Thế là một năm học tối tăm mặt mũi đã đi qua. Trước mắt là mùa hè. Là lá la... Đêm ơi hãy dài ra cho những giấc ngủ no nê con mắt, sáng ra là những ánh long lanh trong trẻo không hốc hác mệt mỏi như thức canh người ốm đau. Và ngày ơi hãy dài ra cho kệ sách văn học có người đến thăm.
Cứ nói sao sinh viên mà cũng không chịu đọc sách văn hoc. Hãy thử làm sinh viên đi rồi biết! Sáng giảng đường, chiều giảng đường, không giảng đường thì thư viện. Chút thời gian eo hẹp buổi trưa chỉ kịp cho bữa cơm và hai vòng xe. Nghĩa là từ sáu giờ sáng đến năm giờ chiều lịch thời gian không có kẽ hở nào cho con kiến riu chui lọt. Sau năm giờ thì sao? Sinh ra là con gái, cơm trưa đã không thì cơm chiều chắc chắn là phải nấu rồi. Mẹ? Mẹ ấy à... Cái cửa hàng vật liệu xây dựng trang trí nội thất phát đạt đến nỗi giờ đây có thể xem nó như đứa con út của mẹ chứ không phải tôi. Chiều, đạp xe về đến nhà, tôi chào như rên “Mẹ ạ...”, thay cho ngày trước “Thúy đó hả con,đói bụng chưa?” và chờ sẵn tôi bên bàn là mâm cơm nóng sốt hoặc ít nhất cũng là ly chè. Còn bây giờ... “Nấu thức ăn đi Thúy, mẹ cắm nồi cơm rồi”.
Mẹ nói mà chẳng kịp nhìn con gái của mẹ đạp xe đoạn đường dài năm cây số ngược gió mặt mũi bơ phờ tóc tai rối rắm đến thế nào. Đã vậy mà có phải được vào nhà một cách bình thường đâu. Từ nhà ngoài vào nhà trong lổm nha lổm nhổm... Khách đến mua hàng, cầm lên một vài viên gạch hoa của Ý, ngắm nghía màu sắc, độ nặng nhẹ, độ bóng, hỏi giá tiền... rồi họ bỏ gạch Ý xuống ở chỗ nào đó thuận tay nhất và cầm vài viên gạch Trung Quốc lên... Cứ như vậy. Có vô số loại gạch hoa nội địa và gạch hoa ngoại nhập. Và cũng như vậy với các hàng hóa khác, nào bồn rửa mặt men trắng hoặc men ngà, của Đài Loan hay của Nhật, vòi sen nhựa hay inox, giá đèn nhựa hay gốm sứ...
Tối, hàng hóa sắp xếp ngay hàng thẳng lối đẹp mắt. Hôm sau, mới buổi sáng đã nằm tràn trên nền nhà. Đáng gọi là kỳ tích khi với cái bụng đói, người ta khiêng được cái xe đạp vào nhà trong mà chưa bao giờ làm vỡ một viên gạch hay cái bồn sứ nào.
Anh Thành sướng hơn tôi nhiều, gửi cái xe máy ở sân nhà bên cạnh, đến khi nào mọi thứ trở về vị trí cũ thì dắt xe vào. Chỉ học trên tôi có hai năm mà sướng đủ thứ, không phải đạp xe và không cả nấu cơm. Có lần tôi rướm nước mắt vì điều này, anh xung phong đưa đón tôi đi học. Trời ơi, cứ lớp anh trống tiết đầu thì tôi đi học trễ, anh trống tiết cuối thì tôi phải xin đi nhờ xe khác về. Còn anh vào bếp thì...
Nghĩa là nếu anh đảm nhận khoản nấu cơm chiều thì nhanh lắm cũng đến bảy giờ tôi mới được ngồi vào bàn học. Tối nào đi học vi tính và ngoại ngữ thì giờ ngồi vào bàn sẽ lùi lại hai tiếng và tất nhiên, giờ đi ngủ cũng lùi lại.
Thời gian đâu cho văn học? Người lớn nhận xét sinh viên bây giờ học lệch. Trời ơi, bài vở trên trường vai này thì bài vở ngoài trường vai kia, phải nói là nặng oằn cả hai vai, không lệch một tí nào.
Nhưng nói thiếu lãng mạn cần thiết thì tôi phải công nhận là có. Trước kia, đọc xong một tác phẩm, thường nghĩ ngợi về nhân vật và mơ mộng một tí, còn trích lời nhân vật chính ghi vào sổ tay. Ví dụ như câu ngắn ngủi của Shakespeare trong vở kịch Hamlet “To be or not to be”. Những ngày ôn thi đại học, tôi viết chữ thật to câu ấy ra giấy rồi cắt dán lên kệ sách trước mặt. Đang ngủ gà ngủ gật, mắt chợt chạm câu nói ngắn ngủi mà từ dài nhất chỉ có ba chữ cái ấy, bỗng thấy mình yếu đuối quá, thế là tỉnh ngủ luôn.
Tóm lại, mùa hè này tôi sẽ dành trọn thời gian cho sách văn học. Và cả những truyện ngắn trên báo nữa. Hằng ngày, chỉ kịp liếc mắt qua trang tin tức liên quan đến sinh viên, nào tiêu chuẩn điểm, tiêu chuẩn học bổng...Con người của mình không khéo chỉ còn lại những phép tính cộng trừ nhân.
Bố mẹ lắng nghe kế hoạch hè của anh em tôi. Anh Thành muốn về quê lần cuối. Lần cuối đây không phải là anh sắp qua đời mà là sang năm anh ra trường, lúc đó hẳn là rất bận bịu về việc làm và phấn đấu này nọ. Bố gật gù, có lý. Còn tôi mới về quê dịp Tết, hè này là...
Bố nhướng mắt khi nghe tôi nói, mẹ cười xòa :
- Thôi, cứ cho con mơ mộng thêm vài năm nữa, khi học tập xong biết lo lắng cũng chưa muộn.
- Nhưng...
- Tôi đã tính rồi. Chiều đến nhờ một thằng bé dọn dẹp, trả cho nó ít tiền.
- Mình giàu rồi à?
Mẹ cười. Nụ cười của người rất hài lòng với công việc và thu nhập. Bố càu nhàu :
- Người lạ vào nhà là phiền phức lắm.
- Chỉ sắp xếp hàng hóa ở nhà ngoài thôi. Xong là về.
- Nó con nhà ai?
- Trẻ mồ côi sống ở nhà Tình Thương của thành phố.
* * * * *
Năm giờ chiều Vinh đến. Cái mũ quả lê chụp trên đầu với cái chỏm nhọn bị móp trông rất buồn cười, mắt mũi miệng bình thường, chỉ có vóc người là hơi lùn.
Tôi thì thầm với mẹ :
- Làm sao nó xếp hàng lên kệ cao được? Sao mẹ không chọn đứa nào cao hơn?
- Cô phụ trách nhà Tình Thương nói Vinh là đứa chăm chỉ, có ý thức. Cứ để xem nó xoay xở ra sao.
Sau khi nhìn những đống hàng ngổn ngang trên nền, rồi nhìn quanh những cái kệ mà chiều dài lẫn chiều cao đều đáng nể, Vinh nhỏ nhẹ nói với mẹ tôi :
- Nhà bác có ghế gỗ không ạ?
- Có ghế nhựa kìa cháu.
- Ghế nhựa ngày nào cũng leo trèo cháu sợ làm hỏng của bác.
Câu nói khiến mẹ mỉm cười.
Bắt đầu từ những ngăn thấp. Vinh ngồi xuống giữa những viên gạch hoa các loại, hai tay ngập ngừng lựa chọn, có những loại chỉ khác nhau về độ bóng. Vinh chăm chú nhìn. Từng chồng cao dần, cao dần.... Nghe tiếng xe bố dừng trước cổng, nó nhìn ra và hiểu ngay sự tình. Một lối đi đủ chỗ cho chiếc xe máy được dọn quang ngay lập tức.
Vừa ăn cơm vừa nhìn ra bố khen :
- Thằng bé có vẻ siêng năng và biết cách quá nhỉ.
Mẹ cười. Lâu lắm rồi mới thấy mẹ thảnh thơi vừa ăn cơm vừa trò chuyện vừa xem ti vi như thế này. Tôi chợt nhận ra trước khi có thằng Vinh chắc mẹ phải làm công việc nó đang làm, dọn dẹp sắp xếp giữa bao bụi bặm tung ra theo từng loại vật liệu. Còn tôi thì tị nạnh sao mẹ chăm chút cho cái cửa hàng hơn con út.
Đến mười giờ tối, đặt cái cuộn nhựa dán trần lên kệ cao, Vinh nhảy từ trên ghế xuống :
- Chào bác cháu về, chào chị em về.
Tôi giật chùm chìa khóa trên tay mẹ :
- Mẹ ngủ đi, để con khóa cửa cho.
Mẹ ngạc nhiên. Chẳng những khóa cửa mà tôi còn giặt giẻ lau đi lau lại cái bàn của mẹ, lau luôn lớp bụi phủ quanh điện thoại. Xong, quay lại thấy mẹ vẫn ngạc nhiên đứng nhìn, tôi đỏ mặt. Mẹ không biết tôi đang nghĩ gì đâu.
Hôm sau, đúng mười giờ tôi cầm chùm chìa khóa từ nhà trong đi ra. Vinh đã xong việc từ lúc nào, nó đang dựa lưng nhìn ra đường, cái chỏm mũ xẹp xuống dèn dẹt khiến nó như lùn thêm. Tôi ngạc nhiên một chút rồi hiểu ra hôm nay đã biết việc nên nó làm nhanh hơn.
- Lần sau xong lúc nào em cứ gọi chị lúc ấy.
- ...Vâng!
Tiếng vâng thật khẽ. Tôi nhìn theo bóng dáng nhỏ bé đi men trên vỉa hè đầy hàng quán bán đêm, bỗng nhiên muốn chạy theo mời nó ăn một tô phở.
Hôm sau,tám giờ rưỡi tôi leng reng chìa khóa đi ra. Gạch vẫn còn nằm từng chồng trên nền, chưa xếp lên kệ, Vinh bối rối nhìn tôi :
- Em làm chậm quá hả chị?
Chẳng qua sợ nó đợi như hôm qua chứ có phải tôi sốt ruột đâu. Vinh làm xong sớm hay muộn tôi cũng chỉ có một việc là đọc, thư viện dạo này có nhiều sách văn học thật là hay.
Hôm sau, để cho chắc ăn, tôi cùng quyển truyện kéo ghế ra ngay ngưỡng cửa giữa nhà trong và nhà ngoài. Ở vị trí này tha hồ đọc mà vẫn biết đích xác khi nào Vinh xong việc. Thật là tiện.
Vậy mà, trời đất ơi, Vinh buồn buồn nhìn tôi :
- Chị không cần phải canh chừng đâu, em hứa là không ăn cắp...
Tôi không nói được gì. Thế đấy, tôi muốn bày tỏ sự quan tâm của mình và kết quả là vậy. Tôi bật cười, cười mãi. Vinh bối rối đến nỗi làm rơi cái bồn bằng sứ trên tay xuống “bụp... bốp...”
Mẹ xuất hiện :
- Chuyện gì vậy?
- Con lỡ làm rơi - Tôi bật ra.
Không thể giải thích được vì sao tôi lại nhận thay. Mẹ không phải là người khắt khe, ngược lại. Mẹ có vẻ quý Vinh, nếu biết nó làm rơi, chắc mẹ cũng bỏ qua. Nhưng điều gì đó trong tôi thôi thúc tôi lên tiếng. Mà cũng có thể là lỗi tại tôi thật.
Rồi tôi nhận ra dạo này mình hơi đa cảm. Tôi cúi nhìn quyển truyện trên tay. Ảnh hưởng từ đây chăng?
- Tối về em làm gì? - Tôi hỏi.
- Dạ... không làm gì cả.
- Em không học bài sao?
- Dạ... trước kia thì có.
- Ban ngày em làm gì?
- Em đi bán.
- Bán gì?
- Trái bầu khô.
Tôi cau mày không hiểu. Vinh giải thích ngập ngừng lủng củng. Cuối cùng thì tôi cũng hiểu ra. Đó là loại bầu có hình dáng như cái bình có eo ở giữa, khoét ruột, phơi khô cho đến khi có màu nâu cháy, nếu được màu đen nhánh thì càng tốt. Giữ sao cho không bị nứt rồi đánh dầu cho bóng. Với một cái nút bằng lá khô quấn lại, đậy bên trên, trái bầu khô trông như bình rượu của tiên ông ngày xưa. Bầu càng nhỏ càng khó làm vì quả non, vỏ mềm. Nhưng chính bầu nhỏ lại càng xinh xắn, càng có giá, du khách rất thích, nhất là khách nước ngoài.
- Mỗi ngày em bán được mấy trái?
- Dạ... ít lắm. Mấy đứa biết nói tiếng Anh bán được nhiều.
Tội nghiệp chưa. Tôi bật ra :
- Em thích học tiếng Anh không?
- ...
- Chị dạy.
* * * * *
Học trò tôi không dám yêu cầu cao, chỉ cần học từ số một đến số năm, chưa có trái bầu nào giá sáu đô la cả. Cô giáo bắt học trò học đến hai mươi, lỡ có ai mua một lần vài trái thì sao? Và lỡ mai mốt bán thêm những thứ khác đắt tiền hơn thì sao? Vậy thì học đến một trăm luôn. Khoan, trước mắt cứ học đến hai mươi... còn lại từ từ tính sau.
Rồi những câu “Xin chào”, “Đây là...đẹp nhất”, “Xin cám ơn”, “Tạm biệt”, “Rất tiếc, thưa quý ông”... Trước mắt cứ học những câu đơn giản, còn lại từ từ tính sau.
- Từ từ tính sau là sao hả chị? - Vinh rụt rè hỏi.
- Là học những gì cần cho bán hàng đã. Còn câu cú ngữ pháp mai mốt chị sẽ giải thích rõ ràng hơn. Chịu không?
Mắt Vinh sáng bừng. Tôi lâng lâng nghĩ đến ngày mình dạy học trò câu “to be or not to be”.
* * * * *
Những ngày hè qua rất nhanh, quá nhanh. Tôi chỉ kịp dạy Vinh những câu đơn giản ngắn ngủi. Ôm những cuốn sách văn học trả lại thư viện, tôi quay về với việc học. Bố mẹ thay cho tôi cái xe đạp bằng chiếc xe máy nhưng lịch thời gian vẫn rất sát sao, học trên trường, học trên trường, học ngoài trường và cả bạn bè nữa... Giữa tôi và Vinh còn lại câu chào ngẳn ngủi mỗi chiều, rồi dần dần chỉ còn lại nụ cười và có khi đầu óc đang nghĩ gì đó tôi quên cả nụ cười.
Có lần mẹ nói :
- Vinh nó hỏi mẹ “Thưa ông ngày mai sẽ có cái đẹp hơn” nói như thế nào, mẹ bảo đợi con về...
Tôi vâng dạ, tự nhủ ngày mai sẽ trả lời nhưng rồi vòng quay từng ngày lại cuốn tôi đi. Và hẳn là tôi sẽ quên luôn nếu...
Ngày Hiến chương nhà giáo, sau khi thăm cô thầy giáo và cùng cả lớp liên hoan, tôi về nhà hơi khuya. Mẹ đưa cho tôi một cái hộp vuông gói bằng giấy màu :
- Vinh nó tặng con.
Vinh? Quà của Vinh? Tôi mở hộp ra - Một trái bầu khô nhỏ xíu, xinh xắn, lớp da đen nhánh đến nỗi tôi thấy được những ngón tay mình soi bóng. Và tấm thiệp với dòng chữ nắn nót “Em kính tặng cô giáo”.
Cầm trái bầu trên tay, tôi đi ra nhà ngoài dù biết chắc Vinh không còn ở đó. Những kệ hàng hóa đầy ắp và rất ngăn nắp, cái ghế gỗ nằm ở góc.
Tôi dựa lưng vào tường, thấy mắt mình cay.
“Em là chậm quá hả chị?”
“Chị không cần phải canh chừng đâu, em hứa là không ăn cắp...”
“Dạ... trước kia thì có...”
Từng chút... từng chút ... tôi nhớ lại. Và tôi nhớ lời hứa “từ từ tính sau” của mình, khuôn mặt Vinh bừng sáng và mong ước vô tư của tôi khi muốn dạy Vinh đến “to be or not to be”.
To be or not... Câu nói nổi tiếng của Shakespear chợt hiện ra dưới góc độ mới mẻ lạ lùng. Tôi chợt nhận ra điều đẹp nhất tôi có được trong mùa hè vừa qua chính là Vinh với những buổi học rụt rè chăm chỉ khát khao.
Trái bầu trên tay tôi rất xinh và rất nhẹ, tưởng như tôi thở mạnh hơn một chút nó sẽ bay lên.

 
1. Đọc từ file data1 được ma trận a(mxn). Với mỗi phần tử trong ma trận a, nếu là số lẻ thì nhân 2, số chẵn thì bình phương, lấy ma trận kết quả ghi xuống file data2. (5 điểm)
2. Đọc file data1, data2 được 2 ma trận a(mxn) và b(mxn). Tạo 1 ma trận phân số ps(mxn) từ 2 ma trận a, b sao cho mỗi phần tử ps[j] trong ma trận ps có mẫu số là số lớn hơn và khác 0 trong 2 số a[j] và b[j]. Nếu tồn tại 1 cặp mà cả 2 số bằng 0 thì xuất ra file data3 là “khong tao duoc” và kết thúc chương trình. Ngược lại ghi ma trận ps xuống file data3. (2 điểm)
3. Đọc file data3 được ma trận psl. Sắp xếp ma trận psl thành ma trận ps2 sao cho dòng có tổng các phân số nhỏ nhất được sắp xếp ở trên... đến dòng có tổng các phân số lớn nhất được sắp xếp cuối cùng. Trong mỗi dòng, các phân số được sắp xếp theo chiều tăng dần. Ghi ma trận ps2 xuống file data4. (3 điểm)
* * * * *
Tách tách tách... tách tách tách... Mười ngón tay Long múa trên bàn phím. Xùy; bài thi năm thứ nhất của khoa Công nghệ Thông tin với một kẻ đã từng đoạt giải tin học từ năm lớp mười thì sá gì. Vấn đề chỉ là gõ nó ra.
Tách tách tách... tách tách tách... Hai mươi phút. Xong! Theo thói quen Long quay quay cổ và thể dục đôi mắt. Báo nói những kẻ thường xuyên làm việc trước màn hình phải bảo vệ sức khỏe bằng cách cứ một tiếng đồng hồ thì phải cho mắt nghỉ ngơi và thể dục, cả cái cổ và lưng nữa. Nhưng không thể đang giữa phòng thi mà đứng dậy vặn vẹo cái lưng cho kêu răng rắc được. A, cô giáo thấy mình quay quay cổ lại tưởng quay cóp gì thằng kế bên kìa. Long bất giác mỉm cười và để tránh một sự hiểu lầm không đáng có, Long ngước lên trần. Một con nhện đang giăng tơ. Con nhện làm Long nhớ hồi nhỏ đi bắt nhện về để má chữa bệnh tè dầm cho thằng em. Nướng con nhện cháy thành than, tán nhỏ rồi cho vào ly nước, lắng cặn, uống phần nước trong bên trên. Mỗi lần làm bài thuốc này má bắt Long dắt thằng em đi chơi cho đến khi má làm xong mới được về, sợ nó nhìn thấy gớm mà không chịu uống. Khi thằng em hết bị tè dầm, Long kể nó nghe mình đã bất tổng cộng bảy con nhện. Thằng em nôn ra mật xanh luôn. Má quất vô mông Long một roi nhớ đời vì tội không thương em. Long khóc vì tức hơn vì đau, không thương mà đi bắt nhện à? Thành phố, đâu dễ tìm nhện mà là nhện có bầu lặc lè.
Từ khi ở ký túc xá Long hay nhớ chuyện nhà. Và nhớ bạn bè phổ thông nữa. Hồi đó, kiếm cớ tới nhà Yến mượn quyển sách. Trời đất ơi trên lớp được gọi là hoa khôi nên Long tưởng... Tới nhà mới biết hoa khôi lười khủng khiếp. Hoa khôi làm cao, sai đứa em cũng là con gái cầm quyển sách ra đưa cho Long. Dù sao cũng là bạn học cùng lớp mà không được tiếp, Long tức quá vớt vát sĩ diện bằng cách làm ra vẻ đúng chỉ là mượn sách thôi nhưng nhìn thấy cô em xinh xắn nên... Long trò chuyện với cô bé em nổ như bắp rang, phớt tỉnh phòng trong vang tiếng đằng hắng nhắc nhở như bà già mà cô bé em không hiểu. Thế rồi Long nhìn thấy mạng nhện giăng đầy nhà. Mà cô bé em vừa khai báo nhà chỉ có hai chị em. Chứng tỏ cả chị lẫn em đều lười quét dọn. Chợt một con nhện lặc lè xuất hiện trong đám nhện đen đang đong đưa. Long mừng rỡ: “Bé cho anh mượn cái ghế chân cao đi”.
Bắt được con nhện, tóc và áo Long bám đầy từng mảng tơ. Sáng hôm sau Long nghe ngóng, hoàn toàn không một lời thì thầm. Hoa khôi chẳng dám khoe chiến công không thèm tiếp Long cho bạn bè nghe, sợ đoạn sau mà bị khai ra thì mặt mũi nào. Nhà thành phố mà để nhện sinh sôi thành đàn thành lũ. Con gái mà lười thì không còn gì để nói.
Nhưng chỉ lười chuyện nhà thôi chứ học thì nằm trong top five toàn diện của lớp, thi hai khối mà đậu cả hai. Lớp có hai mươi nữ mà chỉ mình Yến đủ điểm đậu cái trường có chín mươi lăm phần trăm là con trai này. Yến ở dãy bên kia, có lần Long ngang qua liếc vào thấy khác hẳn lần đến nhà, mọi thứ đâu vào đó gọn gàng ngăn nắp. Xa nhà phải tự lo lấy có khác.
Long nhìn đồng hồ, theo thói quen lại quay quay cổ. Ánh mắt cô giáo. Long thôi không để mình nhơ nhớ mơ màng nữa. Cái đầu tỉnh táo sai khiến đôi mắt mở to kiểm tra lại mã số sinh viên một lần nữa, Long đưa ngón tay đến phím “send” và ngay lúc đó, Long nhận ra ngồi ngay cạnh mình là thằng Huy.
Thằng Huy, cái đứa bị mất suất học bổng nghèo vượt khó vì bộ áo quần hàng hiệu và đôi giày cũng hàng hiệu dưới chân. Sau này mọi người mới biết là của ông anh họ con nhà giàu thải ra. Lẽ ra nên phân bua cho bộ áo quần không phải do mình chọn lựa phung phí thì hắn sửng cổ lên: “Quy định nào bắt người nghèo phải tỏ ra cũ kỹ và thảm hại?”. Chưa đủ, sau câu nói đáng được đăng báo đó, một tuần sau, hắn tuyên bố sẽ sống tốt mà không cần dựa vào những suất học bổng thương hại. Tưởng hắn tìm được việc dạy kèm cho công tử tiểu thư con nhà giàu, hoặc chân tiếp thị sữa vốn là mặt hàng ai cũng cần, nào ngờ hắn mở “Dịch vụ điện thoại di động công cộng”.
Sinh viên năm đầu xa nhà, ba mẹ liên tục thăm hỏi mà điện thoại của ký túc xá nằm tận phòng bảo vệ. Cuộc gọi thứ nhất luôn có câu trả lời là: “Năm phút nữa gọi lại nhé”. Thế rồi năm phút sau, câu trả lời rất nhiều khi là: “Không thấy cháu nó đâu cả. Chắc đi học hay ăn cơm chưa về. Lúc khác gọi lại nhé”. Cứ vậy, muốn nghe được giọng nói của con mình có bậc phụ huynh phải gọi đến lần thứ bốn, mà điện thoại đường dài chứ có phải...
Kẻ thông minh nắm bắt được nhu cầu có thật này, mua cái điện thoại cũ giá hai trăm ngàn và cài cạc Vinatext chỉ nhận cuộc gọi chứ không gọi đi. Phụ huynh chỉ cần nhắn tin qua tổng đài 141: “Muốn gặp XXX vào lúc YY giờ”. Hiệu quả tuyệt vời. Trên cả tuyệt vời là không chỉ phụ huynh gọi! Mỗi cuộc nhận tin nhắn tính ba trăm đồng gọi là khấu hao tiền pin, cuộc gọi tiếp theo tính giá một ngàn bảy trăm, rẻ hơn dịch vụ ngoài cổng trường mà lại rất gần, không phải chạy hộc tốc suốt mấy tầng lầu và chạy tiếp tới cổng để rồi có khi bên kia chờ lâu quá đã cúp máy.
Quả là giỏi! Long, tên con trai ít khi chịu thốt lời khen ai mà phải gật gù khen. Và phục nữa. Long vốn thích những đứa giỏi. Con trai mà không giỏi thì không có gì để nói cũng như con gái mà không xinh. Lẽ ra Huy phải học ở khoa Kinh tế mới đúng. Tại sao hắn lại học Công nghệ Thông tin, cái ngành tốn kém và khắc nghiệt đối với những sinh viên nghèo? Long tự hỏi và chủ động làm quen bằng một tin nhắn thật lòng: “Tớ khoái cậu”. Long chờ một tin nhắn lại để sau đó Long sẽ mời hắn sử dụng chung cái máy tính cấu hình cao của mình, và gì gì nữa mà một sinh viên khoa Công nghệ Thông tin rất cần, ví dụ như những CD luyện nghe tiếng Anh...
Nhưng đáp lại là không có gì! Không trả lời cũng không thắc mắc số máy nhắn tin tới là của ai. Cứ như là một trong những cuộc vớ vẩn của những kẻ rỗi hơi.
Chẳng lẽ mà tới trước mặt hắn để tự xưng: “Là tao đây”? Thôi, thây kệ. Ký túc xá cũng không thiếu những hảo hán đáng mặt nam nhi để kết bạn. Long thôi không quan tâm lắng nghe những xì xào về hắn nữa.
Vậy mà bây giờ hắn ngồi đây, ngay sát cạnh. Và đôi mắt dán vào màn hình lộ rõ vẻ căng thẳng. Một kẻ được nghịch máy tính từ nhỏ như Long dễ dàng biết ngay kẻ bên cạnh mình chẳng giỏi môn học này lắm. Đề bài đơn giản vậy mà nhìn hắn cau mày nhíu trán. Rõ ràng hắn sử dụng bàn phím không ngon lành như những điểm tám chín mười của những môn Toán Lý Hóa khiến bao đứa ghen tị. Gõ được dòng nào hắn ngẩng lên chăm chú như dò xem có mất đi ký tự nào không.
Long nhìn đồng hồ. Còn năm phút nữa. Ngón tay Long đặt hờ lên phím send mà chẳng hiểu sao không chịu nhấn xuống. Có những lúc như vậy, người ta cảm thấy điều gì đó và chờ đợi nhưng không hiểu tại sao.
Cái điều đó xảy ra trong chớp mắt. Hai bàn tay hắn chợt đơ ra, mặt hắn trắng bệch, Long ngả người ra sau để nhìn màn hình của hắn rõ hơn. Trắng bệch như mặt hắn, màn hình trắng bệch, không một cái gì cả. Hắn đưa con trỏ đến undo typing. Vô ích. Không gì hiện trở lại cả. Không một dấu hiệu gì cho thấy kết quả của công sức hắn. Hắn đã nhấn nhầm phím quái quỷ nào mà bài làm biến mất tăm rồi. Hắn vào thùng rác. Cũng không. Hắn lùng sục tìm kiếm...
Còn hai phút. Những sinh viên nộp bài xong đứng lên đi ra, tiếng chân bước rào rạo. Còn một phút. Long hỏi thật nhanh :
- Mã số sinh viên?
Môi hắn bật ra tám chữ số.
Mọi thứ diễn ra thật nhanh. Long copy bài của mình, điền mã số sinh viên của hắn vào rồi send. Hai tay hắn cuống cuồng trên bàn phím. Vừa lúc tiếng chuông reo.
Long đi thật nhanh ra khỏi phòng trước khi hắn kịp thốt lời cám ơn. Để một kẻ như hắn nợ lời cám ơn kể ra cũng thích. Long thấy khoan khoái trong lòng. Ra tay nghĩa hiệp với một kẻ kiêu hãnh đến vậy... Ông bà ta nói anh hùng sa cơ cũng... A, ai kia? Yến phải không? Học chung khoa, ở chung ký túc xá mà lâu lắm rồi mới được gặp gần sát mặt thế này.
- Long! - Tiếng gọi như reo.
Hoa khôi mới năm đại cương mà sao mặt đầy mụn thế kia? Nhìn chẳng còn giống hoa khôi tí nào.
- Yến hả?
- Tìm ai mà tới đây?
“Long chứ còn ai”. Long thấy mình ngớ ngẩn hết sức, chợt nhớ mớ tơ nhện. Yến có còn nhớ? Con gái là nhớ dai lắm, nhất là những chuyện không nên nhớ.
Tìm dịch vụ di động công cộng. Sáng nay Huy nhắn mẹ mình hẹn mười giờ gặp, bây giờ là mười giờ thiếu năm rồi. Long thấy Huy đâu không?
Phẩy tay chỉ vào lớp rồi với vẻ hờ hững nhất trần đời, Long sải bước. Ngẫm nghĩ... Long thọc tay vào túi móc cái di động ra bấm nhanh: “Huy ơi, nhắn với Yến giùm là có người chờ cơm ở căng tin. Cám ơn nhiều”.
* * * * *
Căng tin giờ cao điểm đông nghẹt. Yên đến mà không có chỗ ngồi thì nguy. Long gọi hai ly nước chanh đặt đối diện nhau để giữ chỗ. Khẽ cười. Có khi nhờ thế này mà Yến xúc động cũng nên. Con gái thật kỳ cục là hay xúc động những chuyện đâu đâu. Nhưng mà Yến có đến không? Một tin nhắn vu vơ thế kia. Cái điện thoại công cộng có bao nhiêu là tin nhắn mỗi ngày.
Quả là vu vơ. Không ai đến cả. Long uống cả hai ly nước chanh đá tan chảy lạt lẽo rồi về.
Huy đang đứng ngay cầu thang. Kẻ kiêu hãnh gặp nạn không đợi tình cờ gặp mà thân chinh đến tận nơi để nói lời cám ơn ngay lập tức? Cám ơn mà sao mặt mũi căng thẳng như lúc màn hình trắng bệch?
- Long, tớ có lỗi với cậu.
- Tớ đã hại cậu. Tớ không cố ý. Tớ chỉ...
Vẻ bối rối cực độ này không giống như những lời đồn đại về hắn tí nào. Là cái gì?
- Chuông vừa reo thì tớ cũng tìm ra file bài làm bị lạc, nó nằm ở ổ G.
- Rồi sao?
- Tớ xin cô giáo cho tớ nộp bài của chính mình làm. Tớ khai thật là lúc đó tìm bài của mình không ra, quýnh quáng quá nên đã copy bài của cậu.
Long thốn người :
- Mày... mày nói vậy thật à?
- Tớ đã... Đúng vậy. Lúc đó tớ chỉ muốn được nộp chính bài của mình thôi. Tớ thật sự không nghĩ đến việc liên lụy tới cậu. Bây giờ thì lỡ rồi... Cô giáo nói điểm 1 cho cả tớ và cậu.
* * * * *
Đoạn kết có hậu không phải luôn luôn là điểm mười.
Cú điện thoại của mẹ Yến gọi đúng thời điểm để Yến chứng kiến trọn vẹn cuộc thú nhận của Huy với cô giáo, và cái tên Long hiện ra dưới một ánh sáng mới.
- Nếu mình là cô giáo mình sẽ khen thưởng cho tính trung thực của Huy, chỉ phạt mình Long thôi.
“Chỉ phạt mình Long thôi”, nói phạt mà giọng dịu dàng làm sao.
- Nói thật nha, trước tới giờ Yến nghĩ Long cũng như mấy đứa con nhà thôi...
- Là ích kỷ và hời hợt hả? - Long nói nốt phần còn ngập ngừng sau môi Yến. Rồi cười. Nếu Yến biết giờ kiểm tra đó chỉ vì Long chợt nhơ nhớ mông lung, và nghĩ đến Yến... Nếu không thì Long đã nộp bài từ sớm và đi ra ngoài, đã không nhìn thấy Huy.
Và sẽ không có một tình bạn sâu sắc giữa hai thằng con trai quyết không chịu tầm thường.

 
Lớp học là gian phòng nhỏ bên hông Ủy Ban Nhân Dân phường. Học trò là bọn trẻ lang thang ban ngày làm đủ việc để kiếm sống. Cô giáo là tôi.
Rơi... Rụng... Rồi thuyết phục... Lớp tụ tập đông đủ được vài hôm rồi lại rơi...rụng... Nào là hôm qua bán vé số về tối quá nên buồn ngủ. Nào là bị bọn quậy chận đường nên về trễ. Nào là... đủ các lý do trên đời. Có cả lý do “Em ghét học toán trừ lắm, em chỉ thích học toán cộng thôi”.
Cô giáo không dám la học trò, chỉ năn nỉ... và năn nỉ.... Tôi đã hứa với Đoàn trường bằng mọi cách phải đưa lớp này qua hết bậc tiểu học. Lời hứa hùng hồn giờ nhúm nhó như trái banh xì.
Giữa những dãy bàn ghế trống dần, bọn trẻ ngáp lên ngáp xuống. Những đôi mắt díp lại nhìn chữ A ra chữ O. Tôi ngập ngừng chấm cây bút đỏ lên trang vở, nếu mà cho điểm kém thì ngày mai cô bé này sẽ nản không đến lớp nữa. Tay tôi khoanh một số 0 cạnh số 1, cô bé cười tươi rói. Tôi thở dài... Biết làm gì đây?
* * * * *
Giữa lúc tôi sắp chịu thua thì tên con trai thò mái tóc xù qua cửa sổ. Tôi ớn lạnh nhìn đôi mắt dưới hàng mày rậm của hắn đảo qua các dãy bàn trống. Lớp đêm chỉ có mình tôi, còn lại là lũ nhóc. Hắn định làm gì đây?
- Trời ơi! Lớp gì mà có sáu đứa à? - Giọng hắn oang oang. Rồi hắn toét miệng cười với tôi - Chào cô giáo!
Có vẻ hắn không giống tôi tưởng. Tôi cố nở nụ cười :
- ... Chào...
- Học trò của cô cúp cua hết rồi hả?
- ...
- Tôi thấy mấy đứa tụ tập đánh bài ngoài cột điện kìa. Không tin hả? Ra đây tôi chỉ cho mà thấy.
Tôi bước ra. Đúng như hắn nói. Tôi nhìn hắn, rồi quay vào lớp lại. Tôi biết làm gì đây?
- Ủa? Sao cô không ra la tụi nó mà lại im?
- ...
- Không dám la hả? - Hắn cười.
Tôi đỏ mặt. Có cô giáo nào tội nghiệp như tôi không? Học trò thì không dám phạt. Rồi bỗng một tên khơi khơi từ đâu đến cười cợt tỉnh rụi.
Giải tán lớp thôi! Trả lại bọn trẻ cho vỉa hè. Tôi sẽ kiếm vài đứa trẻ con nhà khá giả dạy kèm. Đường ai nấy đi.
* * * * *
Tôi không nghĩ người đợi mình ngoài cổng trường là hắn. Hắn ăn mặc bê bối như lần đầu tôi gặp - quần thụng bạc phếch, hai miếng vá to tướng đắp trên hai đầu gối, áo thun hoa hoè sặc sỡ, tóc tai bờm xờm. Chỉ có dáng đứng của hắn là hơi ngại ngùng và khuôn mặt lộ vẻ bối rối.
- Cô giáo! - Hắn gọi tôi một cách nghiêm trang.
Tôi im lặng nhìn hắn. Trước cổng trường đại học, nhìn hắn không đáng sợ như buổi tối đột ngột xuất hiện ở lớp đêm.
- Cô giáo nghỉ dạy thật à? - Giọng hắn buồn buồn.
Có phải hắn trách tôi không? Tôi tiếp tục im lặng. Vóc dáng hắn cao to, có vẻ bụi bặm trần ai, nhưng rõ ràng hắn không lớn hơn tôi bao nhiêu.
- Việc tôi nghỉ hay dạy thì có liên quan gì đến anh? - Tôi nói, giọng không mấy dịu dàng. Mơ hồ cảm thấy khó chịu.
- Tôi...tôi... - Hắn lúng túng - ...Tôi chỉ thấy tội nghiệp tụi nhỏ.
- Nhưng chính vì tại...- Tôi bỗng muốn phân bua.
- Tại tụi nó ngu, không biết.
Câu nó đơn giản của hắn khiến tôi ngớ người. Đúng, bọn trẻ không có lỗi gì cả, một định nghĩa xác đáng nhất “Ngu, không biết”.
- Tụi nhỏ bỏ học vì không biết. Còn cô giáo bỏ dạy trong khi cô giáo rất biết.
Tôi chỉ tròn mắt nhìn hắn mà không nói được lời nào.
- Tối nay cô giáo đi dạy lại nhé? - Hắn nói khe khẽ, chùm tóc trước trán hắn rung rung.
- Anh...anh làm cách nào thuyết phục được bọn trẻ đến lớp?
- Tôi có cách dụ tụi nó. Tối nay... cô giáo nghe?
* * * * *
Bọn trẻ gọi hắn là thầy.
Cô dạy văn hóa. Thầy dạy... thể thao. Từ ngày hay tin lớp thành lập đội bóng, sĩ số học sinh tăng lên đến không còn chỗ. Bọn con trai chia làm hai - Đội Xóm Trên và đội Xóm Dưới. Con gái là ủng hộ viên. Ủng hộ viên rất lộn xộn, đang theo đội này, sinh chuyện cãi nhau, mai quay qua khen đội kia.
Điểm văn hóa được tính bằng thẻ đỏ, thẻ vàng... Từ điểm 0 đến 2 là thẻ đỏ. Điểm 3 đến điểm 4 là thẻ vàng. Dưới điểm năm coi như không được ra sân, kể cả ủng hộ viên. Quy định này dẫn tới mỗi tối cuối tuần, học trò nhao nhao :
- Cho em thêm một điểm đi cô ơi!
- Hay là cô cho em mượn điểm, tuần sau em trả.
Sổ điểm của tôi đầy nét gạch xóa. Tôi thật sự không biết lớp học của mình sẽ đi về đâu. Đông học trò quá. Bao nhiêu cô cậu bé thì có bấy nhiêu trình độ chênh lệch. Từ a b c đến lõm bõm đọc được bài ca dao ngắn. Có cô giáo nào dạy toàn cấp như tôi không? Sau mỗi tối, tôi mệt lử, cổ đắng và khô rát.
Hắn luôn xuất hiện lúc lớp tan. Học trò lao xao :
- Thưa cô em về. Thưa thầy em về.
- Cô giáo mệt lắm phải không? - Hắn hỏi tôi.
Không giấu diếm, tôi gật đầu.
- Tôi sợ cô giáo bị đau quá.
- Đừng gọi tôi là cô giáo, tên tôi là Thư.
- Tôi là Hùng.
- Anh làm ở đâu?
- Xưởng cưa.
Tôi cũng ngờ ngợ đoán Hùng làm một việc gì đó tương tự như vậy.
* * * * *
“Cầu thủ chân chính không được chửi thề”.
“Cầu thủ chân chính không được trốn học”.
“Cầu thủ chân chính không đánh bài, không uống rượu, không phá phách”.
“Cầu thủ chân chính mỗi tuần phải có ít nhất hai điểm ghi bàn thắng”.
Đó là những khẩu hiệu thi đua của học trò lớp tôi. Hai tháng nữa có một trận đấu có treo giải thưởng đoàng hoàng. Phần thưởng của thầy là một trái banh da và phần thưởng của cô là một bộ truyện cổ tích Việt Nam. Điều kiện đặt ra là tất cả các cầu thủ tham gia trận đấu phải đọc thông thạo.
Bọn trẻ học hành tiến bộ thâý rõ. Ban chấp hành Đoàn trường khen thưởng tôi đã có thành tích trong công tác xóa mù chữ, một phần thưởng ngoài mơ ước - Tôi được cấp học bổng.
Lần lãnh tiền đầu tiên, tôi mua quà tặng Hùng.
- Thư phải cảm ơn anh. - Tôi nói.
Hùng đỏ mặt :
- Thư đừng nói vậy... Tôi mà... Tôi có làm được gì đâu.
- Không có anh, Thư đã bỏ cuộc lâu rồi.
Hùng ngượng ngùng xoay trở món quà trên tay, lí nhí :
- Thư tặng tôi gì vậy?
Tôi chợt nhận ra tên con trai này thật nhút nhát dù dáng dấp bụi bặm ngang tàng. Hùng luôn cho tôi cảm giác tin cậy trên đường khuya đưa tôi về. Cả khoa đồn ầm lên tôi và Hùng là một cặp xứng đôi. Cả bọn trẻ, chúng thường lém lỉnh ghép “Thưa thầy cô em về!”.
Chỉ có gió đêm và sao trời mới biết rõ Hùng chẳng dám nói gì ngoài câu “Thư mệt lắm phải không? Tôi sợ Thư bị đau bỏ dạy quá”. Những bước chân càng đến gần cổng ký túc xá càng trở nên e dè, rồi sự e dè trở nên cứng nhắc khi tôi mời Hùng đến trường chơi. “Tới trường Thư làm gì?” - Giọng Hùng khô khan, lầm lì.Tôi không hiểu sao lại có phản ứng kỳ lạ như vậy.
- Anh mở quà ra đi.
Bàn tay to lớn đầy vết chai lúng túng gỡ sợi ruy băng đỏm dáng điểm quanh lớp giấy gói. Mồ hôi thấm hai bên thái dương Hùng, nhìn anh chàng ngượng nghịu đến tội nghịêp. Tôi bỗng muốn trêu chọc một chút :
- Anh sợ đau lớp giấy hay sao mà không dám xé mạnh?
- Đâu phải vậy... Tôi...Tôi... - Mặt Hùng đỏ nhừ.
Cuối cùng thì món quà cũng được tháo ra - Bộ truyện “Shô Gun Tướng Quân”. Tôi nhìn phản ứng trên mặt Hùng, đợi một lời tán thưởng thốt ra trong dịp này, ví dụ như “À, tôi định mua bộ tiểu thuyết này từ mấy hôm nay, Thư tặng thế này hay quá”, hoặc “Tôi nghe nhiều người nói bộ truyện này rất tuyệt”...
Tôi đợi. Hùng chẳng nói gì cả.
* * * * *
- Cô là ủng hộ viên của đội nào hở cô? - Bọn trẻ nhốn nháo hỏi.
- Cô ủng hộ cả hai đội! - Tôi đưa hai tay lên.
Không khí tưng bừng chưa từng thấy. Mặc kệ nắng trưa, mặc kệ đá dăm đầy trên sân... Tiếng reo hò sôi động lăn theo trái banh tròn đầy uy lực.
Phút 88, 89, 90... Ô! Tiếng reo vỡ ra khi trái banh bay qua đỉnh đầu thủ môn của đội Xóm Trên, nâng tỷ số lên 3-2. Đội Xóm Dưới nhảy tưng vì hạnh phúc.
Cậu bé vừa ghi cú sút quyết định được công kênh giữa tiếng cười tràn trề vui sướng.
- Trao giải cô thầy ơi!...
Chúng thẳng tay xé lớp giấy gói màu mè quanh món quà của tôi, lấy những quyển truyện cổ tích ra chìa tới trước mặt tôi và Hùng :
- Cô thầy ký tên vào đây thì mới đúng là của cô thầy thưởng!
Tôi bật cười trước sự láu lỉnh của bọn trẻ. Chúng nhét cây bút vào tay tôi :
- Ký xong cô phải viết luôn tên của cô ra, chớ nhìn loằng ngoằng đâu ai biết đây là quà của cô đâu. Thầy cũng y như vậy nghen.
Tôi vừa cười vừa làm theo yêu cầu của học trò rồi chuyền cây bút cho Hùng. Mặt anh đơ ra, mồ hôi rướm trên mặt.
- Viết tên đi thầy, viết gần tên cô nè...
Cây bút lóng ngóng trên bàn tay to bè. Hùng nhìn tôi trân trân, rồi quay ngoắt vai :
- Thôi! Về!
Vẻ sa sầm của Hùng khiến bọn trẻ chưng hửng. Tôi chợt hiểu ra. Nỗi sững sờ khiến tôi không biết phải làm gì. Bọn trẻ đuổi theo anh :
- Thầy ơi! Thầy...
Mình tôi đứng lại giữa sân vắng vẻ, vài sợi nắng chiều vương vãi. Mắt tôi cay cay. Người con trai mù chữ này chính là thầy giáo của bọn trẻ. Tôi chỉ là người giúp việc của anh thôi.

 
Ngày tôi mười chín tuổi, cây rù rì nhú lên cái lá thứ mười chín trong năm, số lá bằng số tuổi của tôi. Cha chưa bao giờ nói tới chuyện sinh nhật của tôi, và tôi thì cũng chẳng quan tâm đến điều này. Nhưng năm tôi mười chín tuổi thì cha... Có lẽ cái lá thứ mười chín đã tình cờ nhắc cha nhớ tuổi của tôi. Đó là tôi đoán vậy thôi.
Loài cây lạ lùng, nằm trên bệ cửa sổ, nơi có nhiều nắng trời nhất nhiếu khí trời nhất, vậy mà ba mùa xuân ẩm áp hạ ẩm ướt thu hây hây nhìn nó không chút sức sống, thân thì gầy gò còn ba cái nhánh tong teo trong nỗi vất vả làm chỗ nương tựa cho những cái lá quắt queo chẳng ra hình thù gì, màu nhờn nhợt xanh xanh tim tím mà sự tương phản với cái chậu xinh xắn hình đĩa tráng men màu sữa càng làm nổi bật. Nhưng khi gió mùa Đông bắc về thì nó thay đổi như một đứa con gái thay bộ áo quần vải bông thường ngày bằng một bộ váy áo sinh nhật. Toàn thân mơn mởn nhựa sống và ba cái nhánh nhướng lên vững vàng phe phẩy những cái lá xanh thẳm duỗi ra thon thon hình mũi tên, màu xanh tỏa hương mùa xuân. Gió mùa đông lạnh tận xương tủy và bụi mù trời, không đợi cha sai bảo tôi đã phải lấy báo cũ vê lại nhét chặt những cái khe hở trên từng cánh cửa gỗ. Nhưng rồi gió vẫn ầm ào len lỏi qua mái tôn tróc tróc như tiếng gõ rồi lăn tăn trên lớp la phông gỗ nứt nẻ từng vết dài và thổi bụi giăng khắp nhà. Bụi trên bàn ghế, mỗi lần ngồi là phải mỗi lần quét. Bụi trên màn chiếu, sáng vừa ngủ dậy nhưng trưa muốn nằm nghỉ vài phút thì phải giũ dọn. Bụi trên khay ly, mỗi lần uống là mỗi lần rửa... Vuốt tóc cũng thấy nhám sì.
Chậu rù rì trên bệ cửa sổ hứng bụi nhiều nhất dù cửa sổ suốt mùa đông không hề mở. Nhưng lớp bụi càng làm cho nó thêm kiêu hãnh vì mặc cho cây chổi lông gà trên tay tôi thô bạo phủi qua, những cái lá rạp xuống rồi lại ngẩng lên một cách cứng cỏi. Những vệt bụi nâu đỏ sướt sót lại trên mặt càng làm cho nó thêm đẹp một cách hoang dã và ngạo nghễ. Cha hay mắng tôi về điều này. Cha sắm riêng một cây chổi nhỏ xíu cho việc chăm sóc chậu rù rì, nhìn cha bên cửa sổ như là ông tiên với cây phất trần... Cách đây mấy năm khi tôi chưa lớn như bây giờ, mỗi lần bị cha mắng vì tội lười, sẵn chổi lông gà quét dọn bàn ghế tôi quơ luôn qua chậu rù rì chứ không thay chổi, tôi dỗi nói cha thương cây rù rì hơn con gái duy nhất. Có lần tôi khóc òa lên dọa ngày mai cha vắng nhà sẽ quăng chậu rù rì ra đường rồi ra sao thì ra, cha thất kinh.
Hồi đó, tôi có hai bài để vòi vĩnh cha. Một là những câu hỏi về mẹ và hai là ghen tị với chậu rù rì. Muốn một cái váy diện sinh nhật bạn bè, tôi làm mặt buồn nói bạn mình có mẹ dẫn đi chợ sắm cho biết bao là thứ. Vậy là cha cuống quít rút tiền tiết kiệm. Muốn một cặp kính thời trang mới nhất, tôi vùng vằng với chậu rù rì...
Cho đến khi đến nhà Bình, nhìn thấy mảnh sân rộng đầy ngập kiểng uốn mình rồng phượng, mỗi dáng được tạo dưỡng chăm chút hằng bao nhiêu năm trời mới thành hình, nghe người làm vườn nhà Bình kể chậu tùng dáng hạc bay này người ta trả bằng giá một chiếc xe gắn máy mà không bán, giò lan kia giá tương đương với tiền cha nuôi tôi mười năm ăn học... Tôi chợt thấy thương cha đến quặn lòng. Vườn của cha chỉ là cái bệ cửa dài một mét rộng hai mươi phân, và một chậu rù rì, thế thôi. Loài hoa rù rì chưa bao giờ tôi nhìn thấy, chưa bao giờ biết mùi hương đã đành mà lá cũng hiếm hoi, lâu lâu nó hé thêm một cái mám xanh xanh yếu ớt dưới nách rồi chuồi nhoài dần về phía ánh sáng, mỗi cái lá mới mọc lên là báo hiệu cho một cái lá sắp rụng xuống. Khi cái lá mới đã cứng cáp mà chưa thấy có lá cũ nào khởi lên dấu hiệu tàn lụi, cha vui lắm.
Cái lá thứ mười chín là một niềm vui.
- Con muốn sinh nhật thế nào?
Tôi nghe trong câu hỏi xiết bạo ân cần là tiếng sột soạt của cuốn sổ tiết kiệm mở ra, thấy thương cha quá đỗi. Từ ngày quen Bình, tôi thương cha nhiều hơn, nhiều hơn và khác hơn. Nhưng vậy thôi, chẳng biết làm gì. Cũng như chậu rù rì kia nhận của ba bao chăm chút mà mãi chẳng nở hoa.
- Con muốn sinh nhật thế nào? - Cha lặp lại.
- Hai cha con mình với nhau thôi, cha. - Tôi nói. Phút giây này thật sự tôi không nghĩ tới ai ngoài cha.
- Thêm mấy đứa bạn của con cho vui.
- Tụi nó ồn ào lắm cha.
- Nhưng chẳng lẽ thằng Bình... - Cha nói, giọng vui đến nỗi tôi biết nếu tôi không thốt lời mời thì chính cha sẽ thay tôi.
* * * * *
Sinh nhật có duy nhất một người khách là Bình. Bình nhớ ngày sinh ra tôi còn hơn là chính tôi nhớ. Thậm chí món quà đã được chuẩn bị rất công phu từ lâu. Cha biết điều này. Làm sao cha biết? Cha biết cái điều mà cho đến lúc nhận quà tôi mới biết là để có được khúc gỗ mun đúng như ý, Bình phải năn nỉ ông thợ mộc cắt bán một khúc nghĩa là hạ chiếu cao của một cái tủ thờ xuống mất hai mươi centimet. Thật không? Tôi thấy lòng xúc động quá thể.
Bức tượng gỗ có khuôn mặt của tôi đặt trên bệ cửa, cạnh chậu rù rì. Khuôn mặt được đánh bóng bên này còn bên kia thì để xù xì, nhìn ngộ ngộ, giống như là tôi lúc thức khuya học bài ngủ gục. Ba vỗ vai Bình, cử chỉ thân ái hiếm hoi tôi chưa thấy biểu lộ với ai bao giờ :
- Mai mốt con Thụy của bác có đi đâu thì cũng như vẫn có với bác ở nhà này.
Câu nói làm tôi muốn khóc. Cha nói như là tôi sắp theo ai đi mãi mãi bỏ cha lại một mình với bức tượng gỗ. Còn Bình thì cười, nụ cười xóa tan sự hồi hộp sợ món quà không vừa ý người nhận. Có vẻ như món quà này dành tặng cha hơn là tặng sinh nhật tôi.
Lọ hoa hồng ở giữa, ổ bánh kem và ấm trà, thêm một ít trái cây và mứt. Món mặn là bánh mì xăng uých kẹp chả lụa. Sinh nhật tựa như một bữa ăn khuya. Tiếng gió rít bên ngoài khiến không khí trong nhà thêm vẻ ấm áp. Bình lăng xăng kéo bàn đến cạnh cửa sổ theo ý của cha và lăng xăng dọn bàn theo ý của tôi. Xong xuôi, Bình xoa tay :
- Được chưa Thụy?
Tôi nhìn lên bàn với đôi mắt nội tướng. Trời, nhiều nhõi gì thì nhầm lần cũng đành chứ chỉ ba người mà bốn cái tách. Bình vò mớ tóc trước trán :
- Anh tưởng là phải dọn nguyên bộ mới đẹp!
- Còn chống chế nữa, một bộ của người ta là sáu cái. - Tôi lườm.
- Thôi cũng được - Cha vừa cười vừa đẩy cái tách thứ tư về phía chậu rù rì.
Ừ, mà cái bàn ở vị trí cạnh cửa sổ, chậu rù rì chiếm hẳn một chỗ như là bàn có bốn người. Bình lém lỉnh hơn, khẽ đẩy cái tách lệch qua một chút xíu về phía bức tượng gỗ mun rồi nhìn tôi nheo nheo mắt.
Người ta nói trong một bữa ăn mà dọn chén bát thừa thì thế nào cũng có khách. Đúng vậy. Lần lượt cha, Bình rồi đến tôi ngoái lại nhìn cửa ra vào nhưng rồi không ai chú ý nữa vì tiếng gió rít trên mái từng đợt nghe như tiếng gõ. Nhưng gió chưa bao giờ ho khào khào già nua như vậy. Tôi đứng lên mở cửa, môi mỉm nụ cười và chuẩn bị thốt lên lời mời, bất kỳ ai, đúng vậy, tôi định là sẽ mời người khách tình cờ dự sinh nhật của mình. Tôi nhớ đến cổ tích của An-đéc-xen... Nhưng mắt người khách chớp một cái rồi bất động, toàn thân sựng trước mặt tôi như pho tượng, cái miệng há ra định hỏi gì đó cũng cứng đờ trong tư thế há ra, những nếp nhăn quanh mép cong rúm lại... Gió từ sau lưng ông thổi thốc vào nhà khiến tất cả bay tung lên, tờ lịch trên tường xòa xuống nền, tôi thấy Bình vội níu lấy mép khăn bàn, lọ hồng chao nghiêng, mùi bụi nồng nặc, những cái rèm cửa phần phật bay.
Phản xạ tự nhiên là tôi đẩy cửa khép lại, chỉ chừa một khe nhỏ đủ để mắt tôi nhìn ra thấy ông. Mái tóc bạc trên đầu ông bay phơ phất.
- Mở cửa ra, Thụy.
Giọng cha vang lên sát tai tôi, nghe âm u như từ sâu thẳm vọng về. Cánh cửa rời khỏi tay tôi cầm... Cha đã kéo mạnh nó ra hay là gió?
- Vũ!
Mắt nhìn tôi mà tên cha tôi bật trên môi người đàn ông tóc bạc như một tiếng nấc. Vai cha nảy lên. Như muốn chắc chắn hơn, người đàn ông vươn mười ngón tay gân guốc tương phản khủng khiếp với mớ tóc bạc kẹp lấy hai vai cha. Gió lọt qua hai cánh tay vừa nhấc lên ào tới thổi vạt áo cha phập phồng.
Tôi sợ người đàn ông sẽ quắp cha bay đi như một con diều hâu cắp một con gà con. Sợ... Tôi muốn đến cạnh cha, bảo vệ cho cha... Nhưng tôi lại bước lùi về bàn... Bình ôm vai tôi sẵn sàng che chở. Cái nhìn bứt khỏi tôi, người đàn ông lia mắt sục sạo quanh phòng một cách nóng nảy thô bạo rồi miệng ông méo xệch khi nhìn thấy bức tượng gỗ mun bên dưới những cái lá hình mũi tên xanh thắm chao đảo nô đùa trước gió tựa như cánh cửa mở toang chính là điều nó mong đợi từ lâu.
* * * * *
Tôi thích Bình vì sự tài hoa, mến vì tinh tế. Bình không bao giờ thắc mắc hỏi về mẹ tôi, không bao giờ có những câu hỏi quan tâm khiến tôi tủi nhục, những câu hỏi ngày xưa tôi làm cha quýnh quáng lẩn tránh. Đến nhà chơi, Bình không bao giờ nói về vườn kiểng long ly quy phượng cũng như nhắc đến bố mẹ mình. Trong khi tôi mơ hồ thấy sự chênh vênh của mối tình thì Bình bình thản phớt lờ tất cả.
Và lúc này đây cũng vậy. Bình im lặng sắp xếp mọi thứ cần thiết cho một chuyến đi xa, xin phép trường cho tôi nghỉ học vài ngày. Rồi Bình ngồi cạnh tôi, cái túi xách nhét dưới gầm ghế phía trước Bình, chỗ tôi để trống cho dễ duỗi chân. Cha tôi và ông Phu ngồi hai ghế dãy bên kia trò chuyện khe khẽ, thỉnh thoảng đưa tay nhìn đồng hồ.
- Thụy lạnh nhiều không?
Bình hỏi khi xe đi qua một vùng đồi mù sương. Tôi lắc đầu nhưng Bình vẫn lấy cái khăn quàng len đưa cho tôi. Tôi quấn khăn hai vòng quanh cổ và sự ấm áp quá nơi cổ khiến toàn thân thêm lạnh hơn, hai tay thọc sâu vào túi áo bông mà vẫn co ro, những ngón chân tê điếng trong mũi giày kín mít. Rồi tôi nhận ra cái lạnh này là vì gió thốc qua khe hở dưới sàn xe, hơi đọng lại lơ lửng quanh chân.
Xe lắc lư bò lên từng đoạn. Càng lên cao càng mù sương. Chiếc xe như một lưỡi dao cắm phập vào màn sương và khi đụng vào cái chuôi thì nó khựng lại ngọ nguậy tìm cách xuyên qua. Tôi ngủ lơ mơ trong những cú giằng giật giữa xe và con đường, lơ mơ tưởng tượng về mẹ... Có ai sau chừng ấy năm chỉ biết mùi mồ hôi cha mà bây giờ biết mình còn có mẹ không? Ông Phu và cha nói mẹ hiền hậu và tốt bụng. Người hiền và tốt mà sao trời bắt khổ? Nỗi khổ khiến đến nay tôi mới biết về mẹ. Nỗi khổ khiến ông Phu quyết tìm ra tôi cho mẹ dù tìm ra tôi là khơi dậy trái ngang xưa.
- Thụy!
Bình gọi khẽ tên tôi, trong tay Bình là chiếc khăn mùi xoa. Tôi nhận ra mặt mình ướt đẫm. Tôi nhét khăn vào giữa hai hàm răng ngoảnh về phía cửa giấu khuôn mặt, khóc lóc để làm gì. Khung kính nhòa sương như một tấm gương cũ đầy vết ố, khuôn mặt tôi nhập nhòa trong khung kính cũng như một tấm gương cũ... Nước mắt tôi lại chảy ra, chẳng thể hình dung mẹ thế nào dù cha và ông Phu nói chỉ cần soi gương là tôi gặp mẹ ngay thôi. Đã từ lâu tôi dặn lòng mình thôi không réo đòi biết về người sinh ra mình nữa. Đã từ lâu...
Mẹ thuở đôi mươi giống tôi như đúc. Chỉ khác một điều là có đến hai chàng trai yêu mẹ. Sự chọn lựa thật khó khăn vì cả ba vốn từng là bộ ba thân thiết. Thân thiết từ thuở trường lớp cho đến khi cùng xung phong lên vùng cao, trái tim thanh xuân hừng hực khát vọng cống hiến và xây dựng. Một cô gái xinh đẹp và hai chàng trai giỏi giang trung hậu. Làm sao để vừa được người mình yêu vừa có được người bạn mình quý mến? Ngày xưa, thời của mẹ có những diễn đàn tình yêu để người ta được khuyên bảo nên chọn lựa thế nào không?
Cha trở thành bạn. Một tình bạn tận tụy trong sáng có đất trời vùng cao linh thiêng chứng giám, một tình bạn đã bước qua ngưỡng của tình yêu nên đẹp đến tận cùng. Lẽ ra mẹ là người hạnh phúc nhất, giàu có nhất thế gian... Nếu ông Phu không xung phong vào đoàn quân chiến đấu chống Pôn Pốt để rồi tin báo tử bay về... Mẹ khóc ngất trước cảnh phim chiếu từng đống từng đống xương người, chất cao như núi tiếp núi trên đất nước Campuchia, những thân người quờ quạng bốc cám nhét vào miệng cho đỡ đói...
Tôi thành hình vào một đêm mùa xuân. Phong lan nở tràn nơi nơi. Thanh niên xung phong thiếu gạo thiếu đủ thứ nhưng lan thì rừng rất hào phóng. Thanh niên xung phong thiếu gạo thiếu đủ thứ nhưng ngôn từ thì hào phóng như rừng. Những giò lan có tên gọi mộc mạc dễ nhớ dễ nhận từ người đầu tiên tìm thấy đặt cho được mang một cái tên khác hoa mỹ hơn cho xứng đáng với hoa và mắt người chăm bẵm ngắm nhìn. Mỗi giò lan có hai tên, tên thường gọi và tên khai sinh. Tên khai sinh được long trọng đặt cho vào lần nở hoa đầu tiên, khi bao đôi mắt trẻ trung thỏa lòng ngóng trông. Màu đỏ thắm rừng rực được đặt tên là Yên Chi, vàng óng kiêu sa là Hoàng Oanh, Bạch Linh trắng mơ quý phái, Điểu Liên hồng thắm khêu gợi, Thẩm Thúy tím thẫm bí ẩn, Ngọc Hạc xanh rờn vụng dại, Vân Đài xanh thắm nồng nàn... Chỉ có loài lá xanh hình mũi tên mãi chẳng nở hoa nên chưa có tên, giữa bao màu sắc đua chen, nó yếu ớt như mang trên mình gánh nặng của cả mùa. Cha thương nó quá...
Những giò lan treo quanh lán trại cùng lúc bung cánh buông xuống từng chùm từng chùm từng chùm lộng lẫy như pháo hoa lễ hội. Trạm xá mẹ nằm cũng sóng sánh hoa giăng như nến. Đêm mùa xuân, hương đất nồng nàn hương trời rạo rực hương rừng náo nức lòng người lâng lâng... Sương mùa xuân vỡ ra tí tách trong từng hơi thở ngây ngây, mầm xanh non líu ríu vỡ ra trong tiếng lá rào rạt...
Những bước chân cha vỡ ra trong cuộc kiếm tìm nhức nhối... Sông, suối, rừng bạt ngàn... Sông, suối, rừng bạt ngàn... Biết tìm đâu đây người vợ trẻ tuyệt vọng trước tin chồng? Cha vớt mẹ lên kịp trước khi trái tim trong thân thể tím tái ngừng đập. Tự tử? Trượt chân? Cha cởi áo quấn mẹ lại rồi bế mẹ từ suối chạy một mạch lên trạm xá, đoạn đường có chiều dài đủ làm khô bộ áo quần ướt sũng. Cô y sĩ nói chỉ chậm một chút thôi là... Cha chìa cánh tay mình ra, những đường gân mạnh mẽ cuộn cuộn sức sống mà đành bất lực “Hằng có cần máu thì chị hãy lấy máu của tôi đây”. Câu nói những ngày sau qua miệng kể của cô y sĩ trở thành lời tỏ tình đẹp nhất. Mẹ tỉnh dậy giữa mùi lan ngào ngạt ướp mật không gian. Cha bật khóc mừng tủi. Trạm xá đêm đó chỉ có một bệnh nhân, cô y sĩ dặn cha nếu có gì thì gọi... Con gió cuối cùng của mùa đông còn sót lại rùng rùng quét qua cánh rừng òa vỡ âm thanh hoang dại.
* * * * *
Những con kênh thủy lợi đã đào xong. Tiểu đội thanh niên xung phong rút qua một địa điểm khác. Cha mẹ tôi ở lại cùng người dân ngụ cư lập vùng kinh tế mới.
Ông Phu về. Không có ai làm chứng cho nỗi oan của cha tôi, của mẹ tôi.
Ông Phu về. Vinh quang trên ve áo và thống khổ trong tim. Nỗi thống khổ nhân đôi nhân ba vì tình địch đâu nào ai xa lạ! Nỗi thống khổ nhân bốn nhân năm nhân vô tận vì ông yêu vợ hơn bản thân mình! Ông không thể ghét bỏ vợ như ông muốn! Nỗi thống khổ của ông đày đọa mẹ tôi xuống ngục A Tỳ... Cha không đành lòng nhìn mẹ sống như đã chết.
Thôi, vợ mày tao xin trả, con tao là của tao. Vĩnh biệt.
Hằng ơi, rồi em sẽ có những đứa con khác. Hãy cho anh xin bé Thụy. Anh chỉ có mỗi một nó thôi.
Cha bế tôi đi dọc những con kênh long lanh nước, bóng hai cha con nghiêng xuống soi gương. Nước mắt cha rơi đắng cay, cha đến đây cùng bạn bè mình cùng tuổi xuân một thuở nồng cháy khát vọng hiến dâng mà giờ đây ra đi như một tội đồ. Vì đâu nên nỗi?
- Ngày mày đi Hằng buồn thê lương, Vũ! - Tóc bạc mà xưng hô mày tao nghe thật lạ, cứ như ông và cha tôi đang thuở trai tráng phập cuốc vào lòng đất quyết mở những con kênh quyết biến rừng hoang thành bãi bờ bát ngát - Hằng nấu nướng chăm sóc tao như một người vợ hiền mà hồn vía đâu đâu. Đêm, Hằng có những cơn giật mình thức giấc làm tao sợ. Hồi đó tao không hiểu... Chưa có con nên tao không hiểu... Mãi sau này tao mới biết đó là Hằng nhớ bé Thụy. Tao thật ngu, tưởng không còn thì Hằng dễ quên. Nếu bé Thụy ở lại thì chắc Hằng dễ nguôi hơn.
Nếu hồi đó bé Thụy ở lại thì bây giờ tôi ra sao? Câu hỏi lóe lên trong tôi rồi ngay lập tức tàn lụi ngay, không có chỗ cho tưởng tượng tiếp nối. Tôi mười chín tuổi, mười chín năm cha chỉ có tôi. Tuổi thơ tôi con gái không ra con gái con trai không ra con trai vì mái tóc cũn cỡn bởi cha không biết thắt bím không biết thắt nơ, những cái áo đầm cha mua thùng thà thùng thình được ngượng ngùng phân bua rằng để sang năm còn mặc được, khi tôi mặc vừa thì những vết ố đã sậm màu trên nền vải. Tuổi thơ tôi mùa hè mặc quần đùi áo may ô chơi trò trốn tìm, ông hàng xóm bật cửa cụng đầu tôi khóc vì cục sưng u trên trán còn ông thì nhăn mặt: “Thằng này con trai mà mít ướt thế”...
- Cho đén khi thằng cu Phiên ra đời, rồi chết vì một cơn cảm mạo. Hằng nói trời phạt vì đã bỏ rơi bé Thụy. Dở người từ đấy! - Giọng ông Phu vang lên âm thầm.
* * * * *
Chiếc xe lắc một cái trước khi dừng lại hẳn, đầu tôi đập vào khung kính không đau mà chỉ thấy tê buốt. Xuống xe, tôi phải đứng im vài phút đợi cho hai đầu gối qua cảm giác tê cứng. Bến xe ồn ào mà sự im lặng đông cứng trên khuôn mặt cha. Khi bế tôi rời nơi này, cha có buông lời thề...? Những con kênh đâu? Lán trại bằng tre nứa đâu? Phong lan đâu?... Tiếng rao hàng lảnh lót gần xa... Thấp thoáng từng nhóm du khách tò mò hỏi han... Mười chín năm đã biến khu kinh tế mới xưa thành thị trấn đông vui.
Tôi cầm tay cha, chỉ cầm tay cha mà không biết làm gì. Chưa bao giờ tôi thương cha như lúc này, thương cha và thương thân mình quá đỗi. Hồi đó mẹ để tôi ra đi dễ dàng đến thế sao? Bình đi sát vào tôi chở che. Ông Phu bối rối đứng riêng ra lẻ loi như chỉ một mình. Gió thổi châm chích thịt da.
Căn nhà ở lưng chừng chân đồi. Người đàn bà mặc áo len trắng đi đi lại lại trong sân chấp chới hoa cánh bướm nhiều màu. Gối chân tôi khuỵu xuống. Còn một đoạn nữa mà tôi không thể nào nhấc bước. Bình xốc vai tôi nói khẽ gì đó... Tôi loạng choạng. Trong màn sương lơ đãng giăng quanh, tôi thấy cha sải dài phía trước, cánh cổng mở ra, người đàn bà mặc áo len trắng đưa hai tay lên trời chới với...
Mẹ đấy ư mẹ? Người đàn bà khiến cha cô độc suốt đời đấy ư? Không giống con soi gương... Không giống... Thời gian thời gian thời gian... Thời gian không tính bằng phút giây không tính bằng giờ bằng ngày mà bằng năm tháng năm tháng năm tháng đằng đẵng đằng đẵng...
Lòng tôi không còn chút hờn giận, chỉ như xát muối. Tại sao lại thế này?
Ông Phu lắc lắc mái tóc bạc trắng như áo mẹ :
- Mẹ cứ dày vò là tại mẹ không chăm sóc cháu nên trời phạt. Ngày nào mẹ cũng nhắc tên cháu. Bác sĩ nói nếu gặp lại cháu, may ra...
Tôi đây rồi, sao mẹ vẫn dửng dưng?
Im lặng tức thở. Những giọt nước mắt lăn xuống má mẹ không một tiếng nấc, cứ như là nước mắt ứa ra từ da mặt, ứa từ hốc mũi, ứa ra từ đôi môi...
- Suốt bấy nhiêu năm tao cũng tin là trời phạt tao vì đã làm mày, Hằng và bé Thụy chia lìa.
Cha cứng đờ người giữa căn phòng lạnh giá. Rồi cha gào lên :
- Nhưng mày gọi tao về đây để làm gì?
Phải. Ông nằng nặc đòi cha phải theo tôi cùng về để làm gì?
Tôi lùi dần lùi dần lùi dần ra cửa. Tôi lùi mà không biết những bước lùi của mình đã đặt dấu chấm hết trong lòng mẹ. Phải tại tôi không? Trăm ngàn lần triệu triệu lần tôi tự hỏi... Tôi khốn nạn? Tôi khốn khổ? Lẽ ra phải ôm chầm lấy mẹ dù yêu thương dù khắc khoải dù trách móc... Nhưng tôi cứ lùi lại. Mắt tôi dán vào mẹ còn chân thì lùi dần như có bàn tay vô hình vừa lôi kéo vừa ru ngủ từ phía sau. Không ai nhúc nhích để giúp tôi cả. Cha đứng im, hóa đá. Õng Phu hóa đá. Cả Bình cũng vậy, hóa đá. Mẹ thì hóa đá từ lâu. Tôi đi như mộng du xuống chân đồi.
- Cô mua giùm cháu đi cô.
Giọng trẻ con mời chào nao lòng. Cậu bé đen đúa, hai vai quàng trĩu những cái túi cái giỏ thổ cẩm, hai bàn tay đưa ra trước mặt tôi hai vốc hạt bằng gỗ màu nâu bóng.
- Hàng đẹp mà cô.
Tôi chưa hiểu những cái hạt gỗ trong tay cậu bé để làm gì thì chiếc xe du lịch trờ đến dừng lại, cửa kính hạ xuống đột ngột và người tài xế thò đầu ra nhìn tôi :
- Cô chỉ giúp quán nào có bán hoa giải thoát.
Ngay lập tức cậu bé xỉa ngón tay về cái quán trước mặt :
- Kia kìa.
Người tài xế cho xe đậu sát lề đường và bước xuống. Màu đen bóng của chiếc xe như một dấu chấm nổi bật giữa không gian hiu quạnh quanh chân đồi. Cậu bé bỏ mặc tôi và chạy ù vào quán.
Quán như một cái lều cỏ, một cái bàn dài với hai băng ghế gỗ kê dọc hai bên. Vô số hoa lá bé bé xíu xíu trong những cái chậu nho nhỏ bằng đất nung treo giăng khắp nơi. Bà già chủ quán khăn trùm đầu màu cánh quạ, khuôn mặt nhô bên trên cổ áo lông dày sụ cũ kỹ không còn màu sắc mỉm nụ cười nhăn nheo, nụ cười không có tuổi khiến tôi rùng mình. Tôi dợm chân đi qua nhưng bàn tay vô hình giữ bước tôi lại. Lần này là từ phía trước, ngực áo tôi như có ai túm lấy lôi vào trong lều và ấn tôi ngồi xuống. Tôi lạnh run... vì gió lộng tứ bề?
Vóc dáng người tài xế cao lớn che khuất cả cửa lều :
- Có cây hoa giải thoát nào đang nở hoặc sắp nở không?
Cậu bé tháo những cái túi cái giỏ trên vai và đặt xuống bàn cùng với hai vóc hạt, điệu bộ sẵn sàng vâng lệnh bà già với tay lấy chậu hoa xuống trao cho khách. Nhưng bà già nhìn những cái chậu treo quanh bằng ánh mắt hờ hững, lắc đầu. Người tài xế lặp lại câu hỏi với vẻ hy vọng ngán ngẩm như anh ta đã lùng sục khắp thế gian và đây là quán cuối cùng. Rồi anh ta ngoái cổ nhìn ra, huơ tay ra hiệu không có. Tôi nhìn theo ánh mắt người tài xế, một thiếu phụ tuyệt đẹp trong chiếc áo khoác lông màu đào đang ngồi ở trong xe, khuôn mặt rười rượi buồn. Cái huơ tay khiến vẻ rười rượi sụp xuống thành tuyệt vọng. Có lẽ nỗi tuyệt vọng này khiến người tài xế không đành quay ra ngay, anh ta nhón chân đi chầm chậm quanh lều, xoi mói nhìn vào từng cái chậu dù không cần nhón chân thì vóc dáng cao lớn cũng đã phải cúi xuống.
Tôi tò mò nhìn theo từng chậu người tài xế lướt mắt qua, tên hoa giải thoát này tôi chưa từng nghe. Anh ta đi lom khom quanh lều cho đến chậu cuối cùng. Không có! Ý nghĩ vừa trỗi lên trong đầu thì tôi bắt gặp cái nhếch môi giễu cợt của bà già. Rõ ràng là người tài xế nghe ai nói mà xăng xái tìm đến chứ chưa nhìn thấy cây hoa này bao giờ. Và chắc chắc có nó ở đây! Rất rõ rằng khách sẵn sàng trả bất cứ giá nào. Tại sao bà lại lạ lùng thế kia? Cậu bé sốt ruột nhìn bà già, rồi cậu dậm chân.
- Ngày mai ngày kia quay lại chắc là có? - Người tài xế cố níu giữ một chút hy vọng.
- Làm sao già biết được - Câu trả lời vang lên phập phù như không phải bà nói bằng miệng mà là bằng mũi.
Người tài xế buồn rầu nhìn về phía thiếu phụ ra dấu không thể khác được. Thiếu phụ thẳng cứng như hóa đá. Chiếc xe lướt đi và khuất dạng trong sương mờ.
Bà già nhìn theo nhạo báng.
- Hoa giải thoát là thế nào hả bà? - Tôi bật hỏi.
Lớp da quanh mắt bà già nhăn tít lại, hai mắt bà như hai sợi chỉ màu nâu đất. Bà chỉ tay vào một chậu treo ở góc. Tôi nhướn người đứng lên. Bà ra hiệu cho tôi ngồi yên đó và đưa ngón tay đầy nếp da xếp lớp móng vàng khè về phía cậu bé vẫy vẫy. Cậu bé tươi tỉnh mặt mày vội nhấc cái chậu đặt xuống trước mặt tôi.
Tôi ớ người - Đóa hoa trắng muốt chúm chím như búp tay trẻ con nằm gọn giữa những cái lá xanh mướt hình mũi tên kiêu hãnh rướn lên.
- Cây rù rì. - Tôi buột miệng.
Cậu bé nhanh nhảu gật đầu :
- Cây tên là rù rì, hoa gọi là giải thoát.
Tôi nhìn bông hoa thắc mắc. Cậu bé tuôn một mạch như bài học thuộc lòng :
- Loài hoa này dành cho những kẻ yêu mà không lấy được nhau. Họ đau đớn họ dày vò và vẫn yêu mãi cho đến khi nào cây tình trồng xuống nở hoa thì họ mới được giải thoát khỏi mối tình của mình.
- Nhưng trồng bao lâu nó mới ra hoa?
Cậu bé há miệng ra nhưng rồi ngắc ngứ ngậm lại. Bà già mấp máy đôi môi đầy vết nứt nẻ, hai sợi chỉ hấp háy :
- Không hạn định. Một ngày với người này nhưng trăm năm với kẻ khác và trăm kiếp với kẻ khác nữa.
- Những chậu treo quanh đây là để bán?
- Đúng vậy.
- Thế sao bà không bán chậu hoa giải thoát này cho người ta?
- Người ta chỉ mua bán cho tặng cây rù rì. Không ai mua bán cho tặng hoa của nó mà được. Phải tự tay chăm sóc - Giọng bà già trầm bổng - Chăm sóc và thành kính nguyện cầu.
- Vậy chậu hoa đã nở này bà để làm gì?
Hai sợi chỉ vụt mở bừng ra :
- Còn để làm gì khác nữa?...
Bà già khúc khích cười, tiếng cười bay lượn trong bóng chiều khiến tóc tôi cứng lại. Cảm giác rờn rợn lan tỏa toàn thân nhưng tôi không cưỡng được ý muốn kỳ lạ là hỏi mua một cây rù rì. Để làm gì? Tôi không biết. Tôi chỉ muốn có nó ngay bây giờ, ngay lúc này, thế thôi.
Bà già sai cậu bé trao cho tôi cái chậu bằng quả bưởi non, cái cây be bé bên trong chỉ mới nhú lên hai cái lá tơ, màu xanh run rẩy. Giá tiền bằng vài cóc cà phê đen. Cậu bé chặn tôi lại trước lều, giọng muốn khóc, hai bàn tay xòe ra :
- Cô xem, ngày nào cháu cũng phải... Thế mà...
Chưa dứt câu kể lể đứt khúc thì một chiếc xe du lịch trờ tới, cậu vội quơ đống túi và giỏ trên bàn cùng những cái hạt gỗ chạy ào ra đường, giọng mời chào nao lòng vang lên...
Tôi quay nhìn vào lều... Cơn rùng mình xuyên suốt châu thân... Bà già đang mở to mắt nhìn tôi, đôi mắt trong suốt không một nếp nhăn, đôi mắt búp bê... Bàn tay nãy giờ túm ngực áo tôi lúc này lôi ngược từ phía sau, hướng vào cái lều cỏ... Ngón tay đầy nếp da xếp lớp móng vàng khè vẫy vẫy. Chân tôi đóng đinh xuống đất... Không. Nỗi kinh hoàng trong tôi phình ra. Tôi cắm đầu đi như chạy lên đồi... Tôi húc vào ai đó. Bà già! Tôi nhắm nghiền mắt lại. Bà...
Nhưng không. Giọng Bình lo lắng dịu dàng :
- Cả nhà tìm em khắp nơi. Em đi đâu?
Tôi ú ớ chỉ xuống chân đồi. Chẳng gì cả... Mù sương như tàn tro như khói bay lên...
* * * * *
Ông Phu cuồng nộ đi tìm cha và tôi cho mẹ đối mặt, hay linh tính tột cùng đã đưa đẩy ông làm điều đó?
Suốt đêm không ai ngủ và cũng không ai nhúc nhích, không một tiếng thở dài. Chợt tiếng kêu tắt nghẹn vang lên, tiếng kêu của ông Phu... Tất cả đồng loạt chồm dậy...
Mẹ nằm im, mái tóc hoa râm xõa trên gối, khuôn mặt thanh thản không tủi nhục không đau đớn không oán thán. Vẻ mặt của một đóa thùy dương đã bềnh bồng qua bao sông suối cuốn trôi mọi ước vọng. Mẹ đã chuẩn bị cẩn thận cho chuyến đi xa. Nhìn là biết mẹ rất cẩn thận - Bộ áo quán của mẹ rất thẳng thớm. Tối qua thấy mẹ chăm chút áo quần, ai cũng nghĩ là mẹ muốn tươm tất trước mọi người. Thậm chí là đã có mong manh hy vọng. Giờ đây mẹ nằm im, hai cánh tay duỗi ngang như thập tự.
Ông Phu khóc nức nở như một đứa trẻ bị lừa dối. Cha tôi ôm chặt vai ông. Khó biết là cha đang an ủi ông hay là cha đang dựa vào ông. Bình nắm cứng tay tôi, sợ tôi bỏ chạy như hôm qua. Nhưng tôi biết chạy đi đâu bây giờ? Tôi úp mặt trên ngực mẹ, khuôn ngực bằng phẳng và lạnh lẽo như một phiến đá. Nước mắt tôi rơi... Con thương mẹ, mẹ ơi! Con thương mẹ mà không thể làm gì cho mẹ cũng như con thương cha mà cũng không...
Mùi hương lạ xen trong khói nhang thoảng bay - Cái cây tí hon chiều qua tôi mang về đã nở hoa.
* * * * *
Biết bao giờ... hình ảnh trong gian nhà nhỏ lưng chừng đồi, bà già có đôi mắt giọng nói có tiếng cười phù thủy và bông hoa trắng muốt như búp tay nhập nhòa tâm trí như một cơn mê.
Chậu rù rì có hai cái lá tôi đã để lại bên mộ mẹ với niềm tin giải thoát. Nhưng mười chín cái lá của cha trên bệ cửa thì biết đến bao giờ? Và tôi nữa... tôi biết lòng mình đã gieo xuống hạt giống của loài cây mong ngóng. Tôi tưới tẩm nó bằng hình dung những ngày mẹ cha và nỗi đau cầm nắm được.
Đêm, thức khuya học bài nghe mùi khói thuốc lá bay từ phòng cha, chợt giật mình tôi tự hỏi có thật như tôi hằng nghĩ là cha đợi cây rù rì nở hoa?

 
Giỏi toàn diện là đích nhắm của tất cả lớp trưởng lý tưởng trên đời này, có phải? Nghe thì cầu toàn quá. Nhưng cứ nghĩ đi, một lớp trưởng thường xuyên giơ tay xung phong thì những mệnh lệnh được phát ra nghe có uy hơn là một lớp trưởng phải rụt cổ nhìn xuống tránh ánh mắt cô thầy, hoặc bị chào cờ trong giờ kiểm tra như mọi thần dân khác trong lớp. Đúng không?
Mà không chỉ là không được phép học dưới giỏi. Còn bao nhiêu điều khác nữa. Ví dụ như không được đi học trễ (dù xe đạp của lớp trưởng cũng như mọi chiếc xe đạp khác trên đời này, nó cũng có thể xẹp lốp giữa đường lắm chứ). Không được phép bén mảng tới hàng quà vặt trước cổng trường (dù lớp trưởng cũng có một cái bao tử như mọi học trò khác và sau một buổi học dài năm tiết thì nó cũng sôi sục sục như ai). Không được nói mình bận (lắm khi trong lớp có một kẻ chẳng may phải nằm bệnh viện và mình, kẻ may mắn là lớp trưởng đây phải phát động một cuộc chép bài giúp bạn và lãnh về phần mình lượng bài dài dằng dặc của những môn xã hội). Không được... và không được...
Có chuyện kể đã trở thành giai thoại. Một lớp trưởng đi học quá giờ trống đánh, tìm cách thoát khỏi đôi mắt của đội cờ đỏ nên nghĩ ra kế quăng cặp qua tường cho một đứa bạn bên trong cầm lấy, phần mình đàng hoàng đi qua cổng chính, hai tay trống không với lý do vừa mới ra ngoài có chút việc. Kế hoạch thì hay vậy, thông minh vậy, nhưng lúc thực hiện thì ôi thôi, thằng bạn bên trong nhìn thấy thầy giám thị bèn chạy một mạch, còn cái cặp thì rơi theo chiều thẳng đứng đậu ngay trên vai thầy. Tội đi học trễ cộng thêm tội lừa dối và tội phạm thượng... (Tên gọi của hai cái tội sau này thật khó gợi sự cảm thông, nhất là cái tội phạm thượng thì đến dân xóm nhà lá cũng không mấy ai dám). Không cần nói ra hẳn ai cũng đoán được hồi cuối là gì rồi. Khôn ba năm dại một giây là vậy!
Tóm lại, một lớp trưởng lý tưởng là một học sinh... Thật khó tìm được một từ đủ sức định nghĩa cho điều này!
* * * * *
Tôi là một trong những lớp trưởng đang nhắm tới cái đích chưa tìm ra định nghĩa đó. Và cũng xin tự giới thiệu thêm, tôi là con gái. Nói ra điều này không phải để mong có sự nhân nhượng dù con gái thì có những khó khăn khó nói thành lời. Ví dụ như môn thể dục, để thi học kỳ được tám điểm, ngay từ khai giảng, chiều nào tôi cũng phải tập nhảy dây như một đứa đang còn ham chơi lắm. Mỗi lần tôi buông bút xuống và lấy sợi dây thun căng ra giữa hai cây đinh trên hai bức tường đối diện là em tôi bắt đầu cười tủm tỉm. Và khi tôi dồn bàn ghế lại một đống ở góc để có chỗ lấy đà từ xa chạy tới thì nó toét miệng ra sẵn sàng cười rộ. Tôi không bao giờ bày ra cái trò tập nhảy cao này khi ba má sắp đi làm về. Một trận la mắng là điều không tránh khỏi, dù mục đích của nó xứng đáng được ủng hộ. Em tôi hay hỏi: “Sao chị không tìm chỗ nào thoáng mát mà tập nhảy cho thoải mái?”. Còn tìm chỗ nào được khi tường nhà xây dính nhau sát sàn sạt và mặt tiền đưa ra sát mép vỉa hè? Hoặc xách sợi dây thun đi ra sân vận động rộng mênh mông mà nhảy qua nhảy lại một mình?
Nhưng rồi tới ngày thi thố trước thiên hạ thì tôi bị! Bị cái chuyện mà đứa con gái nào cũng ngại mặc quần trắng! Trong tình trạng mệt mỏi lừ đừ, tôi không thể nhảy qua cái mức mà sau bao khổ luyện tôi đã vượt qua một cách dễ dàng và đẹp mắt. Có tức không?!
Thôi, rủi ro cá nhân thì mình chịu cũng đành. Còn đây, bọn con trai xếp máy bay giấy phóng lung tung và nói: “Gởi ước mơ lên vũ trụ”, đó là trong giờ ra chơi. Khi trống đánh vào lớp, tên gọi lãng mạn đó bị thay bằng một từ gọn lỏn là “rác”. Thầy giáo liếc nhìn hậu quả của trò chơi lãng phí giấy và gọi đích danh tôi: “Lớp trưởng là nữ mà để tùm lum vậy sao?”. Bộ lớp trưởng là con trai thì cái sự tùm lum sẽ được thông cảm?
Nhưng kể là kể vậy thôi. Hai năm tôi làm sếp, lớp luôn được xếp hạng cao nhất trường. Và đương nhiên năm cuối cùng tên tôi vẫn nằm đầu trong danh sách của ban cán sự trong khi những cái tên khác có sự thay đổi đáng kể. Ví dụ cán sự môn Lý không còn là cán sự môn Lý nữa, hoặc lớp phó học tập tuột xuống chỉ còn là cán sự môn Văn thôi. Tuổi mười tám... Cô giáo chủ nhiệm nói: “Cái tuổi này thất thường lắm”. Rồi cô nhìn tôi đầy ưu ái: “Lớp mình, cô rất hy vọng nơi em”.
* * * * *
Tôi có tên trong đội tuyển của trường, rồi của tỉnh... Ô, nếu chỉ kể về mặt học tập thôi thì tốt đẹp biết bao.
Ngày Hiến chương Nhà giáo, khối mười hai được tổ chức một đêm văn nghệ để chào mừng ngày lễ lớn và cũng là lời chào mái trường sắp trở thành kỷ niệm. Hai năm trước toàn là đơn ca với hợp ca, năm nay quyết phải đặc biệt hơn. Lớp chúng tôi tham gia hai tiết mục thật đặc sắc - múa và thời trang. Hai tiết mục này vừa tốn công vừa tốn tiền.
Hội phụ huynh học sinh suốt hai năm qua chuyên lo mọi khoản thu chi của lớp nay quyết định giao tiền cho chúng tôi tự quản lý lấy với lý do “đã lớn rồi”. Thật thoải mái khi mình có quyền mua cái này cái kia mà không phải chạy đi tìm gặp người lớn để xin phép. Và cũng thật oách khi mình, lớp trưởng, có quyền duyệt chi hay không.
Cái quyền mới mẻ này đã cho tôi một bài học ngoài giáo án.
Tờ trình của thủ quỹ về khoản chi cho hai tiết mục văn nghệ, giá cả của mỗi tờ giấy xốp để giả vải may áo bị đẩy lên thêm hai mươi phần trăm, và số lượng tờ giấy thì tăng lên gấp đôi!
- Đó là... tụi mình ăn chè ăn bánh trong những lần tập trung tập luyện. - Thủ quỹ nháy mắt giải thích.
Tôi lúng túng. Và mắc cỡ. Tôi đã vô tâm trong chuyện nhạy cảm này. Đúng là mỗi lần tập, thủ quỹ hay đem món gì đó tới. Chúng tôi cứ thấy bày ra bàn là đứa nào cũng ăn mà không cần biết ở đâu ra.
Lấn đầu tiên phải xử lý một việc như thế này, thật sự tôi lúng túng. Nhưng không phải là không có cách giải quyết. Tôi nói :
- Viết một tờ xin chi bồi dưỡng cho đội văn nghệ kèm chung với tờ mua vật liệu này thì đúng hơn.
- Thì đằng nào cũng là tiền quỹ của lớp mà.
Tôi chưa biết trả lời sao thì thủ quỹ bồi thêm :
- Lớp trưởng cũng có mặt trong đội văn nghệ. Tự mình ký duyệt lá đơn chi ăn uống trong đó có mình sao? Dễ mất uy tín.
Cụm từ “mất uy tín” đánh trúng tim tôi.
* * * * *
Hai tiết mục văn nghệ được khen ngợi ồn ào và cả hai đều nằm trong danh sách những tiết mục được chọn biểu diễn trong ngày Sinh viên - Học sinh sắp tới. Kết quả rực rỡ cộng thêm vào thành tích vốn đã xênh xang của lớp khiến tôi, lớp trưởng, đâm ra phơi phới và thôi không nghĩ ngợi về tờ trình gian dối nữa. Nói không nghĩ ngợi, nhưng thật ra tôi cũng đã cố nhớ lại mình đã ăn thứ gì, và tôi nhớ lại tất cả những lần thủ quỹ đem thức ăn tới. Chắc chắn không thể tốn nhiều tiền như vậy.
Tiếp tới đêm văn nghệ mừng ngày Sinh viên - Học sinh. Rút kinh nghiệm lần trước, tôi công khai xin cho chi một khoản bồi dưỡng và tuyên bố ngoài khoản tiến này, ai tiêu tốn thêm phải tự trả lấy. Nhưng rồi thủ quỹ chìa ra cho tôi một giấy xin thanh toán với tổng chi bằng một phần hai lần trước mà lý do là mua thêm giấy để sửa sang trang phục biểu diễn đã bị rách. Lạ lùng là tôi rất biết mọi áo quần biểu diễn đều còn nguyên, nhưng tờ giấy với những con số và nét chữ quen mắt không làm tôi ngạc nhiên! Kỳ quặc vậy. Tôi không ngạc nhiên. Cứ như là tôi đã biết hiển nhiên thủ quỹ sẽ làm điều này! Cứ như là tôi đang chờ đợi nó xảy ra!
- Không được đâu. - Tôi nói.
- Mình lỡ làm mất tiền rồi. Tiền mình để trong cặp...
Câu nói dối trơ tráo quá. Tôi nổi giận :
- Tại sao không mất lúc nào, nhè lúc này mà mất?
- Tin hay không tùy cậu.
- Hãy báo cáo tiền bị mất đúng như cậu nói rồi sẽ họp lớp bàn xử lý.
- Từ trước tới nay luôn dẫn đầu toàn trường. Nay mà lộ chuyện bị mất tiền trong lớp cậu không sợ mang tiếng sao?
Tôi sững sờ. Thủ quỹ nhìn tôi thách thức. Nhìn nét mặt người bạn học từ ngày được giao giữ tiền đã thay đổi đến đáng sợ, tôi không biết nói sao. Quả thật suốt gán ba năm nay tôi tự hào đã đưa lớp luôn dẫn đầu toàn trường.
* * * * *
Chuyện vỡ ra vào cuối học kỳ hai, khi ai cũng mệt phờ với kỳ thi vừa xong và hai kỳ thi nữa còn sừng sững trước mắt.
Nhưng đó là việc của dân khối mười hai. Còn lớp mười và mười một thì không. Đàn anh đàn chị chúng tôi nhìn lũ đàn em tung tăng bàn chuyện văn nghệ cuối năm mà thấy mình già mất rồi! Đoàn trường ướm mời lớp tôi biểu diễn lại hai tiết mục nổi đình nổi đám nhưng không đứa nào dám gật đầu. Thành tích hai tiết mục múa và thời trang từng khiến đứa nào cũng phổng mũi giờ đã xa xôi lắm rồi! Học. Học. Và học. Chúi mũi mà học.
- Vậy thì sẽ giao cho lớp mười một đảm nhận. Chỉ cần cho mượn trang phục là được.
Trưởng ban văn nghệ lớp tôi gãi đầu. Còn đâu nữa.
Lớp mười một đàn em phải tự mua vật liệu về để làm. Và để cho chắc ăn là không mua thừa hoặc thiếu, không bị mua hớ, cả đội văn nghệ kéo nhau tới lớp tôi hỏi cần mua bao nhiêu giấy và bao nhiêu tiền vật liệu cho hai tiết mục này thì vừa đủ?
* * * * *
Cả lớp nhìn thủ quỹ thế nào thì nhìn tôi như vậy. Tôi phân bua mình không dính dáng tới một xu nào. Vô ích. Tôi nói tôi sẵn sàng nộp lại đầy đủ số tiến đó dù không tiêu xài một xu nào. Vô ích. Những ánh mắt khiến tôi phải nhìn xuống chân như một kẻ không thuộc bài. Cuối năm, có nhiều việc cần thông báo trước lớp, cảm giác mình nói không ai thèm nghe khiến tôi trở nên ấp úng.
Tôi đợi sự phán xét của cô giáo nhưng cô không nói gì. Chính sự không nói gì này đè nặng tim tôi. Bình xét cuối năm, tôi là lớp trưởng duy nhất của khối mười hai được đề cử danh hiệu giỏi toàn diện. Tất cả các cô thầy bộ môn đều khen tôi xứng đáng với danh hiệu này.
Chỉ cô giáo chủ nhiệm lặng im.
Thà cô la mắng, thậm chí là kỷ luật cũng được, nhưng hãy cho tôi được nói với cô. Các bạn nghĩ sao cũng đành. Nhưng cô... Tôi muốn nói với cô là tôi không hề phụ lòng tin của cô. Tôi vô tội. Tôi chỉ thiếu cương quyết mà thôi.
- Điều đáng nói là em khăng khăng em vô tội - Giọng cô buồn rầu - Thất vọng về thủ quỹ, đã đành. Nhưng chính em mới là nỗi tổn thương lớn nhất, lớp trưởng!
Âm điệu của hai từ cuối cùng làm tôi đau đớn và bừng tỉnh.
* * * * *
Đại học năm thứ nhất, trong thời gian chờ đợi những sinh viên mới toanh hiểu nhau hơn, căn cứ thành tích đầu vào đạt điểm á khoa, thầy giáo chỉ định tôi làm lớp trưởng.
Tôi từ chối. Thầy hỏi tại sao. Tôi thưa với thầy là tôi chỉ chăm học thôi, mà một lớp trưởng thì chăm chỉ là chưa đủ.

 
 - Liên, con ngừng học một chút ra đây ba nói chuyện.
Giọng ba nằng nặng và lành lạnh khiến Liên lo lắng rà soát nhanh trong đầu, không, hoàn toàn không có gì đáng bị phàn nàn cả.
- Ngồi xuống đây.
Ba chỉ tay về cái ghế bành, nơi thường ngày chỉ để tiếp khách. Liên hồi hộp ngồi xuống. Mỗi khi ba nghiêm trang là có chuyện rồi.
- Dạo này con làm sao vậy?
- ...
- Trả lời ba nghe.
- Con có sao đâu ba.
- Vậy tại sao mỗi lần má sai làm gì con cũng nhăn nhó không muốn làm ngay?
Trời, hóa ra là vậy. Má không hiểu. Đâu phải Liên không muốn làm.
- Rồi em Tấn hỏi bài con cũng nhăn nhó. Tại sao? Con không làm được bài của em sao?
Trời ơi, bài của Tấn thì chỉ một phút là Liên giải xong mười bài. Nhưng để cho Tấn hiểu một bài thì Liên phải hò hét mất một buổi. Mà thời gian thì... Ba không hiểu...
Tên Hưng lớp trưởng chẳng biết nắm được tình hình trong lớp tới đâu mà đi họp về bỗng đùng đùng tuyên bố đã đăng ký thi đua. Bắt đầu bằng việc kiểm tra thật chặt chẽ bài tập về nhà có làm đầy đủ không. Hắn hùng hồn rằng ở cái vương quốc mà hắn là sếp thì không ai được giậm chân tại chỗ hoài được. Trung bình phải lên khá, còn khá tất nhiên phải lên giỏi. “Vậy giỏi đi đâu?” - Liên hỏi. Hưng tỉnh bơ trả lời: “Đi qua lớp chuyên chứ còn đi đâu nữa!”. Trời, đòi cung cấp hạt giống cho lớp chuyên nữa kìa. Vừa kiêu vừa liều! Vậy mà thầy chủ nhiệm lại ủng hộ hết mình. Còn Liên, chỉ vì câu hỏi vô tình mà bị lớp trưởng kiểm tra rất sát sao. Có đứa làm không xong cãi um lên rằng bài tập vừa khó vừa nhiều quá, nếu có bài giải ngay trước mặt thì chỉ với việc chép lại thôi cũng không kịp, nói gì đến còn phải bóp trán suy nghĩ, vậy mà hắn thông cảm cho qua được. Còn Liên, chỉ sơ sót một mẩu nhỏ của bài cuối cùng chưa làm xong là bị nêu tên ngay. Có lần Liên hỏi: “Sao ông trù úm tui?”. Đã không trả lời, hắn còn cười vui vẻ làm Liên chẳng còn cách nào khác hơn là cố mà làm bài đầy đủ cho yên chuyện.
Mỗi khi má sai làm gì Liên cũng muốn làm ngay lắm, nhưng bài toán đang dở dang, ngừng thì sợ quên. Định bụng xong bài thì sẽ làm nhưng khi xong rồi... Liên cũng quên việc má sai làm luôn! Rồi lúc má nhắc lần thứ hai thứ ba thì lại đang làm bài tập khác. Ba má không hiểu học hành bây giờ khổ ra sao đâu! Đang ngủ cũng mơ thấy bài tập. Còn Tấn, không biết giảng sao cho nó chịu hiểu, người ta nói bụt chùa nhà không thiêng, phức tạp lắm.
Ba bật cười khi Liên kết thúc bản trần tình của mình bằng ba từ “phức tạp lắm”, hai hàng mày ba dãn ra. Tưởng gì chớ bận học thì có thể tha thứ được. Hơn vậy nữa, sẽ tìm cho Tấn một gia sư và miễn giảm việc nhà cho Liên với điều kiện Liên phải hứa trở thành học sinh giỏi.
Trên lớp là Hưng và ở nhà là lời hứa. Vô cùng khổ! Nông dân một nắng hai sương thế nào thì Liên cũng một nắng hai sương như vậy. Thức đến lúc sương khuya ướt rèm cửa sổ và dậy khi sương còn nhòa khung kính. Càng học càng biết chăm chỉ là chưa đủ. Mà thông minh thì trời đâu hào phóng cho bất kỳ ai!
May mà có gia sư của Tấn. Đã rất hiền mà lại còn là sinh viên giỏi của khoa Hóa, đúng cái môn Liên hay bị bí. Lần đầu tiên Liên chìa bài tập ra nhờ gia sư giảng, Tấn lườm lườm như gia sư là độc quyền của nó. Qua sông thì phải lụy đò! Mời gia sư một ly nước cam thì Tấn cũng ly nước cam, hai ly cối bằng nhau. Mời gia sư ăn bánh thì ở phía Tấn cũng một dĩa bánh đầy ụ, có khi còn đầy hơn. Chỉ mong gia sư đừng hiểu lầm. Bạn bè Liên, cứ dạy cậu em rồi làm quen cô chị là chuyện thường xuyên. Nhưng Liên thì không hề tà ý.
Là lá la... có đốt đuốc tìm cũng đỗ mà có một lỗi nhỏ nào. Cứ vạch lá tìm sâu đi. Gia sư đã tuốt lại trên giấy nháp trước khi Liên chép đàng hoàng vô vở. Tìm ra được một phần trăm lỗi thì Liên gọi bằng thầy luôn, khỏi ông ông tui tui như bấy lâu.
- Liên giỏi ghê.
Đang chờ nghe câu chê bai, lời khen làm Liên ngạc nhiên quá đỗi. Khen thật không? Đôi mắt lớp trưởng cười cười sau cặp kính. Những gã cận khi cười ngô ngố làm sao. Chính cặp kính này mà hồi đầu năm Liên mới giơ tay bầu hắn vào chức sếp, cứ nghĩ cận thì vừa giỏi vừa hiền!
- Tụi nó nói không thấy Liên ở lớp học thêm mà sao làm bài ngon vậy?
- Lớp học thêm là cái gì?
Đôi mắt sau cặp kính kinh ngạc trước câu trả lời, rồi thay vào đó là ánh cười đồng lõa.
- Mai mốt có gì bí tới nhà Liên học chung được không?
- Không dám, thưa sếp!
* * * * *
Lời khen hóa ra là gánh nặng. Đã được khen là giỏi rồi thì không mặt mũi nào trở lại dưới giỏi được. Mà vậy thì...
Đến giờ học, Tấn bày sách vở ra bàn thì Liên cũng cầm sẵn quyển bài tập Hóa ngồi đợi. Dạo này Liên nhịn Tấn đủ chuyện vì biết thầy là thầy của nó. Và hiểu sâu sắc rằng cái phần phụ là giảng bài cho Liên khổ hơn cái phần chính là dạy Tấn học, nên Liên ngoan với gia sư một cách không tưởng tượng được. Tấn ngạc nhiên ghê gớm, suy diễn đủ điều nhưng Liên nhịn hết. Mà không nhịn thì cũng chẳng lấy đâu ra thời gian để cãi cọ. Gia sư nhiệt tình đến nỗi còn tìm thêm bài tập khó hơn cho Liên tham khảo.
- Em làm phiền anh quá phải không? - Liên áy náy hỏi.
- Phiền gì - Gia sư cười vui vẻ - Giảng bài cho em cũng là một dịp cho anh thực tập vậy mà. Anh chỉ cầu mong mai kia đi dạy gặp nhiều học trò ham hiểu biết như em.
Tấn khụt khịt mũi như ông già. Liên hiểu em mình nhưng gia sư không hiểu, tiếp tục :
- Môn Hóa mà học chay chưa thấy gì đâu. Chủ nhật này tới nhà anh hướng dẫn làm vài thí nghiệm em mới thấy thích. Có thực hành mau hiểu bài lắm.
- Anh có phòng thí nghiệm tại nhà? - Liên tròn mắt nể phục.
- Ờ thì mỗi ngày tha một thứ về, giờ anh cũng có được một đống chai lọ.
Tấn liếc mắt nhìn hai người :
- Khi nào làm thí nghiệm cho em làm với.
* * * * *
Cuộc sống là một sự sàng lọc. Lớp trưởng bắt đầu tiết sinh hoạt bằng một câu triết lý văn vẻ làm cả lớp nín thở. Định sàng sảy ai đây? Chúng ta sắp bắt đầu vòng đầu tiên của kỳ thi tuyển học sinh giỏi. Mời các bạn đăng ký... Nào, bắt đầu. Ai đăng ký môn Toán? Ai môn Lý? Ai môn Sử?...
Tờ giấy trên tay lớp trưởng đầy những tên và họ. Có đứa hỏi thật to một câu thật ngon :
- Thi hai môn được không?
- Cuộc thi này cho phép chúng ta phát huy tất cả khả năng có được. Mỗi buổi thi một môn, không sợ trùng giờ.
Câu trả lời khiến cả lớp “ồ” lên. Cuối giờ, Liên cũng “ô” lên vì nhìn danh sách thấy lớp trưởng thi môn Văn và Ngoại ngữ.
- Trước đến giờ có thấy ông làm thơ với nói tiếng Tây đâu?
- Bây giờ nói Liên chịu nghe không?
Liên làm vẻ bận rộn không nghe gì để khỏi bị sập bẫy. Quá biết chỉ cần Liên trả lời “Ông nói thử coi” thì chắc chắn sẽ tuôn ra ba từ đó ngay. Những điều nói bằng tiếng mẹ đẻ thì không đứa nào dám nhưng bằng tiếng Tây thì rất dám lặp lại nhiều lần.
- Tui tưởng ông thi Toán hay Lý.
- Lớp nhiều bạn khá tự nhiên nên mình chọn môn xã hội cho cân bằng.
Đôi mắt sau cặp kính có vẻ thật người lớn hay thật kiêu hãnh? Liên muốn kháy một câu nhưng lại thôi. Chuyện gì còn được chứ nói móc chuyện học hành với hắn e khó thắng! Mà thật ra hắn giỏi toàn diện nên mới làm vậy được, chứ như Liên mà từ môn Hóa bốc qua môn khác thì chỉ có hấp hối.
* * * * *
Mấy chủ nhật trôi qua, đã định tới nhà gia sư để thực hành thí nghiệm nhưng trời ơi đâu phải chỉ một bài tập môn Hóa. Môn Văn, môn Sử, môn Địa, cô giáo tuyên bố chỉ cho điểm bảy trở lên với bài nào nêu được ý tưởng ngoài sách giáo khoa. Ôi, thư viện mênh mông sách, làm sao biết cuốn nào sẽ giúp mình được điểm bảy những môn xã hội không thể nào nhớ đủ? Giá như đừng có điều kiện là học sinh dự thi môn nào đi nữa thì những môn khác phải từ khá trở lên.
Nhưng gì thì gì chủ nhật này phải đi, gia sư nói tuần sau gia sư bận ghê lắm. Tại sao người ta lại chọn kỳ thi học sinh giỏi trùng với kỳ thi học kỳ một của toàn thiên hạ? Lớp trưởng nói thi cử cho xong hết để ăn Tết cho nhẹ người. Ôi, Tết! Chỉ có con trai mới nói hai tiếng nhẹ người một cách phơi phới như vậy. Ba nói miễn giảm việc nhà nhưng làm sao mà miễn giảm hẳn được khi Liên là con gái!
Thôi không than thở nữa hay nói đúng hơn là chủ nhật này phải gác mọi chuyện lại. Ưu tiên một cho thí nghiệm. Trời, còn Tấn nữa. Không cho đi theo thì rất phiến phức, sợ nó gây khó khăn khi Liên thắc mắc, và sợ nó nói gì lỡ ba má tưởng tượng thêm thì gay go. Mà cho nó theo thì...
- Thôi anh chở Tấn, còn em đạp xe theo sau cũng được.
- Xe đạp sao kịp xe máy? Việc gì phải tự làm khổ mình như vậy? Lên đây, anh chở ba luôn.
- ... Công an thổi còi thì sao?
- Không lo. Tấn nhẹ như con mèo. Tính trọng lượng chỉ là gần hai người rưỡi chứ chưa là ba!
Cách tính toán đúng là dân Hóa. Liên lúng búng :
- Em cố đạp nhanh.
- Đã nói là lên anh chở luôn mà.
Thật ra thì đi cùng xe cũng đâu sao. Lòng Liên trong như trang giấy. Chỉ tại thằng Tấn làm cho trở thành chuyện.
- Em ngồi sau, cho chị Liên ngồi giữa. - Tấn khăng khăng.
Lớn ngồi trước, nhỏ xíu ngồi sau đi đường ngó sao được? Cái thằng vô lý không chịu nổi. Liên nuốt cơn tức giận. Thôi được, cho ngồi sau. Lạy trời xóc ổ gà nó ùm xuống đất cho đáng đời, cho hết ăn Tết.
Nhưng xe không xóc ổ gà, Tấn chẳng ùm xuống đất. Chỉ có Liên là chết sững khi sau tiếng gọi của gia sư, người ra mở cửa là...
Gia sư lo đẩy cái xe vô nhà nên không thấy hai đôi mắt đối diện qua vai mình nhìn nhau trân trối. Ăn mặc ở nhà thật nham nhở, cái quần trên đầu gối còn bộ ngực thì nhìn thấy xương sườn, mắt không có kính nhìn thô lố, rất khác khi đứng trước lớp, nhưng khuôn mặt thì đúng là lớp trưởng.
- Vô nhà đi Liên. Đây là Hưng, em của anh. Hưng đã chuẩn bị mấy thứ anh dặn để làm thí nghiệm chưa?
Nếu không có Tấn, chắc Liên đã kiếm cớ gì để về ngay cho rồi. Tấn cảm được không khí bất bình thường nên cứ nhìn em của gia sư chăm chăm. Liên mà đòi về thì chắc chắn chuyện này đến tai ba má ngay!
Giải nhì môn Hóa toàn trường làm nên một cuộc chia tay. Liên cùng với hai bạn nữa được cô giáo lớp chuyên xin về để luyện cho kịp kỳ thi cấp thành phố diễn ra sau Tết. Người xứng đáng đến lớp chuyên nhất chính là lớp trưởng nhưng thầy giáo nói: “Hưng là một hạt giống mà trồng ở bất kỳ nơi nào cũng sinh trái ngọt”. Câu nói văn vẻ của thầy được trăm phần trăm lớp đồng tình, cả kẻ đi lẫn người ở lại.
Mứt, hạt dưa và nước ngọt bày ra ngay trong lớp gọi là mừng kết quả của đội tuyển, ăn Tết, và cũng là tiệc chia tay. Không khí nao nao khiến ai cũng thấy như mình không phải là mình. Khó hiểu làm sao cảm giác kỳ khôi này. Tiếng cắn hạt dưa lách tách và tiếng cắn mứt gừng xuýt xoa...
- Chúc qua lớp mới bình an nghe.
Lớp trưởng nhìn Liên cười cười. Chỉ nước ngọt thôi mà sao má con trai hồng hồng?
Làm như đi đâu xa lắm không bằng. Xúc động. Ba má nói không chỉ Tấn đi Tết cho gia sư mà cả Liên cũng phải chào gọi bằng thầy. Tất nhiên ba má đúng. Nhưng có một điều ba má không biết là nếu không có lớp trưởng với những khắt khe đặc biệt đối với Liên ngay những ngày đầu năm học thì chưa chắc có hôm nay. Sao bỗng nhiên muốn khóc?
- Hồi đầu năm, đụng Liên mấy lần biết ngay là giỏi mà lười.
A... Đừng có thấy người ta xúc động rồi được thể muốn nói gì cũng được đâu nghe. Liên lừ mắt. Lớp trưởng làm như không thấy :
- Liên biết không. Mình cứ tưởng mình thông minh hóa ra là không phải vậy.
- Hóa ra là hơn thông minh hả?
- Tự nhiên anh mình hay mượn sách vở của chương trình tụi mình đang học. Vậy mà mình không đoán ra dù ảnh cũng có kể là có cô bé nào ham học lắm...
- Mà cũng tại ảnh kể là cô bé đó ngoan hiền lắm nên mình càng không nghĩ đó là...
- Ông nói gì?
- Mà tui cũng không ngờ đó là anh của ông.
- Ờ. Ảnh hiền quá phải không?
Không thể không bật cười. Hai đứa cười, cười hoài... Rồi giọt nước nãy giờ lấp ló trong mắt Liên lăn ra. Lớp trưởng luống cuống :
- Liên sao vậy?

 
Mùa hè năm thứ nhất, Huy từ Sài gòn về thăm nhà với một bức tranh vẽ con ngựa màu nắng tuyệt đẹp, mắt long lanh sáng và cái bờm trắng như một dải nơ. Sau con ngựa là cái xe màu sữa có lọng che màu đỏ. Háo hức mở ra trước mặt cha, Huy đợi một lời trầm trồ nhưng không, cha bật cười :
- Ngựa này xe này chỉ là loại mà ở những khu du lịch người ta sắm ra cho khách chụp hình. Có phải đâu là...
Hồi đó, thời bao cấp, cha bằng tuổi Huy bây giờ. Bến xe liên huyện liên tỉnh nằm ở cây số 3, muốn đi đến cây số 5 thì phải chịu tiền vé của tuyến xe lam đến cây số 7 vì không có bến ở cây số 5. Ngang qua, tài xế ngừng cho khách xuống rồi xe chạy ngay. Khách ở giữa cây số 3 đến cây số 7 muốn đi đâu bằng xe lam phải đợi có xe ngang qua thì vẫy. May, xe còn trống chỗ thì đi ngay. Nếu không thì phải đợi xe khác. Điều bất tiện này khiến xe ngựa hay dừng lại ở khúc số 5 để đón khách. Sẵn cỏ bên lề đường, lại thêm nhà này cách nhà kia một mảnh vườn rộng thênh mà hồi đó nhà làm không sát mặt đường như bây giờ nên cho xe đậu chệch cổng xa xa là chẳng ai than phiền mùi phân. Rồi thành bến xe ngựa.
Hình dung mẹ thuở con gái hay mặc áo màu tím ngồi trên chiếc xe ngựa có cha cầm cương, Huy cười khẽ, lãng mạn quá chừng!
- Cứ cách vài ngày bà ngoại sai mẹ đi thu tiền hàng dọc theo các quán nằm từ cây số 3 đến cây số 5. Mẹ đi xe lam đến cây số 3 rồi từ đó đi bộ dọc theo các quán. Lấy tiền xong thì đi xe ngựa về thẳng nhà. Cha biết nhà của bà ngoại nhờ vậy. Có những ngày chưa thấy mẹ về, cha nấn ná đợi dù trời chiều. Vậy là mẹ biết cha để ý. Con ngựa của cha hồi đó xấu xí lắm. Nó gầy nhom dù cha chăm sóc rất cẩn thận. Lại thêm bộ lông màu nâu đen mà cái bờm thì ngắn ngủn.
Huy liếc nhìn lại bức tranh của mình, đỏ mặt. Cứ tưởng là món quà tuyệt vời cho ngày giỗ mẹ, cứ tưởng mình biết lắm...
- Nhưng nó chạy rất nhanh mà lại dai sức, biết lèo lái sao cho tránh được ổ gà. Hồi đó đường sá không như bây giờ nên với việc tránh được ổ gà xe không dằn xóc là nhất trần đời. Mẹ ban đầu hay nhìn con ngựa của cha rồi nhìn qua mấy con ngựa kia dù không nói ra nhưng cha biết là mẹ thấy nó xấu xí. Đến khi có lần cha chạy xa không về kịp, mẹ phải đi xe khác, đường cứ nảy tưng tưng...
Cha cười nhẹ. Huy cũng cười theo.
- Hôm sau, ngồi lên xe của cha, thấy cái kiểu mẹ nhìn con ngựa một cách dịu dàng là cha biết mẹ chịu nó rồi.
Cha cười thành tiếng.
* * * * *
Huy tốt nghiệp với bức tranh vẽ con ngựa màu nâu đất đang thong dong gặm cỏ bên vệ đường, người xà ích tựa vào thành xe nhìn đâu đó, cây roi hờ hững trong tay. Bức tranh được thầy giáo khen nhưng cha cũng vẫn cười khẽ. Huy biết mình chẳng thể.
Rì rào trong Huy tiếng gió và tiếng ngựa hí từ quá khứ. Cái bờm ngắn của nó rung lên và ánh mắt long lanh khi nhìn thấy bà chủ từ xa xa. Phải, nó biết đó sẽ là bà chủ của mình. Không người khách nào được ông chủ ưu ái như vậy. Không người khách nào được ông chủ cẩn thận phủi bụi trên ghế. Không người khách nào khiến ông chủ nhìn trời bồn chồn chờ đợi đến gắt gỏng với nó. Và khi người ấy ngồi lên xe thì cây roi trong tay ông chủ vút lên mông nó rất quyền hành. Có khi nó trả đũa về ngọn roi ra oai này bằng cách cho xe sụp xuống ổ gà để rồi sau đó chạy nhanh hơn, êm ái hơn. Nó cũng yêu bà chủ, yêu theo cách của nó! Cũng như ông chủ, nó nhận ra màu áo quen thuộc từ xa và cả dáng đi lúp xúp trong chiều.
Huy vác giá vẽ tìm đến bến xe ngựa rồi ngỡ ngàng nhận ra hoài niệm của cha đã khiến mình quên mất thời gian. Hai mươi lăm năm đã biến những mảnh vườn rộng thênh thành những dãy nhà cao tầng san sát nhau, con đường quạnh hiu xưa giờ tấp nập. Hỏi bến xe ngựa chẳng mấy ai còn nhớ. Bao lần đất đổi chủ rồi. Người nhớ cũng chỉ mang máng ừ thì...
Xóm xe ngựa cũng vậy. Nhà cửa vẫn lô nhô như lời kể của cha nhưng những chiếc xe một thời không còn nữa, không còn mùi ôi ôi từ đầu xóm cũng như không còn tiếng gõ móng giữa đêm khuya. Huy đi từ đầu đến cuối xóm rồi nhận ra một điều, cha yêu mẹ đến nhường nào! Yêu đến không người phụ nữ nào bước vào đời cha kể từ mẹ ra đi. Yêu đến thổi vào Huy khát khao tìm về. Yêu và nhớ!
Nhận thức bất ngờ khiến Huy nhìn thấy con ngựa thật sống động trong tâm thức của mình. Đúng như bao lần cha kể - Thân nó gầy còm, cái bờm ngắn, đôi mắt buồn rầu như sinh ra nhầm kiếp. Nhưng khi nó khua móng chuẩn bị cất vó thì tất cả chợt thay đổi. Vươn cao vươn dài thân hình dẻo dai, bờm dựng lên bướng bỉnh và chiếc xe cũ kỹ phía sau trở nên tràn đầy sức sống. Cả cha nữa, cây roi trong tay cha như chiếc đũa trong tay người nhạc trưởng. Người, ngựa và xe là một bản hòa tấu vang trong gió, băng qua thời gian...
Huy hoàn thành bức tranh vào một ngày cuối năm. Gió lào xào trên mái nhà và bụi nham nhám khắp nơi. Con ngựa nhìn Huy với ánh mắt lung linh kỷ niệm về mối tình chẳng thể quên. Lắng nghe tiếng động dưới tay cha đang chuẩn bị bàn thờ cho năm mới, Huy chợt nhận ra một điều nữa: mình là đứa con được sinh ra bởi tình yêu!
Huy hiểu vì sao mình khát khao đến vậy bức tranh này.

 
Họ và tên: Trần Vĩnh Thịnh. Sinh năm: Một chín chấm chấm chấm. Quê quán: Vùng ven. Trình độ văn hóa: Mười hai thiếu. Trình độ chuyên môn: Huyền đai đệ tam đẳng. Chức vụ: Muốn làm sếp nhưng tự xét trình độ bản thân hiện tại chỉ nên làm bảo vệ thôi.
Lời tự giới thiệu chứng tỏ nhân vật mới không vừa tí nào. Mọi người bật cười, Thịnh cũng nhoẻn cười, nụ cười khiến những nốt rỗ trên mặt trở nên hiền hòa hơn.
- Mười hai thiếu là sao? - Tôi hỏi.
- Dân vùng ven không được học ngoại ngữ. Thi tốt nghiệp được chọn thay môn khác. Chỉ là giải pháp tình thế thôi. Thiếu vẫn biết mình thiếu.
Ái chà chà. Thành thật hay kiêu?
Sếp tìm ra tên này từ chốn nào?
Từ câu lạc bộ thể dục thể thao. Sếp chơi cầu lông, gặp hắn ở một lớp võ thuật. Các lớp võ thuật có ở khắp nơi, cớ sao Thịnh lại lọt vào mắt xanh của sếp?
Chỉ vì một chút tò mò. Lớp Taekwondo mặc võ phục màu trắng, lớp Thiếu Lâm Tự màu đen, Vovinam màu xanh.... Mắt sếp đã quen nhìn thấy như vậy ngày ngày. Rồi sếp ngạc nhiên nhìn thấy một lớp võ áo quần rất mất trật tự, thậm chí là có đứa mặc quần đùi.
Đó là lớp của trẻ em đường phố. Những nốt rỗ khiến thoạt nhìn tưởng đã lớn tuổi, hỏi chuyện mới biết huấn luyện viên của lớp đường phố này chỉ mới ngoài hai mươi. Chính xác là tuổi tốt nghiệp phổ thông cộng thêm hai năm thất nghiệp. Thất nghiệp đây là định nghĩa của Thịnh - Không phải là sinh viên đại học, chẳng phải là nhân viên chính thức của cơ quan nào, chỉ đang là cộng tác viên của nhà văn hóa và giờ đây cũng chỉ là nhân viên hợp đồng ngắn hạn của cơ quan tôi.
Nhận ra vẻ buồn buồn ẩn sau nét tinh nghịch, tôi an ủi :
- Ở đây có ai nuôi ý định dài hạn đâu mà.
Thật vậy. Khách sạn ở trung tâm phố nhưng rất cũ kỹ, nó được xây lên từ khi thành phố còn là một thị xã nhỏ và lúc ấy được xem là rất khang trang. Nó có ba tầng, chính xác là hai tầng rưỡi vì cái gọi là tầng ba chỉ có một phòng nhỏ để làm nhà kho và phần trống còn lại là chỗ phơi áo quần chăn màn. Khách sạn nhỏ nên không có phòng ban. Tôi và một người nữa thay nhau trực lễ tân kiêm bán hàng kiêm trực điện thoại. Chị Hiếu và một người nữa làm bồi phòng kiêm nấu ăn kiêm khuân vác hành lý. Còn bảo vệ và sửa chữa điện nước là việc... giám đốc kiêm! Nghĩa là thuộc quyền xử lý của sếp.
Nếu có chuyện gì thì gọi điện báo công an (khách sạn chưa bao giờ có khách sang trọng đến trọ để kèm theo những nhu cầu oái oăm cần báo công an cả). Còn điện nước thì sếp tính toán chi li rằng chẳng có trang thiết bị gì đặc biệt ngoài quạt trần và vài phòng có bình nóng lạnh, khi nào hư hỏng gọi thợ tới sửa tính ra rẻ hơn là trả lương hàng tháng cho một nhân viên, lại không bao giờ có chuyện ốm đau và nghỉ phép.
Tóm lại, chức vụ hiện nay của Thịnh là việc mà từ trước đến nay tất cả mọi người cùng kiêm nhiệm, đến phiên ai trực thì tiện thể coi ngó cửa ra vào.
- Không ai nuôi ý định dài hạn nghĩa là sao? - Thịnh ngạc nhiên.
- Rồi sẽ biết! - Tôi đáp gọn.
Tất cả chúng tôi đều xem khách sạn như một điểm đợi đến ngày đi học hay chuyển công tác sang một nơi khác xênh xang hơn nên ai cũng làm việc cho qua thời gian và lặng lẽ với tính toán riêng của mình. Sự nhiệt tình của Thịnh khiến không khí trở nên lao xao. Việc đầu tiên của Thịnh là tháo tất cả những cánh quạt trần xuống lau chùi rồi tra dầu mỡ.
Có vẻ như chị Hiếu không hài lòng vì cùng với những cánh quạt tháo ra khỏi trần là bụi bặm và mạng nhện cũng rơi xuống theo khiến chị phải quét don. Một cảnh tượng buồn cười là Thịnh đứng lắt lẻo trên hai cái ghế chồng lên nhau, hai tay với lên cao, chị Hiếu dù muốn dù không cũng phải chạy lại mỗi khi Thịnh gọi vang “Chị đưa giùm em cái búa”... “Đưa giùm em cái vít”...
- Tôi không phải là lon ton của cậu đâu nghe. - Vừa quét dọn chị Hiếu vừa nhăn mặt nói.
- Lon ton là sao? - Thịnh tròn mắt hỏi lại.
Thịnh tiến vào nhà kho. Sau hai ngày tỉ mỉ tẩn mần gõ gõ uốn nắn, Thịnh biến mớ sắt nhôm lụn vụn chỏng chơ trong đó bấy lâu thành một cái bếp điện.
- Tặng chị - Thịnh đưa cái bếp cho chị Hiếu - Khi nào có khách đòi pha sữa hay pha trà giữa khuya thì không phải lụi cụi nhóm bếp.
- Tiền điện tăng thì cậu chịu sếp phạt đó nghe. - Chị Hiếu làu bàu mà mắt cười rất vui.
Tôi kêu lên :
- Không tặng gì cho lễ tân sao?
Thịnh nhìn tôi rồi nhìn quanh. Lễ tân có một quyển sổ, một điện thoại, một tủ kính bày bán khăn mặt, bàn chải đánh răng. Những nốt rỗ trên mặt Thịnh đỏ ửng, chừng như không biết tặng tôi cái gì cho công bằng.
Tối đến, khi tôi dắt xe chuẩn bị đến công an để đăng ký tạm trú cho khách trọ, Thịnh chìa tay về phía quyển sổ trên tay tôi :
- Để đi giùm cho.
Không một chút ngần ngừ, tôi trao sổ ngay. Phường nằm ở trung tâm, mười thì có đến bốn năm tối tôi phải ôm sổ ngồi đợi chú công an ghi chép những lời trình báo hoặc xét xử gì đó. Khi thì bà bán cam bị mất một sọt, khi thì ông kia say rượu gây mất trật tự, khi thì bắt quả tang một sòng bài... và khi thì... Chú công an trực chỉ nhỉnh hơn tôi vài tuổi, chú hỏi lung tung chuyện rồi mới ký vào sổ. Rất khổ!
Bảy giờ tối hôm sau, Thịnh toét miệng cười :
- Hạnh trông coi nhà cửa giùm, tối tôi về đi trình công an lại cho.
Hóa ra là cứ bảy giờ đến chín giờ tối Thịnh ra nhà văn hóa để làm huấn luyện viên.
- Thì ra đâu phải ông tốt bụng muốn giúp tôi.
Thịnh gãi đầu :
- Mai mốt... muốn làm gì cứ nói.
- Tám giờ tối trực điện thoại giùm. - Tôi lấy giọng tỉnh bơ nói.
Thịnh gãi đầu mạnh hơn :
- ... Trờiơi!
Tôi bật cười :
- Dạy hai lớp à?
- Chỉ một thôi.
- Lớp tối nào cũng học à?
- Cách một tối học một tối.
- Vậy sao tối nào cũng đi
- Thì... - Thịnh khựng rồi bật ra - Một tối đi chơi...
Chị Hiếu đập vai tôi :
- Tra hỏi vô duyên. Buổi tối người ta còn bao nhiêu việc khác nữa. Ví dụ như đưa đón... ai đó...
Những nốt rỗ trên mặt Thịnh đỏ ửng, cái túi khá to choàng qua vai, Thịnh quay bước nhanh. Yêu đương gì khi nghề nghiệp còn lông bông thế kia? Bằng lòng dừng lại ở mười hai thiếu rồi sao? Tôi, mười hai đủ, hai lần thi trượt đại học bị trượt oan vì bệnh cúm quái ác cứ xuất hiện vào đúng ngay kỳ thi. Đến nỗi ba mẹ tôi nói “cái số vậy rồi” tôi vẫn tiếp tục ôn cho kỳ thi tới. Chị tôi nói: “Nếu kỳ tới mà Hạnh không bị đau ốm hoặc xảy ra sự cố khác thì quả là kỳ diệu”. Tôi không tin vào những điều kỳ diệu, nhưng tôi vẫn đang ôn bài. Và, giả sử như lại bị cúm hoặc không may mà trượt một lần nữa thì từ chỗ làm này tôi sẽ đi học theo con đường hàm thụ. Sếp đã nói ai hứa đi học xong quay về phục vụ cho chính khách sạn này thì sếp sẽ tạp điều kiện cho đi học ngay. Chỉ tiếc nỗi khách sạn này nằm ngay vị trí trung tâm mà lại quá lỗi thời. Vả lại, với những khách thuê phòng chỉ để ngủ qua đêm thì đại học để phục vụ cái gì?
* * * * *
- Nếu được chăm sóc cẩn thận hơn thì chắc cũng không đến nỗi...
Thịnh vừa nhìn những đốm xám loang lổ trên trần vừa nói. Tôi úp quyển sách dày cộm lại, sẵn sàng cho một cuộc tranh luận :
- Những cái quạt đã được chăm sóc rồi đó nhưng căn phòng có sáng sủa hơn được tí nào đâu?
- Đó là vì mình không sơn mới lại, nhưng ít ra nó cũng quay êm hơn.
- Khách có nhận ra điều đó không?
- Khách cũ... tôi không biết có quay lại để có sự so sánh giữa hai lần trọ. Nhưng khách mới thì hy vọng sẽ không bị tiếng xọc xạch gây mất ngủ.
- Rồi có thu được tiền phòng cao hơn không?
- Nhưng bù vào đó, khách sẽ quay lại, hoặc giới thiệu với người khác...
- Chỉ vì một cái quạt quay êm ái?
- Tất nhiên... nếu tất cả đểu đồng loạt sáng sủa thì sẽ hay hơn.
- Tất cả?
- Tất cả trong điểu kiện có thể. Ví dụ như drap giường, rèm cửa, chăn màn, màu tường vôi...
A, nhìn vậy mà cũng sâu sắc gớm. Đúng là những cái đó không quá khó như đập khách sạn ra xây lại. Nhưng hãy để cho những ai có ý định dài lâu làm điều đó.
Tôi mở sách ra tiếp tục học.
Vang tiếng gõ cóc cóc, Thịnh lại đang sửa sang gì đó.
* * * * *
Tưởng chỉ nói cho vui vậy thôi nhưng nào ngờ Thịnh có ý kiến với sếp thật. Và sếp đã đồng ý. Mọi người phải nháo nhào dọn dẹp để tân trang cơ quan. Rồi tất cả chưng hửng khi nhìn thấy đội thợ xuất hiện: lớp võ của Thịnh, những võ sinh lúc tập luyện thế nào không biết chứ lúc này nhìn rất lôi thôi, có đứa còn nhỏ tí. Mặt mũi đứa nào cũng trịnh trọng và căng thẳng.
Bằng những cái thang tự đóng từ những khúc gỗ ở trong kho, những đứa lớn lơ lửng trên không với cái chổi dài hơn thân mình. Những đứa nhỏ hơn thì cạo những vết bẩn ở chân tường, trên bàn, ghế, tủ, giường - Thịnh, tổng chỉ huy xuất hiện ở nơi nào những chú thợ không làm được. Một lúc sau, vẻ trịnh trọng căng thẳng biến mất. Tôi nghe tiếng léo nhéo: “Mày quét vôi còn dối quá”, “Mày đổ ra đầy nhà rồi kìa”, “Tao đã nói mày lấy con dao mà cạo, cạo bằng cái muỗng biết chừng nào sạch?”. “Tìm trong kho có mỗi một con dao thì đã đưa cho mày rồi”. “Thầy Thịnh nói đứa nào làm không sạch bị phạt ba chục cái hít đất đó nghe”. “Sao kỳ vậy?”. “Trời đất, bộ mày không biết cứ đứa nào hít đất được ba chục cái là được đi dự giải phong trào sao?”.
Vẫn những cái trần thấp, vẫn những căn phòng hẹp... nhưng mọi thứ trở nên mát mát và đỏm dáng hơn. Cả những nắm đấm cửa, ổ khóa, nụ kéo, tay kéo bằng nhôm cũng được chà sạch đến sáng lên. Sếp mỉm cười tuyên bố sẵn sàng nhận Thịnh vào biên chế chính thức và cho đi học gì đó thuộc về du lịch khách sạn.
Tôi gật đầu :
- Thịnh có lý ghê.
Những nốt rỗ ửng đỏ, Thịnh xoa tay :
- Lý liếc gì đâu. Chẳng qua là xin sếp tạo điều kiện cho tụi nhỏ kiếm tiền may bộ võ phục. Sắp thi giải phong trào rồi mà tụi nhỏ chưa có áo quần. Trước đến nay có gì mặc nấy. Mai mốt đến ngày thi Hạnh tham dự cho vui nghe.
- Tôi? Tham dự giải? - Tôi mở to mắt.
Thịnh bật cười :
- Ý là Hạnh có mặt để vỗ tay ủng hộ đội nhà đó mà.
- Chứ không cần đấm đá à?
- Hạnh không cần đấm đá người khác cũng đã thua rồi.
Cái gì? Tôi chưa kịp lừ mắt thì Thịnh đã ngoắt người ra bên ngoài cửa sắt.
* * * * *
Xúng xính trong những bộ võ phục trắng mới tinh, tụi nhỏ nhìn thật khác ngày đến cơ quan làm thợ.
Thịnh đưa học trò lên võ đài, tôi ngồi lại giữa những ủng hộ viên. Một đứa rụt rè hỏi tôi “Chị học chung lớp Anh văn với thầy Thịnh hả chị?”.
Thịnh học Anh văn?
Hoàn toàn không biết gì về võ thuật nên tôi chẳng biết trong hai đấu thủ, ai đang thắng và ai ngược lại. Thằng nhóc ngồi cạnh tôi la lên :
- Sao nó thắng mình mà chị vỗ tay?
- Nó chỉ đá trúng giáp thôi mà.
- Trời, đá trúng giáp là được điểm rối đó - Nó cau mặt giải thích rồi reo lên vỗ tay, phe ta đã đá lại được một cú, tiếng “bộp” nghe rất rõ.
Bên này vỗ tay reo thì bên kia “ô” ỉu xìu. Bên kia vỗ tay reo thì bên này “ô” ỉu xìu giống hệt. Cuối cùng tôi cũng hiểu ra đôi chút luật thi đấu. Trên khán đài, vẻ mặt Thịnh căng thẳng theo dõi. Chợt miệng Thịnh há to ra trong tiếng kêu “đừng”, rồi tất cả khán giả la ó. Hình như là đã phạm luật. Một đấu thủ bị đá vào ngay giữa mặt loạng choạng lùi lại. Cú đá của học trò của Thịnh? Những đứa trẻ đường phố đã quen...
Không phải vậy.
Thằng nhóc cạnh tôi giận dữ qua kẽ răng :
- Chơi xấu. Nó chơi xấu. Phạm luật rõ ràng mà trọng tài không nói gì. Trọng tài thiên vị.
... Vậy là học trò của Thịnh bị đá.
Trận đấu tạm ngừng. Săn sóc viên chạy đến. Tiếng nhao nhao phản đối quanh tôi rất rõ. Có vẻ như tiếp tục trận đấu sẽ là những cú đá trả lễ đích đáng, nhưng cú đá sưng vù mặt mũi cho biết tay nhau.
Nhưng không.
- Thua, Thịnh có buồn không? - Tôi hỏi khẽ. Hỏi chỉ để mà hỏi. Ai mà không buồn.
Thịnh khe khẽ :
- Thịnh buồn vì trọng tài đã làm những đứa nhỏ thất vọng. Những đứa nhỏ vỉa hè mà biết tôn trọng luật, đó là chiến thắng. Hạnh đồng ý không? Nếu có quyền, Thịnh sẽ trao cho nó giải Fair Play.
Tôi nhìn Thịnh. Vẫn là Thịnh hôm nào xuất hiện ở cơ quan với những nốt rỗ sần sùi nhưng hôm nay rất khác. Nỗi buồn trong mắt Thịnh... Lớn hơn nỗi buồn... Tôi lảng qua chuyện khác :
- Thịnh học Anh văn lâu chưa?
- ... Sao Hạnh biết?
- Hạnh biết.
Những nốt rỗ đỏ ửng :
- Ừ... Một tuần ba tối dạy tụi nhỏ, ba tối đi học. Thịnh định thi đại học ngoại ngữ.
Qụá bất ngờ, tôi im lặng, ừ, mà cũng không bất ngờ. Sếp đã hứa nhận Thịnh vô biên chế và tạo điều kiện cho đi học rồi mà.
- Hạnh biết không, vùng ven của mình vẫn chưa có giáo viên ngoại ngữ... - Giọng Thịnh thật nhỏ.
Lặng im. Rồi tôi hỏi một câu chỉ để mà hỏi.
- Thịnh định bao giờ thi?
- Năm nay. Có lẽ đi cùng đợt với Hạnh.
Năm nay, cùng đợt với tôi có nghĩa là chỉ còn hai tháng nữa. Vậy mà... hăng hái làm đẹp cơ quan, rất nhiệt tình với bọn trẻ...
Tôi lặng im không nói được gì. Chợt nhớ lại những lần mình cố ý mở cuốn sách dày cộm trước mặt Thịnh. Và ngay lúc này đây, cuốn sách vẫn đang rộng mở trên tay tôi.
Ai đó đã nói sống là hết lòng cho từng giây phút hiện tại.
- Học trò vùng ven không giỏi bằng học trò thành phố. Mai mốt thi có gì không biết nhờ Hạnh chỉ giáo thêm nghe...
Tôi khẽ khàng úp sách lại.

 
“Quán bình dân thôi mà ngon lắm”, anh nói. “Sao anh biết?”, em hỏi lại với một cái lườm. Đàn ông con trai gì mà quán xá ngõ hẻm nào cũng tỏ tường. Anh cười: “Hôm nọ mấy thằng bạn thất nghiệp rủ nhau đi ăn nên anh mới biết”. “Đã có ai xin được việc làm chưa?”, em cố giữ cho giọng mình không có vẻ dò hỏi. “Một đứa. Mới chỉ là nhân viên hợp đồng trong một công ty tư nhân thôi”. Không muốn không khí bị chùng xuống, em lảng qua chuyện khác: “Còn xa không anh?”. “Vài bước nữa thôi, kia kìa”, giọng anh trả lời áy náy. Câu hỏi của em vậy là lỡ miệng rồi. Vài bước nữa thôi... vài bước nữa thôi... Mắt anh bứt rứt nhìn xuống con đường dưới chân, hẻm nhỏ biết bao giờ mới được tráng nhựa, lại thêm những chỗ trũng chỗ lồi được đắp vá bằng cây gỗ mục và gạch đá vụn vỡ. May là hôm nay em không mang gìay cao gót.
Quán vắng. Ít người đi ăn bánh bèo vào giờ trưa thế này. Mấy bộ bàn ghế có vẻ buồn. Cô chủ quán cũng có vẻ buồn, nụ cười khi nhìn thấy chỉ hai người khách vào quán chẳng tươi tỉnh lắm. Hai dĩa thập cẩm. Chè thập cẩm thì nghe từ lâu nhưng bánh bèo thập cẩm thì đây là lần đầu. Em tò mò nhìn theo bàn tay sắp xếp trên dĩa. Anh bật cười: “Chỉ là cách gọi tếu của bọn anh thôi”. Ra vậy. Bánh nậm, bánh bột lọc, bánh hỏi, bánh bèo nằm bốn góc xếp chéo lên cái dĩa tròn: “Có bốn thứ mà dám gọi là thập cẩm. Thật là đại ngôn”. “Cộng cả hành, mỡ, ớt, tôm nhụy, nước mắm và bánh tráng giòn nữa”. Cả hai cùng cười. Tiếng cười khiến cô chủ quán ngạc nhiên nhìn lên. Rồi cô cúi xuống với cái nồi bốc hơi nghi ngút trên bếp lửa. Hai cái thúng to bên cạnh đựng đầy những cái chén tí xíu. “Ăn được không em?” “Ngon”. Anh cười rất vui: “Thêm dĩa nữa tí về khỏi ăn cơm”. Ăn dĩa nữa thì gật đầu ngay nhưng về khỏi ăn cơm là không được. Phải ngồi ngoan bên bàn, không bới thêm nữa thì phải nhâm nhi kéo dài chén cơm trên tay cho đến khi cả nhà cùng xong bữa. Công của người nấu nướng là quan trọng lắm. Nấu mà không ai ăn, mợ giận lần sau treo nồi luôn là chết. Gọi thêm một dĩa rồi chia đôi là vừa. Anh vui vẻ sớt qua dĩa của em phần nhiều hơn. Em nhai ngon lành, lần này là ngon lành thật sự chứ không phải là cố làm cho anh vui như cơm hến lần trước. Trời ơi, làm sao biết là ngon hay dở khi mà miệng mồm răng lưỡi bỏng rát cơn cay xé. Vậy mà em cũng ăn được hai chén. Dặn lòng không bao giờ đi ăn cái gì với anh nữa.
* * * * *
Chút tài còm đàn hát thuở sinh viên giúp anh có được việc làm trong mùa cưới. Hóa ra vậy mà sang. Cùng với ban nhạc, anh ra vào những nơi trước đây chỉ ngang qua mà không dám nhìn vào. “Trong restaurant đó có gì hay không anh?”. “Hôm nào anh đưa em vào cho biết”. A, lên mặt chưa kìa: “Nói sao mà đưa em vào?”. “Thì nói là em gái”. “Chỉ là em gái thôi à?”. “Chứ nói thật là người yêu thì chết anh. Mấy cô ca sĩ ghen cố tình hát sai nhịp rồi lại bảo tại anh đàn sai”. “Vậy mấy tay trống nhìn em gái anh thì sao?”... Á... à...
Chẳng cô ca sĩ nào ghen cũng chẳng tay trống nào nhìn em. Ai cũng bận rộn với công việc của mình. Em ngồi ở cái bàn cạnh khu vực đám cưới, nhìn anh, rồi nhìn quanh. Cô dâu đẹp mê hồn. Chú rể lúng ta lúng túng đến buồn cười. Điều làm chú rể lúng túng nhất hình như chính là cái váy của cô dâu, nó căng phồng thành một vòng tròn khá rộng như muốn đẩy chú rể ra xa, lại còn rất dài, chú rể cứ kéo lê đôi giày chứ không dám nhấc cao có lẽ vì sợ dẫm lên vô số lớp ren xòe trên mặt đất. Chà, có bạn bè ký túc xá của em ở đây thì xuất khẩu thành thơ ngay.
- Xin được hân hạnh phục vụ cô.
Cậu hầu bàn trẻ măng cúi người trước mặt em. Em giật mình nhận ra sự vô lý của mình. Chỉ một ly cam vắt mà dám chiếm hẳn một bàn của restaurant sang trọng thế này. Nhưng...
- Cái anh trong ban nhạc nói chị dùng gì xin cứ ra lệnh.
Ra vậy. Anh thật là.
- Tôi đợi anh ấy xong rồi sẽ... Xin cám ơn.
Cậu hầu bàn quay đi. Anh ra hiệu gì đó em không hiểu, nhưng thấy cười là yên tâm rồi.
Tại sao hôm nay em lại đến đây? Để làm gì? Đón anh, đó chỉ là cái cớ. Thật ra thì em không nên làm anh bị phân tâm thế này. Đừng nhìn em nữa. Em ngồi một mình thì đã sao. Anh tưởng em phải cần có người nâng đỡ dịu dàng bên cạnh đó à? Cậu hầu bàn lại nhìn em cười. Nụ cười gợi nhớ quá đỗi. Rất gợi nhớ...
“Nghĩ gì mà trầm tư vậy?”. Em giật mình nhìn quanh. Tiệc cưới đã tan. Anh ngồi xuống ghế đối diện em, tia cười trong mắt lóng lánh. Vui gì vậy? À, mai có đám cưới, một cái sáng, một cái chiều, ngày mốt cũng có. Tuần tới có không? Liên tiếp cả tuần đều có. Vậy là đánh đàn đến mỏi nhừ tay nhé. Đáng để ăn mừng. “Em ăn gì nào?”, anh đưa bảng thực đơn dài dằng dặc. “Thừa sức đãi em bất cứ món gì”. Chà, vênh vang vậy thì người ta gọi cho biết tay. Gà nhồi nấm, bò đốp... “Bò đốp là cái gì?”. Có lẽ... khi xọc đũa vào nó nổ đôm đốp. Cười. Không được cười to đâu, trong restaurant người ta chỉ cười mím chi thôi.
Rất ngạc nhiên anh nhìn em thành thạo tay dao tay nĩa, bao nhiêu món chính là bấy nhiêu món chấm. Gà quay chấm với sốt mazône. Anh lạ lùng nhìn chén sốt màu vàng dẻo quánh đặt trong lòng đĩa. “Anh biết món này làm từ gì không? Lòng đỏ trứng gà đánh với dầu ăn cho tới khi hòa tan vào nhau”. “Anh nghe báo chí nói nhiều về ngộ độc màu thực phẩm...” “Không phải đâu, màu trứng gà và dầu ăn cho ra màu vàng như vậy đó. Cũng như màu gà quay này là từ cà chua. Người ta bằm cà chua thật nhuyễn rồi vắt lấy nước”. Sao anh bỗng nhiên buồn thế kia? Ánh buồn lảng bảng trong mắt, trên cả môi cười? “Em có vẻ sành những món ăn quý tộc...”
* * * * *
Bao nhiêu ngày rồi... Kể từ bữa thịnh soạn trong restaurant anh không đến. Nói đúng hơn là anh chỉ ghé ngang, bâng quơ vài câu rồi đi. Không rủ đi nước mía góc đường, không chè hẻm, không cơm bụi...
Em cười thầm. Để xem cục tự ái lớn đến chừng nào cho biết. Nghĩ vậy nhưng rồi chính em cũng buồn. Cậu hỏi: “Hai đứa hục hặc gì đó?”. Mợ không hỏi gì, chỉ cười.
Em đứng trên ban công nhìn xuống. Anh ngang nhà... chậm lại... rồi đi qua. Có cái lối giận hờn vô lý vậy. Em không cười thầm nữa mà thấy giận anh, giận thật sự, chẳng phải buồn một chút. Nếu em sinh ra là tiểu thư con nhà giàu thì chúng ta đến đây là chia tay thật sao? Ngốc.
Em không hề là tiểu thư, chưa từng là tiểu thư mà chúng ta chia tay vì khoảng cách ấy thì thật là vô lý. Nước mắt em lăn xuống má. Chẳng có khoảng cách nào giữa hai đứa mình đâu, ông ngốc ạ! Ông còn có tài đàn hát để mưu sinh. Còn tôi, chẳng có gì, chẳng một chút tài lẻ nào...
Những năm tháng ấy em chẳng tìm được một việc gì khác hơn là làm thuê. Hàng phở cần người bưng bê, không phải là chạy loanh quanh những cái bàn nằm gọn trong quán mà là bưng đến tận sạp cho những người đang buôn bán trong chợ. Anh biết không, phải thật nhanh sao cho khi người ta ăn vẫn còn nóng hổi và phở vẫn còn dai. Đón tô phở từ tay người múc đặt vào mâm, làm sao cho mỗi chuyến đi được nhiều tô nhất. Sợ trên đường người khác đâm sầm vào cái mâm của mình. Lối đi trong chợ thì rất hẹp mà ai cũng bày hàng lấn ra, lại thêm buổi sáng đông người. Sau, em xin làm bên hàng cơm. Chạy cơm cũng cực nhưng an toàn hơn phở, ít nhất là không bị bỏng tay. Vả lại, cơm là vào bữa trưa, giờ đó chợ vắng. Rồi em xin được chân rửa chén bát trong nhà hàng. Khi không rửa chén bát, em phụ bếp. Nhổ lông gà vịt, nhồi bột, lột hành tỏi... Bữa tiệc nào có món hành ngâm giấm, lột xong hàng rổ hành mắt em cay xè tối không học bài nổi. Rồi đánh sốt mazône, bằm cà chua... Những món ăn quý tộc ấy... Có những tiệc chỉ đòi các món đặc sản đồng quê... Khêu con ốc ra, khêu thật sạch, giữ cho vỏ ốc còn nguyên vẹn rồi chà rửa cho không còn tí mùi bùn. Thịt ốc bằm thật nhuyễn trộn với gia vị rồi nhồi lại vào vỏ ốc xong đem hấp với gừng. Từng thúng ốc từng thúng ốc... Không tự tay làm thì không ngờ vỏ ốc nhìn hiền hòa vậy mà làm cứa từng đầu ngón tay như dao sắc.
Ngày từ giã thị trấn nhỏ bé về thành phố này, bước vào phòng thi đại học, hai tay em đầy những vết nứt nẻ. Và trái tim đầy nỗi sợ hãi. Sợ mình dốt xa học trò thành phố, thi rớt thì không biết làm sao. Số tiền chắt chiu dành dụm tiêu hết vào chuyến đi này mà công việc thì đã có người thay ngay khi em vừa xin nghỉ. Công việc cực nhọc trở thành quý giá bởi vì nó cho những bữa ăn no nê ngoài tiền lương, tuy chỉ là thức ăn thừa của khách nhưng vẫn rất ngon.
Và sợ thành phố mênh mông xa lạ, sợ ánh mắt của bà chủ nhà trọ nhìn mình xoi mói, sợ tiếng cười khúc khích của đứa con bà chủ trọ “Con nhỏ nhà quê cứ ôm khư khư cái túi”.
Sợ cả ngôi biệt thự của cậu mợ nữa. Cầm địa chỉ trong tay mà không dám đến, đến rồi không dám nhấn chuông. Nghèo... sợ vô cùng những nỗi tổn thương. Thà mình không đến để tự trách là tại mình không đến. Rồi tự nhủ sẽ đến khi có một cái gì đó.
Cái gì đó là kết quả kỳ thi và kết quả này đã cho em cơ hội tìm được chân gia sư.
Vậy đó, ngốc ạ. Chưa bao giờ anh hỏi để em kể cho anh nghe về những đắng cay. Cứ như người xa lạ, còn hơn vậy nữa!
* * * * *
“Sao cháu bắt nó đợi tội nghiệp vậy?” Mợ bước vào phòng với nụ cười trên môi. Ai? Ai đợi? Mợ lắc đầu: “Hai cái đứa này...”. Em chạy ra đầu cầu thang nhìn xuống, phòng khách phía bên kia nên chẳng nhìn thấy gì. Nhưng có thể hình dung ra anh đang nhìn đâu đó trên bức tranh treo tường rồi thỉnh thoảng liếc về phía chân cầu thang. “Nó khoe vừa xin được việc làm”. Mợ nói gì? “Ông chủ nhà hàng cái chỗ tổ chức đám cưới khen nó đàn hay. Rồi trò chuyện biết nó có bằng Đại học. Vậy là...” Ô la la... Tuyệt vời quá! Chúc mừng anh. Không, đáng đời anh. Em không xuống đâu. Em vẫn cứ ngồi yên trên này, đúng như một cô tiểu thư kiêu kỳ. Và anh cứ ngồi đợi chờ khổ sở lúng ta lúng túng trước mặt cậu, trước mặt mợ. Và với sự ngốc nghếch của anh.

 
- Hè này thằng Vỹ đi phụ với bố.
Bố nói khi uống ngụm rượu cuối cùng và đẩy đĩa thức ăn dành riêng để nhắm rượu về phía Vịnh như thường lệ. Và cũng như thường lệ, Vịnh thun mũi với Vân và Vi ý nói là “Bố chỉ cho mình em thôi đấy”, cả bàn ăn bật cười. Nhưng hôm nay câu nói của bố khiến ai cũng ngạc nhiên không còn chú ý đến vẻ phởn phơ trẻ con của Vịnh. Chỉ có mỗi anh Vĩnh cười với Vỹ, lại còn nháy mắt như câu nói vừa rồi là điều Vỹ đang chờ đợi. Vỹ sửng sốt. Dự định làm ăn của bố bao gìờ cũng chỉ anh Vĩnh được nhắc đến tên, còn lại Vỹ, Vân,Vi và Vịnh là trẻ con. Vỹ mở to mắt nhìn bố rồi nhìn mẹ cầu cứu.
- Sang năm con nó thi...
Mẹ nói chưa dứt câu, bố gắt :
- Hè mới đi làm cơ mà.
Bố mà gắt nghĩa là mọi việc đã quyết định rồi. Mẹ thở dài :
- Mùa hè bây gìờ... con người ta...
- Con người ta khác. Con mình khác, phải tập tính tự lập. Hồi bằng nó, tôi...
- Thời của ông...
- Ừ thì thời của tôi khác. Nhưng thằng Vĩnh...
- Lúc ấy nhà mình còn khổ quá. Bây gìơ cũng đủ cho con học hành tử tế như người ta. Không đến nỗi như thằng Vĩnh phải...
- Thằng Vĩnh làm sao? Hai mươi tuổi có xe máy. Mai kia tự xây nhà được. Bà chê à?
- Ông nói vậy...
- Không ý kiến nữa. Người thất nghiệp đầy cả ra. Cơ hội có việc mấy khi. Tưởng dễ có người dâng sẵn việc cho mà làm đấy à? Mà cũng là để cho nó mạnh mẽ hơn một chút, con trai gì mà...
* * * * *
Cái xẻng càng lúc càng trở nên như có sắc cạnh. Một mẻ vữa, Vỹ nghỉ bao lần trong khi đứa con gái vẫn đều tay trộn. Liếc nhìn những vết rộp mọng nước trong lòng bàn tay Vỹ cứ chốc chốc lại xòe ra, đứa con gái nói khe khẽ sau khẩu trang :
- Chuyền gạch thì không bị rộp tay đâu. Mà con trai có sức, quẳng gạch lên cao dễ hơn.
Nhưng đâu phải chỉ con trai mạnh tay là được. Mười viên gạch Vỹ quăng lên, hơn năm viên không đụng vào xà ngang thì cũng bị dạt sang bên này hoặc tạt sang bên kia, gạch rơi xuống vỡ rốp rốp. “Chủ nhà vắng, tha hồ làm vỡ gạch, miễn đừng quẳng vào mặt tao là được”, tiếng cười trên gìan khơ khớ. Bụi gạch rơi vào mắt Vỹ cay thốn. “Tao mà nhảy xuống đấy đứng chuyền gạch thì bố mày trả công hơi bị mệt đấy”, tiêng cười trên giàn lại vang lên. Đôi mắt đứa con gái liếc nhìn Vỹ bên trên tấm khẩu trang bạc màu :
- Có tiền, sao không học nghề nào nhàn nhàn mà lại đi cái nghề mưa nắng này...
Kiểu thông cảm lấp lửng của đứa con gái, những câu bóng gió cười cợt của những người thợ trên gìàn, và việc vắng mặt thường xuyên của bố... Dần dần, Vỹ hiểu ra bố bảo Vỹ đi làm chẳng phải vì muốn Vỹ biết tự lập hay tập cho Vỹ một nghề, mà vì nhận xây nhiều nhà một lúc cho nên bố và anh Vĩnh không thể có mặt ở các nơi. Sự hiện diện của Vỹ, con chủ thầu, dù không phải là thợ ngon lành thì cũng vẫn tốt hơn là không có người nhà thường xuyên tại công trình.
Nhận biết này khiến Vỹ càng thấy cay đắng hơn.
* * * * *
Kế hoạch hè của Vỹ là học thêm những môn chính cho kỳ thi Đại học sang năm và vẽ tranh tham gia cuộc thi Cành Cọ Vàng. Vỹ có ước mơ của riêng mình, một ước mơ không dính dáng gì đến vôi vữa gạch cát đá. Ban ngày, Vỹ thực hiện những gì bố ra lệnh ở công trình, tối, Vỹ lặng lẽ với những bức tranh. Vỹ muốn vẽ được thật nhiều rồi sẽ chọn ra ba bức đẹp nhất dự thi. Nhưng cuộc chạy đua với thời gian thực tế không dễ dàng như ý tưởng, Vỹ đành gói gọn lại, chỉ vẽ hai bức thôi may ra thì kịp thời hạn. Tranh vẽ dưới ánh điện loang loáng như nhòa màu nước mắt, cây cọ cụng vào những vết chai trong lòng bàn tay thốn buốt. Cảm giác nóng nóng sau gáy, biết mẹ đang nhìn phía sau. Vỹ khóc.
- Khi nào bố vui vui mẹ sẽ tìm cách nói với bố...
Giọng mẹ dịu dàng buồn. Vỹ không trả lời, thấy thương mẹ và giận mẹ kinh khủng. Sợ nhà cửa ồn ào, mẹ luôn luôn nhẫn nhịn. Họ hàng ai cũng khen đức nhẫn nhịn của mẹ, ai cũng nói nếu không có mẹ thì bố chẳng được như bây giờ. Bố với những cuộc rượu thợ thầy với nhau rồi sau đó là khích bác ồn ào, người này tự ái với người kia, mẹ phải năn nỉ. Rất nhiều lần thợ nghỉ ngang vì bị bố quát tháo, cũng là mẹ phải đến nói khéo với người ta. Như mới vừa đây, không có thợ cả trông coi công trình bắt Vỹ phải đi làm cũng vì bố trong cuộc rượu cãi cọ gì đấy. Không có mẹ, bố hẳn là...
Nhưng nhịn không phải lúc nào cũng đúng! Vỹ nào có phải đứa ham chơi. Muà hè của Vỹ cũng là học. Vỹ không phải là anh Vĩnh. Giữa gạch cát đá Vỹ thấy mình chới với như chực tan ra. Vỹ khổ sở với những lời châm chọc của đám thợ, chân tay lóng ngóng với công việc, bộ quần áo bám vôi vữa khiến Vỹ có cảm giác mình đang mặc áo quần của ai, hơn vậy nữa, đây là ai đó chứ không phải Vỹ. Vỹ chẳng sung sướng gì trước những tờ giấy bạc bố nhét vào túi áo “Trả công bằng thợ chuyên nghiệp đấy nhé”. Vỹ không thích tiền. Bố không hiểu “Mày cứ là thằng bé ngơ ngác mãi thế à?”
Mình không phải là đứa ngơ ngác. Mình sẽ chứng minh cho bố thấy... Mình sẽ đoạt giải cuộc thi này hoặc ít nhất là tranh của mình được chọn trưng bày.
Nhưng hai bức tranh không hoàn thành kịp cũng như Vỹ không thể tiếp tục có mặt ở công trình như sắp xếp của bố. Giàn giáo sập. Vỹ bị gãy xương vai phải bó bột. Lại vào đúng cái ngày mà mẹ thuyết phục được người thợ cả trở về làm cho bố.
* * * * *
Mùa hè năm ấy trở thành một vết thương.
Bố giận dữ :
- Người ta ở trên giàn không sao, còn nó ở dưới đất. Đứng đâu không đứng lại đứng dưới giàn là thế naò?
Vỹ quát lại Vịnh, đứa em trai út được bố yêu chiều nhất :
- Tắt ti vi ngay lập tức. Ôn bài.
Vịnh ngạc nhiên trước sự đổi thay của Vỹ, người anh trai thường ngày hiền lành ít nói. Ngạc nhiên rồi ấm ức. Những buổi học của Vịnh luôn trùng giờ chiếu phim Tây du ký, những buổi học không bao giờ kết thúc đúng lúc Vịnh mong muốn, tiếng hò reo của bạn bè cùng quả bóng hào hứng qua cửa sổ, Vịnh tuyệt vọng nhìn Vỹ, Vỹ phớt lờ như không trông thấy.
Học, lý do thật chính đáng. Vỹ quét ánh mắt lạnh lẽo qua đám bạn Vĩnh đứng thập thò ngoài cửa :
- Bài vở xong chưa mà đi chơi?
- Em vừa học xong.
- Mang ra đây kiểm tra.
Vịnh ra hiệu cho đám bạn chờ một chút và bày sách vở ra bàn với vẻ hí hửng. Nhưng than ôi, Vỹ không bao giờ hài lòng với cách giải của Vịnh, cũng như luôn luôn có sẵn những bài tập hóc búa hơn. Đám bạn rón rén chạy biến. Vịnh cắn dập cán bút :
- Anh Vỹ, bài này khó quá.
- Dốt.
“Vỹ”, mẹ gọi khe khẽ mỗi khi hai anh em ngồi vào bàn học. Vỹ “Vâng ạ”, vẻ mặt như không hiểu mẹ muốn nói gì. Mảng bột cứng ngắt quấn ngang vai khiến mỗi cử động Vỹ ngước nhìn mẹ cũng trở thành cứng ngắt.
“Vỹ”, mẹ gọi khe khẽ khi Vịnh rúm người lại sau mỗi từ “dốt” Vỹ bật ra. Vân và Vi im phăng phắc mỗi khi tiếng quát của Vỹ vang lên, lo lắng đợi đến phiên mình.
Mảnh bột cứng ngắc được tháo ra. Mùa hè qua đi. Vết thương còn lại. Vịnh nằn nì :
- Mẹ xin cho con chuyển sang học lớp buổi chiều đi mẹ.
- Sao thế con? Học buổi sáng tốt hơn chứ, lại quen cô giáo quen bạn bè rồi.
- Mẹ cứ xin cho con đi mà... Anh Vỹ cũng đi học buổi sáng, chiều nào con cũng phải có anh Vỹ ở nhà...
- Để mẹ nói anh cho con bài tập ít thôi nhé?
- Không chỉ bài tập... Anh Vỹ luôn luôn chê con... Anh Vỹ ghét con - Vịnh khóc. Tiếng khóc ấm ức không biết mình có lỗi gì.
* * * * *
Vỹ đậu Đaị học, lấy cớ nhà xa, Vỹ xin ở lại ký túc xá.
- Nhà ta mua thêm cái xe máy ông nhỉ?
Bố chưa kịp trả lời mẹ thì Vỹ đã nói thật nhanh :
- Không cần đâu mẹ ạ tốn tiền mua xe mà lại tốn tiền xăng.
Bố nhìn Vỹ, lờ mờ nhận ra thằng con trai trông có vẻ yếu đuối này rất bướng bỉnh. Mẹ giấu nỗi buồn trong mắt. Vịnh vui tràn ra mặt. Anh Vĩnh nâng cốc rượu làm ra vẻ cụng ly với Vỹ “Sinh viên bây giờ phải biết uống để tập giao dịch dần đi là vừa, có đứa tốt nghiệp loại giỏi mà không.. thì cũng...”. Vân, Vi cười “Người ta nói chưa ở ký túc xá thì chưa phải là sinh viên thực thụ”. Vỹ lẳng lặng xếp áo quần vào túi xách.
Mẹ thường vào thăm Vỹ với túi quà bánh đầy ắp.
- Bạn con đứa nào cũng thế, mẹ đừng lo cho con quá.
- Mẹ có lo gì đâu. Bánh đây là chị em Vân và Vi tập làm theo chương trình ti vi, còn cam quít là bố bảo gởi vào cho con.
Bánh Vân và Vi tập làm thì Vỹ tin còn cam quít nói là bố bảo gởi thì Vỹ không tin. Mẹ nói dối. Luôn luôn là nói dối về những loại trái cây rất ngon và bổ dưỡng “bố gởi vào cho con” - cam, quít, mận, bưởi, nho, nhãn...
Nhưng rồi khi mời bạn bè cùng ăn thì Vỹ cũng lặp lại lời của mẹ “Đây là em gái tớ làm”. “Tao gọi mày là anh nhé”, hai ba thằng bạn lập tức nhao nhao. “Còn đây là của bố tớ...”, “Mày có bố tuyệt vời nhé. Cho tao gọi bằng bố với”. Cả lũ lại nhao nhao.
Tại sao mình cũng như mẹ, muốn nói khác đi về bố? Vỹ tự hỏi mà không tự giải thích được. Người bố Vỹ kể với bạn bè không phải là người bố hay rượu cuối ngày, tính tình độc đoán nóng nảy quát tháo. Vỹ kể về người thợ xây từ thời trẻ vác bay đi làm thuê và bây giờ là nhà thầu, một nhà thầu nhỏ nhưng rất có uy tín, bằng chứng là công việc luôn luôn có, chỉ sợ thiếu thợ chứ không sợ thiếu việc. Và dù đã là thầu nhưng bố vẫn lên giàn làm việc một cách thành thạo vì thế giới thợ xây là vậy, chủ thì chủ nhưng nếu chỉ nói mà không làm được thì thợ không nể. Vỹ kể về bố với công việc khắc khổ suốt ngày phơi người giữa nắng gió, trời đổ mưa thì phải lo che chắn cho công trình trước khi kịp mặc áo mưa cho mình...
Vỹ kể... Quãng thời gian ngắn ngủi làm thợ của mùa hè năm học lớp mười một trở lại trong tâm trí dưới một cách nhìn mới. Vỹ đưa tay sờ nắn bờ vai, vết thương đã lành từ lâu. Đêm nội trú, mỗi đứa một giường, mảnh ván nhỏ gác ngang hai chồng sách làm bàn học, chợt nhớ mình đã lấy lý do học để hành hạ Vịnh như thế nào, thấy nhớ nhà, và chợt nhận ra mình không ghét bố như mình hằng tưởng. Ngày mai mẹ vào, Vỹ sẽ không để mẹ phải nói dối nữa. Cứ nghĩ rằng anh Vĩnh uống rượu, còn mình chăm chỉ học hành thế là rất ngoan, hóa ra chính mình là đứa làm mẹ khổ nhất!
Không để mẹ phải nói dối nữa. Vỹ đón túi quà trên tay mẹ.
- Ruốc thịt đây là Vân với Vi tập làm, còn xoài đây là...
- ... Của bố bảo mẹ mua để gởi vào cho con... - Vỹ tiếp lời mẹ.
Khựng lại nhìn Vỹ, mặt mẹ đỏ ửng. Hai mẹ con nhìn nhau như nhìn chính mình trong tấm gương soi. Im lặng thật lâu, mẹ nói :
- Vỹ này, lâu quá con chưa về nhà.
- Vâng.
- Chủ nhật này về nhé?
- ...
- Bố là như thế. Nhưng bố là bố, còn con là con. Mẹ chẳng biết nói nhiều, chỉ mong gia đình mình đầm ấm.
- Con cũng muốn thế.
- Nhưng chỉ muốn suông thôi thì sao được Phải làm cái gì đó chứ...
* * * * *
“Phải làm cái gì đó chứ”. Suốt đêm Vỹ mất ngủ. Quả là mình chưa hề làm gì cả ngoài việc cất giữ lòng hờn giận. Hiện rõ mồn một khuôn mặt Vịnh tuyệt vọng và bờ vai rúm lại - “Dốt”. Chắc Vịnh oán mình lắm. Oán như mình đã từng...
“Đã từng” ... đó là thì quá khứ, là từ của ngày hôm qua... Vỹ mỉm cười một mình, mắt cay. Ngày mai mình sẽ...

 
Mười ba tuổi, nó có hai mối tình.
Mối tình thứ nhất là của anh Hùng với chị Cúc. Một buổi chiều, anh Hùng nhét vào tay nó gói sô cô la khá to, loại sô cô la thỏi dài và dày chứ không phải những miếng mỏng nhỏ như lòng bàn tay bày bán trước cổng trường cấp một. Nó rất ngạc nhiên nhưng vốn ít nói nên nó chỉ nhướng mắt nhìn anh Hùng mà không hỏi gì. Ngày thường anh Hùng cũng hay mua quà cho nó và Kim Anh nhưng chẳng bao giờ nó được bánh kẹo ngon. Sinh đôi, chỉ ra sau nó mấy giây thôi nhưng được làm em nên Kim Anh tha hồ vòi vĩnh bắt nó phải nhường. Má thường nói may mà hai đứa trái tính nhau.
Nỗi ngạc nhiên qua nhanh khi anh Hùng đặt trước mặt nó phong thư màu xanh :
- Đưa chị Cúc giùm anh.
À, ra vậy. Gói kẹo là để trả công. Nó mỉm cười vui vui.
Kẹo sô cô la, bánh trứng, quyển sổ tay bìa in hình phong cảnh tuyệt đẹp... Và hơn vậy nữa, anh Hùng còn dắt nó đi uống cà phê. Chưa bao giờ đi quán, nó thấy mình trịnh trọng hẳn lên khi cậu con trai chạy bàn lễ phép chờ nó chọn lựa giữa ca cao và sữa tươi. Cái gì quanh nó cũng lạ và bí ẩn, ngay cả anh Hùng ở quán cũng rất khác ở nhà. Ở nhà, anh thường trêu chọc nó và Kim Anh cho đến khi nào có tiếng hét lên hoặc oà khóc mới chịu thôi. Còn ở đây, anh kiên nhẫn đợi nó lựa chọn, rồi nhẹ nhàng vớt bớt đá trong ly của nó “Vừa lạnh thôi là ngon nhất, đá nhiều uống vừa ê răng vừa nhạt nhẽo”. Nếu ly của nó là sữa tươi, anh cho thêm vài giọt cà phê từ ly của mình và nói rất dịu dàng “Thơm thơm uống hay lắm”.
Không một ai biết anh Hùng tán chị Cúc cũng như không ai biết chị Cúc chê anh Hùng. Ba tháng sau, anh Hùng không còn đặt trước mặt nó những lá thư xanh khi chung quanh không có ai nữa.
Nó thấy vắng vắng, việc làm chim xanh đã thổi vào cuộc sống trầm lặng của nó một làn gió. Không còn bánh trứng để giấu Kim Anh, không còn sô cô la để đang nhai thấy Kim Anh đi đâu về vội ngậm miệng lại, không được dắt đi quán cà phê nữa... Anh Hùng chắc không biết nó cũng buồn.
Mối tình thứ hai là của anh Hùng với chị Quế. Những món quà cho nó nhiều hơn và không chỉ kẹo bánh. Chị Quế cho nó những cái nơ cột tóc, vòng đeo tai và hai cái mũ, cái rộng vành để đi trời nắng còn cái nhỏ xíu là để làm duyên mái tóc. Anh Hùng được yêu, nó trở nên xinh xắn hơn rất nhiều.
- Má mua cho chị Yến mà không mua cho con - Kim Anh dậm chân ghen tỵ.
Má nhìn hai đứa, chuyện Kim Anh làm ồn thì không lạ, nhưng cái mũ trên đầu nó làm má ngạc nhiên :
- Tiền đâu con mua?
- Con...
Nó ấp úng. Nó biết anh Hùng giữ bí mật chuyện đó lắm. Mặt mũi nó đỏ bừng vì vốn ít nói mà bây giờ lại không được nói thật.
- Hả? Tiền đâu con mua? - Má hỏi gặng.
- Con... con nhịn tiền ăn sáng...
Nó nhìn thấy cái nháy mắt cám ơn của anh Hùng phía sau lưng má. Vậy, anh Hùng biết yêu mà nó biết nói dối.
Phần thường cho nói dối là một đôi xăng đan mà trắng sữa tuyệt đẹp. Kim Anh dậm chân mạnh hơn :
- Má cho chị Yến tiền ăn sáng nhiều hơn con.
Lần này thì má lo lắng thật sự :
- Con không được nhịn ăn sáng nữa nghe Yến. Lỡ đói bụng rồi xỉu thì khổ lắm.
Sau lưng má anh Hùng tủm tỉm cười.
* * * * *
Mười sáu tuổi, nó biết hàng chục mối tình.
Cũng như anh Hùng, bạn bè trong lớp nhận ra khả năng tuyệt vời của nó là biết im lặng trong những chuyện cần im lặng. Thậm chí có những lá thư không cần dán vì nếu nó có đọc thì cũng như không vì chẳng bao giờ nói ra, huống hồ trêu chọc gì ai.
Nó là người duy nhất sau hai kẻ trong cuộc biết lý do tại sao tên Trần Văn A hôm nay làm bài không đầy đủ. Làm sao mà đầy đủ được khi suốt từ sáng đến tối mịt hôm qua phải đóng cho xong cái kệ sách để tặng em của “nàng”. Nó là người duy nhất rõ tại sao Nguyễn Văn B đột nhiên ho sù sụ. Có gì đâu, chịu suốt trận mưa dài tám cây số, cái áo mưa để che chắn cho giò phong lan làm quà sinh nhật “nàng”. Nó là người duy nhất biết tại sao tình bạn giữa C và D vỡ tan, chỉ vì tên C dám trêu chọc “nàng” của D, điều oái ăm là D bỏ qua nhưng “nàng” lại ra tối hậu thư “hãy chọn lựa, hoặc là C, hoặc là nàng”...
Nó biết nhiều vô kể. mà chẳng có chuyện nào là của nó. Cũng như nó đọc bao nhiêu thư tình mà chẳng có lá nào là của nó.
* * * * *
Mười tám tuổi, một sáng bước vào lớp như mọi ngày, đút cặp vào hộc bàn nhận ra có gì đó bất bình thường, nó cúi nhìn - một lá thư màu xanh! Tên người nhận là... Trong giây phút, nó hóa đá.
Bao lâu nay đã quen việc nhận để rồi chuyển cho người khác, nay lá thư còn lại trong cặp khiến nó một chút lúng túng và rất nhiều nôn nao. Nó kín đáo nhìn quanh lớp, ai là tác giả lá thư này?
Trưa về, việc đầu tiên của nó là đi như chạy vào phòng đóng cửa lại đọc thư. Hết lúng túng, hết nôn nao. Trời ơi, thì ra chỉ vậy thôi sao? Bao nhiêu lần làm chim xanh, bao nhiêu lá thư tỏ tình đã đọc... lá thư này giống hệt như những lá thư kia. Không có gì đặc biệt. Không có gì... chưa kể nét chữ xấu ơi là xấu. Đã vậy còn tái bút “Chữ xấu đừng cười nghe”. Nỗi hụt hẫng khiến nó chút nữa vo tròn lá thư lại nhưng rồi đổi ý, nó lấy bút ghi lên phần giấy còn trống của lá thư “Chỉ vậy thôi a?”. Ngày mai, tan học nó sẽ để lại lá thư này trong hộc bàn. Tưởng tượng đến một khuôn mặt con trai ngớ ra, nó thấy buồn cười.
* * * * *
Mười tám tuổi, ngày Valentine, trong khi mỗi đứa con gái được một bông hồng do bọn con trai tặng gọi là lịch sự và có đứa được ai đó của mình tặng một bông hoa nữa thì hộc bàn của nó có đến mười một bông.
Bọn con gái xuýt xoa “ô” lên ghen tỵ, nó chỉ cười. Nó hiểu đây là lời cám ơn của chục tên con trai trong lớp. Mười một bông hoa làm thành một bó tuyệt đẹp. Tay này ôm cặp, tay kia ôm hoa, nó bước vào trước đôi mắt mở to của cả nhà. Má mỉm cười, ba lắc đầu còn anh Hùng thì nhún vai. Chị Quế giờ đã là chị dâu, chị cũng mỉm cười như má rồi giúp nó cắm hoa vào bình. Thật lộng lẫy!
- Thế nào Kim Anh cũng chết ngất vì ghen tỵ. - Chị Quế vui vẻ nói.
Cả nhà bật cười đồng ý với chị Quế.
Nhưng không, điều lạ đã xảy ra - Kim Anh bước vào, cũng như nó, tay này ôm cặp còn tay kia là hoa, nhưng chỉ một đóa. Mắt Kim Anh chạm phải bình hoa lộng lẫy trên bàn “Ô, đẹp quá ta”. Rồi thôi.
Kim Anh đặt bông hoa của mình lên bàn mộtcách thật nương nhẹ rồi đi vào phòng, vừa đi vừa quay đầu nhìn. Nhận ra mọi người đang chú ý đến mình, Kim Anh đỏ bừng mặt đóng cửa lại.
* * * * *
Bỏ giấc ngủ trưa, Kim Anh lau nhà thật sạch, sạch đến soi gương được. Cũng như vậy, Kim Anh kỳ cọ bộ ấm trà, ly lớn và ly nhỏ... tất cả sáng bóng lên. Rồi lau bàn, lau cả thành cửa sổ...
Anh Hùng nheo mắt hỏi :
- Lục cà lục cục bên tai không cho ai ngủ trưa là sao? Hôm nay siêng vậy?
- Có gì đâu mà siêng... - Câu trả lời hết sức thờ ơ.
- Tưởng sắp có nguyên thủ quốc gia tới đây - Anh Hùng vừa nói vừa mang giày đi ra cửa.
Kim Anh tiếp tục lau lau dọn dọn, mắt liếc đôi giày dưới chân anh Hùng nhưng không nói gì hay đúng hơn là không dám nói gì! Mọi ngày luôn luôn là rất ồn ào và đừng hòng chịu làm việc một mình - “Chị Yến... trời ơi, em đang lau nhà, chị ủi đồ tiện tay ủi luôn giùm em bộ áo dài với”. “Người ta lau nhà mà mang giày dép vậy a?”. “Chị đang làm gì vậy? Giặt hả? Giùm em luôn cái này đi?”...
Càng về chiều Kim Anh càng tíu tít dù chẳng còn gì để mà lau dọn nữa, có vẻ như nếu kịp thì những tấm rèm cửa cũng đã được tháo ra giặt luôn.
Rõ ràng tối nay nhà có khách!
Bữa cơm chiều diễn ra trong không khí rất buồn cười. Kẻ thường ngày hay gây chuyện nhất hôm nay ngồi nhai nhỏ nhẻ rất ngoan. Ba thắc mắc nhìn má :
- Hôm nay có chuyện gì vậy?
Má cười không nói. Anh Hùng nheo mắt :
- Ba không còn lo con gái Ba không nữ tính nữa đâu.
Kim Anh cuối mặt xuống chén cơm. Anh Hùng tiếp tục :
- Sự tiếp đón này mà nếu không có khách thì thật là uổng.
Kim Anh vẫn cúi xuống chén cơm không nghe không thấy gì. Anh Hùng cao giọng :
- Sự đời thường là vậy. Khi mọi thứ đang còn tèm lem thì lù lù xuất hiện. Khi mình chuẩn bị không sọt một hạt bụi nào thì chẳng ma nào thèm đến.
Kim Anh vẫn như không nghe không thấy gì. Anh Hùng hạ giọng :
- Một bông hồng mà phải trả giá đắt quá.
Chị Quế ra hiệu cho anh Hùng thôi đi nhưng đã muộn, Kim Anh ngẩng phắt đầu lên :
- Người ta dọn nhà cửa sạch sẽ mà còn nói!
Tất cả bật cười rộ. Anh Hùng quay về phía nó :
- Còn một bó to vậy thì sao?
* * * * *
Bỗng nhiên mà khóc thì thật là vô duyên, nó biết vậy. Nỗi buồn nhen nhóm từ ban trưa đến bây giờ dâng đầy trong nó. Nó nhớ tiếng xuýt xoa của bọn con gái trong lớp... và nghĩ đến trưa nay, lần đầu tiên Kim Anh không ghen tỵ với nó. “Còn một bó to vậy thì sao?” - Một bó to nhưng không đóa nào là của mình.
Nó đi trên phố bằng những bước chân buồn rầu. Nó biết, con gái không nên đi một mình kiểu này, nhất là vào cái ngày như ngày hôm nay, nhưng nếu quay về nhà... Trời ơi, nó không muốn nhìn thấy phòng khách nhà mình tối nay, không muốn nhìn thấy những bông hoa lộng lẫy... Và nó sợ những lời nói của anh Hùng. Không có nó thì thôi, gặp mặt thế nào cũng trêu chọc... Và hơn vậy nữa, phòng khách tối nay không có chỗ cho nó!
Thật vô duyên khi bỗng nhiên mà muốn khóc! Nó nuốt xuống và tiếp tục bước đi, chẳng biết mình đi đâu. Tối lắm rồi nhưng những cửa hàng hoa vẫn mở rộng cửa và sáng choang. Quán hai bên đường vẫn rộn rịp cho những món quà muộn của ngày, những tấm phông vải lấp lánh ánh đèn giăng cao dòng chữ: “Mua một món hàng được tặng một món quà Valentine”. Một món quà Valentine? Chân nó dợm dừng lại nhưng rồi ngay lập tức nó lắc đầu, cũng vô nghĩa như bình hoa lộng lẫy ở nhà. Hoàn toàn vô nghĩa, những món quà giống hệt nhau.
Nhưng chúng vô nghĩa không phải vì giống hệt nhau! Nó cắn mạnh môi chợt nhận ra mình từng có một điều riêng tư! Ừ, nó từng có một lá thư xanh, màu xanh giống hệt những lá thư khác nhưng là thư gởi cho nó, của nó. Lời lẽ giống hệt như những thư khác nhưng là nói với nó, chỉ mình nó. Ừ...
Nỗi buồn nặng trĩu trong lòng nó dịu xuống. Ừ, tất cả thật giống nhau, những giống nhau đó chỉ trở thành đặc biệt khi được nhìn bằng trái tim.

 
- Tên cậu là gì?
- Dạ thưa, Thành.
- Cậu nói cậu là sinh viên?
- .... Dạ!
- Cậu dạy kèm ở đâu chưa?
- Dạ.... trước đây.... năm ngoái cũng có...
- Thằng nhỏ học cũng được nhưng lười. Cậu kèm học hành tiện thể khuyên nhủ nó giùm tôi. Thứ ba, năm, bảy, buổi chiều. Vậy nghe!
- Dạ!
Tôi hé cửa phòng nhìn. Mẹ đã đứng lên, vội vàng hấp tấp với công việc buôn bán thường lệ. Tên con trai sắp là gia sư của thằng Tú em tôi cũng đang đội mũ lên đầu. Khi hắn quay mặt lại thì tôi kinh ngạc - tôi có lầm không? Chính hắn, thậm chí tôi còn biết cả cái tên nhà quê của hắn nữa kìa - Trần văn Thành, tên gì quê một cục. Hôm qua hắn và tôi ngồi cạnh nhau trong phòng thi, gần như vai kề vai. Lầm sao được?
Chà, sinh viên! Còn khuya nhé. Đến ngày cầm được giấy thi báo đậu trên tay còn cả tháng nữa. Mà trở thành sinh viên có thâm niên trong nghề gia sư thì còn xa tít mù hơn. Cả gan thật!
Hắn vưà đi khuất, tôi phóng ra :
- Mẹ!
Mẹ vẫn cắm cúi soạn hàng hóa từ những cái thùng to ra quầy, mùi hăng nồng bay lên - Đủ các loại xà bông làm mưa làm gió trên tivi hàng đêm - Cứ việc bôi bẩn áo quần đi nhé, đã có Viso, đã có Omo. Hừm, chỉ cần đưa bộ áo quần của thằng Tú sau một trận đá banh lên truyền hình là các hãng xà bông xanh mặt nhé.
- Mẹ! - Tôi gọi lần nữa.
Mẹ vẫn tiếp tục mở một cái thùng khác - Các bà nội trợ hãy mừng đi, đã có chúng tôi giải phóng giúp các bạn khỏi công việc chán ngắt và lê thê của bếp núc. Đây cá hộp made in China, đây thịt hộp USA... Nhưng trời ơi, dân ta không ưng thứ này. Biết sản xuất “Rau muống nấu canh tôm khô hộp” không? Dám làm “Bún riêu hộp”, “Bánh bèo hộp” có bảo hành không?
Mẹ chuyển qua thùng gia vị. Hành tây, ớt khô,... Buồn tay tôi cầm một bánh lên và nghé răng định cắn lớp bao nilon.
- A, đó là men nấu rượu - Mẹ la lớn.
Trời! Suýt tí nữa... tôi cười. May là không có thằng Tú, có nó thì đây sẽ chuyện thời sự suốt tuần.
- Sao con không chịu đeo kính hả Thanh? Cặp kính rất thời trang chứ có phải mẹ tiếc tiền bắt con đeo loại xấu xí đâu?
- Tại... tại...
Tôi ấp úng và rút lui vào phòng. Không sao tìm ra lý do chính đáng cho cái việc tôi quên đeo kính cận. Có lẽ chỉ vì... quên! Vả lại, cái bệnh cận này chỉ mới phát sinh đây thôi, từ sau trận luyện thi đại học.
Ơ... cũng có thể - Tôi giật mình - Tôi đã nhìn nhầm tên sắp là gia sư thành ra tên nhà quê cùng phòng thi hôm qua? Ừa! May mà tôi chưa lu loa với mẹ. Suýt nữa thì oan cho một người. Và điều đáng nói nhất mẹ sẽ ca cẩm “Con người ta vừa học vừa chịu khó làm. Còn con mình...”
* * * * *
“Gọi O là giao điểm của hai đường thẳng xx’, yy’, trên xx’ ta vẽ đoạn thẳng CD... đoạn thẳng CD sao cho...”
Tiếng giảng bài vọng qua phòng tôi, giọng vùng biển nằng nặng. Tôi nhìn đồng hồ. Mẹ đã giao nhiệm vụ mỗi buổi pha cho hai thầy trò hay ly nước chanh. Mới giảng hai mươi phút, khô cổ chưa nhỉ? Hừm... mai một ta đi giảng đường, ta cũng bận rộn. Liệu hồn, cứ trêu chọc là bốn mắt, ta lấy cớ đó nhầm muối thành đường cho biết mặt.
Phải lịch sự và ý tứ, con gái lớn rồi. Mẹ dặn đi dặn lại như thế. Chà, ta cận nhưng đọc rõ ý nghĩ lồ lộ trong mắt mẹ - Hắn là một đứa nhà nghèo nhưng có ý chí chứ gì? Những kẻ như thế đáng học tập và trân trọng, phải vậy không? Còn điều khá tế nhị này nữa... Mẹ có một đứa con gái... ha ha ha... mẹ ơi, đã qua rồi còn thời cha mẹ lo kiếm cho con gái của mẹ tìm một ý trung nhân tuyệt vời như thế nào. Sá chi tên gia sư giảng bài còn vấp này. Ta canh me chỗ nào giảng sai bẻ lại cho biết mặt.
Lịch sự... lịch sự là hãy đặt ly vào khay, đừng có hai tay hai ly đong đưa hỗn láo. Được rồi... Và mỉn một nụ cười nhẹ nhàng, đừng cười thân thiện quá hắn tưởng gì thì phiền. Tất nhiên là phiền cho hắn. Và phải gõ cửa, chớ có lấy chân đá và lo oang oang “Mở cửa... Tú à... Tú ơi” như thường ngày.
Rồi rồi... À, phải đeo kính vào nữa. Lỡ nhìn thầy ra thằng Tú...
Cốc cốc cốc...
Tôi sửa soạn một nụ cười
Rồi nụ cười chợt biến thành chữ O. Khuôn mặt hắn, vóc dáng hắn, không lầm vào đâu được. Tên nhà quê kia, tên lừa đảo kia, ngồi trong phòng thi bóp trán đến nổi gân xanh mà dám xưng là sinh viên.
Làm gì đây? Bộ óc tôi lùng bùng. Tự mình cho hắn một trận? Chạy ra nói với mẹ ngay lập tức? Không, tội nghiệp mẹ! Tôi chợt thấy thương mẹ, một tình cảm rất lạ, pha chút gì như là xót xa. Mẹ thường nói cuộc sống khiến mẹ đâm ra hoài nghi tất cả, vậy mà mẹ đã tin hắn, không cần dò hỏi kiểm tra. Nghĩ đến tình cảm mà bỗng nhiên mẹ đã dành cho hắn, tôi muốn làm một điều gì đó khiến hắn phải thật đau.
- Chào thầy! - Tôi dài giọng mỉa mai.
Khuôn mặt xương xương và màu da ngăm đen chợt tái xám. Cổ áo sơ mi dưới cầm chợt rung rung.
Tôi dằn khay xuống, nện chân đi ra.
* * * * *
- Tôi biết vậy là không hay...
Hắn nói nho nhỏ, vẻ cam chịu, bàn tay bóp mạnh ghi đông xe. Cái xe của hắn cũ mèm, màu sơn bạc thếch. Yên xe chỉ còn trơ khung bọc lớp da nhiều vết rạn.
- ... Tôi sẽ thôi không dạy nữa - Hắn nhìn tôi, mặt đỏ rần.
- Chạy trốn à? - Tôi nặng giọng đốp lại
Hắn mở to mắt nhìn tôi, vẻ cam chịu biến mất, thay vào đó là sự phẫn nộ khiến tôi bất giác sờ sợ.
- Xưng là sinh viên thì dễ kiếm việc hơn. Và tôi cũng định nhận giấy báo thi đậu thì sẽ nói thật. Tôi đâu muốn nói dối. Điều quan trọng nhất là em của bạn có học khá hơn không. Tôi tin là tôi kèm được.
Quai hàm hắn bạnh ra vừa tức giận, vừa chua chát, vừa mệt mỏi. Khuôn mặt hắn chùng xuống.
Ra vậy. Hắn không lừa đảo. Hắn chỉ nói dối một chút thôi.
- Dù sao thì tôi cũng có lỗi - Hắn thở dài - Cho tôi xin lỗi, tôi sẽ tìm việc khác làm.
- Bạn định làm gì? - Tôi buột miệng hỏi, nhận ra cơn tức giận của mình vơi đi rất nhiều.
- Bất cứ việc gì, miễn là kiếm sống lương thiện.
Á... à.. với câu trả lời này, mẹ tôi sẽ mời hắn làm gia sư cho cả tôi nữa cho mà xem. Môi tôi bỗng nhiên cười :
- Dạy kèm em tôi không lương thiện à?
Hắn ngẩng nhìn tôi, mắt hắn sáng lên.
Tội chưa. Rõ ràng là hắn thất nghiệp trăm phần trăm. Vả lại, hắn có lý, điều quan trọng là thằng Tú có khá hơn không. Điều cực kỳ quan trọng nữa, nếu hắn nghỉ, trong thời gian đợi gia sư mới, thế nào mẹ cũng bắt tôi dạy thằng Tú, nhất là khi biết hắn học chỉ bằng tôi mà dám làm thầy.
Phải, lý do khác chính đáng để tôi thừa nhận nói dối trong trường hợp này là thông cảm được.
- Nhà bạn ở đâu? - Hỏi xong tôi chợt nhớ ra con gái không nên hỏi những câu như thế này. Nhưng lỡ thốt thành lời mất rồi. Mẹ luôn nói tôi vô ý vô tứ là vậy.
- Nhà tôi ở tận quê - Như một nhu cầu thổ lộ, hắn tuôn ra - Học xong phổ thông tôi phải nghỉ hai năm phụ gia đình làm rẫy. Ngày về đây thi, nhà không có tiền, bán hai tạ lúa và cái xe đạp này. Thôi thì cứ đi rồi xoay sở kiếm việc làm. Tôi định mai mốt đi bỏ báo thêm.
- Học ở thành phố tốn kém lắm - Tôi nói, giọng chợt nhỏ lại.
- Tôi cũng biết vậy. Nhưng cứ cố. Nhà tôi còn đông em. Nếu mai mốt tôi học xong đại học kiếm được việc ổn định chắc các em tôi đỡ khổ như tôi bây giờ. Tôi đi học, lũ em phải gánh vác công việc nhà thay tôi.
Ra vậy. Tôi im lặng. Tiếng mẹ tôi ho khúc khắc... thôi rồi, thế nào cũng “Sao không vào nhà ngồi trò chuyện mà rủ nhau ra đường... trời ơi.. con gái...”
* * * * *
“Nếu a chia hết cho b và b chia hết cho c thì...”
Cốc cốc cốc...
Tôi bưng nước vào. Gia sư ngừng giảng. Tôi mỉm cười. Gia sư cũng cười. Hắn trọ ở khu nhà lụp xụp xa tít bên kia phố. Trưa đạp xe cọc cạch qua đến được đây thì đủ chết. Tôi không cần canh đồng hồ nữa, đầu giờ, tôi đặt sẵn trên bàn của gia sư một ly cam vắt. Cuối giờ, tôi la lớn :
- Tú ơi, ăn cháo gà không?
Mẹ la khẽ :
- Em đang học, sao con vô ý vậy?
- Ơ... lỡ rồi mẹ ơi, thôi, hai tô cho cả hai thầy trò nghe mẹ?
Ban đầu hắn đỏ mặt lắc đầu. Tôi nằn nì có, hăm dọa cũng có... dần dần hắn không từ chối nữa. Tôi đọc thấy lời cám ơn trong mắt hắn. Thật kỳ lạ khi tôi và hắn có thể hiểu nhau nhanh đến như vậy. Hiểu chẳng cần nhiều lời.
Nếu tôi là con trai, tôi sẽ đem cái xe đạp của hắn đi sơn sửa lại. Nhưng thôi, chuyện sửa không tiện tí nào. Đợi đến ngày trở thành sinh viên, tôi sẽ giới thiệu hắn vài chỗ dạy kèm nữa. Bạn tôi, đứa nào cũng có em, cả bầy lóc nhóc.
Tròn một tháng. Mẹ tôi đã dặn hôm nay nhớ nhắc mẹ trả lương cho gia sư. Lo canh giờ bà bán cháo gà gánh qua, tôi quên mất điều quan trọng này.
Tội nghiệp, chắc hắn mong lắm. Tôi sẽ chuộc lỗi bằng cách ngay bây giờ đạp xe mang đến chỗ hắn trọ. Hắn sẽ làm gì với số tiền này? Mang một bộ đồ mới? Sắm đôi giày? Sửa xe?... Và còn ăn uống hàng ngày nữa. Tôi nhận ra phong bì quá nhẹ so với điều hắn cần. Mình có thể làm gì không? Thằng Tú nói “Từ ngày có cặp kính cận, chị Thanh thay đổi từ đôi mắt đến tính tình”. Có lẽ nó nói đúng nhưng chỉ một nửa, tôi thay đổi từ ngày nó có gia sư thì đúng hơn.
Mình có thể giúp gì không? Tôi mân mê phong bì. Bỏ thêm tiền vào? Không được. Hắn, vốn lương thiện, sẽ kính cẩn trả lại me ngay “Thưa bác, hình như bác nhầm, cho cháu gởi lại phần này”. Hừm, lương thiện đôi khi khó xử cho kẻ khác quá.
Ồ... đúng rồi. Tôi lấy một cái túi - Cứ bôi bẩn áo quần đi nhé, đã có Viso. Nào, trước hết là một gói xà bông. Đây nữa, các bà nội trợ hãy vui mừng, phải đổi lại là những người không có khả năng thiên phú về nấu nướng hãy vui mừng mới đúng - Hai hộp thịt nằm ngoan trên gói bột giặt nhé. Gì nữa?... Tiêu, hành, xì dầu... Cần quái gì những thứ này. A kia, hộp Ovaltine uống vào sẽ trở thành lực sĩ số một thế giới. Đây nữa, đường cát... À khoan, để đeo kính đã. Linh tính không sai mà, đường ở cái thùng to tận đằng kia. Còn gì nữa? Thôi, để lần sau. Lấy một lúc nhiều quá mẹ biết thì sao.
* * * * *
Tôi đậu, Thành rớt.
Đầu giờ chiều thứ ba, thứ năm, thứ bảy tôi vẫn đặt một ly cam vắt trên bàn của gia sư. Tú đợi. Tôi cũng đợi. Một tuần, hai tuần....
- Sao cậu sinh viên không đến dạy nữa?
Mẹ hỏi.
Biết trả lời mẹ sao đây?
Tôi phì phò đạp xe qua khu nhà lụp xụp bên kia phố, Thành đã đi rồi. Tôi nhận ra mình thật vô tình, quên hỏi quê Thành ở đâu. Giờ Thành đã về quê gánh vác công việc ruộng rẫy hay vẫn ở lại nơi đây tiếp tục giấc mơ chắt chiu không những cho mình mà cho cả đàn em?
Những con đường dọc ngang dài thẳm, biết tìm Thành ở đâu giữa thành phố mênh mông này? Tôi tháo kính ra lau, đeo kính vào. Lại tháo ra lau, đeo vào... bụi đầy mắt mà vẫn không thấy thành đâu.
Ước gì sang năm tôi gặp bạn ở trường đại học. Gia sư! Đừng bỏ cuộc nhé! - Tôi lẩm bẩm với gió, biết rằng trên đời này có những giấc mơ tuyệt đẹp và cũng có những con đường gập ghềnh xiết bao.
- Tìm người khác dạy cho em Tú thôi - Mẹ nói.
- ... Mẹ để con kèm em cho - Tôi nói thật nhanh.
Mắt mẹ đầy nỗi ngạc nhiên và vui sướng. Tôi muốn ôm mẹ vào chân lại ngượng ngùng quay chạy về phòng. Tú le lưỡi :
- Chị Thanh có biết giảng bài không? Không biết giảng, rồi chê học trò dốt là không được đó nghe.
Mọi hôm, nói năng kiểu này thì một cuộc chiến tranh xảy ra là điều không thể tránh khỏi. Nhưng hôm nay thì...

06.1996

 
Sáu điểm hai lăm là sáu điểm hai lăm, không bao giờ được làm tròn thành sáu điểm rưỡi. Và tất nhiên, sáu rưỡi không bao giờ được làm tròn thành bảy cả. Mười điểm là một giải thưởng cho bài giải nào có tính sáng tạo, còn chỉ rập khuôn theo lời giảng thì điểm chín là tối đa, là cực đại. Mà cái điểm chín này vẫn đang là mơ ước của ối đứa học sinh giỏi đấy thôi. Môn toán với ông thầy giáo cứng rắn khiến nó vốn khô khan càng thêm lạnh lùng. Môn địa với ông thầy giáo quá nghiêm khắc khiến thế giới như một cái bánh bao bị phập xuống một nhát dao mẻ, đây là sông suối kia là đồi núi... cõi tiên giới chắc chắn là không có. Môn văn... môn văn, may mà có cô giáo thích làm thơ khiến mộng mơ càng thêm thi vị, và những kết thúc có hậu ngày xửa ngày xưa...
Biết tìm đâu ra những chuyện có hậu như vậy trong đời này? Ví dụ như bây giờ có một giấy báo tin “Sinh viên Nguyễn Minh Huy được nhận học bổng”. Thật thần tiên! Hoặc một chân kèm trẻ tại gia. Thật ấm lòng! Hoặc giản dị hơn, chiều nay, đứa bạn nào đó nhận tiền nhà gởi hay lương gia sư, khao cả phòng một chầu cơm đến no căng bụng thì thôi. Lạy trời, có cô tiên nào bay ngang qua đây không?...
- Huy! - Mạnh ào vào phòng như cơn gió.
- Gì vậy?
- Mặc áo quần vào nhanh lên!
- Đi đâu? - Huy ngồi bật dậy. Cô tiên đã nghe lời nguyện cầu và bây giờ cậu được Mạnh rủ đi ăn cơm?
- Không đi đâu cả. Thằng Tuấn...
Tuấn, chủ nhân của chiếc cub đỏ chuyên phóng bạt mạng. Bị tông xe chắc? Người ta đang khiêng về đây? Chết rồi. Sao mặt mày Mạnh hớt hải thế kia. Tuấn là đứa học không giỏi, lại thích tán tỉnh hơn học, nhưng rất tốt với bạn bè.
- Thằng Tuấn làm sao?
Mạnh chồm tay lên tường giật bộ áo toòng teng trên cây đinh vứt vào người Huy :
- Mặc vào. Che cặp giò lau lách của mày lại. Thằng Tuấn vừa tán được một em rất xinh...
Chuyện Tuấn vừa tán được cô nào đó trông rất xinh thì có gì là lạ? Huy thở dài. Vậy mà mình tưởng... Biết ngay mà. Làm gì có tiên giới, làm gì có ngày xửa ngày xưa.
- ... Nó đang đưa cô nàng đến đây... - Mạnh tiếp tục.
Đến đây? Trong căn phòng mốc meo có hai đứa ốm đói này làm gì? Ghế cũng chẳng có mà ngồi. Còn giường thì chiếu đã tả tơi. Huy nhăn mặt. Mạnh cười :
- Nó muốn khoe với mình cô em xinh xinh vô cùng của nó. Và cũng khoe với nàng những thằng bạn học giỏi của nó.
Giỏi? Giỏi suông mà làm gì? Giỏi mà không được học bổng thì giỏi làm gì? Tiêu chuẩn nghèo thì chưa đủ, nghèo mà còn có xe đạp để đi thì chưa phải là nghèo. Tiêu chuẩn giỏi cũng chưa đủ, phải là các môn đều trên tám điểm. Môn triết chỉ cần đãng trí một chút là lạc đề. Còn môn Toán, ai cũng nói sinh viên khoa toán thì điểm tám là trong tầm tay nhưng phải là thầy giáo nào khác kia, còn với ông thầy sắt thép này thì số tám chẳng qua là hai số không nằm cạnh nhau, hai số không chồng khít lên nhau. Giỏi? Hư danh!
Cốc cốc cốc...
Lịch sự quá thể! Còn bày đặt gõ cửa nữa chứ. Rất ra dáng là khách! Đành phải cười cũng theo kiểu rất lịch sự và nhẹ nhàng đẩy cửa ra “Xin mời hai bạn vào chơi. Phòng con trai luộm thuộm... mong bạn thông cảm”.
Nụ cười và câu nói định sẵn trên môi vụt bay biến. Không phải rất xinh mà là rất tuyệt vời. Mắt đen lay láy và trong như gương soi, sống mũi thanh ơi là thanh và môi cười thanh như một đóa hoa. Lại thêm dáng cúi chào ngoan ơi là ngoan.
Tuấn khoái chí khi hai thằng bạn nổi tiếng là ngoài sách vở chẳng bao giờ quan tâm đến cái gì, lúc này đây cứ tròn xoe mắt ngây người ra.
Mãi về sau Mạnh phân trần rằng sở dĩ khờ người ra như vậy vì cái cúi đầu quá ngoan và quá dễ thương. Con gái đẹp có mấy ai ngoan đến vậy! Huy cũng công nhận mình bị quá bất ngờ vì vẻ ngoan hiền ấy. Tuấn cười hích hích.
Huy trốn khỏi sự ngượng ngùng bằng cách mượn xe Tuấn chạy ra thư viện. Sách mượn lâu quá, thư viện gửi giấy báo đòi phạt từ tuần trước. Mạnh, tài ăn nói cũng vụng về như Huy, nhưng chẳng lẽ phòng có hai đứa lại cùng trốn đi mất cả hai?
Người phụ nữ vẫy tay từ xa. Huy thấy buồn cười. Chị tưởng mình là ông xe thồ chắc? Chợt một ý nghĩ vụt đến - Ừ, tại sao không? Nếu chị về nơi gần thư viện hay nơi mình đi ngang qua... Ừ, kiếm chút tiền đổ xăng. Mượn xe Tuấn nhiều lần mà chưa lần nào đổ xăng cho nó cả.
Huy thắng xe lại :
- Chị về đầu? - Lấy giọng ra vẻ mà không biết rằng tài xế xe thồ không bao giờ dùng từ “về”. Họ chỉ thích khách đi mà thôi. Đi bốn phương tám hướng, cứ ngoài đường mà đi. Về là hết việc!
- Ra chợ.
Hay quá, một nụ cười rất tươi nở trên môi Huy. Người phụ nữ ngạc nhiên.
Thật tuyệt. Cứ sợ khách đi hướng ngược lại. Từ đây ra chợ thường là bao nhiêu tiền? Chà, nếu mình có một chiếc xe gắn máy, không cần láng bóng như chiếc cub này, chỉ cần nổ là được. Chạy xe thồ kiếm thêm cũng hay, ơ... mà mình nhìn giống xe thồ lắm hay sao?..
- Cậu đi xe cẩn thận quá.
Khen? Hay chê chậm? Chắc là khen. Mấy ông xe thồ chính hiệu thường chạy nhanh cho đỡ hao xăng, và trăm ngàn lý do khác.
Nhưng lỡ là chê thì sao? Người buôn bán chẳng ai muốn mình chậm hơn người khác cả. Tăng ga một chút nữa. Ái, cái mũ bay mất rồi. Quay lại, cơn gió quái quỷ đẩy cái mũ đi xa lắc. Hình như khách nhăn mặt. Chết rồi, người buôn bán thường kiêng kỵ không thích trên đường xuất hành lại quay lui. Thôi, cất luôn cái mũ vào túi cho chắc ăn, lỡ gặp một cơn gió khác...
Bốc. Phải tăng hết ga mới được. Ơ... sao vậy?... Bụp bụp... bụp bụp bụp... Chiếc xe khụt khịt khụt khịt rồi khựng lại. Cây kim báo xăng dừng lại dưới mức không còn giọt nào. Trời ơi, Tuấn ơi... Mày hại tao rồi...
- May quá, cây xăng kia kìa cậu.
Giọng người phụ nữ thanh tao mà sao nghe như bom nổ. Nói gì bây giờ? Thú thật, chỉ có thú thật mà thôi:
“Chị ơi... Em không có tiền...” - làm sao mà thốt thành lời đây... Vậy là mình làm xui xẻo ngày xuất hành của người ta
- Chị ơi... Em... Em là sinh viên... Nghe nói chị đi cùng đường... Em chỉ định kiếm tiền đủ đổ xăng... Đây là xe em mượn.
Người phụ nữ chăm chăm nhìn chiếc xe rồi lắc đầu :
- Chị cũng không có tiền. Định đến chợ mới có trả em.
Trời ơi! Huy không biết làm gì khác là cứ đứng thộn ra.
- Tội nghiệp chưa. Chị phải ra chợ gấp đây! - Nói nhanh, rồi người phụ nữ vội vàng đưa tay ngoắc một chiếc xe khác.
Huy lôi cái mũ trong túi ra chụp lên đầu và bắt đầu đẩy cái xe nhúc nhích lên dốc.
* * * * *
- Huy ơi!
Vẫn là Mạnh với kiểu lao vào phòng như cơn gió, tựa như sau tiếng gọi giật mình đó là một tin vui kèm theo vậy.
- Gì?
- Có việc làm rồi.
- Hả? - Huy giật nhỏm người. Hôm nay chẳng thèm nguyện cầu gì lại có.
- Quán cơm hộp cần thêm hai đứa đưa cơm.
- Hai đứa? Thật là vừa vặn. Nhưng sao mặt mày bí xị thế kia?
- Nhưng hai đứa mình...
- Hai đứa mình làm sao?
- Chỉ mượn được một xe cub của thằng Tuấn. Nó hứa cho mượn mỗi ngày hai tiếng đồng hồ vào trưa và chiều, giờ đưa cơm.
- ... Thì một đứa đi xe đạp chứ sao.
“Chứ sao” - Hai từ nói thật dễ dàng nhưng thực hiện không dễ tí nào. Giờ cơm, người ta ăn gần như cùng một lúc. Phải chạy như bay từ nhà này đến nhà kia, cơ quan này đến cơ quan kia...
Hai đứa chia nhau, xe cub nhận thêm một nửa số cơm của xe đạp, vậy mà xe đạp vẫn bị khách nhăn nhó: “Sao lâu quá vậy. Định ăn bánh mì cho xong”.
Thôi vừa xoa bóp đôi chân mỏi nhừ, vừa lấy tờ lịch cũ trở đằng sau vẽ sơ đồ, từ quán cơm hộp đến các địa chỉ đủ bốn hướng đông tây nam bắc, hãy tìm con đường ngắn nhất. Sinh viên khoa toán trước giờ chỉ giải toán trong sách, lần đầu tiên giải bài toán cuộc đời. Một hai ba... can đảm lên. Đạp xe vài ngày sẽ quen, không thấy đau nhức nữa. Nào... ngày hôm nay, con đường qua lại hơi nhiều lần, phải thế này... là lá la... đỡ được ít nhất là năm cây số. Vậy cũng tạm được.
- Mày làm gì vậy Huy? - Mạnh hỏi.
- Um... đang làm cái này.
- Mai, đến phiên tao đạp xe, mày xe cub.
- Đứa nào đạp thì cũng phải làm cho xong cái này. Mày đang làm gì vậy?
Huy chồm đến tờ giấy trước mặt Mạnh - Cũng là một sơ đồ! Hai đứa phá ra cười.
Có thêm hai địa chỉ mới, một cái hướng đông, một cái trong chợ cũng hướng đông. Từng vòng xe lăn dường như tự tin hơn. Hai hộp cơm cuối cùng. Căn nhà nhỏ trông có vẻ yên tĩnh quá. Không có chuông. “Cốc cốc cốc... Xin nhận cơm giùm”.
Cửa mở. Huy lùi lại... suýt đánh rơi hộp cơm. Thầy giáo, là thầy giáo dạy toán.
- ... Thưa... Em chào thầy.
Thầy nhìn học trò, rồi ánh mắt dừng lại nơi hộp cơm :
- Em làm thêm công việc này à?
- ... Dạ.
Thầy nhìn cái xe đạp cũ kỹ dựng trước sân :
- Hôm nay cô và các cháu về bà ngoại lo giỗ, chỉ mình thầy ở nhà cho nên thầy phải gọi cơm hộp.
- ... Dạ, sao thầy không về? - Câu hỏi bật ra xong mới nhận ra mình ngu quá. Xem ra là vô lễ nữa.
Thầy cười :
- Chiều nay thầy có tiết dạy ở lớp em. Sau giờ dạy thầy mới đi được. Em vào chơi với thầy một chút?
Trời ơi, chưa đứa nào được nghe thầy nói “Chơi với thầy một chút” như thế này. Huy lắp ba lắp bắp :
- ... Dạ... Em còn một hộp nữa phải đi.
Đạp xe xa nhà thầy rồi mà vẫn còn run. Cứ đứng trước mặt thầy là đứa nào cũng run, mà Huy lại vụng về nữa. Phải bắt chước Tuấn mới được, mồm miệng nó nhanh như tên lửa.
Chợ đầy rồi. Ôi, sạp hàng mỹ phẩm số 64 ở tận trong kia. Chỉ vì một hộp cơm mà tốn tiền gởi xe thì vô lý quá. Nhưng nếu mất xe thì còn vô lý hơn. May mà hôm nay có chút tiền trong túi.
Sạp số 60, 61... số 64 kia rồi...! Nào khăn quàng voan phất phơ, khăn choàng len lua tua... nước hoa chai tròn, chai vuông, chai hình trái bí... son phấn thơm thơm... Không có những thứ này thì con gái có còn là phái đẹp nữa không? Ơ... chủ sạp... Ngồi cạnh cái kệ cao ngất hàng hóa là người phụ nữ hôm nào.
- Em làm cả nghề này nữa cơ à? - Giọng cười rất vui, như đã quen biết khiến Huy ngượng ngùng.
- Dạ.
- Giỏi quá.
- ... Dạ ...
- Hôm nọ về nhà chị hỏi Tuấn...
Tuấn? Tuấn dính dáng gì đến chuyện này? Thôi chết rồi. Tuấn mà biết mình lấy xe nó chạy thồ thì còn mặt mũi nào.
- Tuấn nó nói em học giỏi nhất lớp.
- Tuấn là bạn của em gái chị mà. Chị nói nó hỏi giúp nhờ em kèm cho hai đứa con của chị, ở chợ cả ngày chẳng biết hai anh em nó học hành ra sao. Tuấn đã nói với em chưa?
Tuấn ơi, điều kỳ diệu vậy mà sao mày lại quên? Ngày nào chẳng gặp nhau ở lớp?
- ... Dạ ...
- Hôm đó nhìn cái xe, biết em là bạn của Tuấn ngay - Lại cười, tiếng cười giòn rất vui - Chị gửi tiền cơm, cả tiền xe thồ hôm nọ nữa. Ngày mai em đến nhà chị nghen?
* * * * *
- Có một bài toán cổ nói về một thành phố và bảy cây cầu. Có cách nào để cư dân thành phố chỉ với một lượt đi có thể qua được cả bảy cây cầu không? Hôm nay, bài toán của chúng ta có khác một chút. Đây là một bàn cờ với hai sáu điểm đã đánh dấu, hãy tìm một đường ngắn nhất nối kết các điểm này lại. Chỉ là một bài toán vui, hai phút.
Chỉ là một bài toán vui. Nhưng mặt thầy giáo vẫn khô khan như thường ngày. Vì bài toán vui này mà nhận một điểm hai thì thật oan. Nhất là với thời gian chỉ hai phút. Cây kim đồng hồ quay vùn vụt.
- Ai có thể? - Giọng thầy lạnh lùng.
Cả lớp cúi mặt xuống, hàng trăm phút đã trôi qua rồi thì phải.
Xin cảm ơn những ngày đi đưa cơm hộp. Xin cảm ơn bài toán cuộc đời. Huy lâng lâng giơ cao bài của mình :
- ... Thưa thầy ...
- Mười điểm.
Cả lớp “ồ” lên.
- Không phải chỉ vì cách giải thông minh mà còn vì tìm ra cách giải rất nhanh. - Giọng thầy vẫn khô không khốc.
Tai Huy ù di, mắt hoa lên. Có phải thầy đang cười không?
Suất học bổng đến như một giấc mơ.
Mười điểm là mười điểm. Không phải là số một đứng cạnh số không. Bên trong dáng vẻ nghiêm khắc là trái tim dịu dàng làm sao. Thế giới không phải là cái bánh bao. Đó là đồi núi là rừng hoa là sông suối là đại dương xanh thắm bóng mây trời. Và bên trên tầng mây cao cao là tiên giới, những nàng tiên vẫn bay ngang trần gian gõ đũa thần vào những ước mơ.
Ai bảo trần gian không còn những kết thúc có hậu ngày xửa ngày xưa?

 
Tôi sinh ra sau chị Hà một năm, vậy là hứng chịu đủ thiệt thòi. Chị được may quần áo mới. Còn tôi phải mặc lại áo quần của chị. Sách học cũng là sách của chị năm trước. May là giầy dép nhanh bị đứt chứ không tôi cũng không được mang giày dép mới.
Ba má nói nhà nghèo phải tập tính tiết kiệm, nhà có giàu cũng nên tập tính tiết kiệm từ nhỏ. Tôi không muốn quen thói quen này, lại càng không thể xem đây là thói quen tốt. Nhất là dịp Tết chị Hà được má đưa đi chợ sắm quần áo, còn tôi luôn là “Chà, cái áo của Hà năm ngoái, mặc có ba ngày rồi cất giờ còn mới tinh, Thủy mặc vừa y”. Ba thêm “Dáng Thủy mặc áo này đẹp hơn cả Hà”.
Cứ vậy mà tôi hay tìm cách gây sự với chị Hà. Ăn cơm xong, việc của tôi là quét nhà, chị Hà rửa chén. Tôi cố ý bày ra thật nhiều chén.
- Nhà có bốn người, dọn làm gì đến sáu bảy chén hả Thủy?
- Đó là chén em đựng chanh để vắt nước rau, đây là chén nước mắm em ăn riêng, chén kia có ớt em ăn không được.
- Sao hôm nọ thấy ăn ổi chấm muối ớt?
Tôi ú ớ... Rồi tôi làm mặt muốn khóc “Người ta không ăn cay được mà cũng bắt bẻ”. Từ cái xe lăn của mình, ba ho một tiếng. Cả hai im lặng.
Ngồi học chung bàn, tôi bày sách vở thật nhiều, lấn sang phần bàn của chị Hà. Có khi chị không nói gì, rồi có khi chị cũng lấy sách vở ra bày lên trên sách vở của tôi, vẻ như vô tình. Thấy chị cắn bút suy nghĩ bài toán, tôi phồng môi phồng má lấy vở sử vở địa đọc ra rả.
- Học thầm đi Thủy?
- Em phải đọc lớn mới thuộc bài được.
- Nhưng mày làm tao phân tâm.
- Người ta học mà cũng bắt bẻ - Tôi sụt sịt.
Ba dừng tay đánh máy, cau mày nhìn tới. Má thở ra :
- Hai chị em đứa tuổi mặt trăng đứa tuổi mặt trời.
Hôm sau thấy tôi làm toán, chị Hà cũng lấy vở sinh vật ra học như tụng kinh.
- Sao chị không học thầm?
- Học thầm lâu thuộc lắm.
- Sao mấy hôm chị học thầm được?
Ba quát lên :
- Đứa nào cần viết bài thì ngồi ở bàn, đứa nào học bài thì đi vào phòng đóng cửa lại mà la hét tùy ý.
Chị Hà ôm sách vở đứng lên, nước mắt rơm rớm.
Tối ngủ, chị Hà quay mặt ra ngoài, tôi quay vào tường. Chợt cửa sổ quên cài chốt bị gió thổi bật ra kêu cót két, hai đứa quay lại ôm nhau chặt cứng.
Chị Hà lên cấp ba, trường xa nhà hai cây số. Ba má mua cho chị một chiếc xe đạp. Tôi cười - Lần này thì chị cũng phải sử dụng đồ cũ của người khác - Xe đạp cũ mua lại của người hàng xóm. Ba má chỉ đủ tiền trả trước một nửa, nửa còn lại chị Hà phải phụ má may hàng gia công để trả dần. Vậy là tối tối chỉ còn mình tôi trước tivi.
Ban đầu chị Hà tập đơm nút làm khuy, tôi cứ nghe chị xuýt xoa ngậm ngón tay trỏ vào miệng. Rồi má dạy chị ráp áo quần bảo hộ, tiếng đạp máy cọc cạch chìm trong giấc tôi ngủ lơ mơ...
Mọi hôm có hai chị em cùng coi ti vi, cùng vỗ tay la ó, cùng trầm trồ tán thưởng, hoặc có bất đồng ý kiến cũng có người để cãi cọ! Tôi thức khuya đến mấy cũng được, thường là má phải nhắc đi ngủ để sáng mai khỏi trễ học. Giờ một mình, cái tivi bỗng đơn điệu làm sao.
- Dạo này Thủy hay ngủ gục trước tivi vậy? - Má hỏi.
- Cái ti vi đen trắng nhà mình dạo này mờ mờ ảo ảo lắm rồi mà - Chị Hà trả lời thay tôi - Buồn ngủ là đúng thôi.
Ba tắc lưỡi, bàn tay đang gõ trên phím chữ ngừng lại, rồi ba nhìn xuống đôi chân bất lực trên xe lăn.
- Chị em mày đòi mua ti vi màu phải không?
Quả là có lúc tôi và chị Hà ước trúng số để mua ti vi màu.
Đến một ngày, chị Hà đứng lên vươn vai :
- Hoàn thành nhiệm vụ rồi - Chị xòe tay đếm - Bốn mươi sáu cái áo và mười hai cái quần, đủ tiền trả nợ rồi Thủy ơi.
Chị nhảy cò cò quanh nhà một cách vui vẻ, tựa như cái máy may đã giam giữ chị suốt bấy lâu. Tôi cũng vui, dạo này chị bận may tôi phải rửa chén bát, nhưng tôi vui không phải chỉ vì vậy.
- Chị Hà nè, tối nay ti vi chiếu lại trận chung kết đã phát hôm chủ nhật tuần trước.
- Vậy hả? Mấy giờ? - Chị vẫn tiếp tục nhảy lò cò, bước nhảy nhộn nhịp hơn. Chị là cổ động viên cuồng nhiệt nhất của... tất cả các đội. Chị nói thể thao là vô tư, cứ đội nào đá hay là vỗ tay.
Tôi không vậy, mỗi khi hai đội xuất hiện, ngay lập tức tôi chọn hoặc đội áo xanh, hoặc đội áo đỏ và cầu mong đội mình chọn thắng trận, đừng hòng tôi vỗ tay cho đội kia. Vì điều này mà mỗi khi ti vi có đá banh, tôi hay hục hặc với chị Hà.
Đá banh mà biết trước thì không hứng thú mấy nhưng sao hôm nay tôi vẫn ngồi chăm chú. Vai chị Hà sát vào vai tôi như thường lệ và khi chị vỗ tay, vai tôi cũng bị lắc theo. Trước kia tôi hay nổi cáu, nhưng hôm nay thì không. Và khi trái banh bay tung lưới đội tôi ủng hộ, chị Hà nhảy lên “Đẹp quá!”, tôi ngần ngừ một giây rồi cũng reo to “Tuyệt vời!”
Mai là chủ nhật. Tôi trải chiếu, lấy hai cái gối, định bụng tối nay hai chị em coi đến hết chương trình mới thôi. Nhưng sau trận đấu, chị Hà đứng lên :
- Chị may đây.
- Chị đủ tiền trả người ta rồi mà?
- Phụ má cho vui. Ngồi may một mình buồn ngủ lắm. Chị làm rồi nên chị biết.
- Sao con không coi ti vi với em? - Tôi nghe má hỏi nhỏ.
- Dạ... tự nhiên con hết thích tivi rồi. Má để con may cho.
- Hôm nay hết hàng rồi. Đây là cái cuối cùng.
- Vậy để con đơm nút. Chỉ màu xanh phải không má?
Tôi nhìn lưng chị thật thẳng cạnh lưng má lom khom, đuôi tóc chị đen nhánh cạnh búi tóc má lốm đốm trắng. Rồi tôi cuốn chiếu, tắt phụt ti vi.
- Chị Hà bày em đơm nút với.
Má cười. Chị Hà cười. Ba ngừng tay gõ, nhìn tôi qua cặp kính trắng “Chê ti vi trắng đen thật hả?”
Tôi lắc đầu :
- Không phải, ba ơi!
Đơm được vài hột nút, tôi hiểu sao ngày đầu tập làm chị Hà hay kêu xuýt xoa rồi ngậm ngón trỏ vào miệng.
Sự hăng hái của tôi chỉ đến được làm khuy đơm nút rồi dừng lại. Còn chị Hà ngày càng may đẹp hơn, nhanh hơn và một hôm chị tuyên bố :
- May hàng gia công chán lắm. Ráp hết cái này đến cái kia, trăm cái giống nhau như một, tưởng như may cho rô-bốt mặc.
Chị lấy cái áo cũ của hai chị em (không thể gọi là áo cũ của tôi được), cắt cắt, pha màu, may may... Ba nhìn những mảnh vải màu mè mỉm cười “Chị em mày qua tuổi chơi búp bê rồi mà”. Má khen “Hà khéo tay quá”.
Những xấp vải rẻ tiền được mua về cùng với quyển tự học cắt may, sản phẩm đầu tiên là cái áo cổ lá sen dành cho tôi. Đây là cái áo đầu tiên tôi được đo theo ni người và vải mới đàng hoàng, tôi hồi hộp đợi. May được thân áo và một cái tay, chị Hà phải ngừng để ôn tập kiểm tra môn toán. Rồi chị bị cảm hai ngày. Rồi má may hàng gia công gấp nên máy không rảnh. Tôi chờ đúng một tháng mới nghe chị Hà reo lên “Xong rồi, Thủy ơi”.
Cổ áo giống một lá gì đó vừa giống lá sung, vừa giống lá sả, và cũng có thể là cái sừng thì phải, tôi không thể nào bẻ được hai lá cổ nằm êm hai bên vai. Còn tay áo thì có thể phất một cái mà hô “Quân sĩ đâu!” như kiểu vua chúa trên sân khấu. Thảo nào tôi nghe chị trả lời má “May rộng rộng để có gì còn sửa được chớ lỡ chật thì...” Tôi trong cái áo đứng trước gương như hình nộm. Chị Hà còn cười “Đây mới là may nháp thôi mà”. Tôi lườm lườm “Sao không nháp cho ai mà nhè em nháp?”
Mùa hè, má cho chị Hà đi học may ở một tiệm có tiếng. Bạn bè tôi đứa nào cũng được đi học một cái gì đó, hoặc anh văn vi tính, hoặc học nhạc hay hội họa... Tôi xin má học làm bánh, má lắc đầu. Tôi rơm rớm nước mắt “Sao chị Hà học may thì được?” Má không nói gì. Biết tị nạnh là xấu, nhưng như vậy làm sao tôi không tị nạnh?
Rồi tôi cũng được mặc áo mới khi vào lớp mười - Áo dài - Chị Hà may. Chị học có thầy dạy đàng hoàng nên lần này không nháp nhiếc gì cả, mặc thử cái áo tôi thấy tôi trong gương lạ hẳn. Muốn ôm chị Hà một cái nhưng thấy kỳ kỳ nên thôi. Đôi mắt thoáng quầng thâm của chị trong gương nhìn tôi cười cười “Thức đêm may áo dài cho bạn bè, kiếm tiền sơn lại cái xe đạp hai đứa mình đi chung”.
Khi chị Hà chở tôi, khi tôi chở chị Hà, khi cả hai túm áo dài lại đạp đôi. Bạn bè lớp chị Hà cũng như lớp tôi xì xào “Ít thấy hai chị em sàn tuổi nhau mà thân nhau như vậy”. Nghe nói, tôi thấy thích thích. Thật là thú vị khi vừa là chị em, vừa là bạn bè. Những gây gổ tị nạnh biến mất như chưa hề có. Để cho mọi người thấy chị em tôi thương nhau như thế nào, giờ ra chơi tôi hay qua lớp chị Hà, khi đưa chị trái ổi, khi là miếng chuối chiên... Lớp trưởng của chị la lớn khi nhìn thấy tôi từ xa “Chị Hà ơi, có ai cần gặp chị”. Cả lớp vỗ tay cười, tôi làm mặt lạnh như tiền, bĩu môi không nói năng. Nghe đâu có đến ba bốn tên con trai đòi làm em chị Hà, kiếm cớ mượn bài vở đến nhà hỏi thăm này nọ.
Xen lẫn trong tiếng máy may cọc cạch đêm đêm là tiếng ho của má. Có khi má gập người ho rũ rượi, tiếng máy dừng lại thật lâu. Tiếng ba thở dài thật sâu. Ngày càng ít người đưa tài liệu đơn từ đánh máy, họ nói đánh vi tính đẹp hơn, rõ ràng hơn.
Bác sĩ nói má phải nhập viện trong một chế độ chăm sóc cách ly cẩn thận. Ba lăn xe từ nhà trên xuống bếp, từ bếp quay lên trên... từng vòng bánh xe bất lực bồn chồn đau đớn.
Tiền chợ, tiền thuốc, tiền học... những món chi tiêu sừng sững hiện ra mỗi sáng thức dậy. Từng đêm học bài xong gắng thức may, từng ngày chủ nhật tranh thủ may... Ngày tiếp ngày... Chị Hà nghiễm nhiên thay chỗ của má. Sáng sáng chở chị đi học, tôi có cảm giác chị nhẹ đi rất nhiều. Và có những buổi chiếc xe nhẹ tênh vì chị Hà nghỉ ở nhà để may hàng giao cho kịp ngày.
Má xuất viện với những toa thuốc và lời dặn dò của bác sĩ “Nghỉ ngơi, bồi dưỡng chu đáo”. Chị Hà nói má thôi đừng nhận may hàng gia công, làm nhiều mà ít tiền.
Rồi lớp trưởng của chị Hà đến, không phải để mượn bài vở mà là sơn dùm một tấm bảng nhỏ treo trước cửa “Nhận may quần áo. Giá phải chăng”.
Người ra người vào vải mới vải màu, áo kiểu này kiểu nọ. “Thợ may ăn giẻ”, tôi được chị may cho những cái áo cổ màu này tay màu kia...
Ba nhìn chị Hà với đôi mắt buồn ray rứt.
Tôi chợt hiểu vì sao ba má cho chị Hà đi học may. Làm bộ chăm chú sách vở, tôi giấu khuôn mặt mình rưng rưng nước mắt. Cố học xong thật nhanh, tôi đến gần chị phụ việc vặt. Ba húng hắng ho và xoa đầu tôi “Cố nghe con, ít ra thì cũng được một đứa vào đại học”.
Ngày tôi về thành phố học đại học, chị Hà đưa tôi lên bến xe. Lâu lắm rồi hai chị em mới lại chở nhau, chị Hà thở phì phò “Bữa nay Thủy nặng quá ta”.
Xe qua cổng, ông bảo vệ già la lên “Gửi xe ở đây”, chị Hà phì cười “Xe cũng theo đi luôn mà bác”.
Lơ xe cột cái xe đạp lên mui. Hai chị em tôi đứng dưới bến. Bến đầy người tiễn đưa, người ở lại mua thêm gói bánh nhét vào túi xách người đi, cha mẹ dúi thêm vào tay con ít tiền... Chị Hà ngần ngừ cho tay vào túi, tôi lắc đầu thật nhanh “Đừng mua gì nữa, em đủ rồi”.
Người lơ vỗ bồm bộp vào thùng xe “Mời quý khách...” Chị Hà đẩy vai tôi cùng cái túi xách lên xe. Người lơ nhìn chị “Sao không lên luôn, còn chần chừ gì nữa?” Chị lắc đầu. Mắt chợt hoe đỏ. Tôi muốn nhảy xuống ôm choàng lấy chị, nhưng chiếc xe đã nổ máy, tôi quay nhìn ra cửa kính. Giữa những bàn tay vẫy vẫy, bàn tay chị Hà nhỏ xíu, cái mũ rộng vành trên đầu như một cây nấm.

 
Ông bước vào nhà tôi thật bất ngờ.
- Con trai bác bận quá. Cháu có đồng ý cho bác sửa máy của cháu không? Hay là... chê bác già nua lẩm cẩm thì đợi vài ngày nữa con trai bác đến?
Ông nói một cách dí dỏm buồn buồn, mắt ông nhìn tôi như muốn nói thêm “Tôi biết bây giờ bọn trẻ không cần đến mấy ông già đâu. Nếu cô không dám cho tôi đụng đến cái máy của cô thì tôi sẽ về ngay, không sao hết, tôi hiểu mà”.
Tôi chợt thấy thương thương ông.
- Hồi đó bác dạy nghề cho con bác chứ ai! - Ông nói thêm.
- Dạ!
Tôi ôm đống áo quần cắt rồi mà chưa may được ép qua một bên để rộng chỗ cho ông ngồi. Hôm nay là hai mươi lăm Tết rồi mà máy may hư thì có chán không? Tôi thở dài thườn thượt. Ông hiểu cái thở dài của tôi theo cách khác :
- Cháu yên tâm. Bác sẽ làm đàng hoàng cho cháu. Từ trước đến nay bác vẫn lấy chữ tín làm đầu.
- Dạ không! - Tôi vội vàng đính chính - Cháu chỉ sợ khách may đồ càu nhàu vì trễ hàng của họ thôi.
Ông mở hộp đồ nghề ra. Bàn tay ông gầy gầy nhưng vẫn nhanh nhẹn. Ông sửa lại cặp kính và mỉm cười với tôi trước khi cúi xuống tháo máy ra. Khi ông lặng im không trò chuyện, nhìn ông giống như một thầy giáo già.
Ông tháo, vặn... tiếng lách cách vang lên khe khẽ giữa ban trưa lặng lẽ. Trời im lìm không một gợn mây. Tôi vừa nhìn ông làm, vừa sốt ruột nhìn đồng hồ.
- Cháu cho bác xin ly nước.
- Xin lỗi bác, cháu quên...
Tôi vội vàng pha một ly trà đường đem đến cho ông.
Ông ngừng tay, mỉm cười. Nụ cười của ông thật dễ mến.
Vừa nhấp môi vào ly thì ông khựng lại, một đốm sáng lóe lên trong mắt ông :
- Nhà cháu hay uống trà đường?
- Dạ mỗi khi mệt mẹ cháu hay uống trà đường. Cháu tưởng... ai cũng vậy. Để cháu rót ly khác cho bác.
- Không không! Bác cũng thích uống mà.
Ông nhìn tôi chăm chú đến nỗi tôi bối rối. Tôi có thói quen là thích cái gì, thì hay mời người khác thứ đó. Như khi anh tôi nhờ mua vải thì tôi mua về một xấp vải màu tím vì đó là màu tôi thích.
Không nhìn tôi nữa, ông đưa mắt nhìn quanh phòng. Ánh mắt ông ngừng lại ở khung hình tôi treo đối diện cửa sổ. Nắng xế chiếu trên tấm kính mờ bụi.
- Đây là ba mẹ cháu? - Giọng ông chợt khàn đi.
- Dạ! Kia là anh, chị và cháu - Tôi chỉ tiếp vào ba khuôn mặt còn lại.
- ... Đi đâu hết rồi mà nhà vắng vậy cháu?
- Dạ ba cháu mất lâu rồi. Anh cháu đi làm. Chị cháu về làm dâu nhà người ta.
- Còn... mẹ cháu?
- Mẹ cháu đi bốc thuốc bắc chưa về.
- Mẹ cháu đau?
- Dạ, mẹ cháu đau hoài, mấy ngày là phải bốc thuốc một lần.
- À... - Ông nói điều gì đó tôi không nghe rõ, rồi ông tiếp tục sửa máy. Bất chợt, ông ngước nhìn tôi qua cặp kính trong suốt :
- Vậy cháu là con út của mẹ? - Giọng ông ấm áp và trìu mến đến nỗi tôi cảm thấy ông thật gần gũi.
* * * * *
Khi ông sửa xong thì trời đã sụp tối.
- Bác tính tiền giùm cháu! - Tôi nói và không hiểu sao tôi cảm thấy bối rối, tựa như mình đang đề cập đến một điều tầm thường.
- Bác sửa dùm cháu thôi! - Ông nói nhẹ nhàng.
Ông nhìn mông lung ra cổng. Giàn hoa sói vàng rợp bóng đêm :
- Giờ này mà anh cháu chưa về sao?
- Dạ, anh cháu hay đi nhậu về tối lắm.
Ông vừa xếp đồ nghề vào cái hộp sắt, vừa nhìn ra.
- Bác đợi ai đến đón phải không?
- Không. Mẹ cháu sắp về chưa?
- Cháu không biết. Thường thì giờ này mẹ cháu đã về rồi.
- Vậy à! - Ông lắc lắc mái tóc muối tiêu và khẽ lắc cổ, tiếng khớp xương kêu “rắc” rất nhỏ. Rồi ông khoanh tay trầm ngâm nhìn khoảng không gian tím thẳm dưới giàn hoa.
Tôi chẳng hiểu ra làm sao nữa. Có điều gì là lạ ở đây.
Tôi đứng ngẩn nhìn ông. Biết làm gì đây với một ông thợ già sau khi sửa máy xong không chịu lấy tiền công rồi lại còn ngồi trầm tư xa vắng?
Trời tối hẳn.
- Cháu này.
- Dạ!
Ông nhìn tôi đăm đăm, đường gân xanh bên thái dương ông hằn rõ và những sợi tóc bạc rung rinh theo mạch máu. Đôi mắt ông đượm buồn và tôi lại thấy thương ông.
Giờ thì tôi thấy mình cũng kỳ khôi.
- Ngày xưa bác là bạn của mẹ cháu! - Ông nói chầm chậm với một nụ cười hoài niệm, những nếp nhăn quanh mắt ông xếp lại.
Tôi ấp úng... Người yêu cũ của mẹ? Lạy trời...
- Bác...
- Hồi đó mỗi lần bác đến chơi nhà, mẹ cháu cũng pha trà đường cho bác. Đó là thói quen của ông ngoại cháu.
- Dạ... - Tôi ậm ự không biết nói gì.
- Cháu không giống mẹ, nếu giống thì bác nhận ra ngay. Cháu cũng không giống ba - Giọng ông vui vui - Chắc là cháu giống cô phải không?
Hừm... ừm... ừm! Tôi im lặng. Ông nhận xét đúng. Tôi giống bà cô ở cái trán dồ, đôi mắt một mí và cái mũi hếch.
- Trời ơi! - Ông kêu nho nhỏ.
- Gì vậy bác? - Tôi chợt giật mình.
- Không! Bác nghĩ đến tí nữa mẹ cháu về. Hai người già chẳng biết nói gì chỉ biết kêu lên “Trời ơi!” - Ông lại nhìn ra cổng. Những bông hoa sói như những cái chuông vàng rung rinh.
Vậy ra ông định đợi mẹ tôi về! Chưa bao giờ tôi tưởng tượng ra được một câu chuyện lãng mạn như thế này.
- Cháu nấu mì hai bác cháu mình ăn nghe bác? - Tôi nói, lòng thấy vui vui một cách kỳ lạ. Tôi thấy mến ông, ông thật cởi mở, chân thành và dịu dàng.
- Đừng nấu nướng mất công. Bác về ngay bây giờ mà.
- Bác ơi! - Tôi vội vàng hỏi vì sợ chẳng bao giờ gặp lại ông nữa. Hôm nay chỉ là tình cờ và tôi rất muốn biết về mẹ khi còn trẻ - Hồi đó sao... bác và mẹ cháu chia tay nhau?
- Ờ... Chẳng biết ra làm sao nữa - Một vùng tối thoáng qua mắt ông và ông lại cười hiền - ... Giận hờn gì đó. Bác xin lỗi mà mẹ cháu đâu chịu nghe.
- Rồi... vậy thôi hả bác?
- Ờ... thì vậy thôi. À - khuôn mặt ông tươi lên, những nếp nhăn dãn ra - Hồi đó mẹ cháu hay mặc áo vàng, để tóc thề rất dễ thương. Mẹ cháu lại có một cái răng khểnh duyên duyên. Bác làm thơ - Ông cười thành tiếng với một vẻ ngượng ngùng dễ mến - Bác ví mẹ cháu là mặt trời vàng “Mặt trời vàng lặn cuối chân mây xa”, bác vẫn còn nhớ bài thơ đó - Ông nói như thủ thỉ.
* * * * *
Kim đồng hồ nhích qua số bảy.
Một điều gì đó dâng lên trong tôi. Thì ra ngày xưa mẹ là như vậy. Tội nghiệp mẹ!
Và tội nghiệp cả cho ông!
Trong tiềm thức của ông, mẹ vẫn là cô thiếu nữ ngày nào áo vàng, tóc thề và cái răng khểnh duyên duyên - Mặt trời vàng!
Bao nhiêu năm tháng đã đi qua!
Giàn hoa sói đong đưa rù rì. Cơn gió cuối năm cuốn theo bao nhiêu là bụi và lá khô.
- Bác! - Tôi muốn khóc và tôi cố nuôt xuống - Cháu quên. Tối nay mẹ cháu ngủ lại nhà chị cháu.
Lạy trời mẹ đừng về vào lúc này. Hãy để ông giữ mãi trong lòng mặt trời vàng dễ thương của ông ngày nào.
- Vậy à? - Ông nhìn tôi ngỡ ngàng. Lời nói dối quá đỗi vụng về. Mặt ông đỏ lên. Ông đứng dậy, xách hộp đồ nghề.
Tôi đưa ông ra cổng. Giọng ông khàn khàn trong gió lộng :
- Cháu vào nhà đi kẻo lạnh!
Tôi nhìn theo dáng ông lom khom, cánh tay đong đưa trong khoảng không lặng lẽ.
* * * * *
- Mong ai mà đứng ngẩn ra vậy con?
Tôi giật mình. Mẹ về!
- Sao hôm nay mẹ về trễ vậy?
- Gặp bà bạn cũng bị đau giống mẹ, nói chuyện quên cả trời tối. Con nghĩ gì mà tiếng xe thồ nổ thật to con cũng không nghe?
“Con nghĩ về Mặt trời vàng”, tôi thầm trả lời mẹ và chợt nhìn mẹ thật kỹ. Mẹ đi vào nhà, tôi theo sau mẹ. Thuở tôi còn nhỏ, mẹ gầy gò, dáng tất bật âu lo. Giờ mẹ mập phì lại thêm chứng thấp khớp, đi cà nhắc nặng nề thấy mà thương. Búi tóc nhỏ xíu sau gáy bạc trắng. Ngày xưa, đó là một mái tóc thề! - Tôi lẩm bẩm với mình.
- Anh con về chưa? - Mẹ vừa hỏi vừa buông người xuống ghế, đưa tay xoa hai đầu gối chân. Ba thang thuốc bắc rơi trong lòng mẹ tỏa mùi ngai ngái.
- Mẹ, chiều nay con không nấu cơm. Tí nữa ăn mì nghe mẹ.
- Ừ, mì cũng được. - Mẹ thở ra một hơi dài và day day hai bên thái dương. Mắt mẹ nheo lại dưới ánh điện, da mẹ lăn tăn vết nhăn và lấm chấm nâu. Tôi nhìn mẹ chăm chăm. Chưa bao giờ tôi thấy mẹ có răng khểnh cả. Vậy mà một thời mẹ đã có. Nó đâu rồi?
Tôi đưa mắt nhìn ra khoảng không dưới giàn hoa sói, tưởng như ông còn đứng đó, giọng khàn khàn “Cháu không giống mẹ lắm, nếu giống thì bác đã nhận ra ngay”.
- Rót cho mẹ ly nước đi con!
- Một ly trà đường hả mẹ? - Tôi hỏi lại với nụ cười vu vơ. Mẹ gật đầu.
Khi tôi pha xong ly trà thì mẹ đã thiu thiu ngủ.

 
- Dượng muốn nói chuyện với con.
Đó là buổi sáng mùa đông lạnh buốt, tôi ngồi học bài với một cái mền dày sụ quấn quanh người. Dượng bước vào phòng trong một cái áo sơ-mi trắng đã cũ. Tôi ngạc nhiên trước cách ăn mặc phong phanh này và tất nhiên, tôi giấu nỗi ngạc nhiên của mình. Trên bàn bừa bộn sách vở và cả vỏ trái cây, tôi mặc kệ. Tôi có mời ai vào phòng đâu!
- Mẹ sắp có em bé.
Tôi biết rồi. Nói thành lời làm gì? Định nhắc nhở tôi phải biết yêu thương đứa nhóc sắp ra đời sao?
- Và... mẹ sắp chết - Giọng dượng thật khẽ.
Tôi rùng mình, cổ cứng đờ.
- Bác sĩ nói riêng với dượng điều đó. Rất có thể vào lúc sinh em bé...
Im lặng, im lặng thật lâu. Cái mền cọ vào cổ tôi những sợi lông tua tủa và tôi thấy đau như lông nhím đâm. Tôi ngọ nguậy đầu như một con rùa. Bóng tôi và bóng dượng hắt lên tường vôi một màu xám ngắt. Bóng dượng lặng yên, bóng tôi ngúc ngoắc, rồi cái mền tuột xuống nhưng tôi không thấy lạnh, chỉ là gì đó như gai đâm.
- Con có trách là vì em bé mà mẹ phải...?
Không. Đây không phải là một chuyện dính dáng đến dượng, đến vị trí của dượng trong trái tim tôi. Đây là mẹ, là một điều rất khác. Tôi bật ra một âm thanh lào phào. Gió thổi qua kẹt cửa rít lên như một tiếng rên.
Dượng bước giật lùi ra cửa, mắt dượng nhìn qua vai tôi :
- Dượng xin con để cho mẹ được vài ngày vui.
* * * * *
Mẹ mất. Mối dầy ràng buộc đã mất. Chẳng còn gì nữa. Có chăng là cu Tý nhưng nó quá nhỏ nên sự ràng buộc rất mỏng mảnh, mỏng mảnh như không hề có.
Tôi xếp quán áo vào valy. Sự yêu thương quan tâm làm cho mẹ vui dù chỉ là giả vờ cũng để lại chút gì đó. Chẳng lẽ sau bao vui tươi chuyện trò giờ lại quay về lầm lì lạnh lẽo ? Tôi chào dượng lễ phép quá mức cần thiết :
- Xin phép dượng, con vào ký túc xá.
Dượng ngước lên. Mẹ vừa mất và ngay lập tức là chăm sóc cu Tý, chẳng còn hiểu đâu là buồn đâu là lo nữa. Mắt dượng trống rỗng :
- Con đi à?
- Vâng.
- ... Con không đợi giỗ tròn năm mẹ sao? - Giọng dượng cũng trống rỗng.
- Đến ngày ấy con sẽ về.
Im lặng. Im lặng thật lâu.
Tiếng cu Tý oe oe. Chắc nó lại tè ướt rồi. Tiếng nước súc bình sữa óc ách và tiếng ru à ơi của bà vú. Mùa mưa, những mảnh màn xô nhỏ xíu và những cái tã lót hình tam giác giăng đầy nhà.
Dượng đi về phía tiếng khóc, dáng nặng nề. Rồi dượng ngoái đầu lại, tôi nhìn thấy râu ria tua tủa đầy dưới hai vành tai. Trước, bao giờ dượng cũng cạo rất sạch sẽ.
- Khi nào không bận học quá, con về... thăm em.
- Vâng.
Tôi đến bên bàn thờ, thắp một nén nhang mới cắm cạnh nén cũ còn thoảng khói. Mẹ nhìn tôi, tươi tấn và một chút hóm hinh. Đây là tấm ảnh đẹp nhất của mẹ, tôi và dượng đã lục tung cả chống album để lục ra tấm ảnh này. Đây là công việc đáu tiên mà tôi và dượng cùng làm và cùng chung ý nghĩ. Một tấm ảnh buồn nào có ý nghĩa gì hơn?
“Chào mẹ con đi”. Trong album tôi mang theo có khá nhiếu ảnh tôi và mẹ chụp chung ngày chưa có dượng. Giờ đây lúc nào con cũng có mẹ bên mình. Thật vậy không? Khi xếp tập album vào valy tôi tin vậy, nhưng lúc này, giữa làn khói nhang bay tôi chợt thấy hoài nghi. Có một điều gì đó trúc trắc ở đây. Mẹ đi cùng tôi? Hay ở lại với dượng và cu Tý? “Chào mẹ, con đi”. Tôi nhìn quanh những bức tường sơn màu xanh lơ, những tấm rèm cửa sổ màu lông gà con, có một tấm đã bị sờn góc. Lọ hoa con con trên nóc tủ với duy nhất một đóa hoa vải đã bạc màu từ lâu rồi đã bị lãng quên chợt hiện ra thật đẹp trong vùng sáng ký ức: “Tặng con gái nhân ngày tròn 14 tuổi”, không kể những búp bê mèo chó nhồi bông. Và cả tờ lịch kia... “Chào mẹ, con đi”. Nước mắt tôi ứa ra.
* * * * *
Mọi thứ ập đến rất nhanh. Tiền học chính khóa, tiền học thêm, tiền ăn hàng ngày, tiền sách vở và cả tiền sửa xe. Còn tiền quần áo mới và các tiệc tùng sinh nhật này nọ hoàn toàn bị cắt. Bạn bè tôi đứa dạy kèm, đứa phụ việc quán xá, đứa có chút năng khiếu đi vẽ quảng cáo... Tôi đọc rách hàng chồng báo quảng cáo mong tìm được một việc.
Cứ mỗi lần đạp xe đến một địa chỉ mới nghe giới thiệu để nghe câu trả lời muôn thuở “Xin thông cảm, đã có người vừa mới đến” là tôi lại nhớ mẹ và cả nhớ dượng. Một nỗi nhớ rất cụ thể. Tôi nhớ khi dượng muốn sơn lại xe tôi màu đỏ cho đẹp. “Không cần”, tôi lắc đầu. Mẹ thì thào “Thúy...”. Tôi cương quyết: “Đừng ai động vào đồ đạc của con”. Mẹ ôm mặt bằng những ngón tay trắng bệch run rẩy: “Con không được hỗn, Thúy. Nếu không quan tâm thì chẳng ai muốn động vào đồ đạc của con làm gì”. “Con không cần ai quan tâm”, tôi la lên, biết giọng của mình đủ vang đến nơi cần thiết. Tiếng giày lộp cộp tới gần, mẹ vội lau nhanh giọt nước mắt lấp ló, dượng xuất hiện, tươi cười: “Hai mẹ con đang làm gì vậy?”. Mẹ vui vẻ “Thúy nhờ em giảng bài toán”. Tôi lạnh lùng: “Con có nhờ gì mẹ đâu”.
Tôi nhớ lần dượng bị cúm. Mẹ mua trái cây về chất đầy tủ lạnh. Bạn bè đến, tôi lôi ra ăn cho bằng hết không chừa lại thứ gì. Đi làm về thấy tủ lạnh trống không, mẹ thở dài quay xe ra đi chợ mua lại túi trái cây khác. Sau đó là tôi cúm, cái bệnh lây lan kinh khủng đó. Mẹ mua về nào cam quýt nho táo... Tôi quay mặt vào tường không nói một lời cũng không chạm tay đến bất cứ thứ gì. “Mẹ tưởng con thích trái cây”, giọng mẹ nhẫn nhục. “Con chẳng thích gì cà, mẹ mặc con”, tôi nói qua hàm răng cắn lại.
Và mùa đông năm ngoái, dượng và tôi đóng kịch yêu thương. Tối hôm trước tôi xì lốp xe đạp của mình, sáng hôm sau mẹ sung sướng nhìn dượng phóng Honda ra khỏi nhà có tôi ngồi phía sau. Mẹ cười vui khi thấy tôi và dượng chụm đầu chơi cờ vua, dượng chẳng bao giờ đi con hậu mà tôi vẫn cứ thua hết ván này đến ván kia. Bị thua nhưng tôi lại thấy hài lòng hơn là nếu dượng nhường tôi thắng. Ngày Noel, dượng mang về một cành thông rất đẹp. Mẹ ngạc nhiên, nhà không có đạo. Dượng cười: “Chúa ngự trong lòng mỗi người”. Nụ cười của dượng làm tôi đau đớn. Noel chỉ là cái cớ để dượng tổ chức cho mẹ thêm một ngày vui. Tôi mua một dây kim tuyến thật dài quấn quanh cành thông, đoạn cuối cùng còn thừa nhiêu quá, cắt thì tiếc, tôi cứ để đoạn dây buông xuống lơ lửng. Dượng nhận xét cây thông giống một cô bé cột tóc nhổng đuôi gà. Cả nhà cười vang. Tiếng cười khiến đôi khi tôi quên mình đang đóng kịch.
* * * * *
Bán cái đồng hồ và nghỉ học ngoại ngữ, vi tính nhưng cũng chỉ cầm cự được hai tháng, định bán nốt cái xe đạp thì may sao tôi kiếm được một chân dạy kèm. Học trò của tôi tên Tường Vi, là một cô nhỏ lớp chín, mặt mũi sáng sủa, tóc cột hai sừng bên này nơ màu xanh, bên kia nơ màu đỏ, hai dải nơ hai màu tung tăng trên tóc.
Sau buổi học đầu tiên, tôi ngạc nhiên khi thấy các bài toán khó cô bé đều giải được rất nhanh :
- Cô nghĩ em không cần học thêm.
Nói với cô bé mà lòng tôi tuyệt vọng. Nếu không còn chỗ dạy này tôi lại phải tiếp tục tìm kiếm và việc đầu tiên là bán chiếc xe đạp rồi sau đó là gì chưa biết được.
Cô bé cười, hàm răng nhấp nhô ngộ nghĩnh
- Ai cũng khen em thông minh nhưng cô biết không, cứ thôi một thời gian là em lại ì ra. Có cô dạy, em được củng cố hoài nên nhớ. Người ta nói trí nhớ vĩnh viễn là những dữ liệu được nạp vào bộ óc nhiều lần lặp đi lặp lại. Đúng không hở cô?
Điểu này nghe chừng cũng có lý. Lại càng có lý hơn trong trường hợp này! Tôi gật đầu và một nụ cười nhẹ nhõm nở trên môi.
Tưởng tôi trêu chọc, cô bé che miệng lại :
- Răng của em là do hồi nhỏ em sợ đau không chịu cho bác sĩ nhổ cho nên...
Tôi nhìn xuống bìa sách, hai chữ Ti Vi thật to. Cô bé lại giải thích :
- Đây là tụi bạn của em, tụi nó trêu chọc nhại tên em thành ra là tivi...
Học trò nói líu lo cả ngày nhưng mà ngoan. Tiền học phí được nhận đều đặn vào mỗi đầu tháng trong một phong bì màu trắng rất lịch sự. Tôi không mong gì hơn. Chỉ sự học trò đổi ý không còn muốn có trí nhớ vĩnh viễn mà thôi!
* * * * *
Tôi gặp bà vú trên đường hối hả đạp xe đến trung tâm ngoại ngữ. Dạo này tôi ghi danh học cả hai ngoại ngữ nên thời gian lúc nào cũng như không đủ.
- Cu Tý đã biết đi chập chững rồi. Sao cô Thúy không về chơi?
Tôi không biết trả lời sao. Cũng có lúc tôi nhớ đến cu Tý nhưng đó chỉ là ý nghĩ. Giờ nghe nói thành lời tôi chợt thấy bối rối. Tôi có một đứa em. Chị và em. Cái sợi dây mỏng mảnh giữa tôi và dượng đã biết đi chập chững. Tôi nhìn xuống cổ tay trái, khi xách valy ra khỏi nhà còn có cái đồng hồ, lúc này trống không. Dượng sẽ cười... Mặc kệ dượng, mặc kệ bà vú. Nhưng dẫu sao thì cũng nên có cái đồng hồ đeo vào tay trước khi về - chơi - thăm - cu Tý. Và còn phải mua quà cho em của tôi nữa chứ. Biết đi chập chững rồi. Một đôi giày? Đúng rồi, một đôi giày vải màu đỏ. Cô bán hàng nói con nít hay tè lắm, phải mua hai đôi mới thay kịp, ừ thì hai đôi. Lương gia sư khá hậu lại có được học bổng, tôi có quyền xài sang một chút. Nhớ hai sừng tóc của Tường Vi, tôi chọn một đôi màu xanh một đôi màu đỏ. Ít quá? Thêm một cái máy bay có cánh quạt màu hồng nữa. Nhớ những món quà mẹ tặng bao giờ cũng là một bí mật thú vị ẩn trong cái hộp vuông vắn, giấy gói khi là hình công chúa, khi là hoàng tử có cánh... Mở quà thật cẩn thận sợ làm rách lớp giấy gói, tôi lấy kéo cắt công chúa, hoàng tử dán lên tường. Nhưng bây giờ không còn loại giấy gói cổ tích như vậy nữa, lựa chọn một hồi tôi lấy tờ giấy màu vàng điểm những quả bong bóng xanh hồng trắng tím bay túa khắp nơi. Cu Tý đã biết khen đẹp xấu chưa?
Gói quà màu vàng óng ả trong giỏ xe, chân đạp xe hồi hộp. Gần một năm rồi còn gì. Một năm. Gió ngược chiều khiến tôi cay mắt. Dượng và tôi đã có lúc yêu thương nhau! Sao lúc ấy mình trẻ con quá. Giờ đây tôi có thể nói “Chào dượng” một cách nhẹ nhàng, không yêu không ghét. Thật. Dượng, chồng của mẹ là một chuyện. Dượng, ba - của - em tôi lại là một chuyện khác. Hình như có điều gì đó. Trước nhà sao đông thế kia? Tôi đạp xe nhanh hơn. Một chiếc xe hàng lật nhào ngang đường hơi xăng nồng nặc. Cu Tý... Tôi nhảy xuống xe, ống quần vướng vào pê-đan khiến tôi loạng choạng. Cu Tý trên tay bà vú, đầu ngoẻo về một bên. Ai đó la lên: “Gọi điện cho ba thằng bé, nhanh lên”.
* * * * *
Sợi dây đứt hẳn. Không còn gì nữa. Không còn gì nữa. Tôi nhét những món quà vào đáy valy. Cu Tý chưa kịp biết mình có một người chị. Nước mắt tôi chảy ra. Đợi mua cho được cái đồng hồ, tôi bị muộn mất rồi.
Giỗ mẹ, tôi ra mộ ngồi suốt buổi nhìn khói nhang bay, mơ hồ nhận ra mình làm mẹ buồn nhiều. Mơ hồ nhận ra mọi chuyên hình như có thể êm ấm hơn nếu... Và khi rời nghĩa trang, giữa tiếng lau lách xào xạc rung trong gió chiều, mơ hồ nhận ra mình không về nhà vào ngày hôm nay là một điều nữa làm buồn mẹ. Biết vậy. Nhưng sao chân đạp xe đến gần nhà bỗng chậm lại, chiếc xe dường như rất nặng. Rồi hết sức, tôi đạp dấn tới thật mạnh, xe phóng vù qua, ngôi nhà lùi lại phía sau... Hình như dượng đang đứng trước thềm, dượng? Hay bà vú?
* * * * *
Mùa đông đến. Sinh viên chúng tôi tham gia ngày hội Noel. Choàng thử cái áo đỏ lụng thụng và đeo hàm râu trắng xóa, những ông già Noel nhìn nhau cười rộ. Nhiệm vụ của chúng tôi là đến thành đoàn nhận quà rồi phát cho trẻ em lang thang. “Và nếu tự mỗi người làm được thêm gì đó thì hay quá”, bí thư chi đoàn phát động phong trào quyên góp tất cả những gì đang bị phí phạm trong lãng quên.
Thật lạ, sinh viên lúc nào cũng than thiếu thốn mà lục lọi cũng ra được nhiếu thứ còn khá mới, chỉ không hợp thời trang lắm hay không hợp với dáng người. Nào mũ, áo khoác, giày... Tôi cũng tìm trong valy ra được cái áo thun từ lâu không mặc và sợi dây chuyền kết bằng những hạt nhựa giả ngọc. Lục sâu thêm nữa, hai đôi giày hiện ra, màu xanh màu đỏ rất mới và cái máy bay có cánh quạt màu hồng. Hai bàn tay tôi chợt cứng đờ. Nhớ lúc đi mua quà cho cu Tý cô bán hàng hỏi: “Chân em bé cỡ nào? Mấy tháng?”. Tôi lẩm bẩm nhẩm đếm. Cô cười rộ. Nhớ lúc nắn nót gói quà, nhỏ bạn cùng phòng trố mắt: “Làm gì trịnh trọng thế kia?”, rồi trêu chọc “Giống tặng quà cho người yêu quá, chỉ còn thiếu cái nơ hình trái tim”.
Những đứa trẻ đường phố tụ tập thành từng nhóm thật hớn hở và thật ngoan. Những món quà thắp lửa trong mắt mỗi người. Rồi vỗ tay ca hát. Những phần quà bằng nhau, giấy gói giống nhau và kiểu gói hệt nhau. Tôi chẳng thể nhận ra cái gói mình vừa trao đang nằm trong tay ai, một cô bé, cậu bé nào cụ thể để mai này, nhớ đêm nay, ngoài nỗi nhớ đám đông nhiệt thành và hy vọng, tôi còn có thể hình dung được một ánh mắt, một giọng nói, một khuôn mặt dành riêng của mình. Một cảm giác cô đơn kỳ lạ trong tôi. Các em có vậy không? Sẽ nhớ những ông già Noel đáng yêu này, nhưng sau bộ áo lụng thụng là ai em nào biết!
Tôi cầm tay cô bé gần nhất, cô bé ngượng ngùng rút tay về và lẩn vào biển người mênh mông của đêm vui. Tôi muốn ghi vào gói quà trên tay cô bé tên và địa chỉ của mình như mong muốn về một điều dài lâu nhưng đã muộn mất rồi. Đau nhói trong tôi đốm sáng óng ả của gói quà màu vàng rực lên trong nỗi nhớ.
Tiếng chuông ngân vang. Trong bộ áo quán ông già Noel tôi đi về hướng con đường từ lâu cố tránh. Đêm lộng lẫy với những bộ áo quần đẹp nhất và những con đường rực sáng với các cánh cửa mở toang vang vang bài ca giáng sinh. Ánh sáng nhấp nháy trên những nhành thông xanh thắm như sao trời rơi nơi nơi.
Ngôi nhà đóng cửa im ắng, bóng tối phủ quanh. Tôi khựng lại. Từng có một Noel rất vui, từng có một cây thông giống như cô bé tóc nhồng đuôi gà. Khi yêu thương nhau người ta vui biết nhường nào.
Tôi gỡ bộ râu bạc trắng ra và gõ cửa.
Có phải dượng đó không?
Khuôn mặt bị che khuất bởi bóng tối và bởi bộ râu quai nón xồm xoàm. Sống mũi tôi cay. Có tiếng chân và một dáng người nhỏ nhắn nép sau lưng dượng. Tim tôi lặng đi, đã có ai khác trong ngôi nhà này rồi sao?
Tôi lùi lại, chợt nhớ cô bé đã từ chối cái nắm tay của tôi để lẩn vào biển người mênh mông.
Lại thêm hai bóng người nữa. Hình như cũng có một đêm giáng sinh ở nơi này. Mình thành kẻ quấy rầy mất rồi. Tôi lùi thêm bước nữa, lòng đau buốt.
- A... ông già Noel... - Dáng người sau lưng dượng chồm lên và reo vang.
Giọng của Tường Vi! Ngay lập tức, tôi nhận ra kiểu líu lo rất quen và hai sừng tóc lúc lắc bóng trên cửa. Và tôi cũng nhận ra hai người kia là cha mẹ của Tường Vi. Họ choàng tay qua vai dượng, rất bạn bè.
Cô bé học sinh giỏi này không cần đến gia sư, hoàn toàn không cần.
Tôi chợt hiểu ra. Muốn bật gọi “dượng” mà môi cứ cứng lại. Tường Vi nhảy chân sáo xuống thềm, háo hức dí sát mũi lại gần mặt tôi, rồi cất tiếng reo ngạc nhiên lẫn hân hoan “Ô... Cô giáo!”

 
Trên đường phố tôi đạp xe rất dịu dàng, nhưng đến nhà, tôi phóng qua cổng rồi thắng kít lại giữa sân. Lấy cớ áo dài vướng víu tôi chạy ngay vào phòng để thay đồ, và dĩ nhiên thằng Hùng phải dắt xe vào nhà. Chẳng phải vì quan tâm đến tôi đâu, chẳng qua nó muốn rộng sân để chơi đá banh.
Suốt ngày với bạn bè, về nhà nó vẫn một mình với trái banh đá bịch bịch vào tường. Sợ sập nhà, và vì chiều chuộng, ba má cho nó một khoảng sân để giăng lưới. Sân lại không được rộng lắm, với khoảng cách bảy mét, nó hò hét “vô... vô... vô...”.
Xì, cái kiểu đó thì một kẻ không thèm luyện tập như tôi vẫn có thể dễ dàng ghi bàn, thậm chí là chín mươi bàn trong một hiệp. Nhìn thấy khuôn mặt chẳng mấy khâm phục của tôi, nó lườm lườm :
- Đến khi em đoạt giải “Chiếc giày vàng” rồi chị sẽ biết.
Tôi rất muốn độp lại một câu cho nó cụt hứng nhưng thấy tội tội nên lại thôi. Tôi biết, tuyên bố hùng hồn vậy nhưng nó lo lắm. Giải bóng đá cấp thành phố sắp tới toàn là những đội mạnh mà thủ môn đội Sao Mai của nó trèo ổi bị té trặc chân.
* * * * *
Sáng nay, một sáng chủ nhật đẹp trời, tôi bị má la chỉ vì phòng thằng Hùng bừa bộn quá. Tại sao phòng của nó mà người bị la lại là tôi? Tại sao phòng của nó mà người dọn dẹp lại là tôi?
Tiếng banh bịch bịch ngoài sân làm tôi thêm nổi cáu. Cái mặt của nó nhô qua cửa sổ và nụ cười toe toét :
- Chị Hằng đang làm gì trong phòng em vậy? À...hay quá ta. Mai mốt em đoạt giải “Chiếc giày vàng” rồi chị biết.
- Biết cái gì? - Tôi la lên - Biết là phòng của mày có thêm một thứ gọi là rác.
Nụ cười của nó tắt lịm, rồi nó hét lớn :
- Còn chị thì sao? Cô giáo gì mà hay khóc nhè.
Cái ý định làm cô giáo của tôi thật ra rất vu vơ. Bạn bè chuyện phiếm với nhau về kỳ thi đại học năm tới, đứa muốn làm bác sĩ, đứa làm luật sư... Còn tôi, khi bạn bè hỏi, chưa kịp biết mình muốn gì, tôi trả lời đại là làm cô giáo.
Chuyện đến tai ba má, ba cười không nói gì, má ngay lập tức biểu lộ sự không hài lòng - Nào là tôi hay ho hen chứng tỏ phổi không được tốt, má còn sợ tôi sẽ trở thành cô giáo ở một huyện xã nào đó rất xa mà má khó đi thăm thường xuyên được. Để nhắc nhở tôi nhớ rằng ý định thành cô giáo khó mà trở thành hiện thực, mỗi lần tôi có sơ xuất gì, kết thúc một trận rầy la, câu cuối cùng của má luôn là “Vậy mà cũng đòi làm cô giáo”. Có một điều lạ là rầy la gì cũng không sao, nhưng hễ má thốt lên câu đó nước mắt tôi chảy dài. Thằng Hùng thích cái gì cũng được ngay cả việc dồn những chậu kiểng về một góc để rộng sân cho nó tập đá banh. Còn tôi, chỉ mới là ý tưởng thôi đã bị cấm đoán rồi.
Đã vậy, tôi sẽ trở thành cô giáo cho mà xem, và tôi sẽ đi thật xa...
* * * * *
Tôi vù xe qua cổng, thằng Hùng đâu rồi? A! kìa... sao hôm nay không “sút” mà ngồi trên trái banh suy tư như ông cụ non thế kia? Tôi định thắng kít ngay trước mặt nó nhưng thật bất ngờ, thắng bị đứt. Tôi chỉ kịp hét lên và cả bốn - nghĩa là Hùng, tôi, xe đạp và trái banh cùng văng vào cái chậu kiểng uốn hình con cá chép của ba.
Con cá chép bẹp dí như con tép, cái xe cong queo hình chữ s, còn vạt áo dài của tôi toạc ra kiểu tứ thân.
Hùng la lớn :
- Trời ơi, đã thiếu thủ môn rồi mà chị còn muốn mất cầu thủ xuất sắc nhất luôn sao?
Là cầu thủ xuất sắc nhất đội Sao Mai, chứ xuất sắc nhất thế giới thì lúc này tôi cũng sẵn sàng đồng ý, miễn sao nó đừng bị gì. Coi kìa, nó không thèm chú ý đến vết trầy ngay bắp tay mà lo nắn nắn cặp giò, rồi nó cười :
- May quá, còn nguyên.
Tiếng chân má...
Hùng nói thật nhanh :
- Một cú tông xe được hai mục tiêu nghe chị Hằng, cái xe thế nào cũng được sơn lại như mới và có áo dài mới nữa.
Tôi chưa kịp nói gì thì má xuất hiện :
- Lấc ca lấc cấc vậy mà cũng đòi làm cô giáo.
Biết ngay mà, má chỉ thương thằng Hùng, thương con cá chép, thương cái xe đạp...còn tôi...
Nước mắt tôi chảy dài :
- Sang năm con sẽ thi sư phạm cho má coi!
* * * * *
Hội phụ nữ quyên góp xây dựng ngôi nhà tình thương cho trẻ em cơ lỡ đang sống trong sự bảo trợ bấp bênh của một số người tốt bụng nhưng thu nhập không ổn định, và chính cuộc sống của họ cũng không ổn định.
Cơn mưa đầu mùa lớn chưa từng có đã chặt gãy một thân cây cổ thụ đổ ụp xuống ngôi nhà tình thương và cành lá của nó quét tốc mái những ngôi nhà lân cận. May mắn là bọn trẻ không sao cả.
Trong thời gian đợi ngôi nhà được sửa sang lại, điều này khá lâu vì phải quyên góp. Hội phụ nữ đề nghị mỗi gia đình khá giả nhận nuôi một đứa trẻ cho đến khi nhà sửa xong.
Thằng Bĩnh xuất hiện trong gia đình tôi như vậy đó, vào một ngày đầu mùa hè.
Má nói :
- Hùng dọn phòng cho em Bĩnh ngủ chung với con.
Thằng Hùng nhìn Bĩnh từ tóc đến dép, ngẫm nghĩ gì đó, khoái chí cười :
- Anh với em ngủ chung, đứa nào ngủ trước thì phải buông mùng, dậy sau phải cuốn mùng dọn giường nghe?
Thằng Bĩnh cúi đầu dạ. Ba vội quay mặt đi nơi khác, hình như ba cười. Má nhìn tôi lắc đầu :
- Em nó bắt chước con đó Hằng, bữa cơm nào cũng “ai ăn sau phải dọn”. Vậy là cứ nhắm mắt nhắm mũi nuốt không kịp nhai.
- Phần của chị Hằng là gì hở má? - Thằng Hùng không quên.
- Hằng cũng có việc đây. Cô giáo lớp học tình thương nói em Bĩnh học loại trung bình, con mà kèm cho em lên loại khá thì...
Má bỏ lửng, tôi hiểu. Tôi nhìn thằng Bĩnh thật kỹ, dĩ nhiên không phải kiểu tính toán nhỏ nhen như thằng Hùng. Da ngăm đen, trán dô...
Cả ngày Bĩnh đi bán báo. Buổi tối phòng tôi biến thành lớp học. Bĩnh thông minh hơn tôi tưởng. Nó đọc vanh vách các kết quả không cần cầm bút tính toán.
- Diện tích thửa ruộng là 1.000 m², một người cày một ngày được 1/3 diện tích. Hỏi hai ngày người đó cày được bao nhiêu?
- 666 m² với một xíu nữa.
- Trọng tải xe là 472 kg, muốn chở 4600 kg cần bao nhiêu xe?
- 10 xe , trong đó có một xe còn rộng chỗ lắm.
- Vừa gà vừa chó bó lại cho tròn 36 con, 100 chân chẵn?
- 14 chó 22 gà vừa khít.
Những buổi học kết thúc trong lời khen của tôi và câu nói của thằng Hùng “Ngủ trước đi Bĩnh”.
Nhưng đến khi lấy giấy bút ra thì thật kinh khủng, không thể nào phân biệt được số 0, số 3, số 6 và số 8. Đến bài chính tả viết đến lần thứ 10 vẫn không xong thì tôi nổi xung :
- Tại sao không viết là “bờ”?
- Em thấy viết vầy là đủ hiểu rồi. - Bĩnh nhỏ nhẹ trả lời.
- Hiểu cái gì? - Tôi nổi cáu - “b” khác với “bờ” nghe chưa?
Nó dạ một cách miễn cưỡng. Vậy rồi nó vẫn viết “b biển”.
- Tại sao nói hoài không sửa?
- Nhưng em thấy viết chữ “bờ” tốn mực hơn mà!
Tôi quát :
- Cứ thêm chữ “ơ” vô, không cần tiết kiệm một cách bần tiện như vậy.
Thằng Hùng thò đầu vào :
- Ba nói cái lớp của chị làm ba không nghe radio được kìa!
* * * * *
- Thằng Bĩnh bỏ đi rồi ba ơi!
Tiếng la của thằng Hùng vào lúc sáng sớm khiến cả nhà bật dậy. Ba má hốt hoảng. Rõ ràng tối qua học xong là nó về ngủ ngay, khuya má dậy tém mùng cho hai đứa vẫn thấy không có gì lạ. Chuyện gì? Ba trừng mắt nhìn thằng Hùng :
- Hôm qua ba nghe con bắt nó ôm banh với đôi giày ra sân vận động.
Hùng lắc đầu lia lịa :
- Đâu phải con ăn hiếp nó, đó là nó xin đi theo mà.
Má nhìn tôi trách móc :
- Con giảng bài kiểu gì mà nghe nạt nộ quá...
Tôi lắc đầu lia lịa :
- Tối qua học môn toán má ơi!
Ba thay áo, định đi báo công an nhưng kìa... thằng Bĩnh đang cục cựa trong chiếc ghế bành ngoài phòng khách, tay dụi mắt. Má mừng rỡ lay vai nó :
- Sáng sớm cháu ra đây làm gì mà ngủ gục?
Nó nhướng mắt trả lời, giọng còn ngái ngủ :
- Ngày nào cháu ...cháu cũng phải dọn giường cuốn mùng.
Ba phì cười, tôi thấy thương nó quá.
Hình như thằng Hùng cũng như tôi, nó không còn tị nạnh việc buông mùng và dọn giường với thằng Bĩnh, lại còn rủ cùng chơi đá banh nữa. Một đứa làm thủ môn, một đứa sút, cứ như thế thay nhau làm huyên náo cả khoảng sân.
Thằng Bĩnh hóa ra là một thủ môn tuyệt vời và là một cây làm bàn xuất sắc khiến thằng Hùng đâm ra mê mẩn. Nó cho thằng Bĩnh bộ quần áo thể thao và đôi giày còn khá mới. Trong bộ đồ này, nhìn thằng Bĩnh oai vệ hẳn lên. Nó cười suốt ngày, học hành tiến nhanh vùn vụt trừ môn chính tả. Để chứng tỏ không bần tiện, nó thêm chữ “ơ” vào bất cứ từ nào có chữ “b”, lại còn học lỏm tiếng Anh ở đâu nữa, về hỏi tôi “Người Anh gọi con mèo là con két phải không?”. Cảm ơn trời, tôi không phải chịu trách nhiệm trước má về trình độ ngoại ngữ của nó.
Thằng Hùng dậm chân đi tới đi lui nhìn thằng Bĩnh học, tặc lưỡi tiếc nuối.
Chính tôi cũng lấy làm tiếc. Thiếu niên phường nào lập đội bóng của phường đó mà Nhà Tình Thương lại nằm trên địa bàn của phường khác, lại là một phường có phong trào thể dục thể thao không được quan tâm lắm.
Đùng một cái, có tin phường của thằng Bĩnh cấp tốc thành lập đội bóng để đi thi. Đúng là “nước tới chân...” mới nhảy, chỉ còn hai tuần nữa, làm sao luyện tập kịp?
Giờ thì học toán cũng như chính tả, thằng Bĩnh sai be bét, đầu óc nó lăn tròn theo trái banh, không phải tập chơi chơi với thằng Hùng cho vui mà là làm cầu thủ đàng hoàng. Thâm chí nó đã biết trước áo của nó số 1.
- Chị Hằng biết không, đội của em có tên là Bình Minh, tên đẹp quá chị há?
Tôi chìa giấy bút trước mặt nó :
- Biết chữ Bình Minh viết sao không?
Nó nắn nót viết “Bờinh Minh”.
Ngay trận đấu đầu tiên thằng Bĩnh thủ môn của đội Bình Minh đã làm mọi người sững sờ. Đội của nó đá không hay, thậm chí là rất dở, nhưng đối phương không thể nào ghi bàn được dù là quả penalty.
Và cứ vậy, đội Bình Minh đi vào chung kết với thành tích huyền thoại - Không một lần bị thủng lưới! Đội Sao Mai cũng vào chung kết với công lớn của thằng Hùng - Một mình nó ghi ba trong tổng số bốn bàn thắng.
Chiều mai hồi còi cuối cùng sẽ kết thúc cuộc thi, giấc mơ “Chiếc giày vàng” sẽ là hiện thực của ai?
Thằng Hùng cắn môi nhìn ra sân, nơi mọi ngày nó và thằng Bĩnh hào hứng hò hét. Còn thằng Bĩnh nhìn xuống nền gạch hoa, những nét hoa văn dọc ngang rối mắt.
Ba xoa đầu hai đứa :
- Các con là anh em, ba muốn hai đứa ngày mai chơi thật đẹp, chơi đúng tinh thần thượng võ.
Hùng chạy vào phòng tôi, giọng nó nghèn nghẹn :
- Em biết thằng Bĩnh giỏi hơn em nhiều lắm!
Lần đầu tiên thằng em trai của tôi thừa nhận nó không giỏi nhất. Và hơn vậy nữa, lần đầu tiên nó vào phòng tôi không phải để gây gổ mà để chia sẻ.
Tôi ôm vai em mình, thấy mùi nắng trên tóc nó hôm nay sao mà dễ chịu quá.
Tôi muốn đội thằng Hùng thắng, đồng thời cũng muốn đội thằng Bĩnh thắng. Nghĩa là tôi muốn có một “Đôi giày vàng” chia cho hai đứa, mỗi đứa một chiếc! Ngồi với ba trên khán đài, lòng dạ tôi nôn nao. Ơ kìa... tại sao trong khung thành của đội Bình Minh là số 2? Số 1 đâu rồi?
Cũng ngạc nhiên như tôi, ba hỏi :
- Bĩnh đâu rồi?
* * * * *
Anh phóng viên đưa micro về phía thằng Hùng,
- Em nghĩ gì khi mình đoạt giải?
Trên tay Hùng là chiếc giày vàng chói. Nó im lặng. Tôi hồi hộp. Nó sẽ nói gì? Im lặng thật lâu... rồi nó nhìn quanh đưa mắt tìm kiếm trong đám đông.
Tim tôi đập mạnh. Em tôi sẽ nói gì đây? Tay ba bỗng xiết chặt tay tôi và tôi nghe tiếng ba thở dồn.
Thằng Hùng ho húc hắc... chắc là nó xúc động lắm “Thưa... thưa... phần thưởng này là của thủ môn đội Bình Minh...”
Ba buông tay tôi ra chạy đến ôm thằng Hùng vào lòng.
* * * * *
Nhà tình thương đã xây lại xong nhưng thằng Bĩnh không về đó nữa. Chấm dứt mùa hè, má mua vải đồng phục cho tôi, Hùng và Bĩnh.
Cái bảng tên mới toanh thơm tho trên ngực áo trái giúp nó hiểu ra “Bĩnh” và “Bờinh” là khác nhau rất xa.
- Em sẽ cố gắng môn chính tả! - Bĩnh thì thầm.
- Tất cả các môn! - Tôi nghiêm trang nói, ra dáng rất cô giáo.

 
Buổi khai giảng là một đêm có trăng. Trăng thường là điềm lành, tôi nghĩ vậy. Đêm, trường có vẻ khác trường ban ngày cách đây ba năm... Nhưng hàng phượng già thì vẫn vậy. Tôi chạm tay vào lớp vỏ xù xì nghe như có một tiếng vọng đâu đây. Dưới gốc phượng này tôi và Tiến ngồi mơ mộng bài thơ tình đầu tiên. Trang, cô bạn được tặng bài thơ bật khóc như nhận phải bức điện báo tử khiến Tiến nổi khùng. Rồi sau hàng loạt cuộc thi thanh lịch, duyên dáng, Tiến phán một câu xanh rờn :
- Mày biết tại sao người ta luôn đặt phần thi ứng xử ở vòng sau cùng không?
- Sao?
- Vì nếu đó là vòng thi đầu tiên thì chẳng có người đẹp nào lọt tới vòng hai, đừng nói đến chung kết.
Câu nói khiến Tiến trở thành kẻ tử thù của bọn con gái, nó phải chuộc tội bằng bao nhiêu là ổi, xoài, cóc, me.
Tôi đi qua hành lang dài và... một sự tình cờ thật hay. Lớp đúng là lớp cũ. Cảm giác khó tả lâng lâng trong tôi. Đúng cái bảng đen bị lẹm một tí ở góc phải và ô cửa sổ nhìn ra một khoảng trời xanh. Không còn suy nghĩ, tôi bước vào phía chỗ ngồi của mình cách đây ba năm. Mặt bàn còn đó vết khắc trái tim và mũi tên đậm xuyên, màu máu tím loang lổ và chữ ký loằng ngoằng của Tiến.
Tôi ngồi xuống, hình như tất cả vẫn như xưa.
* * * * *
Không! Không phải vậy...
Một mình tôi giữa những học viên lớn tuổi. Tôi một mình như cái xe đạp của tôi một mình giữa những chiếc Cub dựng chật hành lang lớp.
- Sao cậu còn trẻ mà không học lớp ngày? - Người ngồi cạnh hỏi tôi sau tiết học đầu tiên.
Tôi, trẻ? Ông lầm đó thôi. Hoặc chính những trận sốt rét rừng khiến tôi có vẻ gầy hơn tuổi.
Học viên nói chuyện xì xào, cô giáo nhăn mặt gõ tay lên bảng. Ngày xưa lớp tôi bàn về ổi xoài, thơ tình và picnic... Còn bây giờ, tôi nghe xì xào quanh mình giá xe, giá vàng, giá đất đai...
Tôi lặng thinh ngồi nhớ ba năm quân ngũ. Ba năm dài tôi chỉ mong ngày về tiếp tục đi học. Vậy mà sao lại thế này? Cái bảng đen mang hình dáng của một cánh rừng, dòng phấn trắng là hàng cây nối tiếp hàng cây, rừng rậm mênh mông. Năm thằng gác trạm, trạm cách đồi mười cây số. Mùa mưa, gạo hết, thuốc hết... Nửa đêm, hai thằng lên cơn sốt, hai thằng băng rừng về đồn lấy thuốc. Lấy được thuốc về, đổ ra sốt luôn.
Cơn sốt đi qua, thèm một tờ báo, cũ cũng được! Đêm không trăng, thèm một ánh điện. Thỉnh thoảng, có đơn vị kết nghĩa nào từ thành phố vào, một hai cô gái hát bài ca về lính, khi các cô về, năm thằng dệt mộng suốt ba năm.
Ô cửa sổ cũng khác, khoảng trời xanh trước kia trong trẻo, yên lành giờ có khi là một mảng tối không trăng sao, chẳng gợi mơ ước gì, chỉ thấy lành lạnh.
Mấy đêm nay, học viên xì xào bàn với nhau về tang lễ của bà nội ông kia, rồi tiếp theo đó là sinh nhật ba tuổi của một con ông khác... Tôi bắt đầu nhớ tên tuổi quê quán của vài vị quan chức, có lẽ một ngày không xa, tôi sẽ thuộc luôn quyển danh bạ điện thoại. Mình có cần điều đó không?
* * * * *
Khác nhất là Trang.
Ngày trước tôi lẽo đẽo theo sau Trang một quãng xa xa, chỉ cần một cái lườm là tôi sung sướng suốt tuần. Trang hay khóc và tôi thường quýnh quáng. Chuyện vui buồn Trang thỉnh thoảng kể tôi nghe.
Lâu lâu một lần, Trang đến lớp đợi tôi về. Nhìn dáng Trang co ro ngoài hành lang dài nhập nhoạng gió đêm, tôi muốn chạy ào ra choàng lấy vai Trang, nói với Trang rằng cuộc sống rồi sẽ tốt đẹp như ngày xưa dưới hàng phượng vĩ chúng tôi đã mơ ước. Nhưng rồi tôi không dám nói gì. Tôi dắt xe cạnh Trang, bóng hai đứa ngả dài dưới hàng điện đường khi mờ khi tỏ.
- Tiến hỏi Bình học đến đâu rồi?
- Trang trả lời sao?
- Trang nói sang năm Bình thi đại học.
Tôi bật cười. Đó là cách Trang nhắc nhở tôi.
- Lỡ Bình thi rớt thì sao?
- Bình phải đậu!
Cái giọng như ra lệnh này cũng rất khác xưa.
* * * * *
- Xin chào! - Gã Tây bước vào quán nhìn mọi người bằng đôi mắt xanh lơ, phát âm thật rõ ràng và nghiêm trang khiến câu chào trịnh trọng một cách buồn cười.
- Ông dùng gì, thưa ông? - Cô tiếp viên duyên dáng hỏi bằng tiếng Anh.
Hắn nói gì đó, một sự pha trộn dễ sợ giữa tiếng Anh và tiếng Việt, rồi hắn lắc đầu thất vọng khi cô tiếp viên bưng ra một ly cà phê sữa.
- Không, không phải.
Không ai hiểu gì cả cho đến lúc Trang đến. Hắn vô cùng vui thích khi thấy có người hiểu được thứ ngôn ngữ kinh khủng của hắn.
Người ta kể hắn gọi Trang là “Baby”.
Một hôm hắn xách đến quán một chùm chòi mòi và hỏi Trang :
- Đây là loại trái cây địa phương phải không, Baby?
- Ông đã ăn thử chưa?
- Ăn thử?
Trang ngắt một trái ngậm vào miệng. Tôi tưởng tượng khuôn mặt Trang lúc ăn chua, hẳn là dễ thương lắm. Hắn cũng cắn một trái và ngay lập tức tuôn ra một tràng. Cả quán cười rộ.
- Trái này không ngon, nhất là đối với nam giới - Trang nói.
- Người bán không tốt - Hắn phẫn nộ - Người bán nói ngon.
- Không phải họ không tốt - Trang phản đối - Có thể đối với họ là ngon.
Hắn im lặng một chút rồi mỉm cười :
- Baby, cô có lý!
Hắn bê đến quán quyển tự điển Việt-Anh. Có trời mới hiểu tại sao hắn muốn nói tiếng Việt đến vậy.
- Baby, cô tên gì?
- Trang!
- Trang... nghĩa là gì?
Người ta kể lại tôi nghe, Trang có vẻ thú vị khi gã Tây thắc mắc về tên gọi của cô.
- Đó là tên của một loại hoa! - Trang giải thích.
- Không phải là cái bàn thờ sao? - Gã hỏi thật nghiêm trang.
* * * * *
Ảnh hưởng của hai trận bão liên tiếp khiến vườn rau, vườn dưa, vườn cà, sinh kế của gia đình tôi chỉ là những bãi bùn lầy nhão nhoét. Tôi đọc thấy bao nhiêu lo âu mệt mỏi trong mắt mỗi người.
Thế là tan giấc mộng về cái xe đạp của thằng em kế, tan bộ áo dài mới cho đứa em gái, tan món tiền gởi làm quà cho nội, tan cái radio cho ba tôi định mua thay cái cũ đã quá rè, tan cả số tiền tôi cần luyện thi đại học.
Tất cả lẳng lặng dọn vườn. Phải bắt đầu lại, phải làm lại, không còn cách nào khác. Những thân rau mơn mởn hôm qua giờ là rác rưởi. Mưa lất phất bay vào mắt.
Cả ngày hì hục với cái vườn trống rỗng, tối, tôi không muốn đi đâu nữa, và hình như cũng chẳng còn gì để mà chờ đợi.
Trang đến, cô nhìn quanh rồi lẳng lặng vào nhà xếp sách vở vào túi, ấn vào tay tôi :
- Đi, Bình!
- Thôi, nghỉ một hôm, mệt quá!
- Con trai gì mà...
Mặc kệ sự đời! Con trai, đàn ông hay cậu bé gì cũng được. Thời buổi này làm con gái dễ sống hơn thì phải. Baby... Baby... Cô có người sẵn sàng lo cho tất cả và một chỗ làm dành sẵn của một công ty nước ngoài. Tại sao cô không gật đầu đi cho khỏe đời? Và tôi cũng được yên thân nữa, tôi sẽ dễ quên một điều không đáng nhớ.
- Trang về đi! - Tôi buông thõng.
- Trang đưa Bình đến trường.
- Tôi không phải con nít - Tôi nổi cáu.
- Bình là con nít đó thôi!
Cái giọng khiêu khích này thật là khác xưa.
* * * * *
Lớp vắng hơn phân nửa. Nghe nói có một bữa chiêu đãi ở nhà hàng lớn nhất nhì phố. Thầy giáo liếc qua những dãy bàn trống, chỉ cười nhẹ, chẳng nói năng gì.
- Lớp nhìn giống quán cà phê ế quá! - Người cạnh tôi thì thầm.
Một sự so sánh buồn cười. Chắc ông này hay ngồi quán nhâm nhi cà phê lắm. Tôi cũng hay đi quán, mỗi quán đến một lần cho biết, vậy thôi. Có một quán tôi biết rất rõ, rất hay hỏi thăm về nó, nhưng chưa bao giờ bước chân lên ngưỡng cửa.
- Tại sao mày không dám đến đó hả Bình? Sao không đến thử một lần đối mặt với điều gặm nhấm mày bấy lâu?
Tan học, tôi để mặc đôi chân đưa mình đi. Tôi chọn một bàn thật khuất. Lạy trời Trang đừng thấy tôi. Nhưng lỡ chính cô bưng cà phê ra cho tôi thì sao?
Thì chúng tôi sẽ nói với nhau những điều cần phải nói trong một cuộc đụng độ như vậy. Gã Tây hay còn ai khác nữa? Rồi tôi sẽ đứng lên, sẽ bỏ đi... Ô! Trang, cô bạn thuở học trò của tôi ơi! Chúng ta đã có những tháng ngày thật đẹp!
Tôi ngồi suốt hai tiếng đồng hồ, căng mắt quan sát. Trang đâu?
- Ở đây có hai Trang, anh hỏi Trang nào?
- Trang sinh viên đi làm thêm...
- À, nghỉ nửa tháng nay rồi.
- ... Sao vậy?
- Có một ông Tây thích nó, con trai ông chủ ghen, gây sự cho nó nghỉ.
Ra vậy! Điều này người ta chưa nói cho tôi biết. Một cảm giác kỳ lạ dâng lên, vừa nhẹ nhõm, vừa tức tối. Tôi nhảy lên xe đạp nhanh đến nơi Trang ở, một căn phòng nhỏ xíu có đến bốn cô thuê chung.
Tôi giộng mạnh cửa. Trang thò đầu ra. Sao đến hôm nay tôi nhận ra Trang rất gầy?
- Chuyện gì vậy?
Câu hỏi lo âu và khuôn mặt thất sắc của Trang khiến tôi nhớ ra bây giờ đã đến nửa đêm. Tôi vuốt mặt, lắc đầu, bật ra :
- Trang nghỉ ở quán rồi hả?
Cô gật đầu như một phản xạ. Rồi giọng cô cao lên :
- Sao Bình biết quán Trang?
- Biết lâu rồi! - Tôi nói thật nhanh.
- Lâu rồi? - Cô lặp lại, giọng vỡ ra thẫn thờ.
- Rồi Trang định làm gì?
- Thì sẽ kiếm việc gì đó, dạy kèm hoặc dán bao bì...
Có một điều gì đó thật đau xót trong giọng của Trang. Có điều gì? Trời ơi, tôi không thể hiểu nổi. Tôi nóng nảy xoay nắm đấm cửa. Trang bước hẳn ra ngoài, mái tóc lòa xòa trên vai.
- Bình về đi! - Giọng cô sũng nước.
- Trang... sao vậy?
- Bình về đi! - Cô lập lại và òa khóc nức nở.
- Trang... có chuyện gì vậy?
- Bình biết lâu rồi... mà không một lần đến quán đón Trang về - Vai cô run lên bần bật trong tiếng nấc.
Tôi chôn chân trên thềm. Cái thằng tôi ngu dại ơi! Cuộc đời thì khắc nghiệt và đầy cám dỗ. Vậy mà tôi để mặc cô ấy một mình chống chỏi.
- Nín đi, Trang...

 
Tôi gặp hắn trong một tour du lịch. Tôi là phiên dịch tập sự nghĩa là mới sinh viên ngoại ngữ năm thứ hai. Phiên dịch chính là anh Khắc, ông anh họ thường cho tôi đi theo để... cho oai!
Một công đôi việc, tôi được tập tành trò chuyện với khách nước ngoài, anh Khắc có được người mặt mũi sáng sủa để sai vặt. Mỗi khi anh Khắc nhờ tôi giặt dùm quần áo để trả ơn anh đã cho tôi đi theo tôi thường cong môi: “Mấy ai có được người sai vặt xinh xắn thế này không?”. Anh Khắc tuồn một tràng nào là nhờ anh tôi biết đó biết đây không tốn một xu nào, lại được nếm đủ mùi vị cây trái khắp nơi cũng không tốn một xu nào, đến chụp hình cũng chẳng tốn. Cái máy tự động của anh cứ rửa một cuốn phim là hơn một nửa có cái mặt của tôi. Một lần anh gật gù :
- Huyền mà sống ở Sa Pa thì mau giàu lắm. Cứ một lần chụp hình ai là khách phải trả khoảng một đô-la.
- Thật không? - Tôi cười hì hì.
- Định lên Sa Pa lập nghiệp hay sao mà vui vẻ vậy?
- Ở một mùa hè có kiếm đủ tiền trang trải năm học không?
Anh Khắc phì cười :
- Đồ thực dụng. Cái chuyện du khách phải trả tiền mới cho chụp hình đang bị người ta phàn nàn.
- Cụ thể là ai phàn nàn?
- Chính du khách!
- ...
- Dù ban đầu chính họ đã đề nghị được trả tiền. Khi ấy các cô gái Mông còn rụt rè lắm, thấy người lạ là xấu hổ lẩn tránh. Năn nỉ ỉ ôi mãi họ mới cho chụp, lại còn che bớt mặt đi nữa kìa.
- Con gái Mèo hay lắm à?
- Cứ nịnh nọt anh đi rồi có ngày được biết. Nghe nói đến chợ tình chưa?
- Có. Nghe nhiều. Kẻ khen người chê càng khiến em tò mò.
Hắn có mặt trong chuyến đi Sa Pa mùa xuân năm ấy. Khách du lịch nước ngoài không thích có người lạ đi chung xe nên anh Khắc dặn tôi ai hỏi thì trả lời rằng hắn là phiên dịch, và tôi tuột xuống trở thành người phục vụ. Mỗi khách nhận mỗi phần ăn đựng trong túi nilon riêng. Ăn xong, họ nhét giấy vụn, vỏ chuối, cùi dưa leo, vỏ chai nước... Tóm lại là tất cả rác rưởi vào lại trong túi rồi nhìn quanh tìm chỗ vứt. Không có một thùng rác nào trên đường cả. Họ đưa túi rác cho tôi! Lần lượt từng người một.
Còn vô số chuyện khác mà người phục vụ phải làm, nếu không có hắn hẳn đã có nhân viên phục vụ chính hiệu đi theo đoàn. Khách có tám người, tài xế nữa là chín, xe mười hai chỗ ngồi, còn thêm ai được nữa. Thấy tôi lườm lườm nhìn hắn, anh Khắc nói nhỏ :
- Con cưng của sếp anh, vui vẻ nhé! - Rồi anh nháy mắt - Biết đâu lại là duyên thì nhờ Huyền mà đời anh lên hương.
Bực mình mà không thể không bật cười. Anh Khắc là vậy luôn khôi hài được trong mọi tình huống. Có lẽ nhờ vậy mà lịch làm việc của anh luôn kín mít thời gian?
Tôi cũng phải tập tính khôi hài, bắt đầu từ việc mỉm cười nhẹ nhàng khi hắn đưa cái túi rác. Khách đã đành, hắn cũng bắt tôi ôm cái túi này ư? Tôi đưa cả hai tay ra nhận như cái túi là một báu vật vậy. Rồi quay hỏi anh Khắc bằng mắt “Được không?”. Anh Khắc gật gù.
Đến một đoạn đường vắng vẻ, tôi định tống cái túi rác qua cửa xe, anh Khắc vội vàng chặn lại :
- Đừng!
- ...
- Du khách sẽ đánh giá chúng ta không biết bảo vệ môi trường, ý thức kém.
- Em phải giữ từng cái túi này đến bao giờ?
- Đến nơi nào có thùng rác.
- ...
- Du khách nhìn chúng ta và đánh giá. Lúc này, dù muốn dù không, mình cũng là đại diện của đất nước... về một mặt nào đó. - Giọng anh không khôi hài tí nào.
Tôi thở hắt ra :
- Nếu quả thật họ thông qua anh em mình để đánh giá thì chắc họ đang nghĩ rằng đàn ông Việt Nam không lịch sự tí nào. Ai lại bắt phái nữ phải...
- Hướng dẫn du lịch không thể vừa thuyết minh, vừa bận rộn với những cái túi. Phân công lao động xã hội hợp lý.
Tôi tắt, không nói gì được nữa. Muốn co chân lên ghế, thay đổi tư thế ngồi cho đỡ mỏi nhưng chợt nhớ ra mình đang đại diện cho phái nữ của đất nước nên lại thôi. Trời lạnh giá, ngồi thẳng lưng trên ghế với cái áo hai lớp cổ dựng đứng lên, nhìn màn sương chiều bàng bạc qua rừng cọ Phú Thọ, tôi tự hỏi liệu xe có đến kịp chợ tình khuya nay? Đường dốc ngoằn ngoèo thăm thẳm thế kia và mịt mù khói bốc ra từ chân mây...
Cái ngủ đến lơ mơ cho đến khi xe chồm lên lắc mạnh một cái, giật mình mở mắt tôi thấy đầu mình đang ở trên vai hắn, vai áo bông mùa đông to xù êm như một cái gối.
- Bạn ngủ ngon quá!
Rồi hắn rút trong túi ra một cái khăn len :
- Bạn chưa có kinh nghiệm về vùng cao thì phải?
Ghê chưa. Một cái khăn quanh cổ lại còn một cái trong túi. Công tử bột! Nhưng tôi phải cảm ơn hắn và quấn cái khăn vào cổ.
- Anh đến Sa Pa nhiều lần rồi à?
Hắn gật đầu :
- Năm ngoái lẽ ra tôi đã xây một khách sạn ở đó...
Xây khách sạn? Hắn? Chỉ hơn tôi vài ba tuổi là cùng. Chợt nhớ ra hắn là con sếp, tôi thôi trố mắt. Hắn nhìn ra cửa xe :
- ... Nhưng không tìm được người tin cậy để giao việc quản lý nên thôi. Thời buổi này việc gì động đến tiền là người ta...
Tôi thấy khó chịu, rất khó chịu mà không giải thích được vì sao.
- Người ta cũng có người này người nọ chứ! - Tôi nặng giọng.
- Tôi chỉ thấy “người này”, chưa được thấy “người nọ” bao giờ - Giọng hắn lững lờ.
“Có lẽ vì anh chỉ tiếp xúc với những người giống anh thôi” - Tôi định phang một câu nhưng bắt gặp ánh mắt anh Khắc, tôi cố ghìm lại, vội dịu giọng mà lòng tức anh ách :
- Có rất nhiều “người nọ”, mà anh chưa gặp đó thôi.
- Cũng mong gặp được, dù chỉ một người. Bạn sẽ giới thiệu cho tôi một người như vậy chứ?
Chẳng lẽ ngay lập tức cởi cái khăn ra mà trả lại. Được rồi, tôi sẽ chỉ cho hắn thấy tiền của hắn chẳng là cái quái gì cả. Anh Khắc nhìn vẻ mặt càu cạu của tôi, chuyển đề tài :
- Chuyến này em lên Sa Pa cũng chụp ảnh à?
- Vâng - Hắn gật - Báo tổ chức cuộc thi ảnh chủ đề bản sắc dân tộc. Em định đốt vài cuốn phim, may ra được giải nào chăng.
- Giải thưởng được bao nhiêu tiền? - Tôi bộp chộp hỏi.
- Vấn đề không phải ở đó? - Hắn cười.
Kiểu cười này, nếu không có anh Khắc, hẳn tôi đã độp cho một câu đích đáng. Giờ thì tôi biết rõ mình ghét hắn, và có lý do để ghét.
Đáng buồn là hắn có lý!
Chuyến đi Sa Pa lần ấy và thêm vài chuyến khác nữa hắn đều có mặt, đang săn ảnh mà. Cứ hắn xòe tiền ra là mọi việc xoay nhanh như bôi dầu mỡ dù trước đó tưởng chừng như không nhúc nhích được dù chỉ một ly. Có lần xe hư trên đường, thợ bắt phải đợi đến mai vì đã có ba bốn xe khác nằm chờ và điều quan trọng là không có phụ tùng thay thế? Muốn mua phải đến chợ cách đó sáu mươi cây số, vừa đi vừa về và nhiệt tình làm suốt đêm cũng phải đến sáng mai. Người thợ nói chắc chắn như đinh đóng cột. Hắn cười cười kéo người thợ về một góc, tay kia cho vào túi. Tôi có cảm giác cái áo dày cộm của hắn độn toàn những tờ giấy bạc mầu xanh. Một tiếng đồng hồ sau, chiếc xe bon bon chạy dưới trời gió. Có trời mới biết phụ tùng lấy ở xe nào ra!
Một giò lan treo lủng lẳng nhà ven đường hắn dừng lại hỏi mua. Cô gái trẻ măng bối rối trả lời, đây là giò lan của bố, không nghe nói bán, xin thông cảm. Hắn đặt một tờ giấy bạc trên bộ cửa, rồi thêm một tờ nữa, và một tờ nữa... cô gái ngập ngừng: “Hay là mai anh quay lại, hôm nay bố vắng nhà” . Hắn tiếp tục xếp những tờ giấy bạc chồng lên nhau. Và giò lan thuộc về hắn, không đợi người bố về.
Anh Khắc nói với tôi: “Thôi, chuyến nào có hắn thì em ở nhà vậy”. Tôi lắc đầu: “Lịch học hành kín mít, sắp xếp để đi được một chuyến đâu phải dễ. Việc gì vì hắn mà tôi bỏ qua cơ hội trau dồi”. Nói với anh Khắc vậy mà lòng tôi cồn cào ấm ức. Phải làm một điều gì đó, một điều gì đó... Một điều gì đó để tôi quên đi nỗi căm ghét hắn. Cái cảm giác căm ghét này khiến tôi trở nên bực bội và cau có.
Phải tự tạo ra tình huống vậy. Có một người bạn tên Thu An học cùng cấp III thi rớt đại học giờ ở nhà phụ gia đình bán chim cá cây cảnh, thỉnh thoảng tôi vẫn ghé và hai đứa bạn bạn bè bè như xưa. Tôi dặn Thu An thế này, thế này... dù giá nào cũng nhất quyết từ chối.
Vào một buổi sáng chủ nhật đẹp trời tôi rủ hắn đi chơi. Hắn có vẻ ngạc nhiên lắm. Tỷ tỷ lần tôi từ chối lời mời của hắn dù biết hắn có riêng một tủ sách đủ các tác giả cổ kim đông tây và các loại từ điển mà sinh viên ngoại ngữ chỉ thấy trong mơ. Đừng hòng mua được tôi...
Dạo quanh phố xá, huyên thuyên đủ chuyện trên đường, ngang hàng chim hoa cá cảnh tôi như tình cờ reo lên :
- Con chim dễ thương quá!
Con nhồng đen tuyền dẩu cái mỏ vàng rực :
- Kính chào quý khách. Quý khách nghe nhạc cổ điển không ạ?
Và chẳng đợi khách đồng ý hay không, con nhồng véo von: “Em có ba và em có má. Em yêu em như búp trên cành...”. Không thể không bật cười.
- Con chim ngộ nghĩnh quá! - Tôi nói, biết lời của mình tác động đến hắn như thế nào.
Như thường lệ, hắn rút tiền ra. Tôi quay sang chậu cá cảnh ra vẻ không chú ý đến cuộc ngã giá. Loáng thoáng giọng nhỏ nhẹ của Thu An: “Rất tiếc con chim biết nói này đã có người đặt mua, vài ngày nữa họ đến lấy. Tôi đã hứa...”. Tôi tiếp tục ngắm nghía những chậu kiểng cho đến khi giọng hắn vang lên hài lòng và hồ hởi :
- Mình về thôi!
Cái lồng đong đưa trên tay hắn. Tôi sững sờ nhìn Thu An. Thu An tránh ánh mắt của tôi, đỏ mặt cúi xuống. Xấp tiền dày cộm nằm trên quầy.
* * * * *
Ra trường nhận công tác ở công ty du lịch. Những du khách, những chuyến đi... và năm tháng...
Tôi gặp lại hắn, tình cờ, trong một chuyến đi. Hắn đưa một đoàn khách từ Sài Gòn ra Hà Nội. Tôi đón đoàn tại Sân bay Nội Bài rồi cùng lên Tây bắc, vùng “du lịch xanh” đang hấp dẫn khách nước ngoài. Hắn rộng miệng cười :
- Chào cố nhân. Mình đã có một baby. Còn bạn?
- Sắp.
- Đáng tiếc cho ngành du lịch và có thể là một tổn thất. Các đấng đàn ông không thích vợ đi tour đâu.
Có thể xem đó là một lời khen? Tôi cười, nhớ lại chuyện xưa và nhận ra tất cả đã là kỷ niệm.
Đoàn lên Sa Pa vào lúc chín giờ tối. Nửa đêm mới có chợ tình nhưng du khách vẫn không chịu nằm yên trong khách sạn. Hồi đi với anh Khắc, quán xá nơi này còn đơn sơ lắm nhưng bây giờ đã có quán xây kiên cố và cửa kính. Nhưng sưởi thì vẫn rất dân dã. Mỗi bàn một xô than hồng rực, hơ tay xong áp vào má thơm thơm mùi khói.
Quả là tôi và hắn không có duyên với Sa Pa. Lần đi cùng anh Khắc, chợ tình không họp được vì rét mướt quá, dân các bản xa trên núi không về được. Đêm nay cũng vậy, khá nhiều khách du lịch lang thang trong sương đêm chờ một phiên chợ đã bị hoãn từ trước một ngày. “Hôm qua lũ về - Cô gái đong đưa váy xòe, tay đưa cao chùm túi thổ cẩm líu lo kể - nghẽn hết đường đi, làm sao mà xuống núi được”.
Lũ giữa mùa xuân? Chẳng biết cô gái thật hay không, một phiên dịch cáu kinh hỏi lại (Hẳn anh ta đã quá quen với những phiên chợ tình và đang bị giá buốt hành hạ) - “Tại sao không nói sớm?”. Cô gái cười khúc khích, thấp thoáng một chiếc răng bịt bạc, tay lúc lắc chùm túi thổ cẩm. Có thể đọc được câu trả lời trong động tác lúc lắc ấy - Không họp chợ tình, không có du khách đợi, hàng lưu niệm bán cho ai?
Sáng, lạnh đóng băng. Nhưng chỉ sau hai tiếng đồng hồ xe chạy về hướng Điện Biên là trời ấm dần. Rồi hôm sau nữa về gần đến Sơn La du khách được ngắm một phong cảnh ngoạn mục - Nắng ấm Điện Biên còn lưu luyến sau lưng và sương mù Sơn La đang đợi phía trước. Tất cả, người và xe, những con ngựa thồ hàng trên đường, những cô gái Mèo bất ngờ hiện ra sau khúc cua gấp khúc và những nhành ban chấp chới hoa trắng vươn lên từ thung lũng... tất cả chờn vờn giữa nắng rực xen lẫn mù sương lãng đãng khiến người ta phân vân không biết đã đến lúc phải mặc chiếc áo ấm lên người chưa. Để rồi về đến Sơn La, cái lạnh như từ thịt da tỏa ra, ai cũng nặng thêm vài ba cân với mũ, áo, khăn len dày cộm trên người.
Hắn nhìn tôi :
- Tây bắc không phải là tour dành cho hướng dẫn viên nữ.
Vẫn cái kiểu trịch thượng ấy. Định độp lại một câu nhưng chợt nhớ anh Khắc... Phải, du khách lúc này chỉ thấy hắn và tôi, dù muốn dù không hắn và tôi cũng đang đại diện cho đất nước về một mặt nào đó...
- Tôi đang có mặt tại đây đó thôi! - Tôi trả lời nhẹ nhàng. Thốt lên xong, nhìn vẻ mặt hắn, ngay lập túc tôi nhận ra câu trả lời nhẹ nhàng của mình châm biếm thế nào.
Lạy trời, chúng ta là đại diện của... xin đừng ăn miếng trả miếng vào lúc này. Hãy mỉm cười lên, hãy để du khách khen rằng hướng dẫn viên Việt Nam, nhất là tour Tây Bắc, là dễ thương nhất thế giới. Mặc hắn lừ lừ nhìn tôi. Xin đừng tuôn lời nặng nề ra đây. Trong những du khách nói tiếng Anh này hình như có người biết nói tiếng Việt hay ít nhất là nghe và hiểu được. Mỗi lần tôi nói chuyện, cảm thấy ông ta nhìn mình đầy ngụ ý. Đó là người đàn ông cao lớn tóc mầu râu bắp, chiếc máy ảnh trên tay thường chớp lên vào lúc bất ngờ nhất. Như đêm Sa Pa chợ tình không họp, ai cũng buồn bực trở về khách sạn, vậy mà không biết bằng cách nào ông ta chụp được bức ảnh cô gái đang níu tay khách hàng nài nỉ mua cho cái túi thổ cẩm, người trì người kéo giữa dày đặc bóng đêm và sương mù.
Ngay lúc này, trong khi ai nấy nhanh chóng đi về phòng chất đồ đạc để kịp dạo quanh phố chiều vì ngày mai là đi về các bản làng xa tận trong rừng, ông ta cũng tỏ vẻ định đi về phòng nhưng bước chân rất chậm, mắt hướng về phía hắn và tôi. Có tấm ảnh nào ghi lại cảnh lừ mắt vừa rồi không?
* * * * *
Phố núi nhỏ xíu. Chúng tôi rời khách sạn khi chiều đã muộn, dạo quanh đến hai vòng phố mà trời vẫn chưa hết chiều. Lịch tối nay là đến mười giờ mới đi tắm suối nước nóng cách thị xã bảy km. Tôi làm đầy thời gian của khách bằng cách vào quán ăn dân tộc. Một điều lạ là những người khách đến từ xứ sở của thức ăn nhanh lại rất thích thú và sẵn lòng ngồi nhìn kiểu nấu nước của lửa than bập bùng khói. Họ có thể ngồi hàng giờ để quan sát cách nấu món ăn họ muốn biết.
Trong khi mọi người tò mò nhìn người đầu bếp cho nếp vào ống lam, nút lại rồi nướng trên lửa, khi chín, lột quanh như lột vỏ chuối, thích thú nhìn từng cuộn nem rán vàng dần trong chảo dầu sôi thơm lừng... thì người đàn ông tóc mầu râu bắp chỉ nhìn cô gái phục vụ bàn. Tôi ngạc nhiên, cô không đẹp nếu không muốn nói là hơi thô. Con gái vùng cao thường hơi thô.
Rồi tôi nhận ra điều ông ta chú ý là cái vòng bạc trên cổ cô gái. Dưới ánh đèn từ trên trần xòa xuống và ánh lửa nhảy nhót hắt ra từ bếp, khi bước chuyển động của cô tình cờ đến giao điểm của các tia sáng, cái vòng lại lóe lên lấp lánh.
- Tôi muốn mua cái vòng ấy! - Ông ta nói với hắn bằng tiếng Anh.
Khách đôi khi có những ý thích lạ đời như vậy. Tôi thấy nhẹ người khi ông ta nói với hắn chứ không phải với tôi. Tôi tránh cuộc mặc cả bất ngờ bằng cách chúi mắt về phía bếp lửa thơm thơm mùi thịt nướng với hạt tiêu rừng. Nhưng rồi hắn gọi tôi :
- Huyền!
Tôi ngước mắt lên. Hắn nhún vai :
- Loại này bán đầy ngoài chợ nhưng ông ta đã trả giá đến năm mươi đô-la vẫn không bán. Cô ấy nói đây là vòng hứa hôn.
- Nói với ông ấy mai sẽ có.
- Tôi nói rồi. Nhưng ông ta muốn cái vòng này.
Một người ngông chăng? Hay là chuộng đồ cổ?
- Tôi biết làm gì đây? - Tôi nói. Và từ chỗ ngồi của mình, ông ta đưa tay về phía tôi. Rõ ràng ông ta hiểu tiếng Việt dù nói với tôi bằng tiếng Anh :
- Cô là phụ nữ, cô ấy sẽ nghe lời cô!
Tất cả mọi người đều nhìn về cô gái, cả những bàn khác. Cô đứng yên, vẻ mặt rụt rè trước cuộc mua bán xem ra kỳ cục này.
Chắc chắn cô không muốn bán? Hay chờ giá cao hơn?
- Hãy trả giá cao hơn! - Người đàn ông tóc màu râu bắp nói như ra lệnh.
Tim tôi bỗng nhiên thắt lại. Tấm ảnh ông ta chụp ở Sa Pa hiện ra. Và Thu An “... Tao biết mày giận tao, khinh tao... Huyền... Từ lâu tao mơ được có một cái quán riêng của mình. Số tiền đó đủ cho tao bắt đầu...”. Rồi giọng hổ thẹn trở nên phẫn nộ: “... Tại mày. Hắn quyết mua bằng được con chim cũng vì mày. Nếu tao không bán, hắn cũng vẫn cứ...”.
Năm tháng đi qua, bình tâm nhìn lại, tôi không giận Thu An nữa. Chính tôi đã đẩy bạn mình vào một thử thách không cân sức, đẩy bạn mình đến chỗ phản bội lời hứa.
Cô gái này, nếu quả thật là vòng hôn ước, cô cũng đang bị đẩy vào một cuộc không cân sức. Từ bản làng xa xôi trên núi cao khô cằn sỏi đá, gùi măng củi xuống chợ, đi bộ từ sáng sớm đến chiều tối, mùa đông căm căm giá rét cho đến mùa gió nắng bức bối, mỗi ngày kiếm được bao nhiêu đồng, quy ra có được một đô-la không? Và những ngày mưa lũ kéo về... Người chủ dưới xuôi lên đây học những món ăn của dân tộc cô rồi mở quán, cô được thuê chạy bàn với bao nhiêu tiền mỗi ngày?
- One hundred dollars!
- Thưa ông, với số tiền ấy, ông sẽ có số vòng gấp mười lần như vậy vào sáng mai...
- Xin vui lòng dịch theo lời tôi!
Giọng ông ta mềm mỏng, nhẹ nhàng, lịch sự nhưng đầy quyền lực. Rõ ràng chiếc vòng phải thuộc về ông ta, không thể nào khác.
- Ông ấy sẽ trả cô một trăm đô-la... - Tôi nói với cô gái, cố giữ giọng mình bình thản. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu cô gật đầu và chỉ xót xa, một chút xót xa thôi.
Cô im lặng. Những ngón tay thô mân mê chiếc vòng. Sau lưng cô, ánh lửa chập chờn hắt những quầng sáng vàng rực.
- Một trăm mười đô-la?
Những ngón tay thô bồn chồn trên chiếc vòng.
- Một trăm hai mươi đô-la?
Những ngón tay thô xao xuyến.
- Một trăm ba mươi đô-la?
Những ngón tay thô chững lại. Tim tôi đập mạnh. Tôi nhận ra mình đang mong cô gái từ chối. Mồ hôi ướt tóc cô rồi kìa, vì bếp lửa?...
- Thưa ông. - Tôi nói thật nhanh, cô gái gật đầu mất thôi - Thưa ông, quà tặng tình yêu là vô giá. Cô ấy không bán đâu, dù bao nhiêu đi nữa.
Ánh mắt ông ta nhìn tôi là lạ. Rồi ông ta mỉm cười, vẫn rất lịch sự nhẹ nhàng :
- Nếu cô thuyết phục được cô ấy, bất cứ giá nào. Cô sẽ được số tiền bằng như vậy. Cái vòng đẹp quá.
Không phải vì cái vòng. Chắc chắn không phải vì cái vòng. Ống cơm lam bốc cháy trên bếp. Người đầu bếp vẫn mải nhìn về phía này. Mùi khét lẹt. “Cô sẽ được số tiền bằng như vậy”. Người đàn ông này đã đọc thấu lòng tôi và đang đẩy tôi vào cuộc, ý định điên rồ vụt đến trong tôi. Cả hai, tôi và cô sẽ cùng... hoặc cùng...
- Với một trăm năm mươi đô-la, cô sẽ mua một cái vòng khác đẹp hơn, lại còn thừa rất nhiều tiền để mở một quầy hàng bán chỉ thêu, gương lược... Cô sẽ nhàn hạ hơn... - Tôi nói với giọng ngọt ngào nhất và thấy cổ họng mình khô khốc.
Ánh mắt hắn đăm đăm nhìn tôi.
- ... Hoặc cô sẽ mua một cái giống hệt cái vòng này, người yêu của cô không biết đâu mà. Và cô có tiền mua tặng anh ấy một món quà... nhiều món quà... Hai trăm đô-la?
Những ngón tay thô rời chiếc vòng, từ từ thõng xuống.
Thôi rồi, chúng tôi, cô và tôi... thôi rồi. Bên trong chiếc áo len dày cộm, toàn thân tôi đẫm mồ hôi.
- Hai trăm đô-la, cô đủ sức có một căn nhà vững chãi gấp nhiều lần những ngôi nhà chênh vênh sườn núi và tha hồ mua sắm đệm chăn, nồi niêu xoong chảo... Bắt đầu cuộc sống lứa đôi mà không gánh nặng nợ nần.
- Hai trăm mười...
- Không bán đâu mà!
Cô gái mấp máy môi và quay người bỏ chạy. Khung cửa rất hẹp, ngoắt một cái, cô đã biến mất khỏi tầm mắt.
* * * * *
Việc cuối cùng của tour là tiễn khách ra sân bay, chúc thượng lộ bình an và vẫy tay chào. Người đàn ông tóc màu râu bắp đi sau cùng với chiếc máy chụp hình choàng qua vai. Gần đến phòng cách ly, chợt ông quay lại :
- Tôi muốn hỏi cô một câu?
Tiếng Việt rất sõi. Dù đã đoán trước, tôi vẫn ngạc nhiên.
- Hôm ấy, cô không muốn cô gái ấy bán chiếc vòng, phải không?
- ...
- Nhưng tại sao cô lại thuyết phục một cách ngọt ngào đến thế?
Vậy ma vẫn thất bại, không mua được để vui lòng ông
- Đừng nói với tôi như vậy. Cô không muốn trả lời câu hỏi của tôi ư?
Biết trả lời thế nào đây?
 

Hoa rù rì - Nguyên Hương
 
Đã mang vào thư viện
 
Nhưng có 2 truyện Valentin và Gia sư đã có trong thư viện rồi, nên CtLy không đem vào
 
Cảm ơn và chúc casau luôn vui
 
Mà hoa rù rì là hoa gì nhỉ ???