-Ngrào tất tả xuống đồi. 
            Qua nhà Peng-Lang, Cang-Ngrào dừng lại, nhìn lên khung cửa, chỗ mà mọi khi Peng-Lang vẫn ngó cổ nhìn theo anh. 
            Những lời hẹn ước, những tình thân thiết, những giờ mơ mộng êm đềm giờ đã ném theo dòng nước chảy!... Cang-Ngrào ứa hai hàng nước mắt, hát rằng:
                        Anh yêu em, yêu như chén rượu đầy, 
                        Nhưng, chén rượu mà nha bần, anh quyết đổ ngay chẳng đoái!
                        Cần tàu lá, lên rừng tìm cây chuối, 
                        Lá rách rồi, còn lấy chuối làm chi? 
                        Có tiếc, là tiếc những lời ước hẹn mỗi khi, 
                        Chỉ vì em, mà nó đã theo dòng nước trôi đi đằng nào!... 
            Giọng hát âm thầm dần dần cao vọt lên như tiếng động, rồi trong khung cửa, hiện ra một cái bóng người... 
            Ô kìa, Peng-Lang!...
            Cang-Ngrào run lên. Anh nhìn ôm ấp cái bóng hạnh phúc của đời mình mà, vừa lúc trước đây, anh ngỡ là đã mất. 
            Cang-Ngrào xấu hổ quá, xấu hổ vì đã tự mình bôi nhọ người yêu... Anh sợ Peng-Lang trông thấy, vùng chạy biến vào quảng tối như một kẻ bất lương.
 
 
 
 
 
            Sáng sớm hôm sau Cang-Ngrào sang tìm Peng-Lang tận bên nhà. Anh nóng gặp Peng-Lang để thú thực cùng cô những nổi mình đau khổ. Biết đâu, Peng-Lang chẳng sẽ động lòng thương. 
            Cảnh trời ủ dột. Sương mù buông kín sự vật như một bức màn sô trắng. Khí lạnh thấu đến tận cõi lòng. Chim muông cây cỏ đều im lặng, cái im lặng vô cùng của sự tịch diệt... 
            Vào tới cổng, Cang-Ngrào gặp ngay ông trương và Peng-Lang. 
            -           Cang-Ngrào đi đâu sớm thế? 
            -           Ông trương à, con muốn nói riêng với Peng-Lang mấy điều. 
            -           Ừ, cái đó tùy các con, ta có cấm đoán gì đâu. Ông nói đoạn lên nhà, biết rằng Cang-Ngrào và Peng-Lang đều có nhiều chuyện cần phải nói. Ông tin chắc cuộc phân trần rồi sẽ tiêu tan hết những nổi lầm lẫn nó đã xui hai trẻ ngờ vực ghét bỏ nhau... 
            Cang-Ngrào và Peng-Lang ra cổng rẽ vào rừng. 
            Sương mù hơi ngớt, nhưng mặt trời vẫn chưa được rõ ràng. Cảnh rừng cây chìm đắm trong sự mập mờ ẩm lạnh... 
            Cang-Ngrào trỏ cái thân cây đổ bảo Peng-Lang : 
            -           Ta ngồi đây!
            Nàng nghe theo, tỏ ý phục tòng và rất sẵn sàng nghe chàng nói. 
            -           Peng-Lang à!... Đối với tôi thế nào, Peng-Lang cứ nói thật đi nè!... Chẳng thà lìa nhau ngay còn hơn phải ngờ vực nhau!... 
            Cang-Ngrào bỗng ngắc giọng. Những lời anh nói, ô hay! Sao nó trái hẳn với ý đã định, nó chẳng ra nghĩa lý gì cả!... 
            Peng-Lang nhìn anh một cách buồn rầu: 
            -           Cang-Ngrào định nói thế nào? 
            -           Peng-Lang sao cứ giả dại làm ngày? Peng-Lang hẳn biết ý tôi muốn nói gì rồi chứ?... 
            -           Không, tôi không biết thật mà!
            -           Peng-Lang ít lâu nay xem ý lạnh nhạt cùng tôi. Peng-Lang đã ăn ở một cách bạc bẽo, đã xiêu lòng vì những lời ngon ngọt của kẻ lắm tiền!... Xấu hổ lắm Peng-Lang à!... 
            -           Im đi, Cang-Ngrào! 
            Cô toan khóc. Những tiếng thổn thức đã đưa lên đến cổ. Chỉ vì Cang-Ngrào bất công quá nên cô lại cố nén sự đau lòng. 
            -           Im đi, Cang-Ngrào. Không thiết tôi nữa thì thôi!... Cang-Ngrào không được bôi nhuốc tôi như thế... 
            Cang-Ngrào lúc ấy đã mất hết trí khôn.   
            -           Peng-Lang nên nhận rằng đã nhiều phen nói chuyện với «nó».
            -           Nói chuyện với người ta thì việc gì? 
            -           Hừ, việc gì?... Chỉ mới sắm quần áo cho nhau!... Thôi, sắp sửa ra phết thành thị... 
            Peng-Lang lặng im. Ừ, Cang-Ngrào đã có ý bơi bèo ra bọ thì Peng-Lang còn nói gì nữa! Tấm lòng cô yêu quí Cang-Ngrào đến đây là tan nát. Vẫn hay cô đã có lúc bị hoa mắt vì sự giàu sang. Nhưng, ngay lúc gần mắc cạm, con chim khôn đã biết tếch thẳng về ngàn rồi. 
            Cái lỗi của cô chỉ là một sự nhẹ dạ con con. Chẳng một giây phút nào cô không chống cự với sự cám dỗ của tỉnh thành. Cô đã quyết định không bao giờ lại bước chân vào cái nhà ma quỉ kia nữa. 
            Vậy, cớ sao Cang-Ngrào nó tàn nhẫn quá? Ngay vừa rồi, thấy anh vào cổng, cô chẳng vẫn tươi cười đon đã như mọi khi? Hai người chẳng đã có kết với nhau bằng những lẽ chắc chắn gấp trăm nghìn những câu thề thốt, bằng cái dây chủng tộc nghìn đời? 
            Peng-Lang nổi phẫn lên cũng hết cả vẻ nhu mì. 
            -           Thôi nhé, Cang-Ngrào! Anh đã không muốn tin tôi thì từ đây, hai ta lìa rẽ! Hết rồi!... Lòng yêu đến đây bị anh làm tan nát hết rồi!... Tôi lấy làm chán những lời đay nghiến của anh lắm lắm!... 
            -           Ừ, thôi được!... Đi đi!... Đi mà theo đuổi đứa lắm tiền!... Chính đây đã khinh bỉ đấy rồi, biết chưa!... 
            Những lời ấy, Peng-Lang không nghe thấy nữa. Cô đã tê mê vì đau khổ gấp mười anh!... 
            Mà, hai người đưa nhau đến đây, chủ ý để thoả thuận cùng nhau, phá tan sự ngờ vực. Ai ngờ, chỉ vì mấy câu nói không ăn với ý nghĩ, rút cụt đến chia rẽ! Một hạt cát làm hư cả guồng máy. Một lời xốc nổi làm cho đôi trái tim có thể trăm năm cùng hòa một nhịp đàn ân ái bỗng dưng phải rã rời. Cái mộng tưởng tốt tươi êm ái bấy lâu đành để cho tiêu tan cũng như lá vàng cuộn theo trận gió thu!... 
 
 
 
 
 
 
            Từ hôm mồng một tết, Hoài-Anh không gặp Peng-Lang lần nào nữa.
            Cô giận chăng? Đối với chàng, cô nghĩ thế nào? Vẫn biết rằng chàng đã đôi ba lần tặng Peng-Lang những món quà thực hậu, nhưng đã chắc gì các vật đó có ảnh hưởng đến cảm tình của Peng-Lang? Muốn khỏi nghi ngờ, trừ phi Hoài-Anh được giáp mặt nàng. 
            Con chim xanh ấy, tiếc thay! Khó lòng mà gần được!... 
            Cứ như lời bà trương ra chợ buổi trưa hôm nay thì, khi về, bà thế nào cũng ép Peng-Lang sang quét dọn bên nhà sàn của Hoài-Anh. Chàng biết vậy, để bà trương về trước ít lâu, lập tức dông ngựa vào Đèo Hoa. Muốn gặp Peng-Lang, Hoài-Anh tính phải đợi sẵn từ trước.
            Lên đến đỉnh gò, Hoài-Anh trao cương ngựa cho thằng Châu rồi đi thẳng vào cửa. Chàng ngần ngừ, không muốn mở vội. Nếu vào, mà bên trong vắng vẻ bóng hồng thì cái không khí lạnh lùng tẻ ngắt kia, chàng chịu sao nổi! 
            Hoài-Anh nghe ngóng một lúc lâu lâu, sau cực chẳng đã chàng mới mở cửa bước vào trong nhà. 
            Quả nhiên, chỉ có cái lặng lẽ đón chàng. 
            Hoài-Anh buồn rầu ngồi xuống ghế, châm thuốc hút, mơ màng... Làn khói xoay tròn như tung lên trần nhà hàng trăm cái dấu hỏi não nùng!... 
            Thời khắc qua... 
            Chiếc đồng hồ quả lắc trên tường thản nhiên gieo nặng nề sáu tiếng... 
            Hoài-Anh sốt ruột, toan chạy ra hè, thốt nhiên chàng hớn hở:
            -           Peng-Lang! Trời ơi có thế chứ!... 
            Peng-Lang điềm nhiên: 
            -           Ông đợi tôi à?
            -           Vâng! Tôi đợi cô trên năm tiếng đồng hồ. 
            -           Đợi tôi làm gì? 
            -           Để được trông nét mặt cô! 
            -           Trông thấy tôi phòng có ích gì cho ông? 
            -           Ô hay! Sao Peng-Lang vô tình thế? 
            -           Tôi vô tình à? 
            -           Vô tình thực chứ lại! Tôi mong nhớ, tôi khát khao được gặp em. Thế mà, lúc thấy nhau, em chỉ đáp lại sự vui sướng của tôi bằng cái vẻ lạnh lùng. 
            -           Ông muốn tôi đối với ông như thế nào? 
            -           Tôi ước ao rằng Peng-Lang thấu rõ tấm lòng... 
            -           Im đi nè!... 
            -           Không, Peng-Lang hãy ngồi xuống đây mà trả lời tôi...
            -           Ông có điều gì hỏi, mà tôi có điều gì trả lời ông được. 
            -           Có lắm chứ! 
            -           Điều gì? 
            -           Hôm tết, cũng trên ghế này, tôi đã hỏi Peng-Lang mấy câu... 
            -           Mà bây giờ ông ân hận?... 
            -           Peng-Lang có giận tôi không? 
            -           Ngay khi ấy, có, nhưng sau... 
            -           Sau Peng-Lang không giận nữa vì Peng-Lang cũng yêu tôi? 
            -           Ông chớ vội đoán già thế! 
            -           Tôi không đoán, tôi tin như thế! 
            -           Tin thế là lầm! 
            -           Peng-Lang ơi, tôi yêu em lắm! Tôi muốn cùng em kết làm vợ chồng... 
            -           Phấy, ông đừng nói thế!... Tôi là... vợ Cang-Ngrào! 
            Hoài-Anh biết lúc đó là lúc vô cùng quan trọng. Chỉ một lời nói không khéo sẽ làm hư hỏng hết những sự chàng mong ước... 
            Trời tối.
            Hoài-Anh đánh diêm châm đèn, vặn nhỏ để cho dưới cái ánh sáng tờ mờ, cảnh gian phòng thêm thân mật. 
            -           Tôi tưởng em đã cùng Cang-Ngrào... 
            -           Sao? Ông đã... rõ chuyện rồi?... 
            -           Phải. Tôi biết cả rồi. 
            -           Cang-Ngrào đã nói với ông? 
            -           Không phải hắn. 
            -           Ai? 
            -           Bà trương. 
            -           Dị tôi à? 
            -           Phải. Nhưng bà trương cũng chỉ mới nói qua loa rằng hai người đã... 
            -           Giận nhau? 
            -           Phải. Mà giận nhau mãi mãi chứ? 
            -           Mãi mãi. 
            -           Peng-Lang ơi, em có buồn không? 
            -           Tôi giận thì có... 
            Hoài-Anh sẽ nắm lấy tay nàng, ghé hôn mấy ngón búp măng. 
-          Peng-Lang có muốn...
            -           Muốn cái gì? 
            -           Muốn làm vợ Hoài-Anh? 
            Peng-Lang điềm nhiên. 
            -           Em có nghe thấy không? 
            -           Có. 
            -           Sao em không trả lời? 
            -           Vô ích! Điều ấy chắc ông đã thừa biết là không thể được. Tôi là vợ ông! Trời ơi! Điên rồ quá!... 
            -           Sao lại điên rồ? Chúng ta yêu nhau, có thể lấy nhau được. 
            -           Ồ! 
            -           Em không ghét tôi chứ?
            -           Thật không. 
            -           Mà em có thể yêu tôi chút đỉnh? 
            -           Có... vì ông tử tế lắm!... 
            -           Vậy thì... 
            -           Ông tưởng một người con gái hễ thấy ai tử tế cũng lấy làm chồng được sao? 
            Thằng Châu thập thò ngoài cửa. Hoài-Anh gắt: 
-          Cái gì thế Châu?
-          Ngoài có đàn vịt đông lắm! 
-          Cút ngay! 
-          Cậu cho con bắn vậy? 
-          Ừ!
Thằng Châu hớn hở vác súng chạy ra ngoài. 
-          Thế nào xin em quyết định một lời? 
-          Ông vẫn nghĩ đến điều ấy à? 
-          Tôi chỉ ước mong có thế, Peng-Lang ơi, nếu chúng ta lấy nhau thì cuộc đời sẽ sung sướng biết chừng nào! 
Peng-Lang lắc đầu. Đối với cái hạnh phúc ở đời, cô đủ hoài nghi lắm. 
-          Em không tin như thế à? 
-          Phải. 
-          Vì cớ gì...? Có điều gì em thích mà tôi lại không chiều em được? 
-          Tôi không rõ. 
-          Tôi yêu em lắm. Tôi giàu. Tôi có thể làm cho em được như ý...
-          Ồ! Tiền! 
-          Ừ, thì không nói đến tiền nữa!
-          Còn như tình yêu của tôi thì ngày hôm qua nó còn là của Cang-Ngrào!... 
-          Tôi có ép em nhận lời ngay đâu? Hiện giờ em hãy cứ để tôi yêu em là đủ. Tôi sẽ cố sức làm cho em quên hết nỗi buồn, tôi sẽ đem sự tận tâm và tình ân ái mua chuộc cho lòng em những cái vui sướng không ngờ... 
Hoài-Anh vừa nói, vừa kéo Peng-Lang vào lòng. Chàng vuốt ve mái tóc, vuốt ve hai má, nâng niu nàng như đối với một đứa trẻ thơ. Nàng bị cảm xúc nhiều quá, bị đau đớn nhiều quá, cũng không còn sức đâu mà chống cự nữa. Trời ơi! Có thực chăng? Có thực một ngày kia Hoài-Anh sẽ tặng nàng cái chân hạnh phúc?...
Uể oải như một con chim bị thương gặp được cái tổ ấm áp, Peng-Lang cố đem những lời hứa êm ái của Hoài-Anh tự ru ngủ mình. Nàng gục đầu vào vai chàng, khóc nức nở...
Một tiếng súng nổ vang ngoài trời đêm tối... 
Hai người lắng nghe, không thấy vịt rơi nước động! 
-          «Ối, trời ơi!... Chết rồi!»
Hoài-Anh, Peng-Lang cùng đứng phắt dậy. 
-          Cái gì thế? 
Thằng Châu mặt tái mét, nói chẳng ra hơi :
-          Cậu!... Con... con bắn phải người!... 
-          Đồ khốn! Làm ăn thế nào thế? 
-          Con có ngờ đâu!... Con thấy trong bụi rậm có tiếng sột sạt... vội bắn một phát. 
-          Mau ra xem nào! 
Hoài-Anh cầm đèn cùng thằng Châu chạy ra ngoài. Quả nhiên trong đám sậy mọc ở bờ đầm, có một người đang giẫy giụa và rên rỉ...
Hoai-Anh de den xuong dat, thet thang Chau khieng hai chan con chang thi xoc hai nach dua nguoi bi nan vao san.
Peng-Lang run cam cap gio den soi, bong ru len mot tieng:
-          Cang-Ngr ao hai gia!...
 
 
 
 
 
            Một buổi sáng mùa hè. 
            Dưới ánh triều dương, cảnh vật tươi cười, thảnh thơi, sung sướng. Sắc cây xanh bóng điểm những ngân hoa rõ ràng, nổi rõ trên nền mây trắng rải rác khắp bầu trời trong vắt. 
            Đàn trẻ nô giỡn trên cánh đồng cỏ tranh nhau đuổi bắt bươm bướm chuồn chuồn. Những tiếng reo hò lẫn với tiếng chim đua hót, rung động làn không khí êm đềm. 
            Người ta kéo nhau lên nương, xuống ruộng, cày cuốc, phát cỏ, xén bờ. Việc làm tuy mệt nhọc nhưng thỉnh thoảng một tiếng hát cất lên, trong trẻo, nhẹ nhõm, ngân dài ra như một đường tơ êm dịu, thì ai nấy đều lại thư thái cả tâm hồn...
            Peng-Lang quãi ngô cho gà, vịt ăn ở trong sân chốc chốc nhìn xa mơ mộng... 
            -           Chào Peng-Lang! 
            Nàng giật mình quay lại, má đỏ bừng: 
            -           Chào ông Hoài-Anh...
            Hoài-Anh đã trở lại đường cũ. Mùa săn bắn qua rồi nhưng chàng vẫn lui tới động Đèo Hoa nói là tìm sự nghĩ ngợi, kỳ thực chỉ mong gặp gỡ Peng-Lang. 
            Biết rằng sau cái chết của Cang-Ngrào, trong tâm hồn người thiếu nữ đa cảm nọ hẳn có một cái phản động lực rất mạnh, nên Hoài-Anh cần giữ cái thái độ kín đáo.
Dần dần, chàng phục hồi được cái thế lực cũ của mình đối với Peng-Lang. 
Chàng hiểu rõ rằng tình cảm của nàng – cũng như hết thảy các người sống gần gũi với thiên nhiên – thường theo với mỗi mùa mà thay đổi. Vì thế, chàng cố đợi đến mùa hè, cái mùa sáng sủa, tốt đẹp nồng nàn, đằm thắm, mới lại ngọt ngào nhắc đến chuyện xưa. 
-          Peng-Lang nhỉ, điều tôi mong ước, có lẽ Peng-Lang còn nhớ? 
-          Quả vậy? 
-          Thế Peng-Lang tính sao? 
-          Tôi ngại lắm!... 
-          Peng-Lang chưa thực tin tôi? 
-          Đã đành rằng có tin, nhưng... để còn xem. 
-          Em thuận chứ? 
-          Hãy thong thả... 
-          Peng-Lang xem, cảnh trời đất tốt đẹp chẳng như giục chúng ta sung sướng!... 
-          Cũng có lẽ thế!... 
-          Hẳn thế chứ còn có lẽ gì nữa! 
-          Ông cứ để tôi xem đã... 
Hoài-Anh không thể sao có được một lời chắc chắn của Peng-Lang. Chàng đành phải đợi: 
-          Giờ tôi hãy về. Mai có thể nào, em quyết định cho một lời nhé?  
-          Được. 
Hoài-Anh vừa ra khỏi cổng thì bà trương ở trên nhà xuống: 
-          Thế nào? Peng-Lang nhận lời Hoài-Anh rồi chứ? 
Peng-Lang ôm mặt khóc. 
-          Ô hay! cái gì thế? 
Nàng cũng chẳng buồn đáp lại câu hỏi của ông trương vừa ở trên nương về. Nàng yên lặng lên nhà, vào buồng nằm... 
Bà trương tức giận: 
-          Cái gì à? Nó hóa dại đấy!...
 
 
 
 
 
Sáng hôm sau, ông khán Thi, biết rõ câu chuyện, sang khuyên nàng rằng: 
-           Con dại lắm! Định ổ vậy suốt đời sao? Này, báy giờ phỏng thủ có bà hàng loòng lợn nào ổ tỉng mà thiết đến ôông khán thi, Bôn Đin ọ! ôông khán chỉ tiếc khôông có bốn cái bàn tay mà ký... Con gái Đèo Hoa cũng nhu những quả dơ ổ Đèo Hoa là vệ! Gioống ở đây, chịu khí hậu ổ đây nhưng lúc quả dơ ăn đợc là... 
-          Người ta hái đem ra tỉnh bán? 
-          Chứ lị gì! Ổ đây có ma nào nó quí! Chấm muối ăn chán chỉ quẳng cho lợn nhai... Đem ra tỉng thì đợc để vào dễ tay, kèm một dễ đờng tắng!...
            -           Khôn những con gái Đèo Hoa xưa nay có ai lấy chồng ngoài tỉnh? 
            -           Phấy! Xấu như khỉ thì ai ngời ta thèm với! Khôông phải nói nịng. Peng-Lang lịch thự lắm ọ! Hoài-Eng thiết Peng-Lang lắm, nhận lời đi cho ôông khán còn vôông rượu chứ? 
Cụ tổng Khoan vào. 
-          Trông thấy bố đẻ Cang-Ngrào, Peng-Lang khôn ngăn nước mắt. 
-          Đừng khoóc, Peng-Lang à! con nên nhận lời Hoài-Anh như lời ôông khán nói là phải.
-          Ồ, cụ cũng khuyên con thế? 
-          Chứ sao! Người ta như dây bìm bìm, phải sinh sôi nảy nở; luật Trời đã định, ta trái khôông nên đâu nè! Và Cang-Ngrào, lúc sắp chết, có dặn ta rằng số nó như thế, khôông oán con đâu. Nó lại tỏ ý muốn cho Peng-Lang được sung sướng... 
-          Sung sướng à? Không biết con còn nên sung sướng nữa không? 
-          Sao lại khôông? Còn khôông được phép đày đọa đời con, nếu số con được sung sướng. 
-          Con sợ cuộc đời mới lạ, sợ Hoài-Anh là một người lạ... 
-          Quanh mìng con, cha mẹ, eng em, họ mạc, bè bạn đã chắc khôông phải là những người lạ đối với con chớ?...
Peng-Lang đứng dậy ra ngoài. Lúc ông khan Thi và cụ Tổng Khoan đã về khỏi rồi, nàng khẽ bảo cha rằng : 
-          Chỉ có phá là hiểu lòng con, vậy phá khuyên con nên thế nào? 
-          Con có thiết Hoài-Anh không đã?
Peng-Lang thật thà đáp: 
-          Có!...
-          Thiết nhiều?
-          Nhiều. Nhưng đó không phải là một lẽ nên... 
-          Đó là một lẽ nên, con ạ. Việc vợ chồng là đạo Trời, mà nhân tâm là thiên ý. Nếu lòng con thiết Hoài-Anh thì con đừng ngần ngại nữa. Cang-Ngrào giờ đã chết. Nó chết vì vụng về quá và cũng là số nó như thế. Con dù thương cũng không nên không nghĩ đến việc lấy chồng. 
-          Phá đã nói thế thì con xin vâng. 
-          Con nên báo tin ngay cho Hoài-Anh biết.
-          Phá nói hộ con. 
-          Ừ, cũng được. Chắc Hoài-Anh vui lòng lắm vì xem ý nó thực yêu con. 
-          Hẳn vậy. 
-          Mà con, con cũng vui lòng chứ? 
-          Có, nhưng phá à... 
-          Gì? 
-          Chiều hôm nay thế nào con chỉ muốn khóc... Con chưa thể quen sự sung sướng ngay được đâu!
-          Rồi khác quen. Con sung sướng là phải. Vì như con, cớ sao lại không được sung sướng như người?...
 
 
 
 
 
 
            Hai bên đã định rằng, trước hôm cưới một ngày, ông trương sẽ đưa Peng-Lang ra tỉnh. Bà trương ý cũng muốn theo con gái, nhưng lại ngại rằng mình không quen giao tiếp với khách phố phường. 
            Lần ấy là lần thứ nhất ông trương và Peng-Lang sẽ trèo lên một chiếc ô-tô hàng. Thực là một đại sự. Người ta coi như hai cha con nhà ấy sắp thi hành một cái thủ đoạn phi thường. 
            Quá trưa, hai cha con ra đến đầu đường giẽ. 
            Đợi một lát thì chuyến xe Nam-vinh ở Hà-giang tới, còi bóp inh ỏi, máy chuyển rầm rầm...
            Ông Chương giơ ô vậy. Xe đổ. Bụi đường dầm lên. Trong xe, người chật như nêm. Hai cha con đang bỡ ngỡ, chưa biết nên ngồi chỗ nào thì mấy chú «ét» đã mở toang cửa, nắm áo lôi bừa lên. Một tiếng còi, xe lại chạy. Hành khách lắc lư, xô chạm vào nhau như say rượu. 
            Trong hai giờ nữa, hai cha con sẽ để chân xuống đất thị thành. 
            Peng-Lang ngẩn ngơ nhìn phong cảnh dọc đường. Ô hay! Cái gì mà rừng cây, đồi ruộng cứ xoay đi như chong chóng thế? Những cột dây thép chốc chốc đánh nhoáng một cái như đập vào mặt người ta, làm cho ghê cả thịt.
            Trong xe thì vừa hơi người, hơi «ét-săng» sặc sụa, ngửi không quen dễ nhức đầu lộn mửa ên được. Peng-Lang, vì vậy, phải ngó cổ ra ngoài, ngó ra ngoài để tìm cái không khí trong sạch thơm tho nàng vẫn thở xưa nay. Nhưng, mỗi lần có người xuống dọc đường, xe tạm đỗ, thì bụi cát lại ném tung vào mặt, khiến cho Peng-Lang ngắt cả hơi, mờ cả mắt. Ồ! Sự gặp gỡ đầu tiên với Văn minh!... 
            Ông trương có vẻ điềm nhiên hơn, vì đã lâu ông có một lần đi xe ô-tô hàng như thế rồi. Theo làn khói thuốc, ông để mặc cho những cảm giác hiện ra rồi tan đi... 
            Tuyên-Quang! 
            Xe đổ lại trước «ga-ra». Mọi người cùng xuống. 
            Hoài-Anh đã chờ sẵn đấy, đon đả mời Peng-Lang lên một chiếc xe tay, còn chàng thì cùng với ông trương ngồi chung một chiếc xe khác. 
            Chênh vênh trên chiếc hòm gỗ lúc lắc, nhìn anh chàng áo xanh nẹp trắng cắm đầu chạy, Peng-Lang vừa buồn cười vừa khó chịu. Xưa nay nàng đi bộ mãi quen rồi. Vả, chân vẫn bền, sức vẫn khỏe, lại ngồi cho người khác kéo đi như một kẻ tàn tật, Peng-Lang cho là một sự trái ngược đáng thẹn thùng.
            Peng-Lang sao lại thẹn? Peng-Lang quả thật còn quê lắm! 
            Nàng há không biết đó là những vật sáng chế của văn minh? 
            Xe đặt xuống trước cửa một hiệu buôn lớn, hàng hoá như nêm. 
            Hoài-Anh đưa hai người vào nhà trong, chỗ mà Peng-Lang sẽ ăn ở với chàng đến mãn đời. 
            Peng-Lang choáng váng, ngỡ mình lạc đến một cõi chiêm bao. Sang trọng quá! Lộng lẫy quá! Nàng muốn tỉ mỉ xem rõ từng vật một để thỏa tính tò mò. Nhưng Hoài-Anh giục: 
            -           Em vào đây. Chỗ này là phòng riêng của em, chỗ này là để ông nghỉ. Đằng sau lại còn có một khu vườn hoa thỉnh thoảng em ra hóng mát nữa. 
            -           Ồ nhỉ!... Lịch sự quá!...
            -           Thế mà tôi còn sợ em chưa được vừa ý đấy! Lát nữa cô Lan sẽ vào đỡ em trang điểm... à, cô đã vào kia, cả con bé tôi nuôi riêng để hầu em sai vặt. 
            -           Ồ!... 
            -           Trang điểm chóng lên nhe! Hôm nay tuy chỉ mới là một bữa tiệc trong nhà, nhưng trước mắt các anh em, bạn hữu, tôi muốn cho Peng-Lang thực đẹp. 
            -           Cầu!... 
            -           Em? 
            -           Em yêu cầu...
            Hoài-Anh tươi cười ghé hôn cặp má đào.
 
 
 
            Trong phòng. Cạnh đài gương, cô Lan, em họ Hoài-Anh, hết sức trang điểm cho Peng-Lang thực đúng mốt thị thành. Sắc đẹp và cách điệu êm ái của Peng-Lang khiến cho chính cô cũng sinh lòng yêu mến. 
            Thế là, chỉ chốc lát, mái tóc mây óng ánh kia đã quấn gọn trong vành khăn nhung tía để hững hờ trên đường ngôi rẽ lệch. Cái mình mềm mại thướt tha sau làn áo lụa mỏng tanh như dệt bằng một thứ sương mù sẩm đỏ. Đôi gót bồ câu thấp thoáng dưới ống quần cẩm châu trắng nuột, để nhẹ trên đế giầy mang cả sắc vàng. Cổ đeo một sợi dây chuyền đỉnh cái khung ảnh nhỏ tí của Hoài-Anh. Tay trái lồng một chiếc vòng ngọc. Với cách trang điểm giản dị mà cầu kỳ, mĩ miều kín đáo ấy, Peng-Lang thực hệt như một nàng Tiên trong mộng. Nàng soi gương ngớ ngẩn như nhìn thấy bóng ai... 
            Hoài-Anh vào đón. Ông trương cũng theo vào: 
            -           Gùng nỉ lồi!... Peng-Lang à!... Quá lắm!... 
            Hoài-Anh thì mừng rỡ cuống quít. Cái mộng đẹp của chàng giờ đã thực hiện, mà thực hiện quá hẳn sự ước mong... Vì tin chắc không lầm, chàng đã táo bạo thử một việc có thể mua cười cho thiên hạ. Thì ra, Ái tình thật chẳng lừa chàng. 
            Peng-Lang bước ra phòng khách như một ngôi sao băng hiện giữa khoảng trời quang. Hết thảy mọi người đều giật mình, tán thưởng. 
            Khi chưa thấy Peng-Lang, họ vẫn coi nàng bắt quá là một cô Mán, tuy có ít nhiều tư sắc, nhưng vẫn ngớ ngẩn khù khờ. Thế mà, thốt nhiên hiện ra một tuyệt thế giai nhân!... Dù kẻ lạc quan đến đâu cũng không dám ngờ đến một sự lạ lùng như vậy. Họ xúm lại, tán tụng Hoài-Anh có cặp mắt tinh đời, cặp mắt của kẻ chuyên đi tìm ngọc quý, và thú thật với chàng những điều lầm tưởng ban đầu. Ông trương lẳng lặng chứng kiến cuộc đắc thắng của con gái mình. Ông cảm động đến sa nước mắt. Tuy nhiên, rồi ông cũng thấy khó chịu, vì quanh mình ông ồn ào chói lọi quá. Đã đành con thảo rể hiền, nhưng cái hoàn cảnh ấy, sau này chắc ông ít tới lui.
Bữa tiệc cực kỳ sang trọng, vui vẻ. Mọi người nói cười ầm ĩ, cốt để cô dâu đỡ thẹn thùng. Hoài-Anh ngồi gần nàng chốc chốc lại ghé tai nói nhỏ: 
-          Vui lên em. Tôi muốn cho em sung sướng. Em cứ trò chuyện cho quen, kẻo mai khách lạ người ta cười cho đấy! 
-          Anh ạ... 
-          Cậu chứ!
-          Ừ, thì cậu... 
-          Hay em khó chịu trong mình?          
-          Em xin thú thật cùng cậu rằng em bối rối lắm! Chắc tại sự thay đổi quá nhanh. Ừ, cậu nghĩ mà xem, sáng ngày em còn...
-          Ở trong động Đèo Hoa?
            -           Vâng, ở quê hương em. 
            -           Thế thì càng hay chứ sao. Này, tôi mừng em một chén... 
            -           Cảm ơn cậu. 
            -           Mừng cả cho... 
            -           Ai nữa? 
            -           Cái diễm phúc của hai ta. 
            Hoài-Anh nói xong uống cạn cốc rượu đầy. Chàng rót một cốc khác đưa cho Peng-Lang. 
            -           Giờ đến lượt em. 
            Nàng mỉm cười đỡ lấy cũng uống một hơi hết. Lúc đó nàng đã say, khóe hạnh long lanh, má đào lộng lẫy, đẹp như bức tượng Ái tình... 
            Một ông khách quãng mỡ, vơ trống chầu vụt lia lịa. Đào nương giọng phách cao ngâm: 
            «Giai nhân nan tái đắc, 
            «Trót yêu hoa nên dan díu với tình...
            *          *          *          *          *          *          *          *          *          *          *
            Tiếng ồn ào hơi dịu. 
            -           Họ hát mừng đôi ta đấy! 
            Peng-Lang nhìn chàng, tặng một nụ cười. 
            -           Em nghe thế nào! 
            -           Cũng hay!... 
            Thực ra, Peng-Lang chẳng cảm giác gì cả. Điệu hát kia khác hẳn với điệu hát trong rừng. Mỗi một câu, một tiếng là gồm một thế giới tình cảm nàng chưa từng biết và chắc chẳng bao giờ hiểu được. 
            Rồi, cũng vì thế, Peng-Lang thấy mình cô độc giữa đám đông người mỗi lúc một trở nên xa lạ, bí mật... Cả Hoài-Anh nữa, nàng cũng thấy cách biệt với nàng bằng một cái vực sâu thăm thẳm, không thể nào vượt qua được. 
            Nửa đêm khách khứa về cả, Hoài-Anh đưa nàng vào tới cửa phòng, vui vẻ dặn: 
            -           Em nghĩ cho yên giấc nhé. Từ mai, chúng ta sẽ cùng nhau chung hưởng hạnh phục ái ân. 
            Peng-Lang cười, đưa má cho chàng hôn, nhưng tấm lòng đã thấy nặng trĩu nỗi lo buồn.  
 
 
 
 
 
 
            PENG- Lang mệt quá nằm thiếp đi. Nhưng chẳng bao lâu, giấc ngủ của nàng trở nên trằn trọc, bàng hoàng. 
            Trời chưa sáng hẳn, Peng-Lang đã mở bừng hai mắt. 
            Trên khung cửa kính, mờ in một cái ánh vàng vàng ủ dột. 
            Trong phòng tranh tối tranh sáng, mọi vật nàng nhìn đều có vẻ phản trắc, lạnh lùng... Chiếc áo vải chàm xanh, vứt trong lòng ghế mây ở xó tường, thì ra chiều ủ rũ như người tuyệt vọng. 
            Peng-Lang bỗng choàng dậy. Chỗ này mà bảo là nơi sinh hoạt của nàng đến mãn đời ru?
            Bên ngoài, tiếng động đạc đã nhiều. Tỉnh thành thức giấc. Những hàng rong rao ơi ới. Xe ngựa chạy rầm rầm, rung cả cửa kính. Tiếng búa lò rèn nện chí chát. Tiếng còi ô-tô bóp inh ỏi. Tiếng thùng sắt va lồng cồng... Cuộc hòa nhạc của nơi đô hội bắt đầu! 
            Trời ơi, trong cái cảnh náo nhiệt ấy, từ nay linh hồn nàng còn có được phút yên lặng mơ màng nào nữa!... 
            Peng-Lang mở tung cửa sổ, để lấy ánh sáng. Nàng cần cái ánh sáng chân thật, lộng lẫy chốn quê nhà. Nhưng, qua những ngọn tưởng lởm chởm mảnh vỏ chai, qua những mái nhà bẩn thỉu, ánh sáng ban mai hầu như bị tắc nghẽn mất rồi. Nàng cố nhìn xa, chỉ thấy sắc tường vôi mốc thếch, màu ngói cũ xạm đen, tuyệt nhiên không có một màu xanh tươi nào của cây cỏ. 
            Nỗi buồn man mác, nỗi buồn của kẻ bị chung thân cấm cố bỗng tràn ngập cả linh hồn nàng... 
            Những vật bày trong phòng vẫn hay đều quí giá cả: giường đồng, gối thêu, màn tuyn, trướng gấm, gương đứng, nệm hoa. Nhưng, nếu đem so với cảnh trời xuân hớn hở, hoa cỏ tốt tươi, chim kêu vượn hót, suối chảy thông reo thì lại rất tầm thường... 
            À, Hoài-Anh bảo còn có cảnh hoa viên ở sau nhà. Peng-Lang vội mở cửa ra thăm xem thế nào. Chẳng ngờ là một khu đất nhỏ giam hãm trong bốn bức tường cao vót. Hòn giả sơn giữa bể cạn chỉ bằng một vùng đất nhỏ giữa vũng trâu đầm. Cỏ cây trồng trong chậu sứ, cần cỗi vàng vọt như người nhịn đối lâu ngày. 
            Peng-Lang hoàn toàn bị thất vọng. Không! Quyết không khi nào Peng-Lang sống nổi trong xó u tù ấy!... Nàng nhìn cái cổng gỗ thông ra đường, thở dài đau đớn:
            -           Hoài-Anh!... 
            Đã đành nàng yêu Hoài-Anh lắm, nhưng bảo nàng bỏ cảnh Sơn lâm thì nàng thực không sao bỏ được. Những lời ân ái dù đằm thắm đến đâu cũng chẳng bằng tiếng con vàng-anh hót giữa khoảng trời yên lặng. Những sự nâng niu êm ái đến bậc nào cũng vẫn kém xa làn gió xuân êm dịu thoáng qua trên khuôn mặt vuốt ve hai gò má hồng hồng... Và, miếng cao lương sao có thay hẳn được những giờ mơ mộng bên bờ suối trong xanh... 
            Lúc Peng-Lang quay vào buồng thì nàng chỉ còn như một cái bóng ma, chẳng nghĩ ngợi, cảm giác gì nữa : 
            -           Khốn nạn! Hoài-Anh nói đúng quá nè! Peng-Lang chỉ là một đóa hoa rừng, nếu phải đem đi nơi khác thì dù đặt trong chậu sứ, hoa rừng kia rồi cũng đến heo hắt mà thôi!... 
            Nghĩ thế rồi nàng trút bỏ lốt thị thành, lại khoác lên mình chiếc áo xanh cũ kỹ. Nàng ra ngoài sẽ đánh thức ông trương: 
            -           Phá à, dậy... 
            -           Cái gì thế? 
            -           Đi về thôi! 
            -           Về đâu? 
            -           Về Đèo Hoa!... 
            Tóm tắt mấy câu, nàng nói rõ ý mình để cha biết. 
            -           Hừ, trước kia, phá đã nói mãi, chỉ thi dị mày... 
            -           Mau lên nè! 
            -           Về là phải, về với quê hương, nòi giống... 
            Hai cha con lén mở cổng sau ra đường, hỏi thăm đến sở ô-to, bỏ tiền túi lấy vé đoạn trèo lên xe ngồi, mỗi phút đợi chờ coi bằng một năm... 
            Hành khách đã đông. Cánh cửa xe đóng sập lại. Tiếng còi bóp, tiếng máy chuyển, rồi xe bắt đầu chạy. Peng-Lang sung sướng quá tưởng chừng khóc được. 
            Nàng ngó cổ ra ngoài. Thoạt tiên là những phố xá chật hẹp, cửa nhà chen chúc, người đi kẻ lại lao xao. Nhưng, vụt chốc, thì này cây, này cỏ, đồng rộng đồi xanh, trời cao rừng rậm. 
            Peng-Lang ghé lại gần cha:
            -           Phá à, giờ con mới được dễ chịu. 
            ... Đến đầu đường giẽ, hai cha con vừa bước xuống thì chiếc xe vô tình lại sình sịch chạy, cuốn theo một cơn lốc bụi đường, cuốn theo cả những cái ham muốn sai lầm của cô sơn nữ chất phát ngây thơ... 
            Bước chân vào lối cũ, hai cha con xúc động bồi hồi. Mới đi ngày hôm qua mà tưởng đâu xa cách rừng cây đã mấy năm trường! Nhất là Peng-Lang trông thấy vật gì cũng vồ vập như người lưu lạc gặp khách đồng hương... 
            -           Khốn nạn! Hoài-Anh! Peng-Lang thở dài, nhắc đến tên chàng lần cuối cùng và thầm nghĩ: 
            -           Chàng tử tế thật! Nhưng cảnh quê hương của ta đáng yêu, đáng quí biết ngần nào!... 
            Trên cành sim, con sơn ca bỗng tung tiếng gọi, những tiếng gọi huyền bí của sơn lâm...
 
151