Chương trình Thế Giới Đó Đây xin giới thiệu với quý vị và các bạn... Ông Allen Davis, người có niềm say mê sưu tầm những sản phẩm lạ của những người thợ bình thường. Ông cho rằng trong mỗi người đều ẩn chứa một tài năng. Với người này thì đó là mãi mãi, với người kia thì đó là khoảnh khắc. Ông gọi đó là khoảnh khắc của tình yêu. Ba mươi năm du lịch khắp nơi trên thế giới, hôm nay ông giới thiệu với chúng ta bộ sưu tập độc đáo - Những tác phẩm nghệ thuật của những nghệ sĩ không tên tuổi - bộ sưu tập mang tên “Khoảnh Khắc Tình Yêu...”
* * * * *
Hồi đó anh mười bảy tuổi, công việc của anh là đánh bóng những cái vòng đá. Buổi sáng anh đến chỗ làm, ngồi xuống một cái đòn bằng gỗ và luôn có sẵn hàng trăm cái vòng mới đẽo xong còn sần sùi. Những ngày đầu, anh mở căng mắt ra, ngón tay đưa đến đâu mắt nhìn chằm chằm đến đó, sợ không đều tay vòng sẽ bị vênh. Vậy mà cũng bị gần chục cái. Khi đã thuần thục rồi, nghĩa là không phải học việc trơn nữa mà là học việc có lương, anh xin ông Minh, ông thợ già đồng thời cũng là chủ quán bán hàng lưu niệm này, cho anh mua những cái vòng không đẹp đó. Ngày nào mở cửa tủ ra đóng vào cũng thấy những cái vòng của mình còn lại, thật xấu hổ.
Lời đề nghị của anh khiến khuôn mặt luôn cau có của ông Minh giãn ra :
- Nhìn những cải của mình làm mà biết xấu hổ là tốt.
Ông mở tủ kính lôi cái khay ra, lựa những cái vòng vênh vẩu đó thẳng tay quẳng vào tảng đá lớn ở góc nhà, mảnh vỡ văng tung tóe. Rồi ông cười :
- Ngày mai, tập đánh bóng tượng.
* * * * *
Chiều chiều, thở phì một cái như tống hết bụi bặm hít thở trong ngày, anh vươn vai đứng lên đi bộ về nhà. Nhà là một quán trọ bình dân, không giường, trải chiếu ra nền mà ngủ. Mười cái chiếu chen chúc bên nhau trong căn phòng mười tám mét vuông.
Đến một chiều, anh vừa đứng lên thì ông Minh đập vào vai :
- Ở lại làm một ly.
Anh ngạc nhiên. Làm suốt hai năm rồi anh biết ông chỉ mời ai “làm một ly” khi rất vui, và đó cũng là cách nhìn nhận người đó đã là thợ, điều này hiếm xảy ra. Thường là học trò đến khi nào thấy đủ thì xin nghỉ.
Anh xúc động đến rơi nước mắt khi xong một ly, ông nói nhẹ nhàng :
- Ở đây với tao cho vui, cứ coi như con cái trong nhà.
* * * * *
Có một gia đình thật là hay. Làm việc không cần canh đồng hồ nữa. Anh có thể bắt đầu một ngày sớm hơn và kết thúc muộn hơn, hoặc đang làm anh dừng tay đi dạo loanh quanh. Những quầy hàng lưu niệm mọc lên như nấm bao quanh chân núi. Anh ngước nhìn ngôi chùa thấp thoáng trong mây và ước gì mình có thể làm được những pho tượng thật độc đáo, hơn hẳn các quầy lưu niệm khác. Anh chẳng muốn được khen là tài hoa, chỉ là cảm ơn ông Minh thôi. Đá đẹp không có nhiều mà giá cả càng ngày càng đắt, rồi tiền công, tiền thuế... lại thêm cạnh tranh ngày càng gay gắt... ông Minh càng cau có hơn. Và còn vì một điều nữa - Gã sinh viên y khoa dạo này thường đến đây...
Chạm tay vào tảng đá, anh biết mình sẽ làm cái gì, cho ai. Anh khắc một con mèo có cái đuôi dài và bộ ria láu lỉnh. Hài cười khanh khách khi anh đặt con mèo vào tay cô. Rồi chọn một tảng đá thật tinh khiết, khuôn mặt Hài hiện dần hiện dần... Đôi mắt tinh nghịch, cái mũi hếch và cái cằm lẹm, tóc ngắn như con trai, hai tay khoanh lại kiêu kiêu thấy ghét. Ông Minh cười ha hả, còn Hài thì lườm lườm “chọn người ta làm mẫu sao không xin phép?”. Cả nhà cười vang. Rồi ông Minh, bà Minh, con chó... Cả nhà quây quần bên nhau trong tủ kính. Sáng, mở toang cửa ra, nắng lấp lánh trên mỗi người như cười.
- Thiếu một người - Hài đưa ngón tay trỏ lên trời.
- Ai?
- Đình!
Anh mở to mắt nhìn Hài. Ông Minh gật đầu :
- Đúng đó. Còn thiếu mày.
Nghĩ ngợi suốt tuần anh chọn loại đá sần sùi nhất và bắt đầu. Giờ thì anh cũng được phép bày tủ kính. Ông bà Minh nói anh có khả năng trời cho về bắt cứ điều gì dính dáng đến đá. Tay anh chạm vào cái nào trong tủ, cái đó được bán một cách dễ dàng, thậm chí là khách nằng nặc mua cho bằng được. Điều này ban đầu làm anh vui nhưng sau anh thấy sợ. Chuyện ngày xưa kể có một ông vua chạm tay đến gì thì vật ấy hóa thành vàng, hoàng hậu cũng vậy, không thể phân biệt được đâu là vương miện đâu là khuôn mặt của nàng.
Nhìn mình hiện dần trên đá, anh thấy ngạc nhiên lẫn buồn cười. Thật ra anh không có khả năng tạc tượng giống hệt nguyên mẫu. Anh chỉ nghĩ đến người đó và khắc ý nghĩ của mình lên đá, thế thôi. Như những pho tượng đang quây quần trong tủ kia, người ngoài chắc không nhận ra nguyên mẫu là ai. Và cũng vì vậy nên tượng của anh không giống nhau, không trùng lặp. Anh trên đá là một gã trai suốt ngày lom khom, tóc sau gáy rất ngắn còn trước trán thì xổ xuống bờm xờm, môi mím chặt. Ông Minh liếc nhìn chỉ cười không nói gì. Hài ngày nào cũng đến sau lưng anh nhìn nhìn ngó ngó “Xong chưa?” Đến ngày anh trả lời “Rồi” thì cô cười ngất. “Hả! Sao cười?”. Cô càng cười to hơn.
Anh mang tiếng cười của cô lên lưng chừng núi, từ khoảng này nhìn lên, ngôi chùa hiện rõ hơn, mái ngói cong cong màu nâu sim trong ánh chiều. Thấp thoáng chú tiểu quét lá, màu áo lam bàng bạc. Lạy Đức Phật, con biết gã sinh viên hơn con nhiều lắm, con chẳng có gì khác ngoài trái tim, mà trái tim thì không biết nói...
- Thằng đó tướng mạo công tử bột quá. Với lại mình nhà nghèo, nồi nào úp vung nấy cho xong - Ông Minh độp một câu giữa bụi đá mịt mù bay - Nhưng tao phải biết cha mẹ mày là ai chớ. Có chết thì cũng biết mồ mả nơi nào. Chim có tổ người có tông...
Nụ cười rộng miệng trên khuôn mặt chi chít nếp nhăn làm anh thấy nhẹ lòng dù kỷ miệm về cha mẹ là một nỗi đau dai dẳng. Mẹ anh chết vì sốt rét giữa vùng kinh tế mới ở Tây Nguyên. Còn cha, anh không biết mặt. Giữa bao người lính vô danh nằm xuống, cha ở nơi nào?
- Hóa ra mày là con liệt sĩ hả? - Ông Minh đập bộp vào vai anh - Tao cũng từng là lính đây. Má con Hài hồi đó là du kích nghe mày.
Ông lôi chai rượu dưới gầm tủ ra :
- Làm một ly, Đình. Biết đâu tao với ba mày là bạn chiến đấu cũng nên - Ông cười khà khà - Ra vậy. Mẹ con mày kéo nhau lên tận Tây Nguyên rồi à? Còn tao thì lại dắt díu nhau về đây. Hồi đó ở đây còn vắng lắm, nào đã đông đúc như bây giờ. Hồi đó con Hài đâu chỉ nhỉnh hơn chai rượu này chút xíu. Uống đi!
Anh nhắm mắt uống cạn, lòng lâng lâng. Điều anh hằng lo âu được giải quyết nhẹ không. Những người lính từ những vùng quê khác nhau, chiến tranh đã nối kết họ thành ruột thịt. Người cha mà anh chưa một lần biết mặt chợt như có thể hình dung ra được. Anh run run xoáy mũi dao vào đá... cái mũ tai bèo... rồi vầng trán... Làm sao tạc được tiếng đạn bom?
* * * * *
Chiếc xe du lịch trờ tới, những người khách ngoại quốc bước xuống. Họ xem xét một cách thú vị, trầm trồ rồi chụp ảnh... Một người chỉ tay vào pho tượng ông Minh và ngồi thụp xuống dùng ngón tay trỏ nghuệc lên lớp bụi đá một số một cạnh một số không. Anh im lặng. Người khách xóa số một, viết số hai. Anh vẫn im lặng, số hai được thay bằng số ba... Đến số tám thì ông Minh hích anh một cái. Người khách đặt lên quầy tám mươi đô-la. Lòng anh chợt ám ảnh điều ly tán.
Khách đi, ông Minh thở phào :
- Thằng này lì. Tao cứ sợ họ không mua. Cái mặt tao giá tám mươi đô kể cũng được - Ông cười nhếch mép.
Hôm sau, và hôm sau nữa. Một Việt kiều mua bà Minh với giá tám trăm ngàn đồng. Hài giá rẻ đến không ngờ, chỉ hai mươi đô-la. Người mua nói tượng thiếu nữ đâu đâu cũng có, chẳng thích lắm. Thật bất ngờ, anh lại được giá nhất - tròn một trăm đô-la. Một người đàn ông tóc bạch kim mua và nói, người phiên dịch dịch lại rằng “Pho tượng này khiến ông nghĩ đến Mozart”.
Mozart là cái gì? Anh thấy mình có lỗi khi cao giá hơn Hài. Tự nhủ sẽ làm một tượng khác thật đẹp, ai hỏi mua bằng trời cũng không bán. Vô giá!
* * * * *
Pho tượng càng sinh động bao nhiêu thì Hài càng giống xác ép bấy nhiêu. Gã sinh viên y khoa với những dụng cụ lỉnh kỉnh ngày nào cũng đến. Rồi gã đưa cả thầy giáo đến... Rồi đưa cả giáo sư bác sĩ đến...
Anh đau đớn nhìn nụ cười của Hài mang hình lưỡi hái. Cô vẫn tưởng mình bị cảm - Ai lại đã khuya mà còn lên núi làm gì!
Vụn đá rơi thật nhiều nhưng chẳng có sản phẩm nào hoàn chỉnh cả. Lòng dạ đâu mà làm được nữa. Anh hỏi Hài thích gì nhất? Cô thì thầm “Thấy người ta du lịch, em cũng thích đi như họ. Được đi đây đi đó, hay lắm...”. Cô mơ màng, đôi mắt như phủ sương “Biết bao giờ mình mới có tiền đi một chuyến anh Đình há”.
Anh thức trắng suốt tháng để hoàn thành đơn đặt hàng của một người buôn - Trăm ông Địa, cũng chừng ấy ông Thần Tài và chừng ấy ông Tiên có cái mũ nan choàng qua vai. Anh sẽ đưa Hài di du lịch, một cái xe thật êm lướt qua ổ gà nhẹ như không... Anh sẽ đưa Hài lên rừng xuống biển, sẽ đến xứ sở mù sương ngắm hoa tuyết rơi và đến vùng nắng ấm cho cô sưởi lại làn da bợt bạt của mình.
- Có phải ông đã chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị?
Câu hỏi thốt khẽ khàng vào buổi sáng ảm đạm, lớp lớp bụi đá bám trên tường màu xám lạnh. Tiếng bà Minh rú lên trong phòng Hài - Cô bỗng nhiên co rút người lại và không bao giờ đứng lên được nữa. Giáo sư bác sĩ rút quyển sổ nhỏ ở trong túi ra, con số bệnh nhân của căn bệnh lạ lùng tăng thêm một số ở hàng đơn vị.
- Nhưng tôi không bị thương - Ông Minh gào lên - Tôi là thằng may mắn nhất, hết chiến tranh trở về không một vết xây xước. Không thể...
- Một vết thương cụ thể trên da thịt có khi lại là may mắn hơn! - Giáo sư bác sĩ cắn môi lại.
- Chẳng lẽ... Chẳng lẽ... Những người như tôi... Bao nhiêu người lính như tôi... Bác sĩ nào đến cũng có một quyển sổ...
Ông Minh chỉ tay vào một số có ba chữ số trong sổ, lưỡi líu lại. Rồi ông xỉa tay vào trán anh, tay kia túm ngực áo anh mà lắc :
- Thằng này cha nó cũng là lính. Một ngày nào đó chân tay nó tự nhiên chỉ còn một nửa hay sao? Hay cái đầu của nó mọc sừng hươu? Hay mắt mũi của nó chỉ còn là những cái lỗ? Hả... Nó là số bao nhiêu? Số bao nhiêu?
Ông lao tới chụp lấy quyển sổ xé nghiến ra làm đôi, rồi húc vào vị giáo sư, cả hai đập đầu vào tường, bụi đá rơi lả tả, cái áo blouse nhuộm màu xám.
Ổng òa khóc.
* * * * *
Chừng ấy tượng thánh không đủ cho chuyến du lịch, những vị thần giống hệt nhau bán chẳng được mấy tiền. Anh lặng lẽ nhìn Hài trong tủ kính. Người đàn ông tóc bạch kim ngày nào lại đến, nhiều lần ngỏ ý muốn mua pho tượng này mặc dù anh đã lắc đầu. Lần sau ông trả giá cao hơn lần trước, lần sau lại cao hơn nữa... và cao hơn. Anh gật đầu. Anh sẽ đưa Hài đi, không bay nhảy giữa gió trời thì cô sẽ ngắm cảnh đẹp qua cửa xe vậy. Anh sẽ treo những tấm rèm màu sáng. Khi cô mệt rèm kéo lại ru cô ngủ. Khi cô thức giấc, vén rèm lên, anh sẽ bồng cô trên tay và trò chuyện với cô về những điều trông thấy...
Không kịp.
Anh thẫn thờ nhìn đống tiền trên bàn. Hài đã đi rồi, cả hình lẫn bóng cùng bỏ anh mà đi.
Không còn Hài - Nắng không còn lấp lánh cười qua tủ kính. Không còn Hài, không còn tiếng cười đuổi theo, đường lên núi xa mù và trơn tuột. Tiếng chuông chùa ngân không tiếng vọng nguyện cầu. Không còn Hài, không còn ánh mắt lườm lườm, bụi đá xóc vào tay như những mũi dao nhọn.
Không còn Hài, những pho tượng vô hồn trơ ra từng khuôn mặt đá.
Quán ế hẳn.
Chuyện kể ngày xưa vua xin Thượng đế hãy thu lại quyền phép nơi bàn tay của vua, Ngài không thích vàng nữa, cùng với bàn tay của ngươi trần thế, Ngài có lại hoàng hậu bằng xương bằng thịt. Kết thúc có hậu làm sao!
Cổ tích không đến với anh dù ngày nào anh cũng lên núi nguyện cầu, hai bàn tay anh trơ trụi với cô đơn.
Ông Minh cười buồn: “Hít thở bụi đá chừng ấy năm giờ nghỉ cũng được rồi”.
* * * * *
“Ba mươi năm du lịch trên thế giới, hôm nay ông giới thiệu với chúng ta bộ sưu tập độc đáo - Những tác phẩm nghệ thuật của những nghệ sĩ không tên tuổi...”
Anh nửa thức nửa ngủ, màn hình nhấp nháy và tiếng thuyết minh nửa thật nửa ảo. Suốt năm nay anh và cái tivi sống với nhau. Yến đã đi rồi. Anh đã đuổi nàng đi. Những cơn mơ của anh đã đuổi nàng đi.
Anh mơ thấy con sâu đong đưa trong lưới nhện, rồi tấm lưới sà xuống, con sâu tuột trước mặt anh, thân hình cong cong duỗi ra và nhoẻn cười với anh, nụ cười mang hình lưỡi hái. Nửa đêm tỉnh dậy anh uống nước ừng ực, mồ hôi tuôn như tắm. Rồi anh mơ thấy một sản phụ quặn người trong cơn đau, đứa bé sinh ra có khuôn mặt thiên thần, nó đưa tay về phía anh, hai bàn tay không có ngón. Anh mơ thấy... mơ thấy... Cả Yến nữa, cô chợt rụng mất hai vành tai, đôi hoa tai chỏng chơ trên gối.
- Em không thể chịu nổi nữa. Tại sao...
Yến ôm mặt nhìn anh dốc chai nước qua cổ giữa khuya, nước trào tung tóe qua môi, chảy xuống cổ... chảy xuống sàn nhà la liệt báo, những tờ báo đăng hình những đứa bé dị dạng méo mó...
- Rất nhiều người lính đã trở về và tìm được thăng bằng. Còn anh chưa biết chiến tranh là gì. Tại sao anh lại tự làm khổ mình như vậy?
Anh biết anh đang làm khổ nàng, đang tự làm khổ mình. Nhưng trời ơi, tai họa rình rập đâu đó và nó sẽ ập đâu đó đến giữa lúc bình yên nhất. Hài đã chẳng ra đi khi anh và cô đang mơ về một đám cưới đó sao? Tai họa đến khi quanh người ta là ánh mặt trời, là hạnh phúc. Tai họa đến, xới tung hiện tại, lục tìm quá khứ... “Có phải ông đã chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị?” Và còn rất nhiều địa danh khác nữa. Những địa danh màu da cam người lính nào đã đi qua và trở về?
Nàng mong một đứa con. Nàng mong được nghe lại tiếng khóc của mình thuở bé thơ. Nó sẽ có khuôn mặt của nàng và chiều cao của anh. Đứa con sẽ tuyệt vời biết bao vì kế thừa những gì tốt đẹp nhất của mẹ cha. Nhưng những cơn mơ của anh đã biến đêm thành đêm dài nặng nề. Đêm - anh là bệnh nhân còn nàng là y tá để rồi sáng ra anh xót xa xin nàng tha lỗi.
Cũng có lúc anh dịu lại. Có những ngày anh và nàng thật hạnh phúc và thật tốt đẹp. Nhưng rồi một mẩu tin trên tờ báo mới “Tại bệnh viện X, một đứa trẻ sinh ra không có hai vai... Bố cháu trước kia chiến đấu ở chiến trường Y...”
Anh lại rơi vào những mơ.
Những cơn ác mộng của anh đã đuổi nàng đi.
* * * * *
“Chương trình Thế Giới Đó Đây xin giới thiệu với quý vị vả các bạn... Ông Allen Davis, người có niềm say mê sưu tầm những tác phẩm lạ của những người thợ bình thường...”
Anh nhỏm dậy chui ra khỏi mùng. Trời oi như muốn mưa. Tiếng léo nhéo làm anh khó chịu. Tắt phụt tivi, anh mò mẫm tìm chai nước và chợt nhận ra ti vi còn cho ánh sáng! Những tia chớp loằng ngoằng ngoài trời hắt vài quầng sáng qua khe cửa rồi tắt lịm. Anh ấn nút ti vi trở lại và chui vào mùng.
“Bộ sưu tập mang tên Khoảnh Khắc Tình Yêu... ”
Những hình ảnh lướt qua nhập nhòa. Một bình đất nung Trung Quốc kiểu dáng rất lạ. Một con búp bê kết từ những hạt nút đủ màu... Cái gì kia? Anh giật mình - Pho tượng đội mũ tai bèo! Ngón tay trỏ rất trắng của người đàn ông tóc bạch kim vuốt nhẹ vành mũ, tưởng chừng đó là vành mũ bằng vải rất mềm. Rồi ông ta cầm một pho tượng khác giơ cao. Anh ngồi nhổm dậy - Gã con trai lom khom, tóc sau rất ngắn còn trước trán thì xổ xuống bờm xờm, môi mím chặt. Và một pho tượng nữa. Toàn thân anh rúng động - Hài!
Tim anh đập từng nhịp lặng. Mắt cô nhìn anh cười như có nắng. Mái tóc ngắn rủ bên trên đôi mắt lườm lườm rất đỗi thân quen.
“... Ông Allen Davis gặp những pho tượng này trong một quán bán hàng lưu niệm dưới chân núi ở miền Trung Việt Nam. Người làm nên tác phẩm là một chàng trai rất trẻ...”
Anh thẫn thờ nhìn hai tay mình, trong vùng ánh sáng nhấp nhoáng loang loang từ màn hình, những đường gân thời gian loằng ngoằng in dấu.
Nỗi đau trong lòng anh chầm chậm dâng lên và chầm chậm tan ra. Tựa như cuộc đời anh đã là hai phần tách bạch không liên quan gì đến nhau. Phần đời kia đã hóa thành đá cùng với Hài, đang bên nhau dưới vành mũ tai bèo. Phần đời này... Phần đời này...
Anh nằm xuống, duỗi người nhắm mắt lại. Không biết rằng trời đã sáng và thằng bé bán báo đang nhét tờ báo mới qua khe cửa.

 
Căn nhà được quy giá trị ra vàng, ai ở lại thì đưa cho người kia một nửa. Xe, tivi, tủ lạnh... tất cả đều chia đôi. Sự phân chia êm thấm và ai cũng sẵn sàng nhường cho người kia hơn một chút.
Chỉ còn lại Thu và tôi. Áo quần của hai chị em thường để chung một ngăn, bây giờ bề bộn đầy giường. Hai đứa tôi vừa xếp riêng quần áo của mỗi đứa ra, vừa lắng nghe ba mẹ nói với nhau về con cái. Nói qua nói lại cho đến chiều thì ba tôi không còn nhỏ nhẹ nữa, ông thẳng thừng :
- Về tài sản thì bà muốn lấy thêm gì tùy ý. Nhưng về con cái thì tôi nuôi con Linh. Khỏi cần bàn cãi nữa.
- Đành rằng tòa xử tôi một đứa, ông một đứa. Nhưng tôi muốn tụi nó có chị có em với nhau. - Giọng mẹ năn nỉ.
- Vậy, tôi muốn cả hai đứa, bà chịu không? Tôi cũng muốn tụi nó có chị có em. - Giọng ba thách thức.
Im lặng một phút rồi mẹ nói, giọng cay đắng :
- Có thật là ông muốn tụi nó có chị có em không?
- Đủ rồi! Con Linh là con của tôi. - Ba lớn tiếng.
- Đồ khốn nạn! - Cả người mẹ run lên - Con Thu cũng là con của ông. Tôi nói đi nói lại điều này suốt bao năm nay, không phải vì tôi muốn chứng tỏ sự chung thủy của tôi đối với ông... - Mẹ cười khẩy - Ông không đáng có một người vợ chung thủy...
- Đừng nói nhiều vô ích. - Giọng ba lạnh ngắt.
- Tôi nói để cho hai đứa con hiểu rằng tụi nó là chị em ruột thịt.
- Đằng nào thì con Linh cũng ở với tôi.
Mẹ đi đến giường chất đầy áo quần của hai đứa tôi. Bàn tay mẹ ấn trên vai tôi đau điếng :
- Linh... Em Thu... yếu đuối hơn con nên em cần mẹ hơn. Con hiểu mẹ không?
Tôi không hiểu được. Cảm giác kiêu hãnh thường ngày biến mất. Thường ngày tôi luôn được khen thông minh hơn, dễ thương hơn và học giỏi hơn Thu. Thường ngày tôi luôn kiêu hãnh, vì ai đến nhà cũng vuốt tóc nựng tôi và chẳng mấy ai hỏi han đến Thu. Và thường ngày, tôi cũng hay lấn át Thu nữa... Nhưng lúc này tôi chỉ thấy tội nó. Tôi không kịp suy nghĩ về những buổi chia tay đang diễn ra. Tôi nhìn đống quần áo đã phân đôi trên giường và chợt nhận ra bao nhiều quần áo đẹp đều là của tôi! Áo quần để chung, nhưng có khi nào Thu mặc đâu. Toàn là tôi mặc và quen dần ai cũng coi đó là của tôi.
Mẹ nhét áo quần của Thu vào va-li và cúi hôn tôi :
- Mẹ yêu cả hai đứa! Con hay nói rằng mẹ không thương con, nhưng không phải vậy đâu. Rồi con sẽ hiểu.
* * * * *
Để hiểu được lời mẹ nói, tôi phải trải một thời gian dài. Suốt những năm tháng dài đó, tôi luôn nhớ đến hình ảnh đứa em gái xấu xí khờ khạo của tôi :
- Chị Linh, con búp bê này chia làm sao? - Nó giơ tay định vặt cổ con búp bê.
- Cho Thu luôn đó! - Tôi vội giựt con búp bê lại, nhép vào va-li của mẹ, lần đầu tiên trong đời tôi nhường em mình. Và kể từ hôm đó, những con búp bê trong tủ kính chưng bày ở tiệm không còn hấp dẫn tôi nữa. Một điều gì đó đã vĩnh viễn qua đi.
Hai năm đầu, tết nào mẹ cũng gửi thư và quà cho tôi. Con dấu ngoài phong bì cho biết mẹ ở Nha Trang, nhưng không cho biết rõ địa chỉ.
Đến năm sau, năm sau nữa... tôi không còn nhận được tin mẹ. Ba cười khẩy: “Chắc mẹ mày lấy chồng rồi!” Tôi không nghĩ đến chuyện mẹ lấy chồng. Tôi chỉ nghĩ rằng mẹ không buồn nhớ đến tôi nữa. Ngày xưa, mẹ cũng ít khi nựng nịu chìu chuộng tôi, mẹ thương em Thu hơn.
Ba lấy vợ. Dì mới hai mươi ba tuổi, lớn hơn tôi tám tuổi. Nhìn dì và tôi người ngoài dễ lầm là hai chị em.
Dì không hoạnh họe tôi như những bà dì ghẻ người ta hay nói. Mà thật ra dì không chú ý đến tôi thì đúng hơn. Sáng tám giờ dì thức dậy, chải đầu, thay quần áo rồi ăn sáng đến mười giờ, đi chợ, vậy là tới trưa. Ngủ trưa dậy là đã ba giờ, dì tới tiệm gội đầu hoặc làm móng tay móng chân... rồi cơm chiều. Rồi tối coi tivi hoặc đi xem phim, nghe nhạc... Khi có bầu, da mặt bị nám một chút, dì khóc, không chịu vào bếp nấu ăn vì sợ nám nhiều hơn. Ba mua bếp điện về, dì than cái thai làm dì mệt. Vậy là ba thuê một bà già ngày ngày tới lo cơm giặt giũ.
- Chứ còn con Linh làm gì? - Đó là câu nói đầu tiên của dì ám chỉ đến tôi sau một năm sống chung.
- Để cho nó học hành! - Giọng ba như ra lệnh, dì im lặng ngay. Dường như dì hiểu được rằng ba rất cưng tôi và đặt hy vọng nơi tôi rất nhiều. Dì muốn gì thì muốn, trừ việc... gây sự với tôi.
Chỉ tội nghiệp cho bà già giúp việc - Ba tôi vốn khó tính, dì không khó tính nhưng lại nhỏng nhảnh, còn tôi thì ngủng ngẳng với tất cả... Bà nấu món gì, hễ tôi khen ngon thì dì chê dở; bà làm gì, hễ được dì khen thì tôi lại chê. Ba tôi khi thì nghe theo dì, khi thì nghe theo tôi... và một ngày kia ông quát lên :
- Từ nay về sau ai chê thì tự làm lấy.
* * * * *
Dì sinh ra một đứa em gái giống em Thu như đúc. Bà gì giúp việc lắc đầu “Đàn bà có thai mà chưng diện thì sinh con xấu xí vô duyên là đúng rồi. Chỉ tội nghiệp con bé...”
Ba tôi cau mặt mỗi khi nhìn thấy đứa nhỏ. Dì trút bỏ áo quần đẹp, thôi son phấn, cả ngày dì ôm con vào lòng nựng nịu mong cho nó biết cười. Nhưng mặc kệ tình thương lẫn nước mắt của dì, nó vẫn cứ nhìn quanh bằng đôi mắt lờ đờ và chẳng hề vui chút nào khi nghe tiếng lúc lắc của món đồ chơi. “Sao anh chẳng bao giờ nựng con hết vậy?” Tôi nghe tiếng dì khóc hỏi ba tôi và tiếng giày ba tôi đi xa dần.
Đứa bé đã kéo tôi đến gần dì. Đi học về, tôi thường vào phòng dì bồng bé lên. Tôi ca hát, vui đùa trêu chọc bé, cũng như dì, tôi thiết tha mong nghe tiếng nó cười. Dì vui hơn khi thấy tôi gần gũi bé Bi của dì, nhưng không bao giờ dì hiểu được rằng tôi đang nhìn thấy mẹ nơi dì và bé Bi là em Thu ngày xưa. Giờ thì tôi hiểu được câu cuối cùng mẹ nói “Em Thu yếu đuối hơn con nên em cần mẹ hơn”.
Sau bao ngày tháng, giờ đây tôi bỗng nhớ mẹ và em Thu đến cồn cào. Tôi nhớ hồi đó tôi hay giành đồ chơi với Thu và nó chẳng biết làm gì hơn là khóc ư ử. Cuối năm học nào tôi cũng ôm về gói phần thưởng lớn nhất lớp và ba tôi hãnh diện chở tôi khắp nhà người quen. Mỗi lần ba nựng nịu hoặc mua quà cho tôi thì mẹ lại đưa em Thu đi loanh quanh trong xóm và mua cho em một món quà tương tự để rồi tôi giành luôn món quà đó bằng câu phụng phịu :
- Mẹ ứ thương con. Mẹ chỉ thương em Thu thôi.
- Linh! Con là chị. Con phải nhường em. - Mẹ dàn hòa. Và đôi khi mẹ nói như năn nỉ tôi - Khi nào đi chơi, con dắt em theo cho em biết này biết nọ với nghe con.
Tôi lắc đầu nguây nguẩy :
- Nó chậm chạp lù đù, dắt theo mệt lắm.
Tôi chưa bao giờ quan tâm đến em Thu, ba đã khiến tôi nhận ra điều này!
Tôi ẵm bồng bé Bi, ru nó ngủ, may áo búp bê, mua đồ chơi cho nó. Tôi muốn làm thật nhiều cho bé để chuộc lại sự vô tâm đối với em Thu. Nhưng bé Bi là bé Bi, em Thu là em Thu và tôi bật khóc mỗi khi nhớ mẹ. Tôi lục mấy phong thư cũ, tìm địa chỉ cỉa mẹ nhưng vô ích, con dấu ngoài phong bì với hai chữ Nha Trang lạnh lùng chẳng nói được gì hơn. Nha Trang trở thành một địa danh ám ảnh.
Giấy báo tôi thi đậu á khoa Đại học Y Thành phố Hồ Chí Minh gởi về nhà. Ba mở tiệc mừng ngay ngày hôm sau. Tiếng cụng ly của khách khứa chúc mừng tương lai tôi vọng vào phòng khiến dì run vai lặng khóc. Tôi bồng bé Bi lên, bé nhìn tôi bằng đôi mắt lờ đờ rồi mệt mỏi ngả cổ trên vai tôi.
- Mai mốt Linh đi học... ở đây một mình... dì biết làm sao? - Dì nói nho nhỏ, thống khổ, tuyệt vọng, cô đơn. Dì già sọm như đã bốn mươi.
Tôi cắn nghiến môi lại. Mẹ cũng đã từng thấy khổ tuyệt vọng và cô đơn như vậy. Mà hồi đó, tôi còn quá nhỏ để biết chia sẻ.
Tôi rời bữa tiệc mừng đi lang thang trên phố. Hàng cây hai bên đường rũ lá lặng im. Niềm kiêu hãnh trước sự quan tâm đặc biệt của ba dành cho tôi không còn nữa, điều gì đó đã nứt rạn, xót xa.
- Con gái của ba, con muốn ba thưởng gì cho con? - Ba hồ hởi khi tôi quay về sau bữa tiệc.
- Con thích đi Nha Trang - Tôi đáp và mong ba hỏi “tại sao con muốn đi Nha Trang” để tôi nói với ba về nỗi ray rứt trong tôi, nhưng ba không thèm thắc mắc.
* * * * *
Mặc đám bạn vui đùa trên bãi cát. Tôi đi lòng vòng khắp phố biển như một con điên. Tôi dáo dác nhòm ngó, nghểnh cổ xoay đầu nhìn quanh tựa như mẹ và em Thu vừa mới chia tay với tôi xong.
Tôi đặc biệt chú ý đến những đứa bé trạc tuổi Thu ngày ra đi, những đứa bé rách rưới nhẫn nhục chìa cái mũ trước ngực và ngước mắt chờ đợi. “Nếu bỗng nhiên một đứa bé ngửa mũ trước mặt tôi với nụ cười nhăn nhở đó là Thu thì sao?”. Câu hỏi kinh khủng lóe lên khiến tôi sựng người khiếp sợ. Mẹ sẽ không bao giờ để em Thu như vậy! Nhưng có thể là mẹ làm sao đó... mẹ chết chẳng hạn và chẳng còn ai trên đời này biết đến em tôi. Một con người sinh ra không lý trí thì có thể làm được gì ngoài việc ngửa mũ xin ăn? Tôi thẫn thờ đi trên phố, lòng vừa mong gặp, vừa mong đừng gặp.
Ngày cuối cùng ở Nha Trang, tôi đi quanh các cửa hàng tìm mua quà cho bé Bi. “Có món quà nào thật hay khiến cho bé cười được không?”. Tôi lùng sục món quà trong trí tưởng tượng của mình một cách xét nét tỉ mỉ khiến đám bạn cùng đi kêu trời :
- Sao mày khó tính như bà già vậy Linh?
Cuối cùng tôi tìm mua được con thuyền bằng vỏ ốc gắn vào nhau. Những cái vỏ ốc nhiều màu lấp lánh dưới nắng mặt trời.
- Cám ơn Linh đã mua quà cho bé Bi - Dì buồn bã nói - Từ lâu rồi, dì cũng chẳng nhớ đến việc mua quà cho bé nữa.
Dì đưa chiếc thuyền cho bé và ngay lập tức chiếc thuyền tuột khỏi đôi bàn tay lỏng lẻo của bé, rơi xuống nền xi-măng khô khốc, vỏ ốc văng tung tóe.
* * * * *
Thật là bất ngờ, tôi gặp mẹ ngay ngày đầu tiên đến trường Đại học. Trong phút giây, tôi và mẹ đứng lặng nhìn nhau. Mẹ già đi nhiều, tốc lốm đốm bạc.
- Sao mẹ... đứng ở đây? - Tôi ấp úng hỏi một câu ngu ngơ.
- Mẹ đợi con! - Giọng mẹ khàn khàn.
- Sao mẹ... không viết thư cho con?
- Biết ba con lấy vợ nên mẹ thôi không gởi. Mẹ ngại ba nghĩ rằng mẹ quấy rầy hạnh phúc của ba con.
- Mẹ ngại... ngại... Mẹ không nhớ đến con thì có! - Tôi dằn dỗi, như ngày xưa mỗi lần mẹ mua quà cho em Thu.
- Linh! - Mẹ dịu dàng gọi tên tôi - Mẹ luôn hỏi thăm về con. Con có thấy là mẹ đang đứng đây không? Từ khi biết con đậu trường này, ngày nào mẹ cũng đến đây đợi...
Hai mẹ con mà phải đợi chừng đó năm tháng để gặp nhau ở một nơi xa lạ. Tôi gục đầu trên vai mẹ, bật khóc.
- Con về Nha Trang tìm mẹ... Mẹ ơi!
- Hồi đó mẹ đưa em về Nha Trang với hy vọng khí hậu biển sẽ tốt hơn cho em con. Rồi nghe nói ở thành phố có nhiều bác sĩ giỏi nên mẹ đưa em về đây.
- Em Thu... sao rồi mẹ? - Tôi hồi hộp hỏi.
- Em con mất rồi! - Nước mắt mẹ rơi trên tóc tôi - Em con không ý thức được nguy hiểm nên đút tay vào ổ điện.
Đột nhiên tôi thấy nhẹ nhõm, nỗi nhẹ nhõm tàn nhẫn, kỳ quặc và đau đớn. Mẹ nghẹn ngào :
- Chết có lúc là giải thoát phải không con?
Nỗi đau trong mắt mẹ khiến cổ tôi cứng lại.
* * * * *
Tôi có thêm một đứa em trai, vì mẹ đã có chồng. Chồng của mẹ là một bác sĩ khoa tâm thần. Thật khó chịu khi biết mẹ có chồng. Việc mẹ có chồng khác hẳn việc ba có vợ! Không thể giải thích được vì sao lại như vậy.
Tôi cố tạo một vẻ mặt vô tư khi gặp cậu bé. Nó có khuôn mặt tròn và sóng mũi thanh tú của mẹ. Rồi khi đối diện với ông bác sĩ, tôi nhận ra đôi mắt nó là bản sao của đôi mắt ông.
Câu chào ngập ngừng trên môi, rồi tôi bật ra “Chào bác”.
Ông đáp lại câu chào của tôi bằng một nụ cười.
Ông đưa mẹ và tôi ra mộ em Thu. Ngôi mộ xây theo một kiểu là lạ, ngồ ngộ. Những viên đá hoa đủ màu đắp quanh mộ như những món đồ chơi bày ra bừa bãi.
- Với dáng mộ này, bác mong em của cháu có được tuổi thơ ở thế giới bên kia. - Ông nói bằng một giọng ấm áp, ân cần.
Tôi hình dung một cuộc sống có ông, mẹ, em Thu và đứa em tôi mới gặp. Thật khó mà hình dung được cuộc sống đó ra sao. Tuy nhiên, tôi hiểu ông rất yêu mẹ tôi. Vì yêu mẹ nên ông đã tặng cho em tôi tuổi thơ, dẫu muộn màng. Cũng như tôi thân thiện với dì vì nhớ mẹ, và nựng nịu vỗ về bé Bi vì tình yêu muộn màng dành cho em Thu.
Tôi chợt hiểu ra một điều cơ bản của cuộc sống. Những ai biết yêu thương sẽ sống đẹp hơn.

 
Páo xuống núi bằng đường tắt, con đường chỉ mất một buổi là đến thị trấn. Chẳng bù trước kia mỗi lần đi mua muối là phải ngày đi ngày về.
Hôm nay A Páo xuống núi không phải để mua muối. Hôm nay có chợ phiên, chị Li đã đi từ hôm qua. Dân bản nói phiên chợ trước Li là cô gái có bộ váy áo đẹp nhất. Không nhất sao được, đêm nào cũng thức để thêu từng mũi, từng mũi tự tay Li nhuộm màu. Mùa trăng trước có khách xuôi lên chơi bản tặng Li mấy con chỉ màu như hoa đào hoa ban màu như đuôi gà trống. Màu thì đẹp nhưng sợi chỉ thì mỏng như tơ nhện, Li phải se ba sợi chập một mới thêu được. Mà nhờ se sợi như thế nên hoa văn thật lạ mắt.
- A Páo ơi, tao làm anh mày nhé? - Gã trai họ Vàng ướm lời.
- A Páo à, tao sẽ cuốc nương cho, chị Li của mày không phải làm gì cả. - Póa Èo nói.
- A Páo ơi... - Lừ hỏi to hỏi nhỏ.
- A Páo à... - Sùng hỏi nhỏ hỏi to.
A Páo chỉ cười rồi quên ngay. Nó chẳng quan tâm mấy đến chuyện con trai con gái. Trai gái bản xuống chợ phiên hát duyên tìm vợ tìm chồng, gái có chồng trai có vợ cũng muốn gặp lại bạn cũ. Còn A Páo đến chợ vì điều khác.
Ấy là cửa hiệu đồ chơi mới mở ở thị trấn. Trong khi Li ngắm nghía mấy cái vòng đeo tay sặc sỡ ở gánh hàng rong thì mắt A Páo chạm phải tấm bảng hiệu vẽ mặt đứa con gái có mái tóc vàng xõa tung như gió. Nó chưa bao giờ thấy đứa con gái nào lạ như thế. Mắt xanh mây trời thị trấn, tóc như mặt trời thị trấn, chân A Páo bị hút đến cửa hiệu.
- Ô, chào khách quý!
Áo quần thế kia, mặt mũi thế kia, rõ ràng là người dưới xuôi. Vậy mà nói tiếng của bản thật sõi. A Páo nhoẻn cười :
- Mày bán gì thế?
- Cửa hiệu của tao có bán tất cả. Tôn Ngộ Không biến hóa khôn lường, thỏ đi hia, ngựa có cánh... tất tần tật.
A Páo cau mày không kịp hiểu. Chủ hiệu cười vang, vỗ vai thân mật :
- Mày mua một quả bóng là hợp nhất. Muốn trở thành cầu thủ không?
Cầu thủ thì A Páo hiểu. Hôm nọ đến nhà chủ tịch xã có cái ti vi, A Páo ngạc nhiên mãi khi thấy mấy mươi con người cao lớn cứ mãi tranh nhau quả bóng bé xíu. Bóng hẳn là đắt lắm! Không mua bóng đâu. A Páo nhìn quanh. Mọi thứ rực rỡ đến lóa mắt. Ô kìa, một đứa con gái giống hệt đứa trên tắm bảng, môi đỏ như hoa đào mùa xuân.
- Mày muốn mua búp bê cho em gái à?
A Páo lắc đầu :
- Không có em gái.
- Ô hô... - Chủ hiệu cười rồi kéo tấm kính tủ ra, nhấc con búp bê đặt vào tay A Páo, màu da trắng hồng của con búp bê nổi bật trên tay A Páo đen đúa. Nó rụt tay lại.
- Cầm lấy. Rẻ thôi mà.
- Bao nhiêu? - A Páo rụt rè hỏi, cảm thấy sờ sợ.
Chủ hiệu nói giá. Tai A Páo ù ù. Cả đời nó, cả đời Li miệt mài lên nương cũng không thể có được con búp bê này.
Nhưng ngắm thì không tốn tiền, A Páo hiểu vậy. Suốt tuần qua, đặt lưng xuống sàn là con búp bê hiện ra trong đôi mắt nhắm nghiền của A Páo. Trong giấc mơ con búp bê biết nói. Nó cười vang gọi “Ơ... A Páo!” Nó cùng A Páo lên nương, cùng xuống núi, cùng bương nước về, ống bương trên vai nó nhỏ tí như ống trúc khiến cả bản cười ồ. Li thêu cho nó cái váy mới, cả hai xúng xính đi chợ phiên.
Hôm nay A Páo sẽ tha hồ nhìn ngắm. Ngày càng nhiều khách qua lại dõi mắt vào cửa hiệu đồ chơi như nó. Người dưới xuôi lên đây làm ăn buôn bán có tiền vào hiệu mua hết thứ nọ đến thứ kia. Ô... đừng ai mua búp bê đó, để A Páo ngắm!
* * * * *
Bóng ngắn thế này là sắp đến nơi rồi. A Páo ngắt một cái lá bỏ vào miệng nhấm nhấm. Có tiếng người. Ồ, khách xuôi. Dạo này khách xuôi đến bản nhiều quá, khách xuôi đưa theo khách Tây. Khách xuôi chắc đã đến bản nhiều lần rồi mới biết con đường tắt này.
Khách xuôi nhìn A Páo, cất tiếng H’Mông thật sõi :
- Mày đi chợ phiên à?
A Páo gật đầu.
Khách xuôi líu lo gì đó với khách Tây rồi chạy đến kéo A Páo vào đứng chung với đoàn. Một người khác đưa vật gì đen đen lên mắt. Tách. À, cái này thì A Páo hiểu. Lần trước Li đi chợ phiên về mang theo mấy tấm ảnh chung với khách Tây, giống ơi là giống.
- Mày có cho tao ảnh không?
- Nếu cửa hiệu rửa kịp - Khách xuôi trả lời vội vàng rồi tiếp tục dẫn đoàn người đi. Những đôi giày trắng bê bết đất.
* * * * *
Con búp bê không còn trong tủ kính nữa. Đã có ai đó mua nó rồi. A Páo dựa lưng vào gốc pơ mu trước cửa hiệu, rồi nó tuột thân hình bệt xuống mặt đất đầy lá ẩm ướt. Ngồi mãi...
- Ngồi đó làm gì? Vào chợ không? - Một đứa con trai chai rượu lủng lẳng bên thắt lưng ngang qua rủ rê.
A Páo lắc đầu. Trong chợ con trai con gái hát đưa duyên với nhau, con trai con gái nắm tay nhau. A Páo không thích. Chưa thích. A Páo xuống chợ để ngắm con búp bê mắt xanh mây tóc mặt trời. Bản A Páo trên núi quanh năm mù sương.
Nhưng con búp bê mất rồi. Chỗ của con búp bê giờ là một con ngựa. A Páo không thích ngựa. Ngựa khách buôn thồ hàng qua bản rải phân đen kịt.
- Uống nhé? - Thằng con trai gõ vào chai rượu.
A Páo gật đầu.
Chai rượu cạn rất nhanh.
Tiếng trai gái hát đưa đẩy râm ran. Lác đác có vào cặp kéo nhau ra sau gốc cây, váy xòe áo chàm lấp ló. Nhưng tiếng hát vẫn còn đậm lắm. Mãi khuya người ta mới rủ nhau vào rừng.
A Páo nhướng mắt. Tiếng hát giống Li quá. Người ta nói phiên chợ trước có ba thằng con trai hát suốt đêm mà Li không chịu nắm tay ai cả. Li đâu rồi?
- A Páo ơi, chị mày được khách Tây cho tiền nhiều lắm nhé. Nó thích chụp ảnh với chị mày thôi.
A Páo mở to mắt. Li đang cười như hoa nở, vòng tai đong đưa đong đưa, cái váy nhiều nếp xếp đong đưa đong đưa.
- Đủ tiền mua búp bê cho mày rồi đấy A Páo à. Khách Tây nó tốt lắm nhé, chụp ảnh cho tiền nhiều. Đây này... - Li xòe tay vẫy những tờ giấy bạc xanh.
Chủ hiệu chạy đến:
- Phiên chợ sau lại có búp bê đẹp y như thế. A Páo đến nhé.
* * * * *
Khách lên bản, rồi chiều quay lại ngủ trong những ngôi nhà to đẹp tại thị trấn. Dần dần khách xin ngủ lại nhà sàn với dân bản. Có khách trò chuyện với trưởng bản và ghi chép cẩn thận. Có khách cười mãi cười mãi hai tay ra dấu huyên thuyên. Có khách đi lung tung khắp nơi quay phim chụp ảnh, lại mua nguyên con lợn to xắn tay áo lên cạo lông và mời dân bản đến uống rượu, rồi lại quay phim...
A Páo quen dần. Trưởng bản giải thích cặn kẽ rồi. Đây là cái du lịch xanh. Du lịch xanh giúp dân bản mình đỡ nghèo. Mà đúng thật. Có nhà đã có cái đài nghe tin tức, có cái thùng to đựng nước. Nhà A Páo cũng có con búp bê đấy thôi. Khách Tây còn tặng Li cái đồng hồ đeo tay áp sát tai nghe nó kêu tích tích tắc tắc. Mắt khách Tây lạ hơn mắt búp bê, một màu xanh có lửa.
* * * * *
Mùa mưa. Những phiên chợ vắng hắn. Khách cũng vắng. Con đường tắt cỏ mọc rậm rì. Cái đồng hồ trên tay Li phủ nước mờ câm tiếng tích tích tắc tắc. Bụng Li ngày một to ra.
- Ơ... A Páo! Gái bản đi chợ một mình khi về có đôi, chị Li mày đi một mình về một mình à?
Li lầm lũi lên nương. Gieo hạt xong, Li vào rừng chẻ tre về bện một tấm liếp dài. Một đêm mùa đông giá buốt, A Páo nghe tiếng khóc oe oe bên kia liếp.
Ô... Sao nó giống búp bê thế? Giống như hai đứa chui ra từ một bụng mẹ. Nhưng con bé này ngoác miệng kêu la lộ cả cuống họng đỏ lự, chân tay nó đạp loi nhoi.
A Páo vùng chạy khỏi nhà, chạy như điên trên con đường tắt, cỏ quất vào bắp chân ràn rạt.
Khi quay về, A Páo thấy nhà mình đông người quá. Đông như nhà trưởng bản có hội họp.
- A Páo ơi...
- A Páo à...
- Chị Li mày đẻ ra ma.
Thầy cúng nhìn chăm chăm vào đứa bé. Bây giờ văn minh rồi, nói đến ma quỷ là không được đâu. Thầy chắp tay đi lui đi tới lầm rầm... Cuối cùng thầy bảo A Páo bẻ nhiều cành cây cắm chung quanh nhà.
Li địu đứa bé vào rừng kiếm củi, cái cổ nó mềm oặt lắc qua lắc lại sau cái cổ gầy ngoẳng của Li.
A Páo muốn bế nó nằm im trên tay mình nhưng vừa chạm vào làn da trắng A Páo thấy nhờn nhợn.
- Mài than nấu nước tắm cho nó Li à.
Li khóc :
- Mày không thương nó sao?
- Không! - A Páo bập dao quắm vào thân cây.
- Nó ở trong bụng tao, nó chui từ bụng tao ra.
Ai chẳng biết nó ở trong bụng Li, nó chui từ bụng Li ra.
Đứa bé bò lổm ngổm khắp nhà. A Páo không muốn chạm tay vào cũng không được. Nó bò ra cầu thang khi Li đi bương nước chưa về. Rồi nó lại bò đến bếp, lửa nổ lép bép.
- Ngồi im!
Nó mở to đôi mắt màu mây trời thị trấn nhìn A Páo. A Páo rùng mình. Lâu lắm rồi A Páo không đi chợ phiên. Li cũng thế. Khách buôn thồ hàng trên lưng ngựa ngang nhà đổi muối đổi diêm lấy thóc lấy ngô. Biết đổi thế là đắt mà sao đôi chân vẫn không chịu xuống chợ. Lầm lũi lầm lũi mãi trên nương. Cái váy hoa bạc phếch Li không buồn thêu váy mới.
- Ơi A Páo... Gái bản đi chợ về có chồng theo về làm nương với. Chị Li mày đi nương một mình.
Đứa bé bò đến cạnh búp bê. Hồi mới mua về, Li thêu cho búp bê cái váy hoa rắt đẹp.
A Páo giật con búp bê ra khỏi tay đứa bé. Nó không dám khóc. Nó biết A Páo không thương. A Páo cởi cái váy thổ cẩm ra khỏi thân hình búp bê, vứt cái váy lên sào rồi túm tóc búp bê chạy thật nhanh. Sàn nhà rung rầm rập.
Li bương nước đang về tới, A Páo chạy sạt qua mặt Li như gió.
- Chuyện gì thế? - Ống bương trên vai Li trào nước ra ngoài.
A Páo dừng lại bên suối. Nó đưa lên cao rồi lấy hết sức bình sinh quật xuống. Con nước xoáy tròn.
Cứ thế mà trôi. Bập bà bập bềnh... bập bà bập bềnh theo những khúc quanh co. Mái tóc vàng bệt nước nhuộm màu bùn đất nhúm nhó nhưng đôi mắt cứ mở to tròn. Thường thì khi ngồi nó mới mở mắt, đặt nằm hai hàng mi cong vút khép lại. Còn bây giờ, có lẽ những cú va đập đã làm sao đó - Trong tư thế trôi trên dòng, đôi mắt cứ vậy, ngây thơ và biếc xanh.

 
Một giờ trưa, giờ vắng nhất trong ngày. Vài người xoay lưng vào nhà trước những cái máy loang loáng nhấp nháy, tiếng gõ lóc cóc như bầy chim tập nói.
Thư ông bác gửi ra hỏi có muốn vào Nam làm với bác không, Dụng nhận lời ngay. Hai năm lang thang ở các điểm dịch vụ Internet Hà Nội sau hai lần thi trượt đại học cho Dụng một số vốn kha khá về môn này. Bác nói cứ vừa làm vừa học thêm, không đại học nhưng nếu muốn thì vẫn có vô khối cái để học mà chẳng cần đi đâu xa, chỉ nhấp chuột... Vậy là Dụng khăn gói, một lần nữa, đi. Mẹ ứa nước mắt nhưng không nói gì, bà sợ những lời thương yêu của mình cản trở thằng con nhiều mơ mộng. Và một nỗi sợ khác... Miền Nam, nơi chồng bà đã từ lâu không thư về. Ông cậu húng hắng ho. Dụng rất hiểu tiếng ho húng hắng này. Ngày Dụng xách túi áo quần từ Hà Nội về với bộ dạng của kẻ chiến bại, cậu nói bằng giọng rất vui vẻ rằng quê mình từ nay khác gì thành phố, ủy ban huyện sắp được trang bị một dàn máy vi tính và tất nhiên phải tuyển mộ nhân viên tin học. Gì thì còn gọi là chứ nhân viên dính dáng đến tin học đương nhiên không phải dạng điếu đóm! Tên Dụng đã được ông chủ tịch huyện ghi vào quyển lịch treo tường văn phòng ủy ban.
Miền Nam, trong hình dung của Dụng là một thành phố khổng lồ không có tận cùng. Nơi mà tiền bạc như một cái hạt gieo xuống. Đứa em họ của Dụng vào Nam để bế em mà hai năm sau về đủ tiền mua một cái máy xay xát cho bố làm nghề những ngày nông nhàn, mua cái cối có gắn môtơ cho mẹ làm đậu phụ và cũng khỏi tốn tiền mua cái ăn cho lợn, phần em gái là một cái máy khâu đổi đời lầm lũi ruộng ao. Đó là chỉ bế em thôi đấy.
Vào miền Nam... Mẹ nói có khó khăn gì thì tìm bố. Dụng lắc đầu, nếu có gặp thì chỉ vì bố là bố, không phải để than van nhờ cậy. Mẹ cười buồn. Dụng đau lòng tự nhủ mình sẽ làm được cái gì đấy cho mẹ vui.
Chiếc xe màu mận chín leo lên mép vỉa hè. Người ngồi trên xe che khẩu trang kín mặt nhưng Dụng biết đó là cô. Lần thứ hai cô đến Dụng đã nhận ra ngay bởi mùi hương. Loài cỏ lúp xúp ven bờ làng, mùa đông nở hoa trắng như gạo tấm và thơm như gạo tám.
Mùi hương khiến Dụng chú ý đến cô một cách đặc biệt ngay lần đầu tiên cô đến. Nghiêng người sau vai cô để điều chỉnh một vài lệnh, bàn tay Dụng khựng lại, mái tóc cô làm Dụng xao xuyến đến mềm lòng. Không ngờ nhớ nhà đến thế!
Cô trở nên đặc biệt rất bỗng nhiên. Quá đặc biệt giữa những người khách thường xuyên đến đây. Màu áo cô mặc gợi nhớ mùa xuân phương Bắc, cô đến vào ngày mưa thì màn hình đối diện cô như có mặt trời chiếu sáng, màu áo khiến không gian quanh cô rạng rỡ và tràn đầy sức sống. Và màu áo gợi nhớ quá đi thôi khoảng thời gian ngắn ngủi ở Hà Nội. Lạ lùng là nỗi nhớ Hà Nội. Hay vì thị xã này nhỏ bé quá so với hình dung khiến Dụng không nguôi khát khao bay xa?
Dựng xe xong, cô gỡ khẩu trang và mỉm cười. Khi còn cái khẩu trang Dụng đã nhìn thấy ánh cười trong mắt cô rồi nhưng thích nhất vẫn là nụ cười tỏa khắp khuôn mặt. Cô thong thả bước vào, ngồi lên ghế rồi mới từ tốn nhấn cái nút ở góc màn hình. Trong khi chờ đợi, cô nhìn quanh bốn bức tường sơn màu vàng chanh có gắn tám cái quạt, khoảng cách giữa hai cái quạt là tờ giấy trắng in đậm dòng chữ “Xin quý khách tuyệt đối không được truy cập những trang web độc hại. Xin quí khách đừng tự ý xóa chương trình hoặc cài đặt...”. Dụng chẳng biết cô thấy gì thú vị đáng nhìn ngắm nhưng Dụng thích cách cô nhìn quanh như vậy với nụ cười đượm trên môi, như là cô đang nghĩ đến điều gì đó rất đỗi thanh tao. Đôi lúc Dụng thầm nghĩ nếu có quyền, mình sẽ treo trên tường vài bức tranh và cả hoa nữa.
Nếu mình có quyền... Cụm từ này thôi thúc Dụng ngồi vào máy bất cứ lúc nào có thể. Thế giới hiện ra mênh mông kỳ ảo. Cái thị xã Dụng đang dừng chân nhỏ bé làm sao.
Không ngờ miền Nam mà có cái thị xã bé xíu thế này, chục con đường chạy dọc và hơn chục con đường chạy ngang như ô bàn cờ, thế thôi. Cái phần miền Nam này chẳng giống lời đồn tiền bạc như một cái hạt gieo xuống. Giá mười hai nghìn đồng cho một giờ truy cập, các điểm dịch vụ mọc lên như nấm kéo giá xuống sáu nghìn đồng, rồi tụt xuống còn ba nghìn, nghĩa là năm mươi đồng cho một phút mà có nơi còn phải thêm dòng mời gọi thật to: “ba tặng một”.
Bây giờ nhiều người nghiêm túc thuê máy hơn. Mà cả nhí nhố thì cũng sành rồi, chẳng mấy khi gọi nhờ hướng dẫn nữa. Khách im lặng chat, im lặng đọc báo, im lặng tìm kiếm thông tin, thảng hoặc họ mới nhờ Dụng giúp cho một vài thao tác cần thiết, ví dụ như điều chỉnh phông chữ để đọc thông tin vừa download về... có nhiều thời gian hơn cho Dụng mày mò.
- Ừ rảnh rỗi thì tranh thủ mà nghiên cứu. Hay đấy - Rồi có khi vui vui, ông bác thêm - Mày mua vé số đi, trúng đủ tiền sang lại phòng máy này rồi tha hồ làm gì thì làm.
Dụng không mua vé số. Dụng mua bưu ảnh và cả cắt ảnh từ báo ra. Chuyện kể có cậu sinh viên lập trang web mua bán đồ cũ mà thành triệu phú. Dụng âm thầm lên kế hoạch làm một trang của mình - Quê Nhà - cho bao nhiêu người đang tha phương...
Thư ông cậu hỏi: “Con thấy thế nào? Liệu có lâu dài không? Ông chủ tịch huyện hỏi thăm con đấy, dàn máy đã mua về rồi... ”. Chưa có gì để trả lời với cậu là lâu dài nhưng Dụng bắt đầu tin ở mình hơn. Và tin cuộc đời nữa, cái cuộc đời sau khi tin đồn bố lấy vợ và hai lần thi trượt đã khiến Dụng lẩn tránh khổ sở.
Cuộc đời Dụng tin là những người khách đến đây, có người rành rẽ ngồi ngay vào máy và gõ phím giao tiếp với thế giới bao la một cách tự tin, có người bối rối chìa cho Dụng mẩu giấy ghi địa chỉ của con gái đang học tập bên kia bờ đại dương, giọng nói run như yêu cầu Dụng một điều quá quắt: “Cháu bấm hộ xem thế nào, nó thư cho bác là cứ đến dịch vụ in in gì đấy để nó nhìn thấy mặt bác một chút cho đỡ nhớ, mà bác cũng được nom thấy nó một tẹo. Tội nghiệp lắm cơ, em nó mùa hè tranh thủ ở lại làm việc kiếm tiền trang trải cho sang năm nên không về thăm nhà được”. Dụng hỏi một câu không liên quan đến máy tính: “Bác vào đây lâu chưa ạ?”. “Mới. Chị cả sinh em bé nên bác vào hộ việc nhà”. Dụng gần như phải ấn người đàn bà xuống ghế thì bà mới chịu ngồi, hai tay lóng ngóng không biết để đâu, còn hai chân thì ghì cái ghế cứ xoay xoay theo từng cử động. Và khi khuôn mặt đứa con gái hiện ra trên màn hình với nụ cười toét miệng chứng minh mình đang khỏe mạnh sống vui không có gì đáng lo thì bà hớn hở lay tay Dụng: “Thế nó có nom thấy bác không? Có à? Thế thì cháu làm sao cho nó cũng nom thấy bác cười tươi như thế nhá” - Bà quệt ống tay áo lau giọt nước trong veo ứa đuôi mắt - “Hôm nọ ông thợ ảnh bảo mặt bác nhìn nghiêng trông được hơn nhìn thẳng đấy”.
Bà không biết là chính bà, vâng, chính bà đã mở đường cho điều Dụng ấp ủ bấy lâu mà chưa biết bắt đầu từ đâu.
Trang web của Dụng có khuôn mặt người đàn bà tuổi năm mươi nhìn nghiêng với nụ cười chứa chan thương nhớ tỏa sáng từng nếp nhăn mong ngóng, tỏa sáng món tóc bên thái dương lất phất màu muối. Có không gian màu xanh ngắt của đại dương ngăn cách mà như bầu trời chờ đợi những cánh diều, sóng nhấp nhô như gió. Diều cá chép, diều rồng, diều xòe cánh phượng như miếng trầu têm... bọn trẻ chạy dọc trên cánh đồng hướng người ngược theo cơn gió như những con diều hình máy bay.
Và cô, tất nhiên.
Cô hiện diện bằng những gam màu lộng lẫy cùng hoa dã thảo lấm chấm khắp các trang như những vì sao xa.
Ông bác thắc mắc Dụng mua bưu ảnh làm gì nhiều thế, thêm rác báo vụn xả đầy nhà. Ông cầm một tấm lên, đeo kính vào rồi ồ: “Vườn đào Nhật Tân đây phải không?”, mắt ông chợt xa xăm: “Ngoài ấy mùa này vẫn còn nóng lắm nhỉ”.
Dụng nhìn ra đường, mùa khai giảng, những tà áo dài trắng. Quê Dụng nữ sinh đi học chưa được mặc áo dài. Nhưng Dụng tin có nhiều người, rất nhiều người phiêu bạt đó đây lưu giữ trong ký ức một dáng áo thướt tha bay.
Công trình của Dụng hoàn thành vào một ngày cuối năm, trời rét khiến ngón tay trỏ co cứng đờ. Hôm nay khách đông bất ngờ, hình như thời tiết khiến người ta nghĩ đến nhau nhiều hơn? Hay không khí giao mùa thôi thúc một sự chia sẻ.
Chiếc xe quen thuộc nghiêng bánh leo lên thềm, cô gỡ khẩu trang ra, nụ cười khiến màu hồng trên má cô càng thêm thắm hay vì màu đỏ của cái áo rất đẹp ửng rạng khuôn mặt?
Không còn máy trống, Dụng thoát chương trình mình đang làm rồi đứng lên nhường máy cho cô. Lẽ ra Dụng đã đi nơi khác ngay nhưng vì mùi hương... Dụng hít nhè nhẹ, hít thật sâu...
Mắt Dụng chạm phải sáu ký tự. Thay vì gõ password vào ô bên dưới thì cô đã gõ nhầm vào ô bên trên. Sáu ký tự hiện ra thật rõ ràng.
Cô vội xóa đi và hạ con trỏ xuống bên dưới rồi gõ lại.
Dụng chưa bao giờ có ý nghĩ này. Chưa bao giờ, thật vậy. Nhưng sáu ký tự cứ hiện ra trong trí nhớ khiến Dụng không cưỡng được nỗi tò mò muốn biết về cô. Chỉ một chút thôi. Lỗi tại cơn gió cuối năm cứ thổi tràn qua nỗi nhớ nhà...
Lá thư thứ nhất là thư của một đứa em trai đang học ở thành phố, Dụng chắc vậy vì lời lẽ trong thư kể lể cuộc sống sinh viên thành phố đắt đỏ quá và quyết tâm tiết kiệm bằng cách tết này không về quê. Và một lá thư khác cũng của một đứa em, hình như là con gái, đang học may cấp tốc để kịp xin việc trong xí nghiệp may hàng xuất khẩu. Thư kể tháng hai có đợt thi tuyển thợ tay nghề cao cho nên tết này không phụ may áo quần bình thường cho chủ được mà phải lo học may áo gió. Dòng rụt rè cuối thư “học cấp tốc giá đắt lắm chị ạ...”.
Dụng tưởng tượng thằng sinh viên xa nhà một mình nằm lại ký túc xá rộng thênh. Rồi hình dung đứa con gái cắm cúi bên bàn máy may. Hồi ở Hà Nội, Dụng ở trọ cùng xóm với công nhân may hàng bảo hộ. Ai cũng tranh thủ nhận hàng về làm thêm. Tối nào cũng thấy họ cặm cụi lộn nắp túi áo và măngsét tay. Dụng hỏi họ sao cứ mãi một kiểu như thế, câu trả lời thở dài “muốn may khác kiểu thì phải có tiền học nghề”.
Hai lá thư đầu khiến Dụng thấy cô đúng như mình hằng hình dung, giống hệt những người chị ở quê Dụng vào Nam tìm đường làm ăn kiếm tiền thay cha mẹ nuôi em ăn học, ít ra là một cái nghề. Nhưng lá thư thứ ba làm Dụng sững sờ. Của một người đàn ông. Thư trách móc số phận sao cho gặp nhau quá muộn màng, nồng nàn tỏ ý, nhắc lại những lần gặp gỡ và rồi... “neu em dong y, toi se ly di... chi can em noi dong y, em se co tat ca nhung gi em muon...”.
* * * * *
Lá thư thứ ba khiến nỗi đau âm ỉ về bố trào dậy. Bố, và một phụ nữ nghe nói rất trẻ và rất đẹp... Mẹ mất bố! Chị em Dụng mất bố!
Lá thư thứ ba khiến Dụng cay đắng. Dụng cắn răng nhận ra những gì đẹp nhất trên trang web của mình đều phảng phất bóng dáng cô! Bóng dáng của những thân quen... Những gam màu ấm mắt, những bông hoa như gạo tấm lung linh vì sao xa... Vô thức, Dụng nhấp ngón trỏ vào phím delete rồi chợt nhận ra mình đang làm gì, Dụng rụt tay lại, bật khóc. Khóc ngon lành. Khóc cho điều đẹp đẽ nhường vậy mà vỡ tan. Khóc cho sự mong manh của trái tim. Khóc cho một giấc mơ. Dụng mơ trang web của mình sẽ được nối dài thêm bởi những người xa xứ không nguôi lòng nhớ, những riêng tư sẽ được đồng cảm và chia sẻ, như một con sông đi qua mỗi làng quê được đặt cho một cái tên khác nhau nhưng đều có chung một cội nguồn.
Giấc mơ ấy không hề có chỗ cho những điều tồi tệ?
* * * * *
Tất niên, rượu thịt ê hề. Ông bác trên bàn tiệc cười khà ép khách ăn, ép khách uống chai này chưa cạn đã vội bật nắp chai kia, xuống nhà sau tặc lưỡi: “Ở đây mình phung phí thế này, còn quê thì...”.
Dụng trốn bàn tiệc đi ra đường. Nhớ nhà. Nỗi nhớ làm tăng nỗi buồn và nỗi buồn làm tăng nỗi nhớ. Cả hai nỗi cộng lại thêm chút men rượu tiệc tất niên khiến Dụng lâng lâng quay quắt. Tối qua ông bác tính toán lời lãi trong năm, đưa cho Dụng phần tiền công. Và hỏi Dụng đã nghiên cứu được gì. Dụng lảng trả lời như đã từng lẩn tránh.
Cảm giác lành lạnh là tất cả mọi người trên đường đều một nhà, mình mình là khách lạ! Đường phố đượm hương, hương nhang trầm, hương hoa, mùi bánh mứt... Dụng dừng lại bên một gốc đào, trong này trời ấm nên hoa nở sớm, rộ màu hồng đặc biệt của hoa Nhật Tân.
- Có hoa dã thảo không? - Dụng bật hỏi.
Người đàn ông bán hàng nhướng mắt trước cái tên lạ.
Ngay lúc đó, Dụng nhìn thấy cô trong restaurant bên kia đường. Khuôn mặt cô nhô bên trên khung cửa sổ bằng kính, mái tóc bới cao lộ ngấn cổ và cả khuôn ngực. Cái áo màu da cam nổi bật, cô đang rót bia vào cốc, quanh cái bàn có ba gã mặt mũi đỏ phừng đang cười.
Không ngạc nhiên khi nhìn thấy cô ở nơi này. Không ngạc nhiên. Thật thế. Chỉ cảm giác nhoi nhói rồi một ý nghĩ xuất hiện. Dụng thốt cười đanh lạnh. Ừ, tại sao không? Cô sẽ rót rượu cho Dụng! Chứ sao! Dụng ngạo nghễ đi vào quán. Các bàn chật ních.
Thấy Dụng đi một mình, bà chủ chẳng mặn mà. Dụng đấm tay xuống quầy. Thằng con trai chợt muốn gào thét.
Tất cả thực khách quay lại. Bà chủ quán vội mỉm cười kéo ghế. Dụng khệnh khạng ngồi xuống và gọi một chai rượu. Tên chai rượu khiến bà chủ quán nhướng mắt. Dụng rút mấy tờ giấy bạc ra đặt lên bàn. Một sự thỏa mãn không tả được khi thấy người ta biết sợ mình. Một nỗi khoái trá khi thấy mình có quyền như ai. Và hả hê, hả hê tột cùng khi bắt được kẻ trả giá cho nỗi niềm của mình. Dụng phẩy tay từ chối đứa con gái trẻ mặc váy ngắn đi về phía mình và xỉa ngón trỏ về phía cô ngoắc ngoắc...
Tất cả xảy ra rất nhanh, không kịp chớp mắt. Một trong ba gã đàn ông lao về phía Dụng và cú đấm như trời giáng...
* * * * *
Phòng máy không thể đóng cửa đợi đến lúc vết thương trên mặt Dụng lành hẳn. Dụng đi đi lại lại làm nhiệm vụ trong câm lặng. Bằng sự câm lặng, Dụng lẩn tránh tất cả như đã từng... Đôi khi quen tay, Dụng mở trang web của mình ra nhưng rồi ngay lập tức tắt phụt.
Nhưng người ta đâu thể lẩn tránh chính mình.
Thư mẹ hỏi ước mơ của Dụng đến đâu rồi. Dụng nhìn những con chữ vụng về của người không được học hành rồi nhìn vết sẹo của mình trong gương, trào nước mắt. Chắc mẹ nghĩ Dụng hư hỏng mất rồi.
Nhớ ngày ra đi chỉ mong làm được gì đó cho mẹ vui. Sao người ta luôn mong muốn làm những điều tốt đẹp mà cứ ngược lại? Chợt nhớ bố, có lẽ ngày khăn gói vào Nam tìm đường làm ăn bố cũng không ngờ bố làm cả nhà buồn đến thế. Lần đầu tiên Dụng nghĩ đến bố mà không oán giận, chỉ còn lại nỗi buồn sắc cạnh như một lưỡi dao.
Xếp lá thư lại, Dụng mở trang web của mình ra, nhấp chuột liên hồi...

 
- Sao mày không lên đó thử? Ở đó quanh năm giá buốt, người ta quanh năm mang giày.
Câu nói đẹp như một giấc mơ. Thao hay mơ. Không riêng gì nó mà hầu như đứa nào cũng mơ. Đứa mơ được ăn no, đứa mơ được mặc ấm, đứa mơ được giấc ngủ nguyên giấc... Thao mơ có một căn nhà, một căn nhà của riêng mình là điều tuyệt diệu nhất đời này.
- Giá buốt đến nỗi, cả đàn bà lẫn trẻ con đều mang giày.
“Cả đàn bà lẫn trẻ con đều mang giày”. Đẹp hơn giấc mơ rất nhiều. Đó là một cái gì có thể trở thành sự thật. Thao sẽ thức suốt đêm để đánh giày cho kịp sáng dậy đàn bà đi chợ, trẻ con đi học. Chà, ở đó chắc chẳng phải giành nhau từng đôi giày như ở thành phố này.
Vừa đưa bàn chài luồn lách thật kỹ những vết nhăn li ti trên lớp da, đôi giày này như cả năm chưa biết đến xi là gì, Thao vừa gióng tai nghe ông khách nói qua từng ngụm bia và nhai mực nướng. Ở đó bây giờ cũng nhộn nhịp lắm, lại rất dễ có một ngôi nhà của mình mà chẳng tốn mấy tiền. Núi đồi ngay giữa lòng phố xá, đào lõm vào chân đồi một khoảng vuông vức, vậy là mình có một miếng đất. Rừng sẵn, chặt cây chặt tre dựng lên một túp lều. Sau đôi ba năm làm lụng dành dụm, túp lều được thay bằng ván. Rồi chí thú làm ăn thế nào chẳng xây được cái nhà tươm tất.
Tim Thao nhói lại. Nó sẽ đào lõm một góc chân đồi. Một ngồi nhà của mình! Thao ngước nhìn ly bia sóng sánh vàng và khuôn mặt người đàn ông ửng đỏ. Rồi nó cúi xuống chà chà đánh đánh, đôi giày bóng đến nỗi soi được những ngón tay đang chuyển động mà nó vẫn lia bàn chải đều đều. Ngôi nhà rõ dần... rõ dần... hình dáng của cánh cửa lớn đằng trước và hai cửa sổ bên hông... Nó sẽ trồng một cây mít...
- Hôm nay thằng này đánh kỹ quá ta.
Người đàn ông xỏ chân vào giày, đứng lên. Thao rụt rè buột miệng :
- Chú... ở đó... thật vậy hả chú?
- A ha... Nghe khoái rồi hả? Thật hay không cứ nhìn đôi giày tao thì biết. Đi công tác ở đó mười ngày, tìm mỏi mắt không ra một đứa đánh giày.
* * * * *
Không một đối thủ cạnh tranh nhưng Thao vẫn rất cẩn thận. Có một điều người đàn ông kia nói không đúng là trẻ con cũng mang giày nhưng không phải giày da. Nhưng lượng khách người lớn cũng đủ cho nó không ngơi tay, thu nhập đủ cho nó chịu được cái lạnh căm căm, rét buốt nhoi nhói thịt da. Thỉnh thoảng Thao nhớ thành phố, nhớ tiếng ồn ào và ánh đèn nhấp nháy ngày đêm. Nhưng nỗi nhớ không mạnh bằng giấc mơ. Đêm, lạnh không ngủ được, Thao thao thức nghĩ đến giấc mơ của mình.
Thêm một điều người đàn ông kia nói không đúng là không thể một thân một mình mà đào lõm chân núi được. Nhìn người ta cả gia đình kẻ xà beng, người bới đào, kẻ cuốc người xúc... Thao biết mình chẳng thể.
Không tự xắn được thì cố gắng làm để dành tiền thuê người làm. Nghĩ đến lúc mình có tiền “thuê” người khác, Thao thấy lòng lâng lâng. Ước mơ ngày càng rõ hơn trong Thao. Nó mơ thấy một con đường quen thuộc ngày ngày nó đi về ngôi nhà của mình, cây mít giờ đã có trái! Trời ơi mùi thơm... chỉ có điều là ngôi nhà thì ở đây, nơi nó đến một mình, nhưng sáng sáng mở cửa ra nó lại thấy những đứa bạn mái hiên thanh phố đi ngang qua nhìn vào!...
Ngày qua ngày, trên những con đường loanh quanh và trong quán xá, ngồi lom khom dưới đất vừa đánh giày vừa nhìn những bàn chân chờ đợi. Đêm qua đêm, giữa phòng trọ vách đất và vách thưng bằng cót, ước mơ nung nấu và ý nghĩ lan man giúp Thao qua được những trận lạnh thấu xương. Nó lắng nghe tiếng ho từ phòng bên cạnh và rồi cũng khúc khắc ho. Hôm qua đánh giày ở quán phở trước cổng bệnh viện nghe nói dạo này nhiều người bị sưng phổi lắm.
Khi thấy một thằng nhóc với cái thùng đánh giày giống hệt mình đi trên đường, Thao ngạc nhiên quá đỗi. Ngày đó nó cắm cúi làm đến quên ăn, chừng như những đôi giày sắp chạy về phía thằng nhóc kia và biến mất. Tối, về đến chỗ trọ, Thao ngạc nhiên hơn khi thấy thằng nhóc kia đang ăn, mà là ngồi ăn với gia đình bà chủ. Vừa thấy nó bà chủ chỉ tay :
- Kia!
Thằng nhóc cười toe :
- Xin chào người anh em!
Câu chào làm Thao buồn cười, gì mà kiểu cách quá. Ăn xong thằng nhóc vào phòng Thao. Hóa ra nó cũng trọ ở đây.
- Cậu ăn cơm chợ à? Mẹ tớ nói nhờ bà chủ nấu cơm luôn rồi mình trả tiền. Tính ra rẻ hơn mà cũng tốt hơn cơm hàng cháo chợ. Khiếp, lạnh gì mà lạnh quá thể. Buồn cười, lúc mẹ tớ nhét cái áo bông vào túi, tớ cứ muốn bỏ ra, mẹ tớ phát khóc tớ mới chịu mang theo. Cứ tưởng nặng túi mà thôi, ai ngờ ấm thật...
Cái áo trên người thằng nhóc quả là dày, Thao liếc ngang, nhìn nó tròn quay như trái banh.
- Mẹ tớ sợ tớ đi xa thì khổ nên lo lắng đủ thứ, hóa ra đi thế này tớ lại sướng. Ở nhà giờ này tớ phải phụ bố tớ xay xát. Còn mẹ tớ thì luôn công việc đến tận khuya, mà lại dậy sớm nhất nhà. Còn các em tớ còn phải học. Trước, tớ cũng học...
Thao hình dung mấy anh em thằng nhóc cắm cúi trên bàn, giấy vở sột soạt. Điều này thì Thao cũng có. Hồi đó, Thao có đến Thành Đoàn học lớp tình thương. Hồi đó, Thao lấy túi nilon gói cuốn vở lại xếp dưới cùng hộp đồ nghề, bên trên cẩn thận lót một tấm nilon nữa rồi mới tới bàn chải với mấy hộp xi. Vậy mà nó cũng quăn queo rồi rách hồi nào không hay.
Cái chuyện học bài thì Thao biết, nhưng những chuyện khác... Thao không biết. Thao không có.
Không có ai tính toán tốt xấu rồi biểu Thao nên ăn cơm với bà chủ. Thao cứ ngày nào tiền nhiều thì ăn quán ngon, tiền ít thì cơm bụi. Không có ai nhét cái áo bông dày cộm vào túi bắt Thao phải đem theo. Trước khi lên đây, nghe nói lạnh lắm, Thao tìm hàng đồ cũ tự mua lấy.
- Tớ đã mượn địa chỉ nhà bà chủ để nhà tớ gửi thư lên. Ở đây chỉ có hai đứa đánh giầy, lỡ họ tưởng lầm là thư của cậu thì cầm cho tớ nhé.
Thằng nhóc vừa nói vừa đi ra cửa, vai áo bông to xù quệt vào vách cót kêu sột soạt.
Thao trằn trọc, không phải vì từ nay đã có đối thủ. Điều đó bỗng không còn quan trọng nữa... “Tớ chỉ đi đánh giày những ngày nông nhàn, hết mùa rét tớ về quê...”
Căn nhà trong giấc mơ của Thao chợt trở nên vắng vẻ. Nhà của Thao chỉ có hai cửa lớn đằng trước, hai cửa sổ bên hông và một cây mít. Chỉ vậy thôi. Căn nhà không có ông bố nghiêm khắc như bố thằng nhóc, không có bà mẹ bận rộn như mẹ thằng nhóc, không có đứa em nào chơi ô quan trên sân hay láu táu đào khoai về lùi bếp chưa chín đã ăn, lọ lem đầy mặt. Và không ai viết thư cho ai.
Sáng ra Thao thấy thằng nhóc xì xụp ăn gì đó bốc khói nghi ngút bên cạnh bà chủ. Nhìn thấy Thao, nó co vai :
- Rét nhỉ!
Cái áo bông dày cộm vậy mà còn than thở! Thao không nói gì, lẳng lặng xách thùng đồ nghề bước đi. Vẫn những con đường loanh quanh, vẫn đồi núi nhấp nhô, vẫn hàng quán và những đôi giày màu nâu bóng và màu đen tuyền, lời khen “Chà thằng bé này đánh kỹ thật”, và vẫn thỉnh thoảng được mời một cốc nước trà đặc đến tê điếng đầu lưỡi. Nhưng sao hôm nay Thao thấy buồn buồn. Trưa, ngồi ở quán cơm, Thao ăn không thấy ngon, cũng chẳng biết mình đang no hay đói. Nó nghĩ đến thằng nhóc với một chút tị nạnh “chắc giờ này đang ăn cơm với bà chủ”.
Chút tị nạnh ngày càng phình to trong Thao. Thằng nhóc tối nào cũng qua phòng Thao líu lo kể chuyện nhà cho đến khi mỏi miệng mới thôi. Nó không biết Thao lắng nghe với bao bực bội trong lòng. Thao không bực vì mất khách. Nó đánh giày không ngon bằng Thao, nhiều người nhận xét vậy. Còn phải nói, đứa chuyên nghiệp, đứa chỉ vào những ngày nông nhàn. Nó không làm Thao mất khách mà nó chỉ làm Thao mất ngủ.
Con trai gì mà nói nhiều quá. Nhưng lạ một điều là Thao vừa bực bội vừa muốn nghe. Hồi Thao mới tới đây, mỗi lần nó bước chân ra ngoài đi tiểu là bà chủ nhìn theo cho đến khi nó về lại phòng mới thôi. Có đâu như thằng này, đi lung tung mà chẳng sao hết. Chắc là bố mẹ nó gửi gắm. Thư nào bố nó cũng kèm theo vài dòng thăm hỏi bà chủ. Làm như không có lời thăm hỏi đó thì người ta không khỏe mạnh được vậy.
Mỗi lần nhận thư, thằng nhóc lại mang qua phòng Thao đọc đi đọc lại. “Thư này là mẹ tớ đọc cho thằng Tý viết, chữ của nó nhìn biết ngay, như cua bò lổm ngổm”. Còn thư kia thì... “Bố tớ đọc cho bé viết, chữ nó to như gà mái...”.
Những líu lo của thằng nhóc khiến căn nhà trong giấc mơ của Thao bị xô lệch. Vẫn hai cửa lớn, hai cửa sổ và cây mít trước sân. Nhưng...
- Sao không thấy cậu có thư? - Thằng nhóc bật hỏi.
- Sao không có. - Thao bật trả lời, tim bỗng đập thình thịch.
- Cậu mượn địa chỉ chỗ khác à?
- Ừ.
Thao tái mặt sợ thằng nhóc hỏi tới nữa, nhưng không, thằng nhóc đã nhớ qua chuyện khác :
- Hôm nay có nhà kia gọi tớ vào. Úi dà, con chó cứ sủa vang khi thấy tớ cầm giày của chủ nó. Khôn hệt con Mực nhà tớ, ai mà thập thò ấy à...
Hết bố tớ, đến mẹ tớ, rồi cu Tý nhà tớ, con bé em tớ, bây giờ đến con Mực nhà tớ... Thao kéo chăn bông trùm kín đầu :
- Buồn ngủ quá!
Thằng nhóc chưng hửng rời phòng.
* * * * *
Bẵng đi mấy ngày không thấy thằng nhóc qua, Thao lắng tìm giọng nói của nó giữa bao tiếng động vọng qua vách cót. Không gì cả. Thao đến phòng thằng nhóc, nhưng đứng trước cánh cửa đóng kín Thao lại bước lùi. Thêm ánh mắt bà chủ nghi ngại dõi theo từng bước chân đi, Thao thấy buồn buồn. Rồi Thao nghe bố thằng nhóc bị đau ốm sao đó nên nó đã về quê làm xay xát thay cho bố nó.
Dạo này trời không còn lạnh quá nữa. Xuất hiện trên đường là những đôi giày hở chân và dép kiểu, cả dép nhựa. Những khuôn mặt tươi cười nói với nhau sắp qua mùa đông tháng giá. “Quanh năm giá buốt, người ta quanh năm mang giày” - Vậy là thêm một điều người đàn ông kia nói không đúng. Những vuông đất quanh chân đồi mới ngày nào thấy đào đào xúc xúc giờ đã mọc lên những căn nhà, chiều chiều ngang qua Thao thấy khói bay lên từ mái sau.
Và Thao biết giấc mơ của mình xa xôi lắm.

 
Tòa: “Chị có công nhận mình ngoại tình không?”
Người vợ: “Không”.
Im lặng.
Người vợ: “Tôi công nhận mình phụ tình”.
Gia đình chị kịch liệt phản đối cuộc hôn nhân vì anh đã có một đời vợ mà lý do chia tay chỉ là anh không có con. Nhưng chị khăng khăng, gia đình đành chịu.
Chị về với anh, về với ngôi nhà nhỏ xinh xắn nằm không xa phố lắm. Sáng sáng anh đưa chị đi làm rồi mới đến cơ quan, trưa anh đến đón chị, ghé chợ mua thức ăn. Chiều cũng vậy. Buổi tối, nếu chị thích, anh đưa chị đi xem phim và ăn tối ở quán có tiếng ngon nhất thị xã. Không thì ở nhà, tủ lạnh lúc nào cũng đầy trái cây, tivi đầy ắp chương trình hay...
Đến một lúc chị nhận ra cuộc sống êm đềm của mình sao mà lặng lẽ. Bên bàn ăn luôn chỉ là hai người. Trong phòng ngủ luôn chỉ là hai người. Trước tivi luôn chỉ là hai người.
Có khi vừa bật tivi lên gặp ngay chương trình Những Bông Hoa Nhỏ chị nhấn nút tắt phụt. Căn nhà xinh xắn gọn gàng nhưng thiếu cái gì đó làm nên sức sống. Nhất là ngày Tết. Ngày Tết người ta chở con đến chúc mừng, nhận tiền lì xì, những đứa bé ríu rít chào.
Ngôi nhà nhỏ trở nên rộng mênh mông. Thời gian trở nên dằng dặc. Không có đứa bé nào khóc để chị bận rộn với việc dỗ dành. Không có đứa bé nào bày đồ chơi bừa bãi cho chị dọn dẹp. Không có đứa bé nào vòi vĩnh cho chị chiều chuộng. Không có đứa bé nào cho chị đan mũ vớ mùa đông...
Chị đi ngang qua gian hàng bán đồ chơi trẻ con, lòng trống rỗng. Ngang qua trường mầm non vang tiếng léo nhéo, lòng trống rỗng. Nền nhà sạch như chưa bao giờ dơ, đồ đạc gọn gàng như không hề có ai sử dụng. Những con búp bê trong tủ kính mở to đôi mắt trong veo nhìn chị, một kiểu nhìn không đổi từ bao năm nay, những con búp bê chưa bao giờ biết nói... Ngôi nhà im lặng buồn tênh.
Khi anh đưa cho chị một món tiền, chị nghĩ những đồng tiền này dành dụm để cho ai? Người ta lao vào kiếm sống làm gì khi mà chẳng có ai để gởi gắm ước mơ?
Chị bắt đầu tự hỏi tại sao mình lại lấy anh? Thoáng trong lòng một chút nuối tiếc mơ hồ. Rồi chị nhăn mặt khi anh giở tờ báo sột soạt che mất ánh đèn. Chị nhăn mặt khi anh hút thuốc và chị cố ý ho sặc sụa. Chị nhăn mặt khi anh vô ý treo cái áo của anh bên trên làm nhàu áo chị. Chị nhăn mặt khi anh uống nước xong quên úp ly...
Rồi trước thái độ trầm tĩnh chịu đựng của anh, chị lại thấy ân hận. Anh là một người chồng tốt. Trong khi bạn bè chị luôn phàn nàn về ông chồng hay đi nhậu, ông chồng có tính trăng hoa, ông chồng chỉ biết lao vào công việc quên cả vợ con, ông chồng thích chơi trò xổ số... thì chị chẳng kiếm đâu ra được khuyết điểm của chồng mình. Khuyết điểm lớn nhất lại thuộc về ý Trời.
Thấy mình vô lý chị lại ân cần chăm sóc anh, lại cùng anh đi ra đường, một cái cớ nào đó để người ta nhìn thấy vợ vợ chồng chồng, đi xem phim chẳng hạn. Ngồi sau xe chị áp má vào vai anh và muốn bạn bè biết anh đang hạnh phúc.
Nhưng cái hạnh phúc đó mong manh làm sao. Chị quanh quẩn trong nhà suốt những buổi trưa rỗng tênh và những buổi tối lỏng lẻo mong ngày mai đến sớm, công việc may ra có thể lấp đầy. Mà không. Ở cơ quan, bạn bè của chị hào hứng kể về những đứa con. “Hôm nay nó mọc thêm hai cái răng”. “Trời ơi, nó té từ trên giường xuống may mà không sao...” “Nó biết nói tiếng khó phát âm là ngoại ơi rồi đó...” Hoặc một lời thở than “Sao nó đau hoài, nay nóng mãi lạnh, chán ghê”...
Ngày mai rồi cũng giống hôm nay thôi. Những khoảng lặng im trống trải.
- Em có muốn xin một đứa con không?
Một buổi tối anh hỏi chị, giọng nhẹ nhàng, đượm buồn và mệt mỏi. Chị chợt nhận ra anh không khác gì chị. Chị úp mặt vào ngực anh, nghẹn khóc :
- Không. Không sao. Anh đừng nghĩ ngợi gì.
- Em không cần giấu diếm hoặc an ủi anh. Anh hiểu mà. Anh biết em buồn. Hay là...
Anh ngập ngừng, thở dài. Chị hốt hoảng sợ anh thốt ra thành lời :
- Không! Không bao giờ! Anh đừng nói vậy.
Anh xúc động ôm chị vào lòng. Vòng tay anh vẫn mạnh mẽ như ngày đầu nhưng không đủ sức gợi lên trong chị nỗi khát khao gắn bó. Chị chẳng còn hy vọng với một tình yêu mãnh liệt thì người ta có thể sinh ra ít nhất là một đứa con, bất chấp ý Trời.
Nhưng dù sao chị cũng vẫn yêu anh! Xen lẫn trong tình yêu đang chao đảo là ý thức về trách nhiệm, bổn phận, đạo lý. Chị lại vui vẻ với anh. Chị thản nhiên lướt mắt qua những đứa bé, giấu kín nỗi thèm muốn, thản nhiên khen “Con bé dễ thương quá!”.
Chị lại đi chợ mua những món ăn anh ưa thích, mua hoa về chưng phòng khách. Chị lại dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ gọn gàng như lúc nào cũng sẵn sàng đón bạn bè đến chơi.
Rồi đến khi nền nhà sáng bóng lên như gương thì chị lại nghĩ đến một đứa bé bụ bẫm đang ngồi bệt giữa nhà, quanh nó là là những món đồ chơi nhiều màu sắc...
Mình sẽ có con!
Ý nghĩ nung nấu trong lòng chị và chị biết đó là có tội.
Chắc anh sẽ tha thứ cho mình! Chị tự nhủ. Ngày ngày chị kín đáo dò xét chồng. Anh sẽ ra sao nếu biết ý định của mình? Chị rùng mình nghĩ đến điều xấu nhất. Hoặc là chồng! Hoặc là con! Chị chẳng bao giờ có được cả hai như những phụ nữ bình thường khác, chị cắn răng nuốt nước mắt nhìn quanh nơi mình đang sống. Đồ đạc tiện nghi, sáng bóng và trật tự đến lạnh lẽo. Tiếng giày của anh và tiếng guốc của chị không đủ sức gõ vào nỗi lặng thinh.
Dẫu cho ngày mai ra sao thì cũng đành.
- Em có thai. - Chị thu hết can đảm nói thật nhanh.
- Anh biết! - Tờ báo trên tay anh run run. Anh không hạ nó xuống hoặc xé toạc làm đôi.
Chị nhón người lên để có thể nhìn rõ khuôn mặt anh sau tờ báo. Gò má anh giật giật.
Chị dựa lưng vào tường, khóc :
- Em có lỗi nhưng không phải em phụ anh.
- ...
- Em chỉ muốn có một đứa con thôi.
- Anh biết.
- Giờ anh muốn tính sao em cũng chịu. - Chị khóc nức nở.
- Tính sao là sao? - Anh hạ tờ báo xuống - Em có thai thì phải nghỉ ngơi, ăn uống bổ dưỡng.
- Anh đừng giận em. - Chị quỳ xuống trước mặt chồng.
Anh không nâng chị dậy cũng chẳng hất chị ra. Anh cau mày nhìn chị, đôi mắt chứa đầy ngạc nhiên như muốn hỏi vì cái gì mà chị lại hạ mình đến vậy, hạ mình trao thân cho kẻ khác rồi về quỳ xuống?
Anh quay lưng bước vào phòng.
Chị ôm mặt nhìn theo chồng qua kẽ ngón tay, lòng đau đớn. Vì cái gì? Vì ai? Chị có lỗi nhưng vì đâu? Khinh bỉ chị đến vậy sao?
Bạn bè trong cơ quan bắt đầu trêu chọc chị. Ác ý có, thông cảm có... Chị đã lường trước điều này nên đã chuẩn bị để đương đầu. Chị luôn mỉm cười khi có ai nói gần xa và khi nghe câu nào quá ác chị vẫn mỉm cười dù mặt mũi nóng rân. Và chị nghĩ đến chồng. Chắc anh cũng đang bị bạn bè trêu chọc như vậy, mà anh lại là đàn ông. Chị thấy thương anh đến quặn lòng.
Rồi chị gạt mọi chuyện qua một bên, gạt cả anh qua một bên. Chị mua vải về may những cái áo bé tí, mua len đan mũ vớ, mua khăn lông tã lót... Chị lẳng lặng đi chợ một mình, một mình nghĩ về con và một mình ấp ủ ao ước. Nếu là con trai, tên nó là Bình, nếu con gái, là Yên. Và... ước gì là sinh đôi!
- Em khiêng cái nôi về nhà bằng cách nào? - Anh nói khi thấy cái nôi màu hồng đặt giữa nhà.
- Em đi xe thồ. - Chị đáp nhỏ.
- Lần sau, muốn đi đâu, muốn chở cái gì... nói anh chở đi.
Chị len lén nhìn anh, muốn tìm trên khuôn mặt anh chút biểu lộ yêu, giận, buồn, thương... Nhưng cũng như những buổi tối khác, anh giấu mặt sau tờ báo mở rộng.
Chị lẳng lặng đơm tiếp hột nút vào mấy cái áo nhỏ tí. Người ta nói có thai mà buồn thì sinh con ra rất xấu. Chị cố quên chồng và nghĩ tới mặt trời, ngắm cảnh đẹp trên tấm lịch treo tường, nhớ đến những kỷ niệm vui thời con gái.
* * * * *
Giờ thì chị cũng góp chuyện rôm rả với bạn bè “Nó biết mầm mầm đòi ăn rồi”. “Nó mọc được sáu cái răng rồi. Hôm nay nó gặm hết một củ cà rốt”. “Sao nó không chịu ăn nho?”. “Ban ngày nó chơi nhưng đến tối nó lại hâm hấp nóng”...
- Nó giống ai, giống ba hay giống má?
Câu hỏi chẳng biết do thói quen hay ác ý vang lên làm trái tim chị thắt lại. Chắc bạn bè cũng hỏi anh như vậy. Nỗi oán trách chồng chợt vơi đi.
Chị tiếp tục kiên nhẫn với sự xa cách lạnh lùng một cách lịch sự của chồng. Những người mẹ khác thường càu nhàu bắt chồng phải chia sẻ nỗi khổ với con cái, chị thì không. Nửa đêm chị rón rén trở mình thay quần con tè ướt, thay khăn đắp lại mền cho con sợ tiếng khóc làm chồng mất ngủ. Nó làm rơi cái ly, chị quét dọn thật kỹ, sợ nó dẫm mảnh thủy tinh vỡ và sợ cho cả chân chồng. Đến bữa, chị bế con ra xa để anh yên tĩnh vừa ăn vừa đọc báo. Mỗi khi anh mở tủ, chị hồi hộp đợi anh hỏi tiền sao hết nhanh vậy... Nhưng anh chẳng bao giờ hỏi để chị được giải thích.
Còn thằng bé, nó đâu cần biết tại sao. Chị càng gìn giữ, nó càng cố nhoài người ra khỏi vòng tay chị. Mỗi ngày qua, nó cao thêm một tí và đến một ngày nó với tay lên bàn kéo tờ báo của anh xuống xé roẹt roẹt cười thích thú. Nó xách một chiếc dép của anh quăng ra đường. Nó ngồi lên cái mũ của anh. Anh đi làm về nó chạy ra vẫy tay, nó níu ống quần anh đòi bồng và nó lăn ra khóc nếu anh không cúi xuống với nó... Mỗi lần như vậy chị vội chạy tới bồng con lên lảng xa.
- Sao em cứ... Hãy để yên nó với anh! - Chồng chị chợt nói. Và chị đặt nó xuống cạnh anh.
Nó thò tay vào túi áo anh và moi tất cả những gì nó thấy - Cái hộp quẹt, tờ giấy, cái chìa khóa... Gặm thử thấy không ăn được, nó quăng tất cả ra nền nhà và cắn vào vai anh hét lên “măm măm”. Chị nghe tiếng anh bật cười và nước mắt chị ứa ra.
Càng lớn, thằng bé càng làm nhiều trò khỉ và chị sung sướng khi thấy anh hay nhìn nó. Có khi anh bồng nó ra đứng trước sân và trêu chọc gì đó khiến thằng bé cười khanh khách. Chị cười thầm khi anh mua về cho nó khối vuông rubic. Trời ạ, nó mới hơn bốn tuổi.
Vút qua. Đã đến ngày thằng bé vào lớp một.
Nó đi học mà giống như chính vợ chồng chị đi học. Ai cũng nhấp nhỏm theo số điểm hàng ngày của nó. Sáu điểm, rồi năm, rồi lên bảy, tụt xuống năm lại và vọt lên chín điểm...
- Bình được mười điểm ba chở đi ăn kem. - Anh hứa với nó.
Thằng bé bậm môi nhìn điểm chín cong cong trên trang vở. Rồi ngày kia, vừa thấy vợ chồng chị đến đón trước cổng trường, nó hét lên :
- Mười điểm toán!
- Con của mẹ giỏi quá!
Chị hôn lên tóc con và sau lưng chị một giọng nói vang lên :
- Thằng nhỏ chắc giống ba?
Chị tái mặt quay lại. Một người phụ nữ xa lạ cũng đợi đón con đang mỉm cười chia sẻ niềm vui mười điểm của mẹ con chị. Tim chị đập thình thịch :
- Sao chị biết nó giống ba?
- Thì... Tôi không thấy nó giống chị, tôi đoán vậy thôi. Cháu học giỏi lắm phải không chị?
Chị không gật đầu nổi, cổ chị cứng đờ. Chồng chị ngồi yên lặng trên xe, mắt anh đăm đăm nhìn thằng bé. Nó reo lớn :
- Ba ơi, đi ăn kem. Ba hứa rồi đó.
Ly kem của thằng bé chẳng những hết sạch mà nó còn le lưỡi liếm như lau. Còn hai ly kem kia chảy tan thành nước.
- Anh ăn kem đi kìa! - Chị gượng cười.
Không nhìn chị, anh nhìn thằng bé :
- Con ăn nữa không?
- Dạ nữa! -Thằng bé gật ngay lập tức.
Nó nhâm nhi ly thứ hai chậm hơn ly thứ nhất. Anh kéo ghế đến gần chị :
- Em có thấy nó giống ba không?
Chị chết trân trên ghế. Cái quạt trần quay vù vù bên trên khiến chị lạnh thêm.
- Anh không muốn nhắc lại chuyện đó - Giọng anh cắn lại giữa hai hàm răng - Anh chỉ muốn biết... ba nó có phải là một người đàng hoàng không?
Chị cúi đầu chua chát. Anh đã im lặng suốt bảy năm trời và bây giờ anh bắt đầu phán xét. Người đàng hoàng? Người đàng hoàng không bao giờ ăn nằm với vợ người khác! Và cả chị, người vợ đàng hoàng không bao giờ trao thân cho người đàn ông khác!
Chị cay đắng nhìn anh, biết rằng đã đi đến mức tận cùng của giới hạn. Thôi được, nếu cuộc sống không cho chị cả hai, dù có ray rứt triền miên thì chị phải chọn một vậy. Sự phán quyết thuộc về anh dù lỗi lầm không hoàn toàn do chị. Chị ngẩng đầu, nhìn thẳng vào mắt anh, sẵn sàng đối đầu :
- Làm sao biết được người ta có đàng hoàng không? Ngay em đây, anh có thể nói em đàng hoàng không?
Anh ngạc nhiên nhìn chị. Chị thở hắt ra :
- Anh đừng dằn vặt em bằng sự im lặng nửa vời của anh nữa. Nếu anh muốn, em và cu Bình sẽ đi.
- Đi đâu? - Anh hỏi chậm rãi. Hình như anh muốn hiểu chị hơn là muốn biết nơi chị định đến.
- Em chưa biết, nhưng thế nào cũng tìm ra được một chỗ.
Chị đáp nhanh, liều lĩnh và bất cần. Cái điều chị cần thì chẳng thể nào có được. Đạo lý! Tình yêu! Đạo lý hẳn là không chấp nhận chị. Còn tình yêu thì đã héo hắt từ lâu. Mà chắc gì đã là tình yêu? Có lẽ anh cần có chị chỉ để lấp đầy năm tháng. Xét cho cùng thì cố níu kéo một hạnh phúc đã rạn nứt để làm gì? Thể diện ư? Không, từ ngày có con, chị đã biết phẩy tay vào dư luận rồi. Vậy thì vì cái gì. Vì cái gì mà chị và anh cứ phải đối diện nhau qua một khoảng cách suốt bao năm dài?
Chị đứng lên, lạnh lùng :
- Anh trả tiền đi, mình về, chiều rồi.
* * * * *
Khi anh đi làm về thì chị xếp xong áo quần vào va-li và đang nhét đồ chơi của cu Bình vào một cái giỏ lớn.
- Em đi thật à?
Chị cắn chặt môi. Người đàn ông này thật tàn nhẫn và vô tâm. Chị chợt nhận ra giữa họ chưa hề có chia sẻ. Họ đã ăn cùng, ngủ cùng, trò chuyện cùng nhưng không cùng chia sẻ. Cả niềm vui lẫn nỗi đau.
- Anh thấy đó.
- Cu Bình đâu?
- Ngủ. Sắp xếp xong em sẽ thức nó dậy. - Chị nói nhanh, tay tiếp tục gói những đôi giày của con lại. Chị sắm sửa cho nó nhiều quá và bây giờ thì mọi thứ ngổn ngang. Những cái giỏ phình to ra, còn căn phòng thì trống dần.
Chị nuốt cơn nghẹn ngào dâng lên cổ :
- Còn cái nôi và bộ bàn ghế học của nó cồng kềnh quá không đem theo được, anh muốn cho ai thì cho hoặc chẻ vụn ra làm củi.
- Em định đi xa lắm à? - Anh nhìn chị chăm chú, môi anh run run.
- Xa. Rất xa - Chị lau nước mắt. Suốt đêm qua chị đã nghĩ không nên nói, không thèm nói một lời, nhưng bây giờ lời lẽ tự nó cứ chảy ra - Em sẽ đưa nó đến một nơi chẳng có ai biết về anh, chẳng ai biết về em. Ở đó, con của em sẽ được bình thường như bao đứa trẻ khác. Và em cũng yên thân.
- Bắt đầu cuộc sống ở một nơi ở mới không phải là dễ dàng. - Anh nói thật chậm.
- Em biết là rất khó khăn. - Chị ghìm tiếng nấc.
Vai anh nảy lên. Chị lắc mạnh đầu. Cho đến giây phút này mà anh cũng vẫn vậy, anh vẫn lẩn tránh điều cần nói nhất. Vậy mà... ngày trước chị đã yêu anh biết bao.
- Anh không hiểu nổi tại sao em có thể từ bỏ tất cả chỉ vì... - Anh nói khe khẽ - Em thật khác ngày trước...
- Ngày trước em chỉ là một cô gái, bây giờ em là mẹ - Chị đưa tay gạt nước mắt - Anh không là cha nên anh không hiểu được đâu. Xin lỗi, em chỉ muốn nói...
- Nói gì?
- Anh vẫn là anh. Anh chưa bao giờ vì ai mà...
Giọng anh cắt ngang khô khốc :
- Nếu chỉ vì anh thì cần gì em phải đi xa. Nơi này không kiếm ra được một chỗ cho em sao? Em đi xa... Chạy trốn...
Chị trừng trừng nhìn anh. Anh không hiểu hay giả vờ không hiểu? Chị hét lên :
- Nơi này không ai cần nhớ đến em lâu như vậy. Chỉ có anh. Người em muốn chạy thật xa là anh. Chính anh luôn gợi em phải nhớ đến lỗi của mình.
Chị khóc thành tiếng.

 
Nỗi buồn là không thể chịu nổi nữa rồi.
Lau nước mắt, làn da nhám sì vì gió nắng khắc nghiệt nham nhám tay, tôi quăng bút, đi ra đường.
Tôi nói với mình như bao lần tự nhủ: Mày đang chán nản. Như đã từng có lúc như vậy. Và mày đã vượt qua những lúc đó mà không ai biết. Bây giờ cũng như vậy thôi. Trời chuyển mùa, những cơn gió rít gào thốc bụi mù mịt, ai cũng mệt. Và mày mệt hơn tất cả vì cộng thêm nỗi nhớ nhà.
Nhớ nhà? Nhớ má... Những lá thư tự tay má viết nét chữ ngoằn ngoèo, sai chính tả “... con nhớ dữ dìn sức khẻo” và “... má nghe người ta nói ở đó có cây lá ngón làm thuốt độc, con đi chợ mua rau coi chừng mua lộn lá ngón”. Ôi má... lá thư nhắc tới lá ngón khiến một tuần tôi không dám mua rau. Không dám mà lòng thắc mắc. Người đàn bà bán rau nể cô giáo dạy con mình nên không dám cười to: “Cô giáo ơi,không thể nhầm lá ngón với lá rau được đâu vì nó khác hẳn”. Má vẫn không yên: “Con chủ quang lắm, cái tính của con má biếc quá mà”.
Má biết quá mà! Má biết bởi vì tôi có bao giờ giấu má cái gì đâu. Nhưng kể má nghe sao đây về lá thư dở dang trên bàn và tôi đang đi như điên giữa đường thôn vắng ngắt.
Nản. Chán ngán. Buồn. Và mệt mỏi. Chẳng làm gì cả mà mệt rũ người.
Ngày dạy ba tiết còn lại về nằm đọc sách rồi ngủ. Sao lại mệt đến thế này? Bốn năm đại học xa nhà bươn chải tự trang trải cho bản thân tôi có mệt như thế này đâu. Vì lúc đó không có thời gian để mà mệt!
Đúng vậy. Lý do hiện ra thật rõ ràng!
Tôi đứng khựng lại giữa đường. Nhìn quanh. Mùi khói và mùi phân gia súc oi oi. Trong bóng đêm, những căn nhà sàn trên những cái chân khẳng khiu như sắp bay lên vì gió lộng. Bọn học trò của tôi, những đứa con của những căn nhà sàn, chúng đang ở trong đó, chuẩn bị đi ngủ. Bây giờ là tám giờ. Sự tĩnh mịch như đã giữa khuya. Và người ta chuẩn bị đi ngủ. Ngủ, để mai còn đi nương. Ngủ, cũng là tiết kiệm chất đốt. Và ngủ, vì thức để làm gì? Tôi đây, tôi cũng chẳng biết thức để làm gì!
Va-li sách mang theo đã đọc đi đọc lại đến nhàu rồi. Và cũng thôi rồi những cuốn từ điển mang theo với hào hứng “Sẽ dịch những mẩu chuyện tiếng Anh mình thích sang tiếng Ê Đê, bọn học trò của mình sẽ có một tập truyện song ngữ Ê Đê - Anh”. Ôi... sự nhiệt tình thảm hại của tôi. Lẽ ra tôi phải nhận ra ngay từ đầu chứ không để tới lúc này. Lẽ ra tôi phải nhận ra ngay khi Y Miên nhìn quyển sổ trên tay tôi với nụ cười giễu không che giấu. Nụ cười của sự khẳng định rằng tôi sẽ bỏ cuộc như cô giáo đến đây trước tôi. Nụ cười rằng tôi sẽ ra đi ngay khi có cơ hội. Và những từ Ê Đê tôi ghi đầy trong quyển sổ chỉ là để làm kỷ niệm mà thôi.
Nụ cười làm tôi nổi giận. Y Miên không có quyền phán xét! Y Miên yên lòng ở lại đây vì nơi này chính là nhà của Y Miên, còn tôi và các bạn tôi, những người đã đi và những người sẽ đi, chúng tôi cũng muốn sinh sống và làm việc ở nơi mình sinh ra và lớn lên. Khác gì Y Miên đâu?
Cuộc trò chuyện đầu tiên giữa tôi và Y Miên trở thành cuộc đấu khẩu mà phần có lý nghiêng về phía tôi. Để chiến thắng trọn vẹn hơn, tôi thẳng thừng “Phòng giáo dục hứa sau ba năm dạy ở đây tôi sẽ được chuyển về thành phố. Tôi không xung phong. Tôi về đây là do phân công, tôi cũng sẽ làm hết sức mình”.
* * * * *
Quyển sổ dày đặc chữ, tôi đã dịch được một hai mẩu chuyện nhỏ. Hai mẩu vui cười. Tôi thích nghe tiếng học trò của mình cười. Không gì bằng cuối một tiết. Học trò và cô giáo cất tiếng cười vui. Nhưng không em nào dám cất tiếng cười cả. Tôi cũng không thể cười.
Bài kiểm tra lần thứ nhất, bài dễ nhất, không em nào được năm điểm. Và những bài kiểm tra kế tiếp càng thê thảm hơn. Ôi! Môn ngoại ngữ của học sinh vùng ven...
Như một người máy, tôi cầm những xấp bài kiểm tra bước vào phòng hiệu trưởng. Y Miên ngồi sau những cái bàn đầy sổ sách ngước nhìn tôi rồi cầm xấp bài kiểm tra lật từng tờ. Những ô điểm trống không.
Tôi không thể chấm điểm được - Tôi nuốt xuống, thấy nhục nhã khi phải đổ thừa lý do về phía khác nhưng thật sự là như vậy - các em đã mất căn bản trầm trọng, tôi có cảm tưởng là các em chưa biết gì về môn tiếng Anh cả, thưa hiệu trưởng.
- Trường chúng ta mới có giáo viên ngoại ngữ được hai năm nay thôi. Cô là người thứ hai.
Tôi không biết nói gì. Đôi mắt sáng trên làn da nâu nhìn tôi hun hút.
- Tôi biết là rất khó cho cô giáo. Nhưng cái gì cũng cần có khởi đầu.
Tôi vẫn không biết nói gì. Giọng nói có âm vực khỏe khoắn bất chấp của dân vùng cao vang bên tai tôi :
- Trong ba năm cô giáo dạy ở đây, tôi hy vọng sẽ có được vài em thi đậu cao đẳng sư phạm khoa ngoại ngữ. Và sau đó... Cô giáo biết không, ngôi trường có tám phòng học này trước kia chỉ là một gian nhà mái lá vách nứa. Hồi đó tôi chưa nói sõi tiếng Kinh.
* * * * *
Cái gì cũng cần có khởi đầu. Tôi dạy học trò lớp 12 từng chữ cái, từng câu đơn giản. Đơn giản đến nỗi tôi không biết làm gì cho hết thời gian. Ngày đã dài mà khoảng thời gian từ chiều đến đêm lại càng dài dằng dặc. Tôi hai mươi ba tuổi. Tôi không muốn mình như một bà già về hưu thế này. Chạm ánh nhìn của Y Miên, tôi quay mặt đi. Những cô giáo trong trường tị nạnh sao tôi được ưu ái. Đành phụ lòng Y Miên thôi. Tôi không sợ thiếu thốn, không sợ khổ, không sợ điện cúp đột ngột trong đêm, không sợ những cơn gió nghiến ken két rợn người, không sợ kiến vàng đùn lên cả ổ ngay dưới chân giường, không ớn những bữa cơm rao tập tàng hoài mãi... Tôi muốn được làm việc, thèm có thêm thời gian. Muốn ngủ gục bên bàn vì không xong việc. Muốn sáng ra hấp tấp khóa cửa để kịp giờ đến cơ quan. Muốn nghe lời thúc hối công việc phải xong trước giờ nào đó. Muốn được liếc nhìn thành công của người khác mà ghen tị. Muốn khuya ngả người ngủ vùi quên bỏ mùng, giấc ngủ say sưa của một kẻ hài lòng với kết quả công việc và sáng thức dậy là một kế hoạch mới...
Tôi lại bước vào phòng hiệu trưởng. Tôi không thể tiếp tục được nữa.
- Cô giáo nhất định đi sao?
Tôi gật đầu. Nước mắt trào ra :
- Tôi xin lỗi...
- Cô giáo đã có chỗ dạy ở thành phố?
- Vấn đề không phải là một chỗ dạy ở nơi khác thuận lợi và vui vẻ hơn - Tôi bùng lên qua làn nước mắt vì hổ thẹn nhớ lại tuyên bố của mình.
Cơn khóc vì hổ thẹn khiến tôi không thể nói năng được gì thêm. Tôi chạy ra khỏi phòng hiệu trưởng. Con đường độc đạo chạy dài từ đầu thôn đến cuối thôn tận cùng là dòng suối mà từ ngày chương trình nước sạch về buôn, nó trở thành nơi tập bơi của bọn nhỏ. Nhiều gia đình người Kinh đến đây sinh sống. Không thể phân biệt được đứa nào là Kinh đứa nào là Ê Đê vì tất cả đều đen nhẻm. Có một đứa đang tồng ngồng trên một tảng đá, nhìn thấy tôi vội quay mông lại và nhảy ùm xuống. Tôi bật cười, lau nước mắt. Nhảy ùm xuống, dòng nước sẽ trôi sạch tất cả và ngày mai sẽ làm lại từ đầu! Ý nghĩ vụt xuất hiện và tôi cố ghìm lại vì bộ áo quần đang mặc trên người, và vì Y Miên đang phía sau, lỡ Y Miên nghĩ tôi tự tử thì thật vô duyên.
* * * * *
Tiếng gõ cửa vang lên, tôi không ngạc nhiên. Chưa nghe tiếng người tôi đã biết là Y Miên. Bổn phận của một hiệu trưởng trong lúc này là nói lời chia tay và rất tiếc.
Tôi nhìn quanh. Nếu có thể nói Y Miên đợi mười phút để tôi kịp dọn dẹp đồ đạc đang bừa bộn cho một cuộc ra đi! Nhưng phải mở cửa ra ngay thôi.
Ánh mắt Y Miên quét quanh phòng khiến tôi đỏ mặt. Quả là tôi luôn xuất hiện trước Y Miên với vẻ chẳng ra gì. Lần đầu tiên là tuyên bố đầy thách thức, lần nữa là để chìa xấp bài kiểm tra với những ô điểm trống không, lần nữa là để khóc và lần này, lần cuối cùng, là của một kẻ thất bại bỏ chạy. Tổng kết những lần gặp Y Miên, tôi thấy mình không còn là mình nữa. Cuộc sống nơi này làm tôi xuống dốc thê thảm!
- Cô giáo nói cô giáo không sợ khổ?
Câu hỏi vào giây phút này để làm gì? Tôi cười để không trả lời rồi tiếp tục xếp đồ đạc.
- Công ty du lịch chọn nơi này làm một trong những điểm dừng chân cho những tour du lịch xanh. Họ nói họ cần một người nói được tiếng Anh. Cô giáo nghĩ sao?
- ...
- Không quá thời hạn ba năm. Tôi sẽ không nài nỉ thêm cô giáo một ngày nào khi tròn đúng ba năm.
Giọng không hề giễu cợt như vẫn thường thấy ở Y Miên.
* * * * *
Không chỉ là cần một người nói được tiếng Anh. Khách du lịch đến từ bên kia bờ đại dương đòi hỏi nhiều hơn là những câu trả lời. Cơm lam, thịt nướng ông tre, canh lá giang, gỏi măng, nấm trộn... Những người đàn bà trong thôn tíu tít đốt củi lấy than để hong những món ăn dân dã đã trở thành đặc sản và được ghi tên trong sách du lịch.
Những người đàn bà nương rẫy nghiễm nhiên trở thành đầu bếp, và tôi, phụ bưng bê! Những ngón tay nương rẫy thô kệch không thể làm công việc bưng bê được. Phiên dịch kiêm bưng bê, tôi tình nguyện nhận công việc này bởi vì không muốn công sức cả ngày của mình bị mất điểm bởi một chi tiết nhỏ trong toàn bộ. Nhưng vậy chưa phải là xong. “Spring rolls”, những người đàn bà trong bếp mở to mắt trước cái tên của món ăn nghe rất lạ. Y Miên nhìn tôi, ánh nhìn khiến tôi không thể từ chối. Món chả ram này, khách du lịch Á Âu đều thích. Tôi xăn tay áo, bằm bằm xắt xắt cuốn cuốn để làm mẫu cho mọi người nhìn. Thoáng nụ cười trong mắt Y Miên. Nếu không phải là đang giữa những người vốn quen nương rẫy thì ánh cười kia sẽ bị đáp lễ đích đáng! Có nằm mơ tôi cũng không nghĩ có ngày mình biểu diễn như một đầu bếp thực thụ. Tôi bận trong bếp, Y Miên cho gọi bọn học trò tới để bưng bê. Chủ nhật học bù! Thầy cô các bộ môn khác xôn xao.
Cái môn tiếng Anh trình bày trên giấy vụng về lủng củng nhưng đối diện khách Tây, miệng học trò mạnh dạn líu lo. “I want some...” “Yes, sir...”. Thầy hiệu trưởng bật đèn xanh cho học trò tham gia làm du lịch là để theo cô giáo mà học! Là để cô giáo không phải làm công việc bưng bê. Là để các em biết thôn buôn của mình đang chuyển mình như thế nào. Là để các em đóng góp công sức của mình... Một công đôi ba việc.
Thôn trưởng cười hể hả rồi lệnh đàn ông vào rừng chặt cây để dựng hẳn một cái nhà sàn treo bảng “restaurant”. Mai kia còn “hotel” nữa chứ. Mời khách ở lại đêm, nghe hát khan và uống rượu cần.
Bọn học trò thông minh hơn tôi tưởng. Hay trong lòng chúng cũng khát khao được làm gì đó? Công việc rối nùi của những ngày đầu tập làm du lịch đi vào nề nếp. Tôi trở lại công việc của mình.
- Nhờ cô giáo viết sẵn những câu đơn giản cho nhà bếp lỡ khi không có cô giáo ở đó thì họ cũng tự hiểu được khách muốn gì.
- Nhờ cô giáo dịch những bài hát khan.
Từ những câu đàm thoại ngắn ngắn mà đùng một cái tới bài hát khan dài suốt đêm! Tôi lật nát cuốn từ điển - Có những từ tôi mới thấy lần đầu! Xong bài khan này tôi trở thành dịch giả văn học mất thôi!
Mười giờ, học trò gõ cửa bưng vào một ly nước nghi ngút khói: “Thầy hiệu trưởng nói mang đến cho cô. Thức đêm nhiều mất sức lắm”.
Sao Y Miên biết tôi thức đêm?
Quả là tôi mệt nhoài. Tôi uống cạn ly nước màu vàng sóng sánh mà không cần thắc mắc nó là gì.
Khi người ta tin...
* * * * *
Nhưng không phải ai cũng tin. Lời xì xào ác ý “Đích thân hiệu trưởng chăm sóc cô giáo bộ môn tiếng Anh” ... “Mượn cớ phát triển du lịch để...” ...
Y Miên lo lắng “Cô giáo đừng nản lòng nhé”. Tôi phì cười - Tôi đâu dễ bỏ cuộc vì những lý do tầm phào như vậy. Nhưng nếu có cớ để ánh giễu cợt thấp thoáng trong mắt kia phải tắt đi thì cũng nên! Tôi làm mặt buồn.
Những ly nước không đến trong đêm nữa. Khuya, bên bàn ngổn ngang giấy tờ đầy nét gạch xóa, tôi giật mình nhận ra mình chờ mong tiếng gõ cửa. Thật vậy sao? Thư má gởi chuyển phát nhanh “... Xao con dại vậy hả? Nước lá lẩu là bùa mê đó con ơi...”.
Bùa mê?
Tôi buông bút đi ra đường. Thời gian nhanh quá. Ba năm sắp qua rồi mà bài hát khan còn dờ dang. Y Miên dịch từ tiếng Ê Đê sang tiếng Kinh và phần còn lại là của tôi. Phần còn lại... Mong muốn nồng cháy của Y Miên đã lây lan sang tôi rồi. Y Miên mong những người khách đến đây vừa lắng nghe điệu nhạc vừa hiểu được ý nghĩa bài hát, tôi muốn nó hoàn hảo hơn - trở thành tác phẩm văn học như nó vốn là vậy.
Y Miên mong có vài em thi đậu vào khoa tiếng Anh trường cao đẳng, tôi muốn các em vào khoa tiếng Anh của trường đại học kia! “Cô giáo ơi, những bậc thang của nhà sàn chúng tôi nhỏ hẹp”... “Nhưng mái của nó vút lên trời”... Y Miên và tôi hay đùa vậy.
Những ước mơ ngổn ngang và dở dang. Ba năm quá ngắn mà những giấc mơ thì dài.
Đôi chân đưa tôi đến trước restaurant, lợp mái tôn đề phòng mưa không bị dột nhưng phải dấu cái mái tôn giữa hai lớp mái tranh dày. Chủ nhật này cúng mừng nhà mới, dân trong thôn đang bàn tán ai xứng đáng là người đầu tiên đặt chân lên, trưởng thôn hay Y Miên? Căn nhà sàn thơm nồng mùi gỗ mới thấp thoáng ánh trăng lưỡi liềm đầu tháng hư hư mơ mơ - Khi tôi mới đến đây, nơi này là chỗ trùng, mùa mưa ngập bùn lầy, mùa khô đầy rác rưởi và phân bò..
- Nhờ cô giáo trình bày giúp thực đơn bằng hai thứ tiếng Anh và Ê Đê nhé.
Giọng nói vang lên sau lưng tôi, giọng dân vùng cao khi cất tiếng gọi nhau thì vang dội vách núi nhưng khi khe khẽ thì trầm ấm đến rùng mình.
Tôi quay lại. Mắt Y Miên sâu thăm thẳm. Người vùng cao có ánh mắt của mây trời mùa gió.

 

- Cháu đúng là người tôi gặp trong giấc mơ hôm qua.
Câu nói và ánh mắt là lạ của người đàn bà khiến tôi bối rối. Nhưng tôi là sinh viên trường nhạc. Tôi có quyền bay bổng trong mọi trường hợp, dù trước mặt tôi có thể là một người không được bình thường.
- Trong giấc mơ, bác thấy cháu dễ thương bằng lúc này không? - Tôi tinh nghịch hỏi lại.
Nụ cười khiến khuôn mặt bà trở lại bình thường và tôi nhận ra bà đẹp, có lẽ ngày xưa bà rất đẹp. Và đôi mắt có đuôi kia... Trời... sẽ có một bài hát về đôi mắt có đuôi và không ai ngờ cảm hứng lại bắt đầu từ một bà già. Là la... đồ rê mi fa... Có thể bà không nhận tôi vào làm gia sự Có thể tôi sẽ về và tiếp tục dò tìm những mẩu quảng cáo miễn phí rao cần người giúp việc. Có thể ngày mai tôi lại nhá bánh tráng và uống nước suông... Nhưng hôm nay chắc chắn là một tác phẩm, dù chỉ riêng cho tôi hát tôi nghe. Đồ rê mi fa... Tại sao một đôi mắt nửa thật nửa mơ lại hiện diện trên một khuôn mặt đầy nếp nhăn kia?
- Trước cháu đã có vài cô cậu đến đây nhưng vừa gặp họ tôi đã không thích.
Nghĩa là tôi đã lọt vào đôi mắt mơ của bà? Ồ! Hơn cả một việc làm để kiếm cơm, đây chính là một bài thơ.
- Còn tôi, tôi sợ cháu không đồng ý - Giọng bà bồn chồn - Trong giấc mơ, cháu đã từ chối công việc này.
Lại giấc mơ. Tôi bắt đầu tin đêm qua mình cũng nằm mơ.
- Lúc ấy, cháu mặc áo màu xanh da trời. - Bà đang tay vào nhau.
Tôi có một cái áo màu xanh lá cây. Nhưng cùng có thể nó đã thay màu mà tôi không biết. Đồ rê mi fa... Có một giấc mơ màu xanh da trời, lung linh ánh mắt sao trời đổi ngôi... đô rê mi...
- Cháu hãy hứa... Người đàn bà nhìn tôi bằng đôi mắt khẩn cầu nóng nảy - Nếu cháu từ chối, hãy thề với tôi là cháu mãi mãi câm lặng.
Trời! Dù công việc bà sắp giao cho tôi là gì chăng nữa thì cũng hãy để cho tôi viết hết nốt bản nhạc này. Đồ rê mi fa... Xin đừng khóc, đừng khóc... lặng yên hồ ơi! Xin đừng khóc, đừng khóc... lặng yên sông ơi...
Tôi để mặc bà cầm tay kéo vào nhà, băng qua phòng khách có bộ bàn ghế mây và khung cửa sổ nhìn ra một bờ rào gô. Nhà hàng xóm có một vườn hoa nhỏ, một cô bé tóc bím đang rình chụp chú bướm vàng. Bà kéo tay tôi vào phòng trong, hình như có một ông đại úy nghiêm nghị phóng ánh mắt từ trên tường nhìn tôi: “Chào cô bé đến từ giấc mơ”, có phải ông nói vậy không nhỉ? Bà kéo tôi lên gác, những ngón tay xiết chặt tay tôi.
- Đau quá! - Tôi kêu lên - Cháu không bỏ chạy đâu mà.
- Xin lỗi. - Bà nói và xiết chặt hơn.
Băng qua một căn phòng rộng thênh thang gió, bà dừng lại trước một cánh cửa kín mít.
- Cháu hày thề một lần nữa đi! - Bà thều thào.
Mồ hôi ướt đẫm. Bà không điên. Tôi chắc bà không điên. Nhưng có một bí mật khủng khiếp sau cánh cửa này. “Ngày xưa, có một vị hoàng tử bị lời nguyền biến thành sư tử, nếu cô gái nào thành thật yêu chàng thì lời nguyền sẽ được hóa giải. Một trăm năm trôi qua, một hôm có một nàng thôn nữ hái củi lạc bước ghé qua tòa lâu đài hoang phế...” - Tôi nhìn bà trân trân.
- Ta chỉ duy nhất có một mình nó. Cháu hãy giúp ta dạy nó những gì nó muốn. Toán cộng, toán trừ, làm thơ...
Sư tử? Cọp? Gấu? Chồn?... Nhân danh tình mẫu tử thiên liêng. Bởi vì bà là mẹ và tôi có một người mẹ, tôi sẽ nói yêu con trai bà dù có phải đợi nghìn năm và hóa đá.
- Xin thề! - Tôi lắp bắp.
* * * * *
“Rồi mùa đông giá rét sắp đi quạ Vạn vật hân hoan chờ mùa xuân đến...”
Hình như cậu bé đã ngủ, tôi gấp quyển truyện cổ tích lại. Nhưng không, giữa khoảng tranh tối tranh sáng của căn phòng giăng những tấm rèm màu thẫm, giọng cậu bé vang lên tỉnh táo :
- Giữa mùa đông và mùa xuân có một đêm gọi là giao thừa phải không chị?
- Phải! - Tôi gật đầu.
- Đêm giao thừa phải đẹp lắm không chị?
Tôi lúng túng. Và tôi thường nhận ra cậu thường nhắc đến từ đẹp. Một câu chuyện cổ tích đẹp. Ly nước trà đẹp. Và khi cánh cửa mở ra, tiếng kêu rít lên nghe rất đẹp.
Tôi rất muốn biết về cái đẹp trong ý tưởng của cậu bé, nhưng thật khó, khó làm sao. Tôi đặt cây bút chì vào tay cậu :
- Nào, em hãy làm bài toán này.
- Những con số thật là xấu xí. - Cậu bé miễn cưỡng cầm bút, những ngón tay khẳn khiu lóng ngóng.
Một ngày, hai ngày... Một tuần, hai tuần... Một tháng, hai tháng... Thật vô ích nếu muốn cậu làm đúng một bài cộng trừ hai chữ số.
- Bởi vì toán học là điều vô lý nhất.
Tôi sửng sốt khi nghe cậu nói câu này.
- Tại sao? - Tôi gặng hỏi.
- Vì tuyệt đối là một điều vô lý.
Cậu đọc được ý tưởng này từ đâu? Thậm chí cậu không thể nhớ đủ hai mươi bốn chữ cái. Trong cơ thể bất an này chứa một điều bí ẩn. Ôi! Tạo hóa thật trêu ngươi. Thà cậu bé dốt nát hẳn cho bà mẹ đừng hoài công kỳ vọng. Tôi nghe mình muốn khóc.
- Cháu không làm được gì cả. Xin bác thứ lỗi!
Bà mẹ xoắn tay vào tóc, hai dòng sông tuyệt vọng nhìn tôi :
- Nó có thể làm được điều gì đó, phải không? Nó không hoàn toàn vô tích sự, phải không?
Tôi khóc, bà khóc :
- Thôi thì chỉ cháu ghé đến trò chuyện với nó. Nó thích chuyện trò lắm. Và nó thích ra đường nữa.
Tôi không thể lãnh lương hàng tháng chỉ để chuyện trò, không thể nhận từ tay bà số tiền trích ra từ khoản trợ cấp ít ỏi chỉ để nói “cháu chẳng làm được”. Và tôi không biết mình có thể lặng câm trong bao lâu nữa. Bí mật này đè nặng lên tim tôi. Tôi muốn hét lên cho bạn bè tôi biết, cho mọi người biết. Hay chỉ cần một người biết thôi. Cô bé hàng xóm có đôi bím tóc đen nhánh thường thơ thẩn trong vườn khi mặt trời lên. Cô bé có biết bên này, sau khung cửa sổ đóng kín, sau tấm rèm thẫm màu, có một cậu bé buồn buồn mà không định nghĩa được ấy là tương tư?
Đồ rê mi fa... Tôi mang cây đàn đến, biến những buổi học toán cộng trừ thành buổi hoà nhạc chỉ một nhạc công, một nhạc cụ, một thính giả và một nỗi đau lơ lửng giữa thinh không.
- Tiếng đàn đẹp quá! - Cậu bé thầm thì, mắt môi nhìn tôi.
Một tia sáng xuyên qua đầu tôi. Đẹp? Tại sao không phải là hội họa? Tôi tung cửa chạy như bay ra phố. Lạy trời, trêu ngươi chừng ấy đủ rồi, xin đừng thử thách thêm nữa, con sẵn sàng đánh đổi kỳ thi sắp tới để biết định nghĩa được đẹp là gì?
Tôi mang về lỉnh kỉnh bột màu, cọ, giấy... Tim đập thình thịch, tôi đặt tất cả trước mặt cậu và hồi hộp hỏi :
- Em thấy những thứ này... thế nào?
Mắt cậu bé sáng rực. Tạ ơn trời! Thật khó khăn để cậu vươn vai như ý muốn, nhưng cuối cùng thì cây cọ cũng đã nằm ngoang trong những ngón tay khẳng khiu.
- Nó làm gì vậy? - Bà mẹ lạc giọng hỏi.
- Vẽ! - Tôi trả lời như người bị hụt hơi.
* * * * *
... Một cánh rừng không phải mùa thu mà lá vàng rực. Lá chết từ lọc non, cành chết, thân cây cũng rũ chết. Tối qua tôi mơ thấy một con nai có sáu chân lang thang trên đồi trọc. Con chim có hai đầu, một màu nâu, một màu đỏ. Và một con voi không có vòi, mặt nó nhăn nhở...
- Bác! - Tôi líu lưỡi.
Người đàn bà đưa tay lên trời :
- Tôi biết! Nhưng tôi thèm có một đứa con, thèm được đau niềm sinh nở. Tôi thật độc ác, phải không?
Tôi ôm vai bà, lặp đi lặp lại lời an ủi vô nghĩa :
- Bác đừng buồn...
... Đồ re mi fa... Có một cánh rừng lộc non vàng chết. Có một chú nai vàng tìm mùa thu lạc bước. Có một dòng sông úa màu, úa màu... Rừng chết, sông chết, người ta không chết! Dằng dặt thương đau, kiêu hãnh thương đau... Người ta yêu nhau... Đồ rê mi fa...
Tranh la liệt đầy sàn nhà. Tôi cúi nhặt từng bức... Cậu muốn thổ lộ gì đây? Bức tranh tối sầm. Tôi không hiểu gì cả.
- Đây là giao thừa! - Cậu bé giải thích.
Giao thừa? Trời! Tôi tìm ý tưởng cao siêu trong khi sự thật giản dị làm sao. Tôi bật cười.
- Giao thừa không có ai phải không chị?
- ...
- Giờ đó em ra phố... được không?
Bao nhiêu là khát khao chất chứa trong giọng nói thầm thì. Tôi ghìm tiếng nấc nghẹn :
- Không cần đợi giao thừa. Tối nay chị trở em đi chơi. Chúng ta sẽ vào quán ăn kem, sẽ xem phim...
Cậu rúng người lại :
- Được không?
- Được mà! - Tôi quả quyết gật đầu.
- ... Thôi, đợi giao thừa! - Giọng cậu xao xuyến.
Ừ! Thì đợi giao thừa - không phải đợi mùa xuân.
Còn đây? Từng mảng vàng đỏ nghuệch ngoạc.
- Chị không hiểu bức tranh này. - Tôi thành thật thú nhận.
- Đây là - Cậu bé nhìn tôi, mắt lấp lánh - Em vẽ tiếng bước chân của chị. Chị thấy đẹp không?
- ...
- Còn bức tranh này em vẽ tiếng đàn.
Tôi ngơ ngẩn giữa từng phần đời của mình được cậu bé thể hiện bằng màu sắc... Đồ rê mi fa... Có một câu chuyện thần tiên màu biếc, dấu chân thiên thần trong đôi hài đỏ. Có ba điều ước chứa trong túi cỏ. Ai nỡ đánh rơi điều ước em tôi. Điều ước màu hồng ai nỡ đánh rơi... Đồ rê mi fa...
- Còn bức tranh này... - Cậu bé bẽn lẽn ngừng lời.
... Đồ rê mi fa... Có một cô bé tung tăng chim én. Xuân về bốn mùa, xuân về tương tư... Bím tóc xinh xinh cho mùa xuân đậu, cho bướm chuyển cành, cho người ngẩn ngơ... đồ rê mi...
Cậu bé thiếp ngủ giữa những bức tranh ngổn ngang. Tôi ôm đàn trở về ký túc xá. Ngày mai thi.
* * * * *
Hà Nội, Nha Trang, Huế, Thành phố Cảng... rồi Paris... Tôi theo đòan ca nhạc biểu diễn chân trời góc bể. Một vài lá thư vội vàng, rồi thư cũng quá dài cho những giây giải lao ngắn ngủi. Tôi chỉ còn đủ thời gian ký tên vào phía sau những tấm bưu thiếp và bưu điện làm nốt phần còn lại. Rồi cũng phai dần... Bí mật xưa chìm xuống đáy trái tim.
- Có một bà nào muốn gặp cô. - Người bảo vệ đoàn báo.
Thỏi son trên tay tôi vẫn miết đều lên môi.
- Bà ấy đòi gặp cô cho bằng được, có vẻ quan trọng lắm.
Từ ngày tôi nổi tiếng, ai đòi gặp tôi cùng tỏ vẻ quan trọng cả. Tôi khoác áo choàng bên ngoài bộ trang phục sân khấu, bước ra cổng. Bà lão tóc bạc phơ, mắt đục lờ nhìn tôi :
- Đêm qua tôi mơ thấy cô.
Mơ?... Giấc mơ... Tôi đã nghe điều này ở đâu nhỉ?
Bà đưa cuộn giấy trên tay cho tôi :
- Đây là bức tranh cuối cùng con trai tôi vẽ.
- Bức tranh...?
- Tôi đọc thư cô gởi cho nó nghe và nó vẽ điều cô viết.
Trước khi tôi kịp hiểu ra, bà đã liêu xiêu bên kia ngả rẽ. Chỉ còn lại ánh đèn đường lố nhố bóng người trên phố đêm. Ai đó đưa tay trước mặt tôi xin chữ ký.
* * * * *
Ngôi nhà im lặng. Tôi nhón chân lên đôi giày cao gót nhìn lên gác, nơi khung cửa luông lặng thinh. Cô gái có khuôn mặt đẹp và mái tóc bờm sư tử xuất hiện bên kia rào. Có phải cô bé bím tóc ngày nào?
- Nhà này bỏ hoang năm năm rồi, từ ngày con trai bà ấy...
- Chết? - Tôi lặp lại như cái máy.
- Đám tang lạ lùng, chỉ có cái hòm gỗ, không hình bóng gì cả. Nghe nói bà ấy bỏ đi tu rồi. Người ta nói đàn bà cao số thường là sát chồng sát con, không đi tu thì làm gì?
Năm năm? Năm năm đã biến người đàn bà mắt mơ thành một bà lão. Vậy thì mười ba năm cưu mang, sinh nở nuôi nấng trong âm thầm tuyệt vọng... Trời!
... Đồ rê mi fa... Có một lá thư, một lời hẹn hò. Một chuyến rong chơi đêm giao thừa. Mùa xuân chưa qua mùa xuân chưa đến. Mùa đông rất vội, lỗi hẹn, tôi ơi! Có một cuộc chiến vừa đi qua đây. Dấu giày, dấu giày... còn in dấu giày... đồ rê mi...
Đồ rê mi fa... Tôi xé toạt tờ giấy, móng tay đâm vào lòng bàn tay đau buốt, những nốt nhạc vụn rơi không một tiếng ngân. Đêm nay tôi sẽ không hát, không đàn. Sân khấu hôm nay sẽ là thánh đường cho tôi xưng tội. Tôi sẽ kể cho mọi người nghe về mối tình của một cô thanh niên xung phong và một anh bộ đội. Kể về cánh rừng chết, dòng sông chết, muôn thú tan tác. Kể từ một đứa bé sinh ra từ một tình yêu vượt qua sự hủy diệt. Cậu bé không có tóc, không có trán, không có mũi, không có cổ - Cái đầu thật to lọt thỏm giữa hai bờ vai nhỏ thó, đôi chân gầy guộc như chân chim.
Nhưng làm sao kể được câu chuyện bức tranh cuối cùng loằng ngoằng hai gam màu đen trắng xoắn vào nhau như một sự vùng vẫy tuyệt vọng? Và làm sao kể được sự lãng quên của mình.

 
Tiếng nổ long trời lở đất giữa đất đêm khuya.
Là một cái gì đó ghê gớm lắm.
Chuyến xe vào thứ Bảy thường là những khuôn mặt ấy, đôi khi xuất hiện khuôn mặt mới. Khuôn mặt mới thường lo âu sợ hãi và tò mò nhìn quanh hỏi han đường đi nước bước. Nhưng sau một vài chuyến thì giống nhau, chỉ im lặng nhìn qua cửa hoặc ngủ cho đến khi xe tới nơi.
Tài xế tên Vành có cái thẹo dài từ thái dương qua bên phải xéo xuống má rồi chạy qua quai hàm. Đó là một tay giang hồ nghe nói đã hoàn lương. Khách do tài nào đưa đến thì tuỳ, do Vành đưa đến thì đố có quán nào lấy quá giá, quán ăn hay quán trọ cũng vậy. Khách thường xuyên biết rõ điều này nên thường chọn xe Vành mà đi.
Chuyến này xe có một khách mới, vị khách ngồi trong lòng mẹ. Hai sừng tóc buộc nơ hồng ngúc ngoắc theo nhịp xe. Người mẹ là khách quen. Chị áp đầu con sát ngực mình mỗi khi xe sụp ổ gà, lúc cô bé ngủ say thì hai sừng tóc đã sụp xuống xuôi xị. Rồi cô bé choàng tỉnh sau một cú xóc mạnh, cái miệng nhỏ líu lo gì đó nhưng gặp cái nhìn của Vành qua kính chiếu hậu, cô bé nín bặt, vòng tay ôm siết cổ mẹ. Vành nhìn mình trong gương, vết thẹo thật gớm ghiếc, đó là một cái thẹo lồi.
Xe tới nơi lúc hai giờ. Vẫn còn kịp vào trại. Đội quân xe thồ phóng tới. Trong tích tắc chỉ còn lại Vành, cái xe đỏ quạch bụi, và mẹ con cô bé.
- Sao không đi luôn cho rồi? - Vành hỏi.
Cô bé luồn ra sau lưng mẹ. Vành bật tiếng cười khô. Giọng người phụ nữ mệt mỏi :
- Ngày mai vào trại. Bây giờ tôi tìm chỗ trọ đã.
- Trọ? Còn sớm mà. - Vành ngạc nhiên. Rồi Vành lấy làm lạ trước nỗi ngạc nhiên của mình. Có bao giờ Vành chú ý đến ai như thế này đâu. Và ngay lập tức Vành nhận ra tại sao, tại cô bé này, vẻ sợ hãi tò mò không giấu diếm.
- Lần này tôi trọ lâu nên muốn nhờ anh chỉ cho chỗ nào rẻ mà tốt tốt.
- Ở dài ngày thì đằng kia. Họ cho thuê tháng. Cứ nói là Vành giới thiệu.
Đến giờ cơm chiều, cả thị trấn đã biết tên người phụ nữ - Thùy Nhi, Phan Thị Thùy Nhi, một cái tên thật yểu điệu. Và sau giờ cơm chiều, tức là giờ mà xe thồ lẫn xe khách đã xong cuộc nhậu ở các quán, sau cái tên yểu điệu đã được gắn thêm hai chữ thuốc phiện. Trại cách xa thị trấn bẩy cây số nhưng đặc điểm của từng người tù thì ai cũng rõ. Chồng Nhi là Sơn, từng là công nhân Nhà nước và bây giờ đang tù vì tội buôn bán thuốc phiện.
* * * * *
Phía bên này là những cái sọt không chồng lên nhau cao ngất ngưởng, phía bên kia là những giỏ cá hấp còn bốc khói, chảo nước vẫn hừng hực dù củi đã tàn. Lão đứng cạnh chảo, cánh tay gân guốc quẳng mạnh khúc củi vào góc đang có một đống củi vun cao gần sát trần.
- Sao biết tôi cần người làm?
- Tài xế Vành nói.
- Biết làm chả cá không?
- Dạ biết.
Lão nhìn chị từ đầu xuống chân, trên đầu là cái nón lá và dưới chân là đôi dép da màu nâu đế thấp. Rồi lão quay người về phía bếp đưa tay nhấc cái chảo xuống. Chị rùng mình, cái chảo thật to và sâu, đủ để nhúng thúng cá ngập lút vành, nó lại đang đầy nước nóng. Bắp tay lão nổi gân lục cục như những khối u và cái thẹo chỗ khuỷu trở thành khối u to nhất. Đặt chảo xuống, lão xoa xoa hai tay rồi ngoảnh nhìn chị như thể ngạc nhiên khi thấy chị còn đứng đó. Giọng lão rè rè qua kẽ răng :
- Mai tới. Thử một ngày rồi tính.
Chị cố giấu nỗi vui mừng. Từ lúc đặt chân đến đây, hay nói đúng hơn trên đường đi đến đây chị chỉ sợ không xin được công việc này. Nếu không chị không biết sẽ làm gì. Nỗi vui mừng kiếm được việc khiến khi về đến nhà trọ chị mới thấy lạnh vì ướt, trời mưa.
* * * * *
Chị quay mặt ra ngoài hít một hơi dài trước khi ngồi xuống, thật ra bên ngoài cũng tanh nồng mùi cá.
- Dao đằng kia, con nào vừa tay thì tùy ý. - Lão hất cằm về góc nhà.
Dao phay, dao chặt, dao mổ, dao bằm... Dao cán gỗ, dao cán sắt, dao to dao nhỏ... chị cầm hú hoạ một cái. Một người bốc vác quăng chồng rổ rá cao ngất ngưởng xuống, chống tay cười :
- Con dao đó để gọt trái cây thôi.
- Để yên cho người khác làm. Lo việc của mày đi. - Lão lừ mắt.
Chị cúi nhìn đống cá thật to choán một góc nhà. Cá đỏ rẻ nhất trong các loại cá làm chả được mà lại không kém nên vào mùa cá đỏ khắp nơi làm chả, khách không sành khó phân biệt được đâu là chả cá thu, đâu là chả cá mối... Chị rất giỏi nấu nướng, đặc biệt là món chả nhưng một đống cá như thế này thì chưa bao giờ. Chị quay mặt nghiêng mũi lau vào vai như lớp vai áo có thể lọc bớt mùi tanh tưởi rồi ngồi xuống. Trước tiên là chặt đầu rồi mổ ruột lôi ra thật sạch. Chả cá, chỉ sót một tí xíu ruột là rất tanh. Một con, hai con, ba con,... vừa làm chị vừa liếc nhìn ông chủ đợi phản ứng nhưng lão chẳng nói gì. Cắm cúi một hồi, chị vươn vai ngước lên thì không còn ai, chỉ những chồng sọt và rổ rá chất đống.
Làm xong, chị rửa cá rồi xẻ đôi theo mép bụng, phải xẻ sát xương thì mới không hao thịt. Rồi chị nạo cá ra một cái khay lớn và sau là nhồi.
- Cô không xay cá sao?
Giọng lão vang lên đột ngột ở sau lưng khiến chị giật mình.
- Không thấy cối, tôi tưởng ông không cần xay.
- Không thấy gì thì hỏi. Chỗ này mà cứ bày đồ đạc ra đó thì có cái gì mà còn. Nhưng không xay cũng làm được à?
- Dạ được, bóp qua rồi nhồi kỹ. Chỉ có điều sót xương dài thì dễ đâm vô tay.
- Vậy thì xay đi cho yên chuyện. Cối đây.
Lão xỉa ra một cái cối bằng gang xỉn màu nhơm nhớp.
Chị phân vân một chút rồi quyết định rửa cái cối. Lão thở phì ra, một tiếng cạch, lão dằn cái rổ đựng gia vị xuống thớt. Rồi lão lại đi và quay lại với một can dầu đã chiên qua nhiều lần lọc lại, màu nâu xỉn. Chị nhận ra lão di chuyển không hề gây tiếng động.
Xay xong, nên nếm gia vị và đến việc cuối cùng là đập. Hốt cá lên rồi quăng mạnh xuống, lại hốt lên rồi quăng mạnh xuống... Ban đầu vụn cá và gia vị tăng ra lung tung, sau thành một khối dẻo quánh quăng xuống đâu nằm im đó. Chị bắc chảo lên bếp chuẩn bị chiên thì giọng lão vang lên từ sau lưng :
- Đi đâu một tí rồi về làm tiếp.
Chị thấy gờn gợn. Đi đâu một tí là đi đâu? Chị nhìn lão.
- Có một thứ làm chả cá ngon hơn, đó là bí quyết gia truyền. - Lão nói qua khóe môi mím lại.
Chị hiểu. Lão nắm gì đó trong lòng bàn tay. Chị đứng lên đi ra cổng. Chợt chị thấy sợ hãi. Thuốc phiện! Đúng rồi, chính là nó, trong lòng bàn tay lão là bột màu trắng. Khách hàng ghiền chả của lão mà đến.
Mà mình là người làm món chả này! Chị thấy toàn thân ớn lạnh.
- Rồi! Làm tiếp đi! - Giọng lão lại vang lên, cũng từ sau lưng.
Chị thu hết can đảm nhìn vào mặt lão. Hàng lông mày ngắn ngủn, đôi mắt tối và cái miệng với đôi môi như bấm vào nhau, vô số nếp nhăn chi chít từ trán xuống mang tai kéo qua cằm đụng phải cái thẹo thì ngừng ngang lại, cái thẹo như một con rít đỏ ứng và láng lẩy nhìn rất kỳ quái.
- Dạ thưa...
- Sao?
Chị không biết nói gì thêm nữa, lẳng lặng đi nhanh vào trong. Những con ruồi đang bu quanh cái thớt bay vù lên.
* * * * *
Xe chở cá đến vào lúc một hai giờ sáng, một nửa xe đổ vào nhà lão, nửa kia là của hai đầu nậu khác. Đích thân lão đứng ra cân cá cho bạn hàng bán lẻ. Đến bốn giờ sáng là xong việc. Ngày nào cũng như ngày nào. Còn ban ngày là để làm món chả cá bỏ cho các quán ăn. Trước chị, lão đã thuê vài người rồi nhưng cứ được vài ba bữa nửa tháng là lão đuổi hoặc tự họ đi. Bà chủ trọ của chị kể vậy. Chị thắc mắc :
- Khi người này đi mà chưa thuê được người khác thì làm sao có chả bán?
- Ờ hay vậy. Lão tính toán làm sao mà cứ vừa thôi người này là cũng vừa có người kia ngay.
Mình sẽ là người tự đi hay bị lão đuổi đây? Chị tự hỏi, thấy buồn đến tuyệt vọng. Mấy hôm nay chị dò tìm có công việc nào khác không nhưng chẳng biết ai đang cần người làm. Phục vụ quán ăn thì chị không thể, chị không sợ khổ, chỉ sợ tăm tiếng đến tai Sơn rồi anh thất vọng càng quẫn hơn. Chị có mặt ở đây cùng với con trong ba tháng hè này là để anh hiểu cuộc sống của anh không chỉ của anh mà còn của hai mẹ con nữa. Đã một lần anh tự tử.
Nhưng biết làm gì đây? Mỗi lần lão yêu cầu chị tránh chỗ khác để lão trộn bí quyết vào đống cá xay là chị thấy kinh hoàng. Rồi chị lại như được an ủi - Sơn nói với chị là Sơn không hề biết trong va ly của anh có thuốc phiện, anh bị oan. Trước kia chị không tin điều này nhưng giờ thì chị muốn tin. Rồi chị cay đắng hình dung ngày nào đó mình cũng vào tù vì những miếng chả cá tẩm thuốc phiện này. Ừ, hai vợ chồng sẽ được gần nhau! Lúc đó ai động viên ai đây? Biết chị đưa con theo và ở lại đây suốt ba tháng để mỗi tuần đều có dịp vợ chồng cha con gặp nhau. Sơn khóc như mưa. Anh nói chị hãy về đi, nơi đây không phải đất sống cho những người như chị và con. Một vài tháng thăm anh một lần là đủ rồi. Khi đàn ông khóc... Dẫu đau lòng chị vẫn thích anh khóc hơn là nhìn thấy anh cười. Nụ cười qua cái bàn rộng trước mặt cán bộ trại giam khiến anh lạnh lẽo xa xôi làm sao. Khi Sơn khóc chị thấy anh gần với cuộc sống hơn.
- Cô đem con bé theo à?
Đã quen với những câu hỏi vang lên từ sau lưng nên chị không còn giật mình nữa, chỉ thấy rờn rợn. Chị trả lời mà không quay mặt lại :
- Dạ.
- Đi tới đây làm rồi gởi nó cho ai?
- Cho bà chủ nhà trọ. Nó lớn rồi, tự chơi quanh nhà được.
- Có trả tiền công không?
- Bà nói không lấy tiền. Tối về tôi giúp bà dọn dẹp nhà cửa.
- Vậy à?
Sau vài ba câu hỏi xem ra hơi tò mò, lão thốt hai tiếng vậy à một cách dửng dưng. Rồi cầm con dao, lão rạch miếng chả dày trên mâm đứt làm hai, nhát rạch một tay sắc ngọt.
- Tí cầm một nửa này về cho con nhỏ.
- ...
- Không trừ tiền công đâu mà lo.
Trừ tiền công là một chuyện, chị lo chuyện khác. Trên đường về chị quăng miếng chả vào một lùm cây bên đường.
Hôm sau lão cũng gói nửa miếng chả đưa cho chị. Chị cũng quăng vào lùm cây ven đường. Hôm sau nữa cũng vậy. Quăng xong, chị khóc. Đây có phải là oan gia oan báo không? Chồng đi tù vì thuốc phiện, và con thì được cho không những miếng chả... Rồi chị hốt hoảng nghĩ lỡ ra khi chị đang làm chả ở đây thì ở nhà con của chị cũng đang ăn... Ôi không! Chị sẽ thôi cái việc làm chả này ngay lập tức. Về tới nhà trọ, chị ôm riết con vào lòng như là sắp chia ly.
* * * * *
- Sao vậy?
Khuôn mặt lãnh đạm của lão ánh lên vẻ ngạc nhiên. Chị im lặng nhìn bầy ruồi bu quanh chồng sọt ngất nghểu dựa sát tường. Nhận ra mình đã quen mùi ở nơi này nên không thấy nôn nao nữa. Nhưng lão thì chị vẫn thấy sợ.
- Cô về nhà à?
- Tôi vẫn ở đây. Nhưng tôi sẽ...
- Người khác trả cô bao nhiêu?
- Dạ không phải vậy. Tôi chưa xin được việc ở đâu cả.
- Đó có phải là... vậy nên cô quăng mấy miếng chả của tôi vô bụi không?
Chị tái mặt giật mình. Lão cười khừ qua cổ :
- Con chó tha cái gói tươm dầu mỡ chạy ngang ai cũng nhìn thấy. Của ở đâu mà ngày nào cũng làm rơi rớt.
Chị lạnh người.
- Khách khen chả cô làm rất ngon. Cô cho cái gì vô cá mà nó ngon vậy?
Chị nhìn lão trân trối. Lão định làm gì chị đây?
Tôi đâu biết cô, chỉ là nể tài xế Vành. Mà nó trước cũng là tay buôn thuốc phiện.
Chị choáng váng.
- Đâu phải khi không mà Vành nó hỏi thăm cô hoài hả? Cô cho cái gì vô chả cá của tôi? Nói đi? Tại sao không dám cho con cô ăn?
- Đó là tôi sợ... - Chị nói như hụt hơi.
- Sợ cái gì?
- Sợ ông. Cái bí quyết gia truyền của ông...
- Không phải bí quyết của cô à?
- Tôi có bí quyết gì đâu. Chả cá làm sạch ruột là không tanh, nhồi kỹ thì dai nhiều, gia vị nếu chỉ bằm thì không tiết hết vị thơm nên tôi giã nát bấy để ngấm đều trong cá.
- Vậy thôi à?
Chị gật đầu. Mắt lão nheo lại :
- Vậy sao cô không cho con cô ăn?
- ...
- Cô không nói tôi sẽ hỏi Vành. Khi nào có câu trả lời thì tôi mới trả tiền công cho cô - Mặt lão lạnh tanh - Không qua mặt tôi được những cái trò ruồi đó đâu.
Chị cắn răng để khỏi oà khóc mà nước mắt vẫn trào ra. Những giọt nước mắt không phải vì tiếc tiền công, không phải vì bị nghi oan, không phải vì bị hăm doạ. Chị khóc không thể ở lại đây được hết ba tháng hè như đã dự định. Sơn nói đúng, nơi đây không có chỗ cho những người như chị và con.
* * * * *
Chiếc xe sụp ổ gà khựng lại rú lên rồi rùng rùng lăn qua. Chị giữ đầu con đừng bị lắc lư, con bé tưởng mẹ dỗ ngủ mà chưa buồn ngủ nên cứ ngoắt đầu ra. Rồi chạm phải ánh mắt của tài xế nhìn mình trong kính chiếu hậu, con bé vội úp mặt vào vai mẹ. Chị ôm con chặt hơn rồi cũng nhắm mắt lại. Đủ những ý nghĩ rối rắm trong đầu chị, ý nghĩ cuối cùng là tí nữa, khi xuống xe chị sẽ cảm ơn tài xế Vành đã chỉ cho chị một chỗ trọ rất tốt và chỉ cho chị một chỗ làm, dù không lấy được tiền công. Và nếu có gì rắc rối lão gây ra cho Vành thì xin hãy thông cảm cho chị.
- Chẳng có gì rắc rối cho tôi đâu, đừng lo. Nhưng tại sao lão nghi chị cho thuốc phiện vào chả cá?
Câu hỏi vang lên thật khác tính cách lầm lì và ít nói của Vành. Hành khách đã xuống xe hết chỉ còn hai mẹ con chị, Vành và cái xe đỏ quạch bụi như hôm nào nó đã đưa chị đi.
- Chính lão làm vậy. - Tức giận vì oan ức, chị bật ra rồi ngay lập tức sợ hãi vì đã nói.
Vành trố mắt rồi bình tĩnh lại rất nhanh :
- Sao chị biết?
- Lão bắt tôi phải đi nơi khác mỗi khi... - Chị im bặt.
- Tôi chỉ muốn biết để tìm cách lấy tiền công giùm chị thôi, lão không dám làm gì chị đâu. Còn có tôi đây mà.
Còn có tôi đây mà. Câu nói làm chị thấy tủi thân ghê gớm, chị phẫn nộ với cuộc đời và cả với bản thân. Chồng tù vì thuốc phiện còn mình thì được một kẻ từng buôn thuốc phiện che chở! Đâu phải khi không mà Vành hỏi thăm cô hoài. Câu giễu cợt của lão âm ỉ trong tai chị. Chị cay đắng bật khóc. Đứa con hoảng sợ ôm cứng chân mẹ. Rồi thấy mẹ vẫn khóc, nó giận dữ nhìn Vành. Chị lau nước mắt ngoắt người cầm tay con dắt đi. Đi như thể những bước chân này là chấm hết với những ngày đã qua, với lão, với Vành, với bà chủ nhà trọ tốt bụng, và với niềm mong muốn thiết tha rằng sự có mặt của chị và con ở đó trong ba tháng hè sẽ là bằng chứng cho tình yêu có thể cứu rỗi được những gì đang vụn vỡ.
* * * * *
Một tháng sau, thứ bảy, chị và một túi thức ăn căng phồng ra bến xe quen thuộc và ngồi lên cái xe quen thuộc quanh chị là những khuôn mặt quen thuộc, mỗi người cũng một túi thức ăn căng phồng đủ cho một tháng. Mọi người nhìn nhau nửa cười nửa không như lạ như quen. Tài xế Vành nhìn chị qua kính chiếu hậu. Chị cũng gật đầu chào qua kính chiếu hậu.
Hai giờ trưa xe đến nơi. Đám xe thồ chờ tới. Vành quay lại chị :
- Khoan đi vô trại đã, lão muốn gặp chị.
- Tôi phải đi ngay, lỡ tí nữa không có xe thồ.
- Tôi lo chuyện đó cho chị. Tới lão đã.
- Làm gì?
Nụ cười khiến cái thẹo bên má Vành nhăn nhúm lại :
- Lấy tiền công.
- Thôi, tôi không cần.
- Nhưng lão cần phải trả.
Chị đứng yên không nhúc nhích. Mắt Vành tối sầm :
- Chính tôi giới thiệu chị tới chỗ lão nên tôi phải giải quyết chuyện này cho xong.
Chị sờ sợ rồi thở dài lẳng lặng đi theo Vành. Có lẽ đến ngày Sơn mãn hạn tù thì chị không còn biết sợ hãi nữa. Cuộc đời này...
Mùi tanh bay từ xa. Và mùi chả cá chiên cùng mùi khói củi dầu oi oi. Lão đứng sừng sững trên ngưỡng cửa, hàng lông mày ngắn ngủn nhướng lên rồi lão cười :
- Cô cũng nghĩ là tôi cho cái thứ đó vô chả cá hả?
Kiểu cười của lão khiến chị không biết phải nói sao, như là lão khoái trá vì chị cũng không đoán qua bí quyết của lão là gì. Lão móc túi ra một nắm tiền xỉa về phía chị :
- Công của cô đây.
Chị không cầm. Vành đưa tay cầm lấy rồi cúi xuống nhét vào ngăn ngoài túi xách của chị. Chị giận dữ nhìn Vành :
- Anh nói gì mà lão chịu trả tiền?
- Tôi nói với lão là tôi không đưa thuốc phiện cho chị. Mà người như chị thì cũng chẳng ai dám đưa thuốc phiện dù vì cái gì. Chị sẽ tự khai báo mà không đợi tra khảo. Vậy thôi. Còn cái chuyện tôi hay hỏi thăm chị là vì...
Vành bỏ lửng câu nói, khuôn mặt xám lạnh âm u. Lão lầm bầm :
- Nó hay hỏi thăm cô là vì cái hồi nó ở tù giống chồng cô bây giờ thì vợ nó bỏ theo thằng khác. Cái thẹo trên mặt nó là sầu đời uống say quá bị xe tông đó.
Dứt câu, lão lừng khừng bước vào trong, bóng lão chờn vờn trên bức tường ám khói ruồi bu đầy.
Vành cúi xuống xách cái túi của chị lên, cái túi chị thấy nặng mà trong những ngón tay gân guốc của Vành nhìn nhẹ tênh. Chị im lặng bước sau Vành, thấy lòng thanh thản hơn.

 
“Cần tuyển nhân viên bán hàng trình độ vi tính văn phòng...”
“Cần tuyển nhân viên bán hàng tuổi mười tám tới hai mươi lăm, tiếng Anh trình độ B...”.
“Cần tuyển nhân viên bán hàng... ưu tiên biết vi tính và ngoại ngữ, có hộ khẩu...”.
Xuân cắt những mẩu báo xếp cạnh nhau trên bàn, ý nghĩ bướng bỉnh thoáng qua đầu “mình cũng đang tuyển nơi làm việc”.
Cuối cùng Xuân cũng tìm được hai nơi không đòi hỏi hộ khẩu và ngoại ngữ, vi tính. Một nơi bán hàng dụng cụ bếp núc và nơi kia là hàng kim khí điện máy. Xuân thích mẩu quảng cáo của quầy hàng mỹ nghệ hơn nhưng.... Ở đó khách du lịch lui tới nhiều, nếu mình biết tiếng Anh hay một thứ tiếng nào đó... Xuân liếc nhìn địa chỉ quầy hàng mỹ nghệ với một tiếng thở dài. Ngày rời quê ai cũng nói với Xuân mọi việc sẽ dễ dàng hơn chị Loan nhiều. 
Phải đi ngay. Ngay lập tức. Kinh nghiệm của những lần xin việc vừa qua là chỉ với việc đến trước là đã có một cơ may rồi. Thời buổi tốc độ. Và muốn yên thân thì phải ngoan.
Thay bộ áo quần tươm tất rồi xoay người trước gương. Động tác xoay người này là chị Loan dạy mấy ngày nay. “Nếu mi đi phụ hồ hay bốc vác thì không nói chi. Chứ công việc giao tiếp mà không điệu đàng một chút thì ma nào nhận mi vô làm. Tao làm trong bếp cũng phải trang điểm nữa là. Con gái con đứa chi mà cứng đơ đơ. Trời cho cái mặt đẹp mà không biết làm duyên thì cũng như cá kho tộ mà không có tiêu”.
Hai chị em rời quê chưa tròn năm mà không còn nhận ra chị Loan hồi nào quần xoắn ống lò xo dáng đi lật đật. Chỉ có giọng nói miền Trung nằng nặng là chưa bị lai. Nhưng ở vùng đất ngày càng nhiều dân tứ xứ đổ về làm ăn này thì giọng nói kiểu gì cũng xong.
Bà chủ nhà trọ nói đã qua rất lâu rồi cái thời người ta trố mắt khi nghe một câu xứ Quảng hoặc lắc đầu khi đối diện là người Nghệ Tĩnh hoặc nín cười khi người Bình Định nói chuyện... Bây giờ, bà chủ quán lẩu mắm Miền Tây đon đả chào khách “Vâng vâng mời anh ngồi chơi đợi chút xíu” thì chẳng còn ai ngạc nhiên tại sao không phải là “Dạ dạ mời anh ngồi...”.
Còn công việc, trong khi Xuân bập bênh nay có mai không thì chị Loan được một nhà hàng nổi tiếng ký họp đồng làm việc hai năm. Thời trang ăn uống bây giờ là theo kiểu quê - cơm niêu, ốc xào chuối, cá kho tộ... Những món ăn dân dã lên ngôi với tên gọi “đặc sản”. Hồi đó tao ghét vô bếp lắm, má chửi con gái hư. Có bao giờ ngờ mình làm cái nghề nấu nướng đâu. - Hôm Xuân thôi việc ở shop giày dép thời trang, chị Loan nói câu này với ánh mắt nhìn Xuân đầy ngụ ý.
Xuân hiểu ý chị nói chủ nhà hàng sẵn sàng nhận Xuân vô làm chạy bàn nhưng Xuân không thích. Công việc của chị Loan trong bếp, thích hay không thích thì đã đành, còn chạy bàn bên ngoài lỡ ông khách nào say say nắm tay thì sao? “Nếu cái ông say say đó mà là sếp thì cũng tốt chớ sao”, chị Loan cười khanh khách. Xuân giãy lên, nói gì thì nói, chuyện đó phải nghiêm chỉnh, thật nghiêm chỉnh. “Ờ thì thôi không đùa, nhưng khi mình không có khả năng chọn việc thì phải chấp nhận để việc chọn mình”. Xuân lắc đầu ngang ngạnh với chị Loan nhưng lòng thầm nghĩ chắc rồi mình cũng phải vậy thôi, thấy ghen tỵ với chị Loan sao mà dễ an phận. Ngay chuyện tình yêu cũng vậy, ông khách tên Tín khen món ăn ngon quá, muốn gặp đầu bếp bắt tay một cái. Sau mỗi cuộc ăn uống là một cái bắt tay, rồi bắt tay trở thành nắm tay, và đưa đón. Vậy là yêu. Nghe đâu đã bàn đến chuyện cưới xin. Thật là đơn giản. Còn mình và Hội... sao mình không thể nhận lời một cách đơn giản như vậy mặc dù... Chị Loan nói con gái trời cho dễ coi thường hay khó tính. Không phải vậy, mình không khó tính...
Chẳng biết nói làm sao nữa... Có lẽ tại chưa có công việc ổn định nên chuyện khác cũng bấp bênh theo. Ừ, đúng vậy. Nếu mình nhận lời Hội rồi thì sao? Hội nuôi mình, cứ cho là nuôi hoài cũng không phàn nàn gì. Nhưng mình xa quê đâu phải chỉ để trở thành cô vợ ngày ngày cơm nước lau dọn giặt giũ...
Xuân nhìn mình trong gương. Cô gái trong gương bướng bỉnh nhìn lại “Nhân viên bán hàng không cần xinh đến vậy đâu, thừa tiêu chuẩn ngoại hình rồi”. Xuân bật cười một mình, tiếng cười khô buồn buồn, “Nhưng thiếu rất nhiều thứ khác, thiếu cả cái tính phục tùng cần có của người làm thuê nữa”.
Thôi không nghĩ ngợi lung tung, vấn đề bây giờ là đến nơi nào trước. Xe đạp thì có lý nhất là nên đi chỗ nào gần trước. Vậy cũng có nghĩa là cái vị trí nó chọn mình! Không, mình muốn mình là người quyết định. Nhưng quyết định gì đây? Xuân nhìn hai mẩu giấy trên tay thở dài vo tròn lại tung lên cao, hai đốm trắng lăn lăn trên nền nhà, Xuân dí mũi dép lên một rồi mở viên giấy kia “Cửa hàng dụng cụ gia đình”. Lần này nếu được nhận làm thì phải biết im lặng, không lanh chanh cãi lại chủ nữa.
* * * * *
Chủ là người đàn bà trung tuổi, thân hình mập mạp, giọng Sài Gòn xởi lởi :
- Cô là sinh viên hả?
- Dạ không.
- Ờ, từ bữa đăng quảng cáo tới giờ có mấy sinh viên hỏi mà tôi không nhận. Công việc ở đây phải làm cả ngày, tới mùa đậu mè cà phê còn phải đem hàng xuống huyện bán. Cô đi huyện được không?
Chưa kịp hiểu đi huyện là gì nhưng Xuân cũng gật đầu đại :
- Dạ được.
- Cô biết nấu ăn không?
- ...
- Không ai đòi cô nấu cao lương mỹ vị gì đâu, chẳng qua là bán mặt hàng này phải biết qua nấu nướng, chuyện mua bán kẻ biết người không. Người biết mua cái gì là đúng y cái đó, người không biết mua về bị chê rồi đổi đi đổi lại phiền phức lắm. Nên khi thấy khách ngơ ngơ xớ rớ nhìn quanh thì mình phải hỏi người ta cần gì, mua về làm chi... rồi mình chỉ họ nên mua loại nào, cỡ số mấy... vậy đó.
- Dạ.
- Cô không biết chớ mới hôm qua có cái ông kia mắng vốn mình bán hàng dỏm. Ổng mua cái chảo tay cầm bằng đắt, mô đen bây giờ là nấu đồ nhậu trong nồi chảo bằng đất mà. Hỏi ổng dỏm sao? Ổng nói thì cũng bắc lên bếp, chế dầu vô phi hành tỏi cho thơm, xào thịt thấm tháp rồi đổ nước vô, vậy là nó nứt phựt làm ba khúc. Hỏi ông đổ nước nóng hay nước lạnh, ổng nói nước lạnh...
Hai cánh tay mập tròn của người đàn bà huơ huơ miêu tả người đàn ông ngốc nghếch, Xuân cố nín cười.
- Vậy hén. Cô làm thử một tuần coi ra sao. Được thì làm luôn. Lương tháng hai trăm rưỡi bao cơm trưa. Trước mắt là vậy. Ô kê?
Hai tiếng “ô kê” khiến Xuân bật cười rất bỗng nhiên, muốn ghìm lại nhưng không kịp.
- Cô cười gì?
- ... Cháu... cháu xin lỗi...
- Lỗi phải gì. Cười là tốt. Thời buổi này bán hàng mà không làm khách cười được thì sao bán được hàng? Rồi, mai tới làm thử nghe.
* * * * *
Người khách đầu tiên là một chàng trai nói tiếng Huế. Ngập ngừng dựng xe trước quầy rồi lơ ngơ xớ rớ nhìn quanh đúng hệt lời bà chủ tả về người không biết đi chợ.
- Cô bán cho vài cái nồi...
Vài cái nồi? Có vẻ là vợ chồng sắp cưới muốn ra riêng. Xuân mỉm cười :
- Nhà anh đông người không?
- Chỉ hai thôi.
- Vậy có lẽ anh mua cỡ này là vừa, chỉ ba cái là đủ rồi, một nấu canh, một kho mặn với một cái nồi quậy bột?
- Không - Mắt chàng trai ngạc nhiên - Tôi mua nồi quậy bột làm gì?
Nhìn nụ cười trên môi Xuân, chàng trai đỏ mặt :
- Tụi tôi đây là hai thằng ăn cơm tập thể ớn quá nên rủ nhau tự nấu lấy.
Đến phiên Xuân đỏ mặt. Chàng trai nói tiếp :
- Và một cái quánh nữa.
Cái quánh? Xuân nhìn theo ánh mắt chàng trai, đó là cái chảo.
Khách thứ nhì là người đàn ông vội vàng đến nỗi chưa xuống xe đã nói liền một hơi :
- Bán một bình sữa thủy tinh loại 200cc hàng ngoại nhập núm vú Hồng Kông.
Rõ ràng người đàn ông này được ở nhà dặn dò rất kỹ. Xuân bối rối nhìn quanh không biết kệ nào đựng loại hàng này.
- Nhanh nhanh dùm đi cô.
- Bình sữa hết rồi chú à, mai hàng mới về. Mai chú ghé mua dùm nghen. - Bà chủ vừa đi từ trong nhà ra vừa trả lời.
Người đàn ông phóng vút đi, mùi khói bay lại. Xuân nhìn bà chủ. Bà tưng tửng :
- Kiểu đó là đi mua ngay chớ sao đợi mai được.
- Nhưng...
- Bình sữa bán ở quầy hàng em bé chớ mình đâu có.
- Vậy sao dì không nói thật với người ta?
- Trả lời vậy để mai mốt khách mua gì còn quay lại với mình.
- Cháu nghĩ...
- Nghĩ sao?
- Cháu nghĩ nên nói thật với khách là mình không bán loại hàng đó, rồi chỉ rõ cho họ biết nơi bán...
- Đưa khách qua cho người khác kiếm lời à?
- ... Cháu nghĩ không phải vậy. Thậm chí là...
- Là sao?
- Là mình đi mua dùm ông ta luôn.
- Cô nói sao?
Xuân chợt nhớ ra những lần trước cũng vì hay có ý kiến với chủ mà bị mất việc, nhưng lỡ nói rồi... Giọng Xuân nhỏ lại :
- Cháu nói không phải mong dì bỏ qua. Cháu nghĩ là... bình sữa gắn liền với kỷ niệm về ngày ra đời của đứa con, ông ta sẽ nhớ đến mình hơn bất cứ lời nói khéo léo nào.
- Cô có lý - Bà chủ nhìn Xuân với một ánh cười - Nhưng mình đi mua bình cho họ thì bỏ quầy ai coi? Lỡ có khách lấy ai bán?
Kiểu cười trong mắt như vầy là thôi rồi, Xuân cắn môi ân hận ước gì mình chưa nói gì cả, bây giờ mà ngừng ngang thì càng dở hơn, thôi lỡ nói thì nói luôn, cũng đành cái số mình... Xuân nhìn bà chủ :
- Nên có số điện thoại của một vài cửa hàng quen biết. Mình và họ giới thiệu khách cho nhau. Trong trường hợp đặc biệt mình gọi điện nhắn họ đem hàng tới. Ngay cả khi nếu không phải là một lượng hàng lớn mà nếu có thể thì cũng sẵn sàng mang đến. Còn không thì cho địa chỉ nơi bán rõ ràng để khách dễ tìm... Cứ đặt mình vào vị trí khách hàng được đối xử như vậy thì...
Năm cô gái ồn ào tiến vào cắt ngang cuộc nói chuyện.
- Phần tao mua chén.
- Vậy tớ là bộ ly.
- Để mình phích nước.
- Vậy tui biết mua gì bây giờ? - Cô mập nhất kêu lên.
- Mày mua cái thùng đựng gạo.
Câu trả lời gây một tràng cười.
Xuân không cười :
- Các bạn bỏ tất cả những món quà vào thùng rồi quấn giấy hoa bên ngoài, sẽ là một món quà tân gia ngộ nghĩnh mà rất thực tế. Loại thùng hai mươi ký không thô lắm đâu.
Ly chén phích nồi niêu xoong chảo... Người khách cuối cùng trong ngày là một ông già mua cái ấm nhỏ để tưới những chậu kiểng tí hon đặt trên bệ cửa sổ.
Xuân dọn dẹp quầy hàng rồi nhìn vào nhà trong. Bà chủ nói vọng ra “Về hả?”, mặt bà không lộ vẻ buồn vui gì cả khiến Xuân thấy gai người... Thôi rồi...
- Bán cho một cái chảo tay cầm bằng đất và xin vui lòng hướng dẫn cách sử dụng sao cho đừng đứt phựt làm ba khúc.
Giọng nói quen thuộc vui vẻ vang lên trước cửa - Hội.
Vậy là chị Loan đã kịp cho Hội biết những gì tối qua Xuân kể về bà chủ xởi lỏi và dễ chịu.
- Công việc ra sao, em?
Hội hỏi khi hai người đã bước ra đường. Hội dắt xe còn Xuân thì buồn buồn mân mê cái mũ trong tay.
- Chắc cũng giống những lần trước.
- Cãi lại à?
- Gần như vậy.
- ...
- Em lại dại dột nói ý kiến của mình.
- Nghĩa là chê bà chú xử sự dở hơn mình?
Giọng Hội hóm hỉnh đến nỗi đang buồn mà Xuân cũng phải cười.
- Anh đã nói rồi. Chỉ nên tranh luận với ai mà mình chắc chắn thắng, ví dụ như anh đây.
Không thể không bật cười và nỗi buồn chợt nhẹ đi. Xuân nhận ra sau mỗi lần mất việc mình vẫn còn lòng tin và sức lực để tìm chỗ làm khác chính là nhờ sự thông hiểu và đồng cảm của Hội. Hội và tính khôi hài, Hội và tình yêu.
- Tại sao anh lại mến một người vụng về như em? - Xuân bật hỏi.
- Em nghĩ mình vụng về thật à?
- Còn gì nữa. Em đã để tuột bao nhiêu cơ hội rồi.
- Anh cũng vụng về để tuột chừng đó cơ hội.
- ...
- Điều kiện em đưa ra lại thuộc về em, có việc làm rồi thì mới tính chuyện cưới xin. Mấy lần trước anh tự nhủ để em ổn định rồi sẽ nói nhưng cứ khi anh sắp nói thì em lại đã thôi việc. Lần này, anh định phải nói ngay ngày đầu tiên, tưởng vậy là chắc chắn. Ai ngờ em lại chuẩn bị thôi việc nữa rồi.
Giọng khôi hài nhưng Xuân biết Hội nói thật. Nỗi buồn công việc và niềm xúc động cùng trào lên mi mắt.
- Sao em khóc?
- Em có khóc đâu.
- Lần sau anh sẽ hối lộ đút lót cho chủ của em, năn nỉ họ có tức giận mấy đi nữa thì cũng đợi xong đám cưới rồi hẵng cho thôi việc.
* * * * *
Hôm sau Xuân đi làm trong tâm trạng ủ dột. Nhưng thật bất ngờ, bà chủ đón Xuân với nụ cười tươi tỉnh :
- Tối qua tôi nói với ông xã, ổng nói cô có lý. Bây giờ vầy nè nghen, tôi ở Sài Gòn lên đây làm ăn, chưa quen biết nhiều. Hôm nay cô đi vòng quanh cửa hàng cửa hiệu tìm coi nơi nào làm ăn uy tín thì mình trao đổi số điện thoại với họ, nhớ nói rõ là tôi lấy hàng tận gốc ở Sài Gòn không qua trung gian nên giá rẻ hơn.
Xuân hiểu bà chủ tưởng Xuân là người ở đây lâu rồi. Tim Xuân đập nhanh, mình chưa rành rẽ các cửa hàng nhưng sẽ tìm ra cách... luôn luôn có một cách nào đó... Điều quan trọng là bà chủ đã chấp nhận ý kiến của mình.
Những ngón tay nhấn nhanh phím điện thoại, Xuân nói như hét vào máy :
- Em cần anh giúp. Có tin vui.
- Cái tin vui đó có liên quan đến chuyện anh lấy vợ không?
- ... Có.
- Sao? Lặp lại lấn nữa đi.
- Nghe em nói đây. - Xuân nói nhanh điều bà chủ vừa yêu cầu.
Đầu dây bên kia tiếng Hội cười vui vẻ :
- Anh sẽ ngay lập tức nịnh nọt mấy cô rành chợ búa trong cơ quan để nhờ đưa em đi khắp các cửa hiệu và tìm hiểu dư luận tốt xấu ở mỗi nơi. Hơn vậy nữa, anh sẽ gọi điện thoại khắp bạn bè ở các huyện xã giới thiệu mối lấy hàng ở chỗ em. Có đáng được em nhận như một lễ vật cầu hôn không?
* * * * *
Quà cho ba má Xuân, quà cho ba má Hội, và những thứ cần thiết cho buổi ra mắt... Chị Loan vừa sửa soạn phần quà của mình gửi mang về quê vừa nói với giọng ghen tỵ :
- Cuối cùng thì mi cũng vẫn may mắn hơn tao đúng như họ hàng nói.
- Chị...
- Rõ ràng là vậy. Đi làm mới ba tháng được tăng lương, chủ cưng như cưng trứng. Còn người yêu thì quá tuyệt vời. Ai như ông Tín của tao... - Chị Loan thở dài.
- Chị...
- Quen nhau ở quán xá nên ngày nào cũng uống. Bàn chuyện cưới xin mà chưa bao giờ nói đến về quê. Không bao giờ tìm hiểu về công việc của tao để biết tao muốn gì. Có lần tao than thở đứng bếp hít thở khói than củi hoài chắc nám phổi mất, mi biết trả lời sao không?
- ... Sao?
- Trả lời là “em kêu bà chủ mua cho cái bếp ga”. Có dám nói để anh lo kiếm việc khác em làm cho đỡ cực đâu. Mong trời cho gặp người cùng quê như mi, mỗi lần về thăm cùng đường cùng sá vừa tiện vừa tình cảm, nhất là cùng quê dễ hiểu nhau hơn. Mi có công nhận là làm đàn ông quá sướng không? Họ đi làm ăn xa rồi về quê lấy vợ, mình đàn bà trời cho sao chịu vậy. Lần này về, ba má tao có hỏi mi đừng kể gì về ông Tín.
Tiếng xe Hội ngừng trước cửa, chị Loan thở dài lặng im. Hội bước vào với những cái gói trên tay. Xuân kêu lên :
- Anh mua thêm gì nữa vậy? Chật ních hết rồi, không còn chỗ nào để nhét đâu.
- Em biết gì đây không? Suýt nữa thì quên hai món đặc sản, cà phê cho ba với các anh, còn gói tiêu là phần của má. Để anh đi mượn thằng bạn thêm cái túi xách.
Hội quay nhanh ra phóng xe đi. Chị Loan nhìn theo, giọng nghèn nghẹn :
- Mi quá có phước Xuân à.
Tiếng khóc thổn thức bật ra. Xuân ngừng tay gói ghém bối rối nhìn chị Loan, rồi nước mắt Xuân cũng chảy dài trên má.
* * * * *
Giống như chị Loan, gia đình Xuân ai cũng khen - “Nếu quả thật nó đúng như con kể”, má Xuân thận trọng nói thêm một câu. “Chắc chắn là như vậy má à”, Xuân nói với khuôn mặt ửng hồng vì mắc cỡ và tự hào. Nhìn mắt má chờ đợi lo lắng bồn chồn xen lẫn vui sướng, Xuân hiểu má mong gặp Hội hơn cả mình. Chợt hiểu tình yêu của Hội là quý giá như thế nào. Trái tim Xuân thắt lại nỗi đau lạ lùng trong sự hồi hộp sợ Hội bị người nhà mình chê bai, Xuân nhận ra mình yêu Hội biết bao. Suốt đêm Xuân không ngủ, chỉ nghĩ sáng ngày mai khi Hội đến, và sau đó là xin phép để đưa Xuân về nhà Hội “Lỡ gia đình bên đó không thích mình?”.
Sáng ra, mấy đứa em nhìn Xuân cười rúc rích, còn ba thì lơ đãng như không để ý nhưng đã chuẩn bị sẵn ấm trà. Má liếc Xuân “Sao mắt thâm lại vậy con?”.
Lũ em nhìn ra cửa “a” lên rồi chạy biến về phía sau. Hội đang đứng rụt rè nhìn quanh, kiểu nhìn tìm nhà đến tội. Tối qua xe về khuya, khiêng mấy cái túi xách đến tận cổng, Xuân đã cẩn thận dặn dò nhà nào có nhiều cau nhất là đúng vậy mà bây giờ...
Đúng như Xuân hình dung, áo sơ-mi trắng dài tay, quần thẳng ly màu xanh đậm và đôi xăng-đan màu da bò. Vẻ khôi hài thường ngày biến mất. “Chắc đang sợ lắm”, Xuân nghĩ thầm.
- Cháu chào hai bác.
Xuân nghe giọng Hội lạc đi. Ba chỉ cái ghế ra hiệu mời ngồi rồi chậm rãi rót trà ra ly. Từng giây phút trói qua trong im lặng chờ đợi.
- Dạ, trở trời... hai bác có được khỏe không ạ?
Xuân thấy buồn cười trong lòng, chắc suốt đêm qua nghĩ được câu nói này.
- Ờ cũng khỏe. Ông bà già bên đó có khỏe không?
- Dạ ba má cháu cũng bình thường.
- Nhà cậu được mấy anh em?
- Dạ sáu, cháu là con thứ hai.
- Anh trai hay chị gái?
- Dạ anh trai.
- Cũng đi làm ăn xa như cậu à?
- Dạ không, anh cháu ở nhà làm ruộng - Ngừng một chút rồi Hội nói tiếp như khoe - Chị dâu cháu là người thôn mình.
- Vậy à? Chị dâu cậu cũng là người ở thôn đây a? - Giọng ba ngạc nhiên vui vẻ.
Tiếng “cũng” khiến má liếc ba một cái. Giọng ba to hơn :
- Chị dâu cậu con nhà ai ở đây?
- Dạ chị cháu là con ông Bảy lò rèn...
Mắt ba nhướng lên kinh ngạc, còn má thì đưa tay bụm miệng chặn một tiếng kêu.
- Vậy ra cậu là con bà Tư Định bán tạp hóa chợ Gốc Xoài?
- ... Dạ.
Tim Xuân đập mạnh đau đớn, lạy trời là hai nhà không có chuyện gì xích mích. Làng quê thường hay...
Ba quay nhìn Xuân, má cũng quay nhìn Xuân, mặt má tái xanh rồi má nhích lại thật gần Xuân thì thào vô tai: “Hai đứa bây có dại gì với nhau chưa?”.
- Hai đứa mày là anh em con bạn dì, họ hàng gần lắm con à. - Ba nói từng tiếng một.
Im lặng. Im lặng thật lâu. Đầu óc Xuân trống rỗng như chỉ còn là cái vỏ. Giọng ba qua vành môi mím chặt :
- Thời buổi này nhiều người xa quê làm ăn, rồi họ hàng cũng phai lạt đi, gặp nhau xứ khác không ai nhận ra ai là ai.
* * * * *
Chuyến xe đi cũng đông người như chuyến về. Nhưng chuyến về khi mệt quá Xuân ngả đầu lên vai Hội, còn bây giờ... Xuân quay mặt nhìn ra ngoài, giữ cổ mình thẳng cứng và toàn thân cũng cứng ngắc như người gỗ. Mỗi lần xe thắng khựng lại, Xuân chụp níu cứng thành ghế trước mặt chỉ sợ người mình nghiêng đụng người Hội.
- Em đẩy cái túi xách qua phía này lấy chỗ ngồi cho thoải mái.
Hội vừa nói vừa đưa tay kéo cái túi về phía mình, Xuân vẫn co chân như cũ. Muốn khóc, muốn hét to, muốn bên cạnh mình không phải là Hội. Là ai cũng được miễn đừng là Hội... Làm sao đây khi người yêu bỗng chỉ còn là ông anh họ?
- Anh cũng rất... rất không biết phải làm sao nữa, Xuân...
Vẫn là giọng nói quen thuộc nhưng nghe khác làm sao. Xuân liếc nhìn Hội thật nhanh rồi nhìn ra cửa, mọi thứ hai bên đường vun vút về phía sau. Xuân chợt nhớ tới chị Loan và những giọt nước mắt...
Giọng Hội cố làm vui :
- Thật ra anh không phải là người giỏi chuyện buôn bán, nhưng thấy ông bà chủ cởi mở và thích em nên anh... Có lẽ từ sâu thẳm đâu đó anh đã linh cảm em là người thân của mình. Em gái... Anh vẫn sẽ lo cho em như từ bấy lâu nay. Em đừng buồn. Mọi chuyện rồi sẽ dần quen...
Mọi chuyện rồi sẽ dần quen. Phải vậy thôi. Phải quen dần... rằng mình là anh em. Xuân cắn chặt đôi môi, mình là anh em tha phương xứ lạ... may mà kịp nhận ra nhau.

 
Tôi muốn bắt đầu câu chuyện này bằng hai từ ngày xửa ngày xưa...
Ngày xửa ngày xưa... có một người nhà giàu, rất giàu. Sự giàu có bắt đầu từ một cơ may - hồi đó, khi còn là cậu bé nghèo khổ chỉ mong được ăn no, ông đã được một người tốt bụng đưa về nhà nuôi nấng và cho ăn học. Ông thường kể lại chuyện này cho con cái nghe nhưng các con ông cười cho rằng đây chỉ là một trong những bài học đạo đức của ông mà thôi.
Rất bận rộn nhưng tuần nào cũng vậy, ông dành ra một buổi tối ăn mặc như một người lao động bình thường và đi dạo. Nói là đi dạo nhưng thật ra là ông tìm gặp những ai cần giúp đỡ, ngay cả kẻ trộm cắp ông cũng không từ chối vì nghĩ rằng biết đâu sự giúp đỡ của mình sẽ là một cơ hội cho kẻ muốn hoàn lương.
Một tối mùa đông, như thường lệ ông đi trên đường. Ngang qua công viên ông dừng lại vì chợt thấy dáng vẻ của một chàng trai sao mà thiểu não quá. Cùng với bộ áo quần tỏ rõ sự nghèo nàn là nỗi tuyệt vọng lồ lộ.
- Chào cháu, có chuyện gì vậy?
Câu hỏi êm ái của ông khiến chàng trai rùng mình. Cái rùng mình trong bóng tối của đêm đông khiến trái tim nhân hậu của ông đau nhói. Ông rất biết giới hạn của mình. Tiền bạc, ông không thiếu. Một công việc, ông sẵn sàng mở rộng cửa các nhà máy của mình cho bất kỳ ai cần một công việc. Nhưng nếu là một căn bệnh hiểm nghèo thì... Ông đã từng cho người ta tiền không phải để có cuộc sống mong ước mà là để mua một cái quan tài.
- Cháu không thể nói gì với ta sao?
Giọng chàng trai đẫm nước mắt :
- Cháu yêu...
A, ông có thể hiểu được. Đôi trẻ thiết tha yêu thương nhưng mẹ cha nhất định ngăn cản bằng cách thách chàng trai một đám cưới linh đình? Ông mỉm cười :
- Ta sẽ tặng cháu tất cả những gì nhà gái muốn.
- Không... Không ai có thể. - Giọng chàng trai tuyệt vọng.
- Ta có thể.
Câu trả lời tự tin và quả quyết của ông chỉ khiến chàng trai lún sâu thêm trong cay đắng :
- Ông trời cũng không thể làm được gì. Tối nay, cháu và nàng hẹn gặp nhau lần cuối tại đây. Rồi sau đó...
Giờ thì đến phiên ông rùng mình - Rồi sau đó...
- Nhưng cái gì là không thể? - Ông gặng hỏi.
- Cha mẹ nàng chẳng đòi hỏi gì cả ngoài việc cháu phải đưa cha mẹ đến thăm nhà gái.
- Ơ, một thách cưới thật khắt khe. Như ta đây, nếu nhà gái đòi con trai ta phải đưa mẹ nó đến thì ta biết làm sao khi mẹ nó đã qua đời từ lâu.
- Không phải vậy - Chàng trai kêu lên - Cháu không biết cha mẹ mình là ai. Tự nhiên mà lớn lên... Tự nhiên mà có trên đời... Làm sao họ dám gả con gái cho một kẻ chẳng có gốc tích?
Ông đặt tay lên vai chàng trai và cảm nhận được toàn bộ sức nặng của cuộc sống trĩu trên đôi vai non tơ này. Có tiếng chân rón rén bước đến gần và một cô gái xuất hiện. Dù cô đang mặc một cái áo dày sụ của mùa đông và cái mũ len trùm xuống che khuất cả nửa khuôn mặt, ông vẫn nhận ra cô thật xinh xắn và đang đau khổ đến nhường nào. Ông nhìn thấy rõ vẻ ngạc nhiên trên mặt cô dù trời tối. Một ý nghĩ thoáng qua đầu... Ông mỉm cười :
- Chào con.
Cô gái đưa tay lên miệng để che một tiếng kêu kinh ngạc, còn chàng trai thì sửng sốt. Ông thấy mình còn xúc động hơn cả đôi trai gái :
- Nếu hai con không chê có một người cha như ta.
* * * * *
Đám cưới diễn ra vô cùng vui vẻ. Cha mẹ cô dâu càng lúc càng quý chú rể bởi vì cha chàng không những thật lịch sự mà còn rất hiểu biết, ông nói chuyện về công việc lao động chân tay như một người cả đời gắn bó với nó vậy.
Nhưng điều đáng nói là những chuyện sau đám cưới. Một người khách đến dự tiệc rồi về là chuyện thường, còn đây là cha của chú rể. Nhìn những điều không dám thốt thành lời trong mắt đôi trai gái đang tràn trề hạnh phúc, ông chẳng thể làm gì khác hơn là đóng trọn vai diễn của mình. Thăm họ hàng và cùng nhau ra biển lưới cá... Con trai ông không phải dân biển nên rất vụng về, nhưng điều đó không khiến niềm vui giảm đi.
Mất một tuần ông không đến văn phòng làm việc.
Rồi mọi chuyện cũng kết thúc êm đẹp. Đôi vợ chồng mới cưới lưu luyến tiễn ông từ làng chài ra đến thị trấn và từ đây ông sẽ lên tàu. Lúc này không có ai, chỉ có ba người với nhau, không cần phải đóng kịch. Nhưng làm sao có thể xưng hô khác được nữa?
- Chúng con chào cha.
- Chào hai con.
Sự trở về của ông làm cả công ty nháo nhác. Người thì tưởng ông gặp tai nạn mất xác, người tưởng ông bị bắt cóc và đang đợi cú điện thoại đòi tiền chuộc. Có người còn thì thầm rằng các con ông đang tìm kiếm di chúc...
* * * * *
Ông vẫn mỗi tuần một buổi đi trên đường để tìm kiếm và chia sẻ với người không may. Khi là một tấm chăn bông ấm áp cho kẻ đang run rẩy, khi thì tháo chiếc nhẫn trên tay tặng người cơ khổ...
Một năm trôi qua, mùa đông lại đến. Một tối khi ngang qua công viên, ông chợt nghe tiếng gọi vui mừng :
- Chào... Con chào cha!
Ông nhận ra ngay là chàng trai hôm nào. Dù không thể nhớ mặt tất cả những người ông đã giúp nhưng chàng trai này là một kỷ niệm đặc biệt: chưa có ai cầu xin ông một điều tương tự vậy.
- Chào con.
- Mấy hôm nay ngày nào con cũng đến đây. Con mong được gặp cha.
- Để làm gì?
- Vợ con mới sinh em bé. Ông bà ngoại mời ông nội đến ăn mừng mẹ tròn con vuông.
Giọng chàng trai đầy hy vọng đồng thời cũng rất ngập ngừng. Quả là chàng mong muốn nơi một ông già gặp gỡ tình cờ một điều hơi quá đáng!
Nói xong, nhìn thấy đôi mắt nhướng lên vì kinh ngạc của ông thì chàng trai vội vàng tiếp ngay :
- Con cũng định là nếu không gặp được cha thì sẽ nói với ông bà ngoại là ông nội đang bệnh nặng.
- Chẳng ai muốn mình là người đang bị bệnh nặng cả, con trai - Ông nói với một nụ cười tươi tắn trên môi - Biết tặng cháu nội món quà gì đây?
* * * * *
Ông bà ngoại tíu tít mừng vui khi ông đến. Còn phải nói, làng chài nhỏ bé mấy khi có khách xa về. Không phải chỉ ông bà ngoại mừng mà như là cả họ mừng vui. Hôm nay nhà này mời ông ăn một bữa, ngày mai nhà khác mời... Cứ như vậy nhà nào cũng kéo ông đến. Lần thứ nhất là sau tiệc cưới, và đây là lần thứ hai ông được bao nhiêu người mời mọc mà không phải là để nhờ cậy một điều gì. Họ nấu những con cá con tôm tươi hiếm hoi trong mùa đông và rất sung sướng khi thấy ông ngon miệng; để mừng cháu nội ông kháu khỉnh, mừng con dâu ông khỏe mạnh, mừng con trai ông đáng mặt nam nhi làng chài, vậy thôi. Họ không biết ông là ai nên không dạ thưa, không cố gắng làm ông hài lòng, không điệu bộ, không kín đáo quan sát đợi ông cau mày là vội dọn thay món khác, không chuẩn bị trước đến lúc này thì thế này và tí nữa thì thế kia... Tất cả thật giản dị như vốn là như vậy. Ông ăn và uống rượu chiết từ một cái can nhựa thật to được mua về cho tất cả mọi người.
Ông hít thật sâu làn không khí mằn mặn của biển, thấy lòng dâng một niềm vui khó tả, và ông thấy hãnh diện khi nhìn thấy ánh mắt mọi người nhìn con trai của mình lúc nói về anh. Chỉ một năm thôi mà anh đã trở thành một trong những người đi biển giỏi nhất làng chài này. Có một đứa con trai đáng mặt nam nhi thật không dễ, ông hiểu sâu sắc điều này.
- Rảnh rỗi ông lại về thăm cháu nhé.
Câu nói và những cái vẫy tay lưu luyến khiến ông xúc động. Ông chợt thấy có lỗi khi lừa dối những con người hồn hậu chân thành như vậy. Nhưng biết làm sao đây? Nhất là khi tất cả đang rất hạnh phúc. Tất cả, đúng vậy! Đêm, nằm trong ngôi biệt thự tiện nghi của mình, ông chợt nhớ ra các món cá hơi mặn, dân chài thường ăn mặn. Bác sĩ nói quả thận của ông sẽ gặp phiền toái nếu ông ăn mặn, nhưng tại sao lúc đó ông không hề thấy đau nhức như lẽ ra? Làm sao mà ông đã ăn hết tất cả một cách ngon lành?
* * * * *
Cho đến một ngày... bé Bi vòng đôi tay nhỏ xíu qua cổ ông, miệng bập bẹ gọi “Ông ội ơi...” thì ông nhận ra mình đến đây không chỉ vì chàng trai, không phải vì trách nhiệm tình cờ số phận sắp đặt. Ông đến đây vì bản thân mình muốn. Mỗi lần chìa má cho bé Bi hôn, ông thấy lòng trào lên niềm xúc động lạ lùng. Bước chập chững vấp vào ngưỡng cửa, bé òa khóc giơ hai tay về phía ông tin cậy.
Ông muốn cho bé tất cả những tiện nghi mà cháu nội của ông được hưởng nhưng rồi ông không dám mang tới làng chài gì khác ngoài túi bánh qui, cái khăn len, hộp sữa...
Ông sợ. Phải, ông sợ...
Nếu biết ông là tỷ phú thì chuyện gì sẽ xảy ra? Một khoảng cách mênh mông đẩy những con người hồn hậu của làng chài ra xa tít tắp, mình ông cô đơn bên này với bao quy tắc, có qui tắc ông phải chấp nhận và có quy tắc do chính ông đề ra. Hơn vậy nữa, họ sẽ biết những đứa con của ông là như thế nào. Và... sẽ giống như những nơi ngày ngày ông đi qua, rập khuôn những lời nói, những kiểu dáng cung kính và những tính toán lợi lộc. Tệ nhất là con trai và con dâu của ông sẽ thay đổi, tiền bạc và quyền hành sẽ làm biến đổi tất cả, ông quá rõ như vậy.
Không, để có những phút giây êm đềm ở làng chài này, để có gia đình êm ấm này, ông vẫn hãy là ông nội thôi. Ông cảm thấy bứt rứt trước những món quà đẹp muốn cho bé Bi mà đành phải thôi. Nhìn bé chơi với những viên sỏi, những vỏ ốc, những cái nắp hộp bằng thiếc... ông quyết định khi bé đến tuổi đi học sẽ nói thật và đưa bé vào một trường danh tiếng nhất.
* * * * *
Chưa kịp thực hiện thì ông ngã bệnh. Nguy kịch đến nỗi báo chí và truyền hình ngày nào cũng đưa tin và tung ra những dự đoán cho tương lai của cơ nghiệp mà ông dày công xây đắp.
Quanh ông là những hàng rào người: bảo vệ, các cộng sự, bác sĩ, luật sư, phóng viên, những kẻ thừa kế hàng thứ nhất, họ hàng xa, họ hàng gần...
Giờ khắc tỉnh táo hiếm hoi, ông bình tĩnh truyền đạt những gì cần thiết và điều cuối cùng là gọi gia đình nhỏ của làng chài. Lệnh ban ra xong, ông cầu trời cho cuộc sống của mình đừng kết thúc trước khi kịp gặp. Nhưng ông không phải đợi một giây nào cả. Ngay lập tức họ xuất hiện trên ngưỡng cửa. Nghĩa là họ đã ở cạnh ông từ lâu lắm rồi. Làm cách nào vào được ngôi biệt thự của ông trong giờ khắc này? Không phải là điều dễ dàng, nhưng nếu người ta thiết tha muốn thì luôn có một cách nào đó. Ông thấy lòng ấm áp. Nghĩa là họ đã nhận ra ông! Còn ông thì...
- Các con biết từ bao giờ? - Ông yếu ớt hỏi.
- Ngày đám cưới đã có người nhận ra... bác. Bác nổi tiếng như vậy, đặc biệt như vậy...
- Hãy gọi bằng cha như con vẫn thường.
Ông nói và cảm thấy hạnh phúc. Đúng vậy, hạnh phúc. Và tiếc nuối.
- Cha chưa làm được gì cho các con và bé Bi - Giọng ông chỉ còn là tiếng thầm thì - Nhưng ta có một món quà...
- Cha đã cho con rất nhiều rồi. - Chàng trai nghẹn ngào.
- Ta đã làm gì đâu... - Giọng ông yếu ớt và tràn đầy hối tiếc - Nếu ta biết con nhận ra ta là ai, hẳn ta đã...
- Cha đã cho con một người vợ hiền, cha đã cho con của con những kỷ niệm về ông nội, cha đã cho con một làng chài làm quê nhà... - Chàng trai bật khóc - Cha đã cho con một cuộc đời.
Khuôn mặt người sắp chết ánh lên nét ngỡ ngàng. Ông muốn nói gì đó nhưng không kịp... Chàng trai áp khuôn mặt đầm đìa nước mắt vào lòng bàn tay của người đã thay đổi đời anh từ một tối mùa đông. Sau lưng anh, bé Bi trên tay mẹ mở to đôi mắt tròn xoe, kỷ niệm cuối cùng của bé về ông nội là trên khuôn mặt khép lại xanh xao hé nở nụ cười.

 
Giữa những công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, giữa những khuôn mặt và những bộ quần áo quen thuộc đến có thể nhận ra nhau từ một khoảng cách rất xa, giữa những dáng điệu và cách diễn đạt làu làu đến nỗi người này vừa mấp máy môi thì người kia đã đoán được điều định nói, giữa những tiếng lục cục lấc khấc rất đều đặn mỗi ngày, giữa màu sương cũng như màu nắng lừng khừng giăng ngang thị trấn lúc nào cũng như mang mang giấc ngủ chập chờn...
Chiếc xe ca lù lù tiến vào, trên mui chất đầy đồ đạc. Theo sau là chiếc xe hơi cũ kỹ, bên trên bắc bốn loa về bốn hướng. Tiếng loa vang giọng người thành phố... “Thưa, quý vị, đoàn ca múa nhạc hài kịch xiếc ảo thuật Hoa Trắng rất hân hạnh phục vụ quý vị đêm diễn duy nhất. Quý vị sẽ tận mắt chứng kiến ngôi sao Quang Vinh bằng xương bằng thịt. Dạ và những... ”
Xe ca dừng lại trước Câu lạc bộ Thanh Thiếu Niên của thị trấn, còn xe hơi phành phạch chạy qua những con đường hẹp lô nhô nhà mái ngói xen lẫn nhà mái bằng và mái tranh “... Thưa quý vị, đêm diễn duy nhất của chuyến lưu diễn...” Những người đàn ông buông ống điếu nheo mắt nhìn theo những người đàn bà nách con bên hông nhìn theo, những đứa trẻ mình trần vừa hò reo vừa chạy theo, tiếp nữa là những con Mực con Đốm... tiếng sủa gâu gâu hiếu kỳ hơn là nghi hoặc.
Thị trấn rùng mình thức giấc. Và khi những tấm băng rôn dài căng chéo căng ngang mặt tiền Câu lạc bộ thì mọi người tỉnh hẳn - Hai chữ Quang Vinh màu đỏ nổi bật ngạo nghễ trên nền vải màu ngà ngà - Bằng xương bằng thịt thật rồi, con người vời vợi xa họ chỉ nhìn thấy trên báo và những câu trả lời dí dỏm trên ti vi, mà báo thì thường là cũ, ti vi khi tỏ khi mờ.
* * * * *
Người bán vé là một anh thanh niên có bộ râu quai nón xồm xoàm ngồi sau một cái bàn gỗ kê trên thềm, bên dưới những tấm băng rôn chạy dài những tên tuổi. Thị trấn hẹp như bàn tay, thành phố mênh mông cao xa như trời, mà trời thì vô số những vì sao. Vô số những vì sao...
Dân thị trấn rủ nhau kéo đến. Giá một cái vé bằng tiền bán mười hai ký lúa. Mọi người rụt vai nhìn nhau. Những người đứng tuổi cười cười lảng dần, thanh niên nam nữ chần chừ đứng lại... Mười hai ký lúa... mười hai ký lúa... ba ngày công làm thuê, mà đâu phải lúc nào cũng có việc để được thuê.
Nhưng... Suốt đời cha mẹ họ đã cắm cúi làm lụng, cắm cúi lo toan. Và đời họ có lẽ cũng vậy. Làm thì làm cả đời. Còn Quang Vinh, biết còn lần nào nữa đến nơi này không?
Lũ trẻ con nhao nhao :
- Vé con nít có giảm giá không chú?
- Không cần ghế, đứng cũng được, hả chú?
- Chú ơi, chú là Quang Vinh phải không? - Một giọng rụt rè giấu sau vai một đứa khác.
Bộ râu quai nón rung rung :
- Chiều mai Quang Vinh mới tới đây. Chú với mấy người kia là tiền trạm, tới trước lo sân khấu, lo này nọ... mà chú cũng đẹp trai gần bằng Quang Vinh rồi đó.
Câu nói đùa khiến bọn con nít xô vào nhau cười khoái chí. Chúng bạo dạn hơn :
- Chú đóng vai gì trên sân khấu?
- Chú... chú... Thôi tránh ra để chú bán vé.
* * * * *
Nó tựa lưng vào cây mít ngước mắt nhìn lên trời, qua tán lá rậm rì, bầu trời như tối hơn. Nó dõi về phía sao Hôm, chỉ là một chấm sáng mờ mờ. chừng như sắp mưa.
Một thói quen khó giải thích là nó hay đón đợi sao Hôm vào buổi chiều dần tối và sao Mai lúc ngày còn chưa rạng. Vốn liếng của những năm học dở dang cho nó biết hai vì sao đó là một. Nếu ba má không mất sớm nó sẽ được học tiếp và được biết nhiều hơn nữa. Chú thím nghèo quá, ờ, cũng có thể là vì sao Hôm sao Mai cho nó biết công việc mỗi ngày bắt đầu và kết thúc lúc nào.
Công việc của nó là kiếm củi. Tựa như chàng tiều phu xưa rìu trên tay và dắt theo một con ngựa gầy, nó vào rừng trên một chiếc xe đạp cũ, cái yên sau được nối dài hết mức để có thể chất được nhiều củi nhất, tưởng như cái xe có thể chổng ngược về phía sau.
Đường vào rừng qua hai trạm kiểm lâm. Nó thề với cán bộ rằng nó chỉ lượm lặt thôi chứ không chặt đốn, chỉ nhặt nhạnh những gì mà dân buôn lậu gỗ chê bai vứt lại. Mấy ông kiểm lâm gặc gặc đầu, thỉnh thoảng vặn vẹo vài câu lấy lệ.
Củi phân làm nhiều loại - Loại cho chủ nhân những ngôi nhà mái bằng là loại tốt nhất, đây là những vị khách xởi lởi, vừa trả tiền vừa nói “Mai mốt đường dây điện kéo về tới thì mua bếp điện mà xài, khói củi ám đen hết nhà cửa”. Đường dây điện nhoài tới đâu, nó mất dần khách hàng mua củi đẹp tới đó. Nhưng còn may là điện cũng chập chờn, nay có mai không. Nó âm thầm dành dụm đợi ngày đủ để học cái gì đó, hớt tóc chẳng hạn. Nhà mái ngói mái tranh chỉ mua củi vụn củi cành mà lại trả giá kỳ kèo từng đồng. Có lẽ nó là người duy nhất trong thị trấn mong điện đến chầm chậm thôi.
Con heo đất của nó là một cái chai màu tối, trước đó là lọ đựng vitamin C. Ngày ngày sau khi đưa tiền cho thím, nó vuốt thẳng tờ tiền riêng của mình, quấn tròn lại, đút vào miệng chai. Lâu lâu nó đổ chai ra, đổi những đồng tiền lẻ thành một tờ tiền chẵn và lại quấn tròn, đút vào, vặn nắp, nhét sâu cái chai vào góc rương gỗ đựng đồ đạc của nó.
Chú thím biết cái chai này, những đứa con của chú thím cũng biết. Ban đầu thím có vẻ giận hờn “Sống chung nhà mà tính chuyện riêng tư”. Sau thím cũng công nhận “Thằng này biết lo xa”. Rầy la con cái thím nói “Bắt chước anh mày kìa, dành dụm lo cho tương lai”. Thím rủ rỉ kể cho hàng xóm láng giềng nghe. Một đồn mười, mười đồn hai mươi... Người ta xì xầm mỗi khi thấy nó gò lưng đạp, phía sau là ngất ngưởng củi - “Nhìn vậy mà mơ ước cao xa lắm nghen”. Rồi... Người ta nhớ lại ngày xưa có cậu bé đêm đêm bắt đom đóm làm đèn học bài mà đỗ đạt làm quan.
Xóm nhỏ, thị trấn nhỏ, mơ ước nhỏ bé hóa cao vời.
Những lời khen ngợi đã hại nó, thằng con tức giận vì ba má cứ lấy ông anh họ ra làm gương mà rầy la bèn lục rương, không thèm mở nắp, cứ để vậy mà đập “bốp”, lấy tiền đi đâu mất mặt suốt tuần.
Nó xót đến chết lặng, những mảnh vỡ như khứa ngang dọc trong lòng nó. Thẫn thẫn thờ thờ mất mấy ngày, rồi chẳng còn cách nào khác là kiếm một cái chai khác, bắt đầu lại. Lần này nó giấu con heo của mình trong đống củi dưới gốc mít. Củi lửa là phận sự của nó, chẳng ai để ý đống củi đầy hay vơi, thằng em họ lại càng không bao giờ mó tay đến.
* * * * *
Không nhìn trời qua tán lá nữa, nó xoay mắt về phía đống củi. Xóm đêm nay lặng phăng phắc, cả đến con nít cũng dồn về Câu lạc bộ cả rồi. Thằng út con chú thím nói chú bán vé hứa đứa nào ngoan đừng phá phách thì cho vô cửa không mất tiền.
Ruột gan nó nôn nao. Nó không phài con nít để chầu chực xin vô cửa. Hơn vậy nữa, nó muốn gặp Quang Vinh trong một tư thế đĩnh đạc! Nếu đi, nó sẽ mua vé đàng hoàng, đàng hoàng bước vào rạp và ngồi đúng số ghế của nó.
Đống củi dường như đang nhúc nhích, nó thấy từng thanh củi lăn xuống, cái chai hiện ra... Nó bắt đầu lại mới được bảy ngày, chưa đổi được tờ tiền chẵn nào, vẫn còn là tiền lẻ. Nếu thằng em họ đừng ăn cắp... Nó thở mạnh, tiếng nhạc xập xình theo gió vọng đến mời gọi lôi cuốn.
Chiều nay trong bữa ăn thím nói “Một cái vé đủ ăn vài ngày, tội gì mua. Đứng ở ngoài nghe qua loa cũng được”. Đó là thím nói với mấy đứa, chứ còn chú thím thì có đem xe rước tận nhà cũng chẳng ham mấy thứ ồn ào đó. May ra có màn ảo thuật là làm thím tò mò, nhưng rồi thím cũng phẩy tay “Nếu cứ phồng má mà có một cái trứng chui ra khỏi miệng thì việc gì họ phải đi làm cho mệt, cứ ở nhà phồng má ra mà lấy trứng ăn không khỏe hơn sao? Xạo tuốt”. Tóm lại là chú thím đi ngủ sớm.
Nó cũng tin ảo thuật là xạo, còn xiếc dạy khỉ đếm số thì nó không thèm, những con khỉ gặp trong rừng khôn lanh hơn nhiều. Hài kịch nó cũng không mấy thích.
Nếu không có Quang Vinh thì nó đã chẳng phân vân. Từ hôm qua đến giờ thị trấn xôn xao, người ta nói Quang Vinh có khuôn mặt vô cùng xấu xí, nhưng khi anh cất tiếng hát thì không ai chú ý khuôn mặt nữa, tiếng hát xóa nhòa tất cả những gì không đẹp trên đời. Người ta chuyền tay nhau tờ báo cũ “Tiếng hát thần thoại khiến con người biết mơ ước và biến mơ ước thành sự thật”.
Nó muốn biết giọng hát kỳ lạ đó, muốn được nghe một lần. Và nếu... sau khi anh hát, ước mơ nhỏ bé của nó sẽ thành.
Nó thở hắt ra, ngồi sụp xuống, thò tay vào đống củi. Tiếng nhạc vọng đến giục giã hơn, thúc hối hơn. Nó mở nắp, dốc ngược chai đập đập vào lòng bàn tay, những tờ giấy bạc quấn tròn lăn lăn.
* * * * *
Nó chạy đến câu lạc bộ vừa kịp những giọt mưa đầu tiên rơi xuống. Hèn gì đêm nay trời không trăng sao.
Đêm diễn dường như rất dài.
Nó biết Quang Vinh sẽ chỉ xuất hiện trên sân khấu vào phút cuối. Biết vậy nhưng cứ sau mỗi tiết mục tim nó vẫn thắt lại, rồi hụt hẫng một chút khi tiếp theo không phải là điều nó chờ đợi. Sự chờ đợi thật hồi hộp và hình như cũng thú vị. Nó nhấp nhổm chăm chăm nhìn lên sân khấu, rồi hướng mắt về cánh gà. Tờ báo cũ nói có lần khán giả yêu cầu ban nhạc ngừng chơi để họ được nghe trọn vẹn tiếng hát tuyệt vời của Quang Vinh.
Bên ngoài mưa nhưng bên trong nóng bức. Những cái quạt trần quay yếu ớt. Không khéo điện muốn cúp cũng nên. Lạy trời, đừng... Khuya quá rồi, sắp đến tiết mục cuối cùng.
Nó lẩm nhẩm đếm được bao nhiêu tiết mục đã diễn và ngạc nhiên nhận ra có màn biểu diễn lại đến hai lần. Mơ hồ điều gì đó... Có chuyện gì vậy?
- Thưa quý vị, thành thật cáo lỗi cùng quý vị... Do trời mưa, đường lầy lội quá, chiếc xe đưa Quang Vinh không thể đến kịp giờ biểu diễn. Xin quý vị thông cảm.
* * * * *
Đêm diễn đã để lại dư âm ồn ào suốt thời gian dài. Lần đầu tiên nhà mái tranh mái ngói mái bằng cùng chung cách biểu lộ tình cảm trước một sự việc. Rồi dần dần người ta cũng nguôi đi.
Xóm trở về với những lo toan quen thuộc, những công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, những tiếng lục cục lấc khấc. Màu sương màu nắng lừng khừng giăng ngang...
Nó cũng vậy, thẫn thẫn thờ thờ mất mấy ngày, hệt như lần thằng em họ đập con heo và những mảnh vỡ khứa từng vết dọc ngang trong lòng nó. Cái chai lần này không vỡ, nhưng trong lúc vội vàng nó quăng cái nắp đâu mất rồi.
Rồi lại tìm cái chai khác và lại bắt đầu.

 
Lâu lắm rồi anh không có gì cho em.
* * * * *
Tôi quen anh từ khi tôi mười tuổi. Ngày đầu tiên ba má dọn nhà tới xóm mới, mùi thơm ngào ngạt khiến tôi chạy đi tìm. Rất dễ dàng tôi nhận ra, áp mũi vào song cửa sổ nhà bếp nhìn qua mảnh sân sau nhà kế bên thì... ngửi được mùi thơm nhiều nhất!
Nhà anh làm bánh kẹo - bánh con cá, bánh con cua, bánh con tôm, bánh xoắn ốc, bánh dây thừng, bánh in, bánh men... Bánh nướng xong đổ ra thành đống vun ngọn trên tấm nhựa thật lớn trùm cả mảnh sân rộng, những cô gái trẻ vừa xếp bánh vào bao ni lon và cột túm mịêng lại bằng một sợi dây thun vừa cười nói râm ran. Những râm ran lắng xuống khi con ông chủ, là anh, xuất hiện. Lướt mắt một vòng quanh công việc, và anh nhận ra ngay con bé nhóc vừa dọn nhà tới đang nép mặt hé mắt nhìn qua. Anh cúi xuống cầm một bịch bánh đi tới cửa sổ và khuôn mặt tiểu chủ nở một nụ cười ân cần đến nỗi ngập ngừng sợ hãi của tôi nhanh chóng tiêu tan, dí nguyên khuôn mặt mình vào song cửa, tôi lí nhí cảm ơn và sung sướng cầm lấy bịch bánh có mười hai cái mà ngày ngày má chỉ cho tiền mua được một cái trong mẹt của bà hàng rong bán trước cổng trường.
Cứ vậy, mỗi mẻ bánh ra lò tôi được nguyên một bịch mười hai cái. Và rồi là hai bịch - “Đưa tay kia cho anh, để một tay trống không nó buồn làm sao?”. Hai tay hai bịch bánh tôi cắm đầu chạy một mạch ra đường để khoe với lũ bạn cùng xóm và khoái chí nhìn thấy nỗi ghen tỵ trong mắt mỗi đứa. “Phải chi ba má tao mua nhà sát vách lò bánh” - Đứa nào cũng nói vậy.
Thích nhất là mỗi khi anh làm bánh men, loại bánh tròn từng viên gọn như viên kẹo cho vào miệng vừa vặn không cần cắn nhỏ từng miếng, ngậm trong miệng tự tan mà không cần nhai. Ngậm viên bánh màu xanh, đợi tan xong tôi lè lưỡi ra thích thú thấy lưỡi mình cũng màu xanh. Ngậm viên bánh màu vàng đợi tan xong tôi lè lưỡi ra thích thú thấy lưỡi mình cũng màu vàng... Mỗi khi ăn bánh men xong tôi không dám uống nước vì sợ màu trôi đi mất hết.
Thích nhất là khi anh cho ra lò món kẹo đậu phụng, vừa thơm giòn vừa ngọt vừa béo, những cô gái trẻ làm công việc đóng gói sợ mập không dám ăn món kẹo này nên sau khi gói xong, phần kẹo vụn thuộc về tôi. Tôi giàu có kinh khủng! Tôi quyền hành ra lệnh cho lũ nhóc cả xóm đứng yên đợi tôi gọi tới tên đứa nào thì mới được đưa tay ra để nhận vụn kẹo được xúc bằng một cái nắp keng.
Thích nhất là nhìn anh làm kẹo ú. Cật lực nhồi tảng đường cho đến lúc nó dẻo quẹo lại rồi kéo thành từng dây dài phân phát cho mọi người ngắt thành viên quăng xuống cái khay thật lớn đã rắc sẵn bột để chống dính, mọi thao tác phải thật nhanh để đường không bị đông cứng trước khi trở thành từng viên. Mỗi viên kẹo ú to bằng ngón chân cái, vừa cứng vừa dai, tôi vừa nhai vừa ngậm cả tiếng đồng hồ mới tan hết trong miệng. Má tôi nói với anh “Cháu đừng chiều nó quá”. Anh cười “Có gì đâu, mấy viên kẹo à mà”. Má tôi đành nói thật “Hư răng hết”! Anh “À” lên một tiếng rồi vỗ tay vào đầu và nhìn tôi “Cười lên một cái anh coi”. Tôi ngậm phập miệng lại dấu cái răng số bốn bị sâu chỉ lộ khi cười. Tôi bênh vực món kẹo của anh bằng cách nói với má răng tôi sâu không phải vì kẹo anh cho, nếu vì kẹo anh cho thì tại sao những đứa trong xóm không được anh cho kẹo mà răng cũng bị sâu? Anh phá lên cười trước lý lẽ bênh vực của tôi, và dúi vào tay tôi một gói kẹo to hơn nhiều hơn, đủ để chia cho tất cả con nít trong xóm.
Thích nhất là khoảng thời gian từ rằm Trung Thu đến cuối năm. Tôi được ăn những loại bánh đặc bịêt của mùa chỉ nhà giàu mới dám mua. Bánh nướng bánh dẻo là chuyện thường. Khách hàng đặt anh những cái bánh hình ông địa, hình rồng phượng lân quy... Mỗi mẫu mã mới anh đều làm thử một mẻ và cái mẻ làm thử này tất nhiên tôi cũng được phần.
* * * * *
Tôi lấy chồng. Cuộc hôn nhân không được gia đình tán thành nên lễ cưới chỉ làm lấy lệ. Ông sui bà sui mỉm cười lấy lệ, họ hàng hai bên chào hỏi lấy lệ... Mọi thứ đều là lấy lệ nhưng cái bánh khổng lồ hình hai ngọn nến thấp thoáng rồng phượng quấn quýt và dòng chữ trăm năm hạnh phúc rõ ràng là một kỳ công. Cái bánh tuyệt đẹp khiến tất cả mọi người phải thốt tiếng trầm trồ. Giữa mọi thứ lấy lệ khiến tôi căng thẳng tột cùng, cái bánh khiến tôi muốn khóc. Cô dâu không được khóc, sẽ nhoè nhọet phấn son! Tôi mỉm cười, trái tim đập ấm áp và xót xa.
Trao cái phong bì màu đỏ vào tay tôi, anh dịu dàng “Hãy can đảm lên. Anh chúc em hạnh phúc”. Tôi muốn thốt lời cảm ơn anh và chợt nhận ra từ lâu rồi tôi không còn nói cảm ơn khi nhận quà của anh như điều đó là hẳn nhiên rồi! Những cái phong bì quà mừng tôi vo tròn thành một mớ, riêng cái của anh tôi ép vào album ảnh cưới.
* * * * *
Cuộc sống vợ chồng đôi khi là nước mắt. Cuộc hôn nhân không được gia đình tán thành nên khi khổ đau tôi không dám về với mẹ, không biết khóc với ai. Xổ tung tất cả những gì đã từng nâng niu, định sẽ xé, sẽ đốt... rồi sẽ đi đến một nơi không ai biết...
Cái phong bì rơi ra... Nhắc lại lời chúc của anh, nhắc tôi nhớ cái bánh khổng lồ khiến bao người trầm trồ... Tôi gượng vượt qua, lại muốn yêu thương và muốn được yêu thương.
Cứ như vậy, chơi đùa với con, nhớ lại tuổi thơ của mình thích gì để biết con đang thích gì, tôi lại nhớ anh. Anh hiện diện trong nỗi nhớ của tôi rất bỗng nhiên, lung linh như một vì sao lấp lánh trên bầu trời ký ức. Chuyện cổ tích tôi kể con nghe thấp thoáng bóng dáng anh trong vai chàng hịêp sĩ sẵn sàng ra tay can thiệp chuyện bất bình. Những gương sáng tôi kể con nghe, có tấm lòng của anh trong vai tiểu chủ nhân mở lòng chia sẻ kho tàng bánh kẹo của mình cho trẻ em khốn khó. Trong nỗi nhớ của tôi, anh mãi mãi tuổi hai mươi, chàng trai trong sáng chân thành và hào hiệp như nắng ban mai.
* * * * *
Mười lăm năm.
Lò bánh làm ăn không được như trước nên đã chuyển qua làm rẫy cà phê. Mùi thơm háo hức tuổi thơ tôi đã bị khuất lấp trước vô số chủng loại bánh kẹo phong phú mỗi ngày một thêm mới lạ mùi vị cùng kiểu dáng.
Sáng nay, tình cờ tôi gặp anh trên đường. Người đàn ông đội cái mũ vải màu nâu xỉn, khuôn mặt đầy những nếp nhăn mà nụ cười làm những nếp nhăn xếp nhiều hơn, cánh tay sạm đen đặt trên tay lái của chiếc Honda 67 cũ mèm màu sơn đen tróc lở lộ màu sét rỉ, ghi đông bên trái treo một cái giỏ lát nhô lên nắp gà mèn màu nhôm cũ kỹ, phía trước bình xăng để một cuộn dây thừng, phía sau là hai cái bao cồng kềnh chất lên nhau.
Dáng vẻ của anh trước mặt tôi là một điển hình của những người làm cà phê gặp lúc giá cả tuột dốc.
Tôi muốn thốt một câu chào vui vẻ nhưng chẳng thể nói nên lời. Gặp lại nhau khi anh tiều tụy thế này, thật khó mà... Anh thật khác với ngày tôi còn ở cùng ba má. Anh thật khác với tiểu chủ trong nỗi nhớ của tôi, càng khác hơn trong những chuyện cổ tích tôi kể con nghe.
Nói một câu vui vui thì sợ mình vô duyên, nói một lời khách sáo thì thấy không nên... Tôi đợi anh nói một câu mà người ta thường nói trong những dịp gặp tình cờ thế này, ví dụ như “Chà, lâu quá không gặp nhưng em vẫn vậy, chẳng già đi chút nào”, hoặc “Dạo này em làm ăn ra sao? Con cái có cái gien của ba mẹ nên học hành giỏi giang hả?”, hoặc một lời than thở mà rất nhiều người lập đi lập lại “Hồi đó biết vậy anh đã chẳng lao vào cà phê làm gì”...
Anh không nói bất cứ câu nào tôi đang chờ nghe để đáp lại một câu tương tự rồi gật đầu chào và lao vào dòng người trên đường vội vã cho cuộc mưu sinh. Và tôi sẽ quên đi cuộc gặp tình cờ này như đã quên bao điều trên đường đời đầy những lo toan đến không còn thời gian mà nghĩ ngợi mà nhớ...
Nhìn nhau thật lâu, rồi anh nói khẽ :
- Lâu lắm rồi anh không có gì cho em.
* * * * *
Lâu lắm rồi anh không có gì cho em.
Câu nói đẹp như cái bánh hình hai ngọn nến -ngọn này là rồng ngọn kia là phượng, món quà bất ngờ cho lễ cưới cái bánh duy nhất tôi không nếm mẻ làm thử, cái bánh dành phần tôi trọn vẹn và là lời chúc chân thành biết bao.
Câu nói theo tôi đến cơ quan, theo tôi đi chợ, theo tôi đưa con đi học, theo tôi về nhà... “Lâu lắm rồi anh không có gì cho em”... Tôi bật khóc, những giọt nước mắt cô dâu nén lại trong ngày cưới bây giờ tuôn ra, nhẹ nhõm và dịu dàng quá đỗi. Tôi lại vừa được nhận nữa từ anh đấy thôi... Điều anh vừa cho tôi trong veo như tấm gương kia, để trên đường đời mỗi khi yếu lòng soi vào mà nhớ.

 
Nhìn mình trong tấm gương bầu dục, nàng mỉm cười. Suốt chiều nay, nàng soi gương tập mỉm cười. Cuối cùng thì nàng cũng tìm được một nụ cười mỉm có thể hài lòng được.
Thu người trong ghế bành, nàng lắng nghe tiếng bước chân của chồng. Một, hai, ba, bốn, năm... Ngày mới dọn về ngôi nhà này, hai đứa con của nàng chạy lên chạy xuống cầu thang thi nhau đếm bậc... Mười hai, mười ba, mười bốn... hai mươi lăm... Giờ thì nàng nghe cả tiếng anh thở, và tiếng chìa khóa xoay trong ổ.
Rồi tiếng bật công tắc đèn, ánh sáng bừng khắp phòng và giọng anh ngạc nhiên :
- Sao em... Sao tối thế này?
Anh đi đến trước mặt nàng. Hai người nhìn nhau. Không ai nói gì. Anh thở dài não nề.
Chợt anh nghe tiếng nàng cười. Đúng vậy, nàng cười khúc khích, vui vẻ và tinh nghịch :
- Anh biết tại sao em để nhà tối không?
- Thôi, đừng vậy nữa. - Anh cắn chặt răng - Cuộc họp đang tiếp tục nhưng anh bất cần. Anh muốn nói với em...
Nàng vươn tay bịt miệng lại :
- Em hiểu rồi. - Nàng đằm thắm - Em hiểu anh mà.
Mắt anh ngấn nước :
- Anh là kẻ chẳng ra gì.
- Em yêu kẻ chẳng ra gì đó.
Anh ôm choàng lấy nàng. Khuôn mặt anh qua vai nàng đối diện với tấm gương bầu dục nhăn nhúm khổ sở.
- Anh nghĩ lại rồi. Mặc kệ mọi sự ra sao thì ra.
- Đừng nói vậy. - Nàng ngọ nguậy đầu trong ngực anh - Không thể mặc kệ được.
- Nhưng anh không thể... Chính anh không thể chịu nổi...
- Em cũng không chịu nổi. Một mình anh một mình em thì không thể. Nhưng hai chúng ta thì có thể.
Im lặng. Im lặng thật lâu. Trái tim nàng đập mạnh trong lồng ngực dội lại tiếng đập của trái tim anh. Từ từ nàng lùi lại nhìn anh chăm chú.
- Em sao vậy?
- Em muốn ngắm anh. Em sợ... ngày mai em sẽ khác, anh sẽ khác.
- Thôi đi. - Anh hét lên - Anh sẽ không...
Tiếng hét kinh khủng đến nỗi tấm rèm nhung lay động.
- Không nhắc đến chuyện đó nữa. - Giọng nàng điềm tĩnh và chuyển sang nghịch ngợm - Anh không thấy em đang mặc cái áo này sao? - Nàng e thẹn.
Anh mở to mắt... Cái áo màu hồng nhạt điểm những chấm tròn nho nhỏ màu đỏ. Từ lâu... Cái áo đêm tân hôn.
- Hình như em đã mập ra rất nhiều. Nhưng không sao, mày mà hàng thun nên em vẫn mặc được. Nó vẫn còn đẹp phải không anh? Mười lăm năm... Em không nghĩ là đã mười lăm năm rồi. Nhanh quá! - Nàng ngắm nghía và vuốt ve những nếp xếp.
Khuôn mặt anh đờ ra tê dại. Nàng mím môi như thể anh là một tên ngốc.
- Anh tắt điện đi.
Anh đi về phía công tắc nhấn ngón trỏ vào cái nút màu trắng như một cái máy.
- Ôm em đi.
- ...
- Lần cuối cùng của chúng ta đấy...
- ...
- Em sẽ không còn là vợ như trước đây... như ngày hôm qua. Chúng ta... Hãy ôm em đi. Anh hiểu em nói gì mà, phải không? Đừng để em phải nói nữa. Em yêu anh.
* * * * *
Mười một giờ đêm, nàng ra khỏi nhà. Chiếc taxi đang đợi ở góc phố. Anh nói để anh đưa nàng đi nhưng nàng không muốn, việc này nàng một mình phải lẽ hơn.
Vừa ra khỏi cổng, nàng khựng lại một chút rồi nhớ ra mình phải tiếp tục làm gì. Chiếc taxi đang đợi ở góc phố. Nàng muốn khóc, nàng nhận ra mình muốn khóc. Người tài xế sẽ nói gì về những giọt nước mắt của người đàn bà lúc mười một giờ đêm? Nàng hít một hơi dài, hãy đi đứng an nhiên mệnh phụ, bình thản đoan chính, nụ cười trên môi lụa là.
- Em đi đây. - Nàng nói khe khẽ với cánh cổng - Mẹ đi đây, ngủ ngoan nhé. - Nàng nói khe khẽ với cánh cổng.
Ánh đèn trên ban công bừng sáng. Tim nàng thắt lại. Vậy là anh không giữ lời hứa. Nàng không muốn bất cứ đưa tiễn nào, kể cả ánh mắt. Anh thật là... Nàng mím môi dấn bước. Giữ cổ thẳng cứng không nhìn lên nơi ánh sáng toả xuống, nàng đi về phía taxi. Hơi ẩm thoang thoảng. Ban nãy, khi nàng cuộn người trong vòng tay anh, trời òa mưa. Mưa luôn luôn là đồng minh cho một giấc ngủ ngon. Và nàng đã ngủ thiếp đi trong mùi mồ hôi quen thuộc. Nếu anh không lay thì chắc nàng đã ngủ quên.
Người tài xế xuống xe cúi chào và nhanh tay mở cửa. Sự lễ độ này làm nàng lại muốn khóc. Nhưng bây giờ thì càng không thể khóc được nữa rồi.
- Cô có muốn dạo một vòng trước khi chúng ta về nhà không? - Câu hỏi thốt lên bằng giọng rất hòa nhã.
Nàng sững sờ nhìn về ghế tài xế. Hắn. Hắn... Quen nhìn thấy hắn dáng vẻ thẳng cứng trịnh trọng, nàng đã không nhận ra... cái áo sơ mi xắn tay tận khuỷu, bắp tay rắn chắc hờ hững vòng qua vô lăng.
- Cô có thấy rằng tôi khá hiểu cô không? Tôi đoán thế nào cô cũng đến với tôi bằng taxi.
Nàng nhìn con đường chạy lùi về phía sau, hai hàng đèn như bóng mặt trăng liên tục sa xuống.
Tiếng ho khẽ :
- Trời hơi khó chịu. Tôi có mang theo khăn quàng cổ cho cô, nó ở phía sau lưng cô.
Nàng thẳng người lên như bị điện giật.
- Cô không nên căng thẳng quá như vậy. - Giọng hắn mềm mại - Tôi cho xe chạy một vòng quanh phố nhé? Có lẽ tôi phải cám ơn cô. Từ lâu rồi công việc và công việc. Không ngờ phố xá thay đổi nhanh quá.
- Không phải chính ông tạo nên những thay đổi đó sao? - Nàng bật ra và thấy trên khuôn mặt nhìn nghiêng của hắn là vẻ hài lòng, hắn chỉ muốn nàng trò chuyện, về bất cứ điều gì.
Nàng khó chịu với chính bản thân quá đỗi. Bị lừa thật dễ dàng.
Liên tục cho xe rẽ trái rẽ phải như đùa, hắn nhìn nàng qua kính chiếu hậu :
- Cô biết tôi nghĩ gì không? Tôi nhớ câu chuyện về anh chàng Alibaba may mắn, may mắn lớn nhất của anh ta là có nàng hầu gái rất thông minh và trung thành. Loại truyện cổ tích đó đáng cho người lớn đọc. Thôi chúng ta về nhé.
Nàng rùng mình ớn lạnh. Giọng hắn êm như ru :
- Khăn quàng ngay sau lưng cô đấy thôi.
* * * * *
Căn phòng thoang thoảng mùi thơm trang nhã. Mọi thứ đều trang nhã... Cái đồng hồ kiểu cổ viền khung màu đồng, tranh thiếu nữ, bức thư pháp, bộ bàn ghế mây với bình hoa như cỏ... Và cái giường rộng phủ drap lụa bóng mượt trong ánh đèn mờ mờ.
Hắn đi vào phòng bên và quay lại trong bộ pyjama màu nhạt viền đen.
Nàng ngồi im không nhúc nhích. Nàng đã nghĩ mình sẽ nhắm mắt lại mà mỉm cười cho xong sự đời. Nhưng nàng không thể mỉm cười như ý muốn. Nàng đã có ý khinh bỉ hắn, nhưng lúc này đây nàng chỉ thấy sợ.
Hắn đi đến bên nàng, đặt tay lên vai xoa nhẹ rồi động tác này dừng lại ở cổ tay nàng :
- Tôi không làm bất cứ điều gì nếu cô không muốn. Thật. Ngay bây giờ nếu cô muốn về tôi sẽ đưa cô về.
Câu nói khiến nàng mỉm cười. Kịch. Nàng chỉ sợ khi hắn thật, nàng không sợ khi hắn kịch. Hắn biết nàng không còn chọn lựa nào khác.
- Cô hãy cười như thế. - Hắn ngồi xuống cái ghế đối diện nàng, thủ thỉ - Tôi rất phục khi cô đến đây. Vợ tôi, nếu tôi ở địa vị chồng cô hiện nay thì chắc chắn một điều là bà ấy sẽ quơ quào nốt những gì chưa bị phát hiện rồi cao chạy xa bay. Tôi ghen với chồng cô đấy.
Nàng tự hỏi hắn nói điều này để làm gì?
Cái đồng hồ cổ trên tường chỉ mười hai giờ ba mươi, bắt đầu một ngày khác.
Hắn chồm tới vuốt má nàng :
- Cô đẹp lắm. Tôi thích cô. Từ lâu rồi... Từ khi tôi và chồng cô còn làm chung công ty. Nhưng nếu chỉ thích thì chúng ta không có đêm nay.
Hắn sẽ nói hắn yêu mình say đắm? Nàng tự hỏi và thấy lợm giọng. Không cần trò ve vuốt này, hoàn toàn không cần. Nàng biết mình phải làm gì. Nàng rướn thẳng người lên :
- Thưa ông...
- Khoan, nghe tôi nói hết đã. - Hắn thầm thì - Cô có nghĩ là chúng ta sẽ có một đứa con không?
Nàng lạnh người. Hắn muốn gì?
- Không có trong hợp đồng. - Nàng bật ra thảng thốt.
- Chưa có.
- Sao ông không nói sớm hơn?
- Sớm hơn thì sao? Ngay lúc này quyền lựa chọn vẫn thuộc về cô mà.
Nàng cứng họng.
Chai rượu xuất hiện trên tay hắn như một trò ảo thuật, hắn rót ra cái ly và chậm rãi nhấp môi, mùi anh đào thơm lừng :
- Tôi có một bà vợ ngu dốt và hai đứa con trai phá gia chi tử. Khi còn làm ở công ty, có quy định tiêu chuẩn cán bộ giỏi phải là con cái cũng học giỏi. Cái quy định chết tiệt này khiến năm nào tôi cũng xếp hàng phía sau người khác, còn chồng cô thì nhờ quy định này mà vớt vát được cái khoản vụng về trong chuyên môn. Cả công ty đều khen chồng cô có phước, khen cô giỏi dạy con. Tôi thì tin gien di truyền. Tôi ao ước có con với cô từ đó. Mỗi lần bình xét thi đua, không ai tin những tấm bằng khen của kẻ khác mang nộp, trừ của con cô.
- Ông... - Nàng mấp máy môi.
Hắn dí ngón trỏ ngang môi nàng :
- Hãy nghe tôi nói hết đã. Không phải muốn có là được. Đó là số phận. Nếu số phận khiến chúng ta có một đứa con...
- Ông...
- Cô hãy thề là nếu có thai, cô không được hủy nó.
Nàng bật lên căm giận. Nàng biết sáng mai trở về, nàng sẽ nhơ nhuốc. Nhưng nỗi nhơ nhuốc này mình nàng chịu. Nàng và anh sẽ đưa các con đi nơi khác và vùi chôn sự việc vào quá khứ. Tất cả sẽ bắt đầu lại, một kiếp khác.
Nhưng hắn lại muốn hiện diện vĩnh viễn trong gia đình nàng, mãi mãi kiếp ô nhục này. Không bao giờ! Không.
- Vậy thì tôi sẽ đưa cô về ngay. Tôi thích cô. Nhưng không thích đến độ đem uy tín và thanh danh ra để cứu chồng cô thoát khỏi cái án tù, chẳng những vậy mà còn giữ lại tất cả những gì đang có cho gia đình cô. Cô tin mình cao giá vậy sao?
Hắn dốc cạn ly rượu, đứng phắt dậy đi về phía căn phòng kế bên. Nàng lạc giọng :
- Một con cừu Dolly mà cao giá vậy sao?
Hắn đứng lại, ngoái đầu nhướng mắt nhìn nàng. Rồi hắn bật cười :
- Dolly là một cái tên hay hay.
- Là không tình yêu...
Hắn nheo mắt rùng vai như nàng đã mở ra một đề tài thú vị bất ngờ :
- Con của chúng ta ít ra cũng có sự thiết tha từ một phía. Mà sự thiết tha này đâu phải bỗng nhiên. - Bất thần, hắn lấy vẻ mặt nghiêm túc và bước thêm một bước.
Nàng nghẹn ngào :
- Ông... khoan đã.
- Tôi biết là cô sẽ nghĩ lại. - Hắn quay về phía nàng, bước chân như mèo và giọng nhẹ nhàng - Và khi rời khỏi nơi này cô sẽ tiếp tục nghĩ lại nữa. Vậy nên, tôi muốn có một lời thề của cô.
Nàng câm lặng. Sự xuống giọng nhẹ nhàng đầy thuyết phục này nàng đã nghe nhiều lần khi ông ta xuất hiện trên ti vi, sau khi thật gay gắt, hắn hạ xuống dịu nhẹ như không. Nàng từng khâm phục, chồng nàng cũng vậy.
Nhưng không sao. Không sao. Bây giờ thì hắn muốn nói gì cũng được. Bất cứ điều gì. Hắn sẽ được cái hắn muốn. Nàng mỉm cười.
- Cô hãy cười như thế. Tôi thích nhìn cô cười. Cô hãy thề đi. Nếu trời cho chúng ta có một đứa con mà cô hủy nó đi thì...
Nàng lạnh lùng ngắt lời :
- Thì tôi sẽ chết không toàn thây.
- Tôi muốn cô thề trên những gì cô yêu quý hơn. Ví dụ như nếu cô lừa dối tôi thì chồng và hai đứa con của cô sẽ không ra sống mà chết cũng chẳng được.
Nàng rùng mình, cổ cứng đờ. Ngón tay trỏ của hắn di nhẹ trên sống mũi nàng rồi dừng lại nơi cằm. Nàng ứa nước mắt. Nàng không muốn khóc trước mặt hắn, suốt chiều nay nàng đã tập cười, nàng đã chọn cho mình một nụ cười, nàng đã chọn cho mình một tư thế để rời khỏi nơi này vào sáng mai. Nhưng nàng đã lầm, chồng nàng đã lầm. Kẻ này... Môi hắn vờn trên cổ, nàng nhớ đến ma cà rồng và toàn thân lạnh toát.
- Em làm sao vậy? - Hắn dịu dàng nâng ly rượu nghiêng vào môi nàng - Em sẽ thấy ấm áp hơn, dễ chịu hơn, chỉ một chút thôi. Nào...
Hắn vỗ về... Nàng gồng người lên... Rượu qua môi cay cay rồi chảy qua họng nóng bỏng, nàng nuốt nhanh cảm giác xé rát... Mọi thứ trở nên bồng bềnh bồng bềnh... Cánh tay mạnh mẽ luồn qua cổ khiến nàng phải ngửa lên, và cánh tay kia luồn phía dưới gối chân nàng. Nàng lơ lửng giữa khoảng không chới với. Cái đồng hồ kiểu cổ trước mặt nàng quay quay, cây kim ngắn chỉ số hai. Mùi anh đào phả trên mặt. Mưa òa rơi. Vẫn còn một điều để nàng bấu víu... Nàng mỉm cười... Ban chiều... nàng đã hết mình dâng hiến và anh ân cần biết bao. Không còn gì cho hắn. Đúng, chẳng còn gì.
* * * * *
Một giây, hai giây... ba giây... ba mươi giây... một phút... năm phút... Nàng trân trối nhìn que quickstich cắm trong cái chén nhỏ xíu. Hai vạch đỏ. Hai vạch màu đỏ. Đúng, hai vạch.
Nàng khuỵu xuống. Nàng đã cầu nguyện suốt ngày đêm... gọi cả vong linh cha mẹ ông bà từ kiếp trước...
Không ai nghe cả! Không ai...
- Em làm sao vậy?
Nàng nhìn chồng như không nhìn thấy gì.
- Mẹ làm sao vậy?
Nàng nhìn con như không nhìn thấy gì.
- Cô có khỏe không?
- Cám ơn ông, tôi khỏe. - Nàng đáp lời. Không thể không đáp lời một con quỷ. Quỷ vào nhà không cần mở cửa, quỷ ngáng đường không cần hiện hình, quỷ không nhìn mà vẫn thấy.
Nàng cúi xuống cái bụng lùm lùm của mình. Tiếp tục nguyện cầu níu kéo. Yêu thương sẽ được đền đáp yêu thương. Đứa con này là của anh. Của anh. Của anh. Của anh! Của đau khổ của tuyệt vọng, của cùng đường và là của ân ái yêu thương.
Nàng vào khoa sản vào một ngày tháng năm. Trời cũng như đêm tạo thành đứa bé. Sản phụ quá suy nhược nên bác sĩ quyết định mổ. Nàng tỉnh dậy giữa bốn bức tường trắng toát, bên cạnh trống không.
- Con tôi đâu? - Nàng bật hỏi. Lòng đau thắt. Vết khâu ở bụng đau thắt.
Không nghe cô y tá trả lời. Nàng không biết câu khắc khoải của mình chỉ là mấp máy môi.
- Nó giống ai? - Nàng tiếp tục và cũng không ai trả lời.
Cô y tá chăm chú quan sát từng giọt dịch truyền rất chậm.
Anh đâu rồi?
Chồng nàng đang đứng ngoài hành lang, cái điện thoại nhỏ xíu áp vào tai.
Chuyện cổ tích kể rằng có một ông vua bị thủy thần túm tóc. Gã lùn kỳ dị hứa sẽ cứu nhà vua với điều kiện vua phải tặng cho gã cái mà vua nhìn thấy đầu tiên ngay khi trở về. Vua hứa. Và vua nhìn thấy hoàng tử trong tay hoàng hậu trước cổng cung điện, dẫn đầu đoàn người nghênh đón.
Anh đi dọc theo hành lang dài hun hút, áp mặt vào cửa kính nhìn thằng bé ngủ ngon trong lồng ấp. Anh thấy nó giống hắn lạ lùng. Tại sao nàng không nói với anh? Tại sao? Đứa bé cựa quậy khóc oe oe... Cả tiếng khóc cũng giống hệt giọng điệu của hắn! Cổ họng anh đắng nghét. Bác sĩ nói hai mẹ con quá yếu, ông muốn biết anh sẽ chọn ai nếu điều không may... Anh đã van xin ông cố cứu cả hai mẹ con. Anh nghiến người nhớ lại phút giây nồng nhiệt. Tại sao nàng không nói với anh? Tại sao? Và rõ ràng là nàng cũng không nói với hắn. Tại sao?
Tại sao? Anh cuồng nộ móc cái điện thoại ra khỏi túi. Hắn cần phải biết. Cả hắn cũng phải nếm mùi...
- Vậy à? - Hắn cười khẽ - Cậu vẫn kịp cướp vét trước à? Không sao. - Giọng hắn dửng dưng - Tôi nhóm máu O.
Anh khạc một tiếng. Ngu xuẩn! Anh tự rủa mình. Bên kia vang tiếng tằng hắng :
- Cùng nhóm máu với cậu à? Không sao. Còn cách khác mà. Tôi chỉ yêu cầu một điều nếu thằng bé là của tôi thì cậu phải xử sự như một quân tử. Đổi lại, tôi lo cho con tôi thế nào thì con của cậu cũng sẽ được như vậy. Tất nhiên...
Tiếng cười khẽ lại vang lên trước khi cắt máy. Tiếng cười nói nốt phần còn lại.
Anh đập mạnh cái điện thoại vào tường và chạy vào phòng nàng như điên. Chợt nhớ ra, anh vội ghìm lại nhưng đã muộn. Đôi mắt đờ đẫn của nàng đã nhìn thấy nỗi điên giận phẫn nộ, nàng đã nhìn thấy, xuyên qua màn sương mù... Chỉ điên giận phẫn nộ mà thôi.
Và bỗng nhiên, cũng từ trong màn sương mù, nàng nhớ đến đêm định mệnh ấy, tiếng mưa rơi như đang rơi, suýt nữa nàng đã ngủ quên nếu anh không lay nàng dậy.
* * * * *
Cuộc thanh tra đã phát hiện những sai phạm tày trời. Hắn tháo chạy trước khi công an ập tới. Lệnh truy nã. Cả đường dây rung động. Kẻ chưa bị lộ cố thu mình.
Anh là một trong những kẻ thu mình khéo léo nhất, cẩn trọng nhất. Việc xác định nhân thân của thằng bé cũng dừng lại. Không một điều gì bất thường có thể lọt vào tầm ngắm của bất kỳ ai.
Vợ đau nặng sau khi sinh trở thành tấm bình phong cho anh. Không còn tiệc tùng chiêu đãi liên miên cho những vụ làm ăn, anh lấy cớ chăm sóc vợ từ chối những cuộc vui vô thưởng vô phạt để tránh xuất hiện nhiều trước mọi người.
Anh chăm sóc nàng tận tình, chu đáo, nhiệt thành. Bác sĩ này chẩn đoán nàng bị rối loạn chức năng gì đó, bác sĩ kia nói là nàng bị trầm cảm... Còn bà nội bà ngoại thì nói nàng bị hậu sản, bệnh này rất hại người.
Nàng mỉm cười trước mọi lời khuyên về sức khỏe, rồi nụ cười tắt ngấm khi bà ngoại nói thêm “Cho mình và cho con”.
Nàng không bế thằng bé được lâu, sức khỏe không cho phép nàng giữ trong tay một cái gì đó nặng hơn ly sữa. Cả ly sữa cũng đã có lần rơi xuống vỡ tan vì chuông điện thoại reo. Cái điện thoại ngay lập tức chuyển đi nơi khác. Mọi tiếng động đều cách ly. Thân thể nàng như được lắp đặt bởi ốc chốt đinh vít và mọi thứ đều rệu rã cả rồi.
Vậy mà, một chiều đi làm về, anh thấy hai mẹ con ngồi trên ghế, trong vòng tay nàng, thằng bé ngủ say. Trưa nay, khi anh hôn lên trán nàng thay cho lời tạm biệt, nàng vẫn là một bệnh nhân bạc nhược. Lúc này, nàng khác hẳn.
Anh ngồi xuống bên nàng :
- Em thấy trong người thế nào?
Nàng nhìn anh. Cả ánh mắt cũng khác. Và giọng nói.
- Em muốn nói với anh một chuyện.
- Em nói đi.
- Bắt đầu từ tối nay - Nàng vỗ nhè nhẹ vào mông thằng bé - Nó sẽ ngủ với em.
Anh không chờ nàng nói điều này. Chuyện gì đã xảy ra? Anh nhìn quanh phòng. Quần áo trẻ con, tã lót, cái bô, gấu bông, cái lúc lắc... mọi thứ của thằng bé ở phòng bà vú đã nằm trong phòng vợ chồng.
Anh không chờ điều này. Trước mặt nàng, anh bế thằng bé lên và hôn bầu má mịn màng lớp lông tơ như của mẹ nó. Nàng có hài lòng? Nó không phải là con của anh. Luôn có một sợi dây vô hình thiêng liêng giữa tình ruột thịt. Anh không hề cảm thấy điều này. Ngược lại.
Thỉnh thoảng hôn nó một cái trước mặt nàng là chuyện rất khác với việc nó ngự trị trên cái giường của anh và nàng. Rất khác.
Chuyện gì đã xảy ra?
Thằng bé ngọ nguậy trong lòng nàng và cất tiếng khóc. Tiếng chân bà vú chạy vội lên cầu thang. Nàng nói mà không nhìn anh :
- Anh bảo bà vú khi nào cần em sẽ gọi.
Anh lặng nhìn nàng dỗ dành nó, nàng cầm tay nó, nụ hôn dài trên từng đầu ngón tay nhỏ xíu.
Anh kinh ngạc. Cái gì khiến nàng mạnh mẽ và đầy vẻ bảo bọc như vậy? Anh ngồi xuống bên nàng, không biết bắt đầu từ đâu.
- Nếu anh không đồng ý, em sẽ ngủ ở phòng khác cũng được. - Nàng áp bàn tay nhỏ xíu vào má mình, cứ như là nói nựng với thằng bé.
Anh biết mình không nghe lầm. Nhưng cái gì khiến nàng sẵn sàng đối đầu với anh như vậy?
Cái gì?
Anh nhìn thấy tờ báo cũ. Hàng tít đăng tin hắn và lệnh truy nã đã chìm lặn dưới bao sự kiện hàng ngày đang phơi ra lồ lộ trên bàn.
Anh không biết nên nói gì. Thật sự không biết mình phải nói gì. Anh nhớ mình đã từng sai lầm tai hại khi nàng vừa tỉnh dậy sau khi mổ. Anh đặt tay lên vai nàng, vuốt nhẹ xuống khuỷu tay, nơi cái đầu của thằng bé đang dựa vào, chạm những sợi tóc loe hoe, anh gai người. Anh cố hết sức để cúi xuống hôn nó. Đã nhiều lần anh hôn nó, nhưng lần này...
Nàng òa khóc :
- Em xin lỗi anh. Con của em...
- Anh hiểu mà. - Cổ anh tắc lại.
* * * * *
Thằng bé chỉ ngự trên cái giường của anh và nàng một đêm. Duy nhất. Duy nhất và mãi mãi.
Suốt đêm anh căng thẳng tột độ. Như là trên giường có ba người! Sáng hôm sau, anh đi làm trong tâm trạng lừng khừng mệt mỏi. Tâm trạng này khiến anh về sớm. Không có nàng ở nhà. Bà vú nói nàng đã đưa thằng bé đi chơi. Định đi sớm cho mát mẻ nhưng đến lúc đi thì thằng bé lăn ra ngủ, phải đợi. Rồi thì nó đi ị, phải lau rửa. Rồi thì cho bú và nó ọe ra áo phải thay...
- Tôi sợ trưa nắng nên nói để sáng mai hay chiều mát hẳn nhưng cô vẫn... - Bà vú phân bua - Tôi nói để tôi đi theo bồng cháu nhưng cô không chịu, cô nói cô muốn hai mẹ con với nhau thôi. Cô có mang theo cái xe nôi. - Bà vú nói thêm cho anh yên lòng.
Anh bật ti vi rồi tắt phụt. Cầm tờ báo rồi vứt qua một bên. Giờ cơm trưa, nàng chưa về. Anh điện hú hoạ về nhà nội, về nhà ngoại. Không có. Nàng đi đâu? Anh căng óc cố nhớ đêm qua mình có sơ xuất nào không. Bà vú se sẽ đậy cái lồng bàn lên mâm cơm nguội lạnh như gương mặt ông chủ.
Mười hai giờ. Anh gọi điện thoại đến hãng taxi, câu trả lời rất gọn “Tôi đưa bà nhà và cháu đến công viên Đầm Sen rồi sau đó là Trung Tâm Thương Mại Quốc Tế”.
Trung Tâm Thương Mại Quốc Tế! Thằng bé đáng được đến một nơi như thế! Đáng được mua sắm ở một nơi như thế! Bù đắp vậy mới thỏa lòng! Nỗi đau trong anh trương phình. Anh dắt xe ra cổng, định là đến đó nhưng rồi tay lái lại rẽ vào một quán rượu.
* * * * *
Mọi chuyện là không thể tin. Không thể... Nàng không thể vĩnh biệt anh như vậy. Và con trai của anh...
Co rút người cố thu nhỏ, nằm lên chỗ bên cạnh đêm qua còn vương mùi sữa, anh mơ thấy con trai vui sướng được đến một nơi nhiều màu sắc rực rỡ vậy. Nó tò mò háo hức nhìn ngó, vung văng chỉ trỏ rồi ngủ bình yên trong chiếc xe nôi. Nàng đẩy con qua những gian hàng, con đã ngủ, giờ thì nàng nghĩ đến anh... Cơn mơ không cho anh thấy nàng đã mua những gì cho con, cho các con, và cho anh. Vĩnh viễn anh không được biết nàng chọn những món quà như thế nào vào ngày định mệnh đó. Trận hỏa hoạn đã thiêu cháy vợ con anh, tiêu hủy những món quà nàng muốn bù đắp cho tất cả.
- Ông chắc là bà nhà đến đây chứ?
Anh gật đầu, không nói nổi một lời. Ông tài xế taxi ứa nước mắt lặp đi lặp lại rằng ông đã khen thằng bé sao mà kháu quá. Đúng vậy, đường nét thanh tú của nàng.
Những thi thể méo mó không thể nhận dạng. Phải xét nghiệm ADN mới xác định được ai là thân bằng quyến thuộc của ai.
Anh cắn nghiến quai hàm bật máu. Em, anh không đáng được tha thứ nhưng anh biết em đã tha thứ cho anh rồi. Em là vậy, em yêu. Anh quỳ xuống đây...
Con trai của ba. Ba quỳ xuống đây.

 
Cho đến bây giờ tôi vẫn còn nguyên cảm giác của một giấc mơ.
Đêm ấy ngoài trời hơi mưa, chỉ một chút thôi, đủ làm không khí cuối mùa hè dịu xuống và nhắc người ta nghĩ tới mùa thu với đôi chút mơ màng huyền hoặc. Có lẽ chính không gian giao mùa mang mang mông lung này mà chúng tôi không đứa nào vắng mặt.
Chúng tôi nói, chúng tôi trêu chọc, và chúng tôi cợt đùa vui nhộn. Ai nấy đều vui hết mình, vui một cách hơi điên điên... Mấy khi họp lớp đông đủ như thế này, hẹn hò mỗi năm một lần nhưng từ khi ra trường đến nay mỗi đứa đã cộng thêm hai mươi tuổi mà số lần gặp chưa đủ một bàn tay, lại công việc nên đứa có mặt ít hơn đứa vắng. Và những bận rộn cuộc sống chừng như không bao giờ có thể dứt ra được dù chỉ một giây một phút nên cố tận hưởng khoảnh khắc bè bạn. Như là trước khi đến đây mỗi đứa đã phải tận lực làm việc bù cho phút giây này rồi và bây giờ đây có quyền vui riêng cho mình một chút.
Ồn như là một lớp học vắng cô giáo vậy. Ai cũng giành nhau nói. Những kẻ trước kia đạo mạo biết mấy mà nay đã trở thành nhiều chuyện nhất, còn tên vốn mồm mép thì khỏi phải nói. Thầy giáo chủ nhiệm lắc đầu lắng nghe học trò tán tỉnh nhau, những lời tán tỉnh thuở nào không dám nói ra, mỉm cười nhìn học trò uống rượu giỏi như nói! Kẻ thốt lời tán tỉnh không đỏ mặt người nghe không ù tai, bật cười rưng rưng... Có phải tại rượu ngon không? Quả là rượu ngon và chúng tôi nhấp hơi nhiều, nhưng không phải vậy... Kể về hiện tại, gợi những gì sắp đến. Nhưng hơn tất cả là nhớ những gì đã qua. Cười với ngậm ngùi hoài nhớ. Tiếng ghi-ta bập bùng vang lên. Ngón tay đã chai cứng mất rồi, giọng đã khàn đi nhiều rồi, lời cũng đã quên quên nhớ nhớ rồi... Nhưng chẳng sao. Kẻ ôm đàn vẫn hào hứng khảy, người hát vẫn cao giọng luyến láy và tất nhiên là vỗ tay rôm rốp, chỉ thiếu có hoa thôi. Ai đó hét lên :
- Ngày xưa trên sân khấu đứng cách một bước chân, mắt nhìn thẳng xuống khán giả như đang trả bài. Nay cạnh nhau mà sao không...
Tiếng cười rộ lên.
Rồi cũng có hoa. Mẩu giấy từ vỏ hộp bánh được xếp thành đóa hoa năm cánh như một ngôi sao nhỏ nhiều màu rơi vào lòng bàn tay tôi.
- Thủy nhớ không? Hồi đó...
Đầu cánh hoa nhòn nhọn đâm vào gan bàn tay như câu chuyện cổ tích kể về nàng công chúa bị lời nguyền ngủ giấc trăm năm. Tôi mỉm cười tinh nghịch :
- Nhớ. Hồi đó râu tóc An đâu có giống như bây giờ.
Trước mặt tôi là người đàn ông hói trán, mớ tóc bên trên loăn quăn dựng lên, hàng râu con kiến, kiểu râu tôi ghét nhất trong các kiểu. Hồi đó tóc An rậm và rối, giữa mũi và miệng là những cái mụn ưng ửng nhìn rất kỳ cục. Học giỏi nhất lớp, hát hay nhất lớp mà thèm nhận hoa của một tên con trai như vậy a? Lại bẻm mép nữa.
- Tóc như mình đang là thời trang có tên gọi “dấu hiệu của trí tuệ”. - An chạm ly rượu của mình vào cái ly trên tay tôi và uống cạn.
Tôi phì cười. Kiểu đối đáp không thay đổi. An nháy mắt tinh quái :
- Bây giờ thì đáng được khen là thông minh chứ hả?
- Thông minh à? - Tôi bĩu môi - Vậy mà thông minh thì gì là ngược lại?
- Nếu câu trả lời rằng chính Thủy là ngược lại?... - An vừa nói vừa né ra xa thật nhanh như sợ tôi phản ứng bằng một cú gõ, nhưng những cái ly chân cao mỏng mảnh trước mặt không cho tôi chồm người làm vậy. An nhích lại gần - Thủy không biết là hồi đó mình...
- Mình sao?
- Cái ngày nhận thiệp cưới của Thủy, mình rủ lớp trưởng uống lúy túy. 
- Nó nói Thủy ngốc. Đàn ông con trai chỉ cần cái đầu mà sao Thủy đòi nhan sắc? - Lớp trưởng tóc bạc như một ông già nghe lý do là vì máu xấu từ đâu nhô mái đầu trắng xóa ra buông một câu, cụng ly vào ly của An kêu một tiếng “cách” rồi biến mất đột ngột như lúc xuất hiện.
Hình như tất cả đều lâng lâng say. Tiếng ghi-ta chuyển qua điệu valse dìu dặt. Mưa rơi nặng hơn một chút, tí tách trên mái hiên rồi lại chìm trong đêm, mơ hồ trăng bức bối tìm cách chui qua màn mây tím thẫm.
- Lớp phó văn nghệ đâu rồi?
- Tao đây. Gì?
- Khiêu vũ.
- Đúng đúng, nhảy đi.
- Lớp phó học tập đừng có nói là mình không biết nhảy nghe, vẫn là mọt sách thôi à?
- Tôi sẽ dạy lớp phó học tập cho. - Giọng tên đầu gấu luôn bị nêu trong giờ sinh hoạt vang lên khiến tất cả cười ồ.
- Không được. Đâu dễ dàng vậy. Phải oẳn tù tì. Ai muốn oẳn tù tì giơ tay lên!
Trừ An ra, tất cả cánh tay đàn ông đều giơ cao. Tiếng cười nổ tung như pháo.
- Sao hồi đó không đứa nào dám nói để con chim bay rồi mới...
- Sai rồi. Mày phải nói là chim đã vào lồng...
An vươn tay về phía chai rượu đã bị chuyền đi khá xa :
- Mình dở cái là hay công cán khách khứa lắm nhưng không biết nhảy. Cơ quan mời thầy về tận nơi dạy, từ sếp đến tạp vụ đều ngon lành chỉ có mình là chịu, chân tay cứng đờ đờ. Chắc Thủy nhảy đẹp lắm?
- Chỉ đủ để xã giao thôi.
Tôi vừa trả lời xong thì cái bàn đã bị nhấc bổng lên để dồn lại lấy chỗ, những cái ly nghiêng ngả kêu lanh canh. Lưng ghế tôi đang ngồi cũng bị thúc hối hất qua một bên. Tôi đứng lên, tay tôi đụng vào hông ai đó, tiếng cười thơm mùi rượu và mùi trái cây. Tiếng bàn ghế bị kéo rột roạt trên nền. Nhà hàng không có sàn nhảy nên chúng tôi như một đám đông chen lấn lộn xộn. Vai kề vai, tóc kề tóc, mặt sát mặt, chân dẫm lên chân... Không từng đôi từng đôi mà là cả lớp cùng nhảy với nhau loạn xạ... Những cô bé tiếp viên lùi xa che miệng cười. Điên. Rồi tôi thấy An đang trước mặt mình, có vẻ như An ngạc nhiên vì thấy tôi đối diện. An nhoẻn cười, nụ cười khiến hàng râu bớt vẻ dễ ghét. Đúng là An không biết nhảy, nhìn điệu bộ lắc lư rất tếu. An ra dấu không thể nào thoát được nên đành làm hề vậy. Chợt An áp môi vào tai tôi :
- Thủy nhảy đẹp quá. Dạy mình được không?
- Chật ních thế này sao mà dạy được?
- Biết ngay là Thủy sẽ lại từ chối mà. - An làm mặt hờn giận.
Tôi bật cười. Định trêu chọc An một câu nhưng chưa kịp nói thì tôi đã bị đẩy về phía khác và nhận một cú dẫm lên chân đau điếng.
- Valse với slow gì mà thô bạo thế này? Chủ quán!
Tiếng ghi-ta đang lạc lõng bởi điệu nhảy lò cò ồn ào giờ tắt hẳn dưới chùm âm thanh dõng dạc tóe ra từ bốn cái loa thùng ở bốn góc. Sha la la là la...
* * * * *
Tôi rũ cơn điên ra khỏi người, trốn về trước. Rượu ngon, và vui quá là vui. Nhưng bé con chiều nay thấy mẹ chuẩn bị đi đã phụng phịu “Con ứ ngủ với ba đâu. Con đợi mẹ về...” Chồng chỉ nhắc mang áo mưa và tủm tỉm cười. Lạt mềm buộc chặt đến thế thôi...
- Vẫn như xưa hả bạn? Phụ huynh cho đi đến mấy giờ? - Giọng An vang lên sau lưng, tỉnh như chưa hề một giọt nào.
Tự dưng thấy tức cười làm sao. Hồi đó học nhóm, An đưa tôi về và nhận nguyên cơn giận dữ của ba tôi. Rõ ràng oan Thị Kính nhưng An nói oan Thị Màu, vậy nên tôi mới biết An để ý mình. Mây đêm chợt sáng trắng lên một cách kỳ lạ rồi dần chuyển qua màu lam tím. Mắt An tối như đêm. Hay đêm tối khiến mắt An như vậy?
May mà An theo tôi ra đây. Nếu không có An chắc tôi không thể lấy được cái xe nằm tận trong góc ra khỏi bãi.
An nhẹ nhàng :
- Tối nay mình có một cuộc làm ăn, lúc đi tới đây định sẽ về sớm nhưng rồi quên mất luôn.
- Công việc An dạo này ra sao?
- Cũng khá.
- Bà xã với mấy nhóc ra sao?
- Cũng như mọi người. Đang vui mà Thủy nhất định về sao? Về giữa chừng cuộc vui như vậy có tên gọi là phá đám.
Biết vậy rồi nhưng làm sao được. Khuôn mặt bé con phụng phịu “Con ứ ngủ với ba đâu. Con đợi mẹ về...” Mưa lắc rắc rơi... Lâu lắm rồi trời mới mưa thế này, mưa như có như không, như dọa dẫm như dỗ dành...
- Thôi, tạm biệt.
- Tạm biệt.
Tôi rồ máy cho xe chạy. Cuộc làm ăn của An nhắc tôi nhớ đại hội toàn cơ quan ngày mai mà tôi là trưởng ban tổ chức. Ra khỏi vùng ánh sáng lan tỏa của nhà hàng, đường vắng hẳn. Hàng cây rủ chập chờn và hắt xuống những giọt nước đọng khiến dễ lầm tưởng là đang mưa dù chỉ là gió thôi. Một vài cái xe vội vàng chạy nhanh như sợ cơn mưa ấm ức sẽ òa xuống bất cứ lúc nào. Tôi cũng dấn ga. Ngã tư, đèn xanh đỏ đầy quyền lực ban ngày giờ im lìm trong bóng tối chờn vờn, chỉ ánh đèn xe qua lại lóe lên đốm vàng vàng di động trên đường. Tôi chợt nhìn thấy một đốm vàng đọng trên cườm tay trái của mình. Ngạc nhiên tưởng là trăng nhưng không phải. Ánh đèn của một chiếc xe phía sau tôi!
Cho đến bây giờ tôi vẫn không hiểu được chính mình vào phút giây ấy. Điều gì khiến tôi ngay lập tức nghĩ đến An? Không biết. Nhưng chắc chắn là An. Không ai khác. Còn ai nữa có thể cho tôi sự bình yên đến thế? Một chút kiêu hãnh và rất nhiều xúc động... Không, hình như không phải vậy... Điều gì đó rất đỗi dịu dàng dâng lên đầy ắp. Vị gió trên môi đượm hương hoa cỏ ngọt ngào. Không khí ẩm ướt mơm man như tơ lụa. Tôi vuốt tóc, mưa như sương mát lạnh những ngón tay. Rồi tôi đặt tay về chỗ cũ, đốm vàng lại xuất hiện như được dán lên cườm tay tôi. Tôi rẽ phải, nó cũng rẽ phải. Tôi rẽ trái, nó cũng rẽ trái. Tôi chậm lại, nó cũng chậm... Nếu mình ngừng lại thì sẽ ra sao? Ý nghĩ thoáng trong đầu nhưng ngay lập tức bay biến. Nếu An biết tôi đã nhận ra An đang sau lưng tôi...? An có đỏ mặt bối rối chống chế? Như một người đàn ông từng trải lặng im nhìn tôi chờ đợi? Sẽ thản nhiên nói “Ừ cùng đường một đoạn” rồi phóng nhanh? Hay đưa tôi về một cách lịch sự?...
Không. Tôi không muốn tất cả những gì giống như vậy. Tại sao? Tôi không biết. Tôi hít thật sâu và cho xe chạy nhanh hơn, rồi bất thần chậm lại. Đốm vàng vẫn giữ một khoảng cách không đổi. Ngày xưa, khi tôi tan trường cũng thế này. Người đàn ông vừa nói với tôi về một vụ làm ăn mà chỉ lẽo đẽo phía sau như một cậu học trò thế thôi a?
Tay tôi bẻ lái về hướng không phải nhà. Vì sao? Tôi không biết. Đại lộ thênh thang và sáng choang ánh điện từ hàng đèn san sát trên cao tỏa xuống bồn hoa bên dưới và tràn ra đường màu sáng trắng như màu mây khi tôi và An đứng giữa bãi giữ xe. Đôi nam nữ ôm eo nhau trên chiếc xe phóng qua thật nhanh. Tôi bị cuốn vào tốc độ đột ngột đó, tay ga bỗng rồ lên rồi ngoặc qua cua. Đốm vàng chao đảo. Tôi chợt nhớ ban nãy An nhiều lần rót rượu, chạy nhanh thế này thật nguy hiểm, tôi tự trách mình và chậm lại. Tim nhói lên lằng lặng. Uống nhiều vì công việc hay vì buồn? Đàn ông có nhiều lý do cho rượu... “Vì gặp lại Thủy thôi”, tôi mơ hồ nghe câu trả lời trong gió. Mình thật là...
Điên.
Thật là điên khi bỗng nhiên mà bồng bềnh trên đường như thế này. Hãy quay lại mỉm với An một nụ cười rồi về đi thôi. Ừ, mình sẽ về ngay thôi mà. Mình có làm gì đâu. Mây trời đại lộ khác quá, như là biển với những gam màu xanh tím đậm nhạt cuộn vào nhau mà trôi, cuộn vào nhau mà lênh đênh. Có những sớm tối mùa hè học trò tôi ngồi trước biển chỉ để ngắm sự chuyển mình bí ẩn của mây nắng và sóng nước, ước mình trở thành hoạ sĩ... An hỏi có cần người mẫu không. Tôi trả lời khi nào cần vẽ Giuđa sẽ nhờ. An buồn hiu.
Mưa. Mưa nhắc tôi nhớ đến khuôn mặt phụng phịu của bé con và chồng đang mong. Chắc anh đang lo lắng. Tôi thường không trễ hẹn. Về đi thôi. Trời đang nặng hạt, mình ướt sũng mất. Tôi bật ho. Anh thường đùa tôi là cái hàn thử biểu, nghe tiếng tôi ho biết mùa biết tháng biết năm. Chiều nay lúc tôi thay áo quần anh dặn nhớ đem theo áo mưa, vậy mà tôi vẫn quên.
Những hạt mưa ngừng ngang lưng chừng trời như sợi chỉ bị đứt. Một nửa giăng tơ ngun ngút đỉnh đầu và nửa thành khói là là tầm mắt. Hàng cây ven đường lơ lửng ở giữa, vòm lá thành hình khối sẫm màu bất động như tượng tạc vào khoảng không ngạo nghễ. Lá mới rụng se hương thơm thơm. Thoảng mùi thuốc lá đưa theo gió. Tôi muốn quặt tay lái nhưng rồi bánh xe cứ tiếp tục lăn về phía trước. Giấc mơ hội họa có lần đưa tôi đến Sapa để tìm sắc màu thổ cẩm. Đêm chợ Tình hăm hở lắm, còn định sẽ thuê một bộ váy áo thiếu nữ Dao để hóa trang, muốn biết đến tận cùng có như lời truyền miệng gió thổi không. Nhưng chỉ có du khách co ro cóng róng đi lên đi xuống để chờ đợi một phiên chợ không họp được vì giá rét quá, sương mù đến nỗi lỡ rời tay nhau là lạc, sương mù đến nỗi bỗng nhiên mình va vào ai đó, chưa kịp thốt lời xin lỗi thì người ta đã vội vàng nói trước mất rồi. Đêm trở thành chợ phiên của khách du đi tìm nhau.
Một chút nữa thôi, bé con. Mẹ sẽ về ngay với con. Ba cũng biết hát ru, hát hay hơn mẹ nữa là. An đang nghĩ gì? Người ta có thể nghĩ gì trong lúc này? Chẳng gì cả. Chỉ thế thôi. Chiếc xe lảng bảng đưa tôi đi trên đại lộ thênh thang cùng với đốm vàng trên cườm tay trái và sương khói mơ hồ giăng quanh.
Có phải mưa không? Tôi đưa tay lên má. Nhòe ướt.
“Em nhớ mang theo áo mưa”... “Con ứ ngủ với ba đâu. Con đợi mẹ về...”. Ừ, mẹ về ngay đây, bé con. Thôi, mình về đi An. Tôi rẽ phải, rồi rẽ trái... Đường hun hút bóng. Trước ngã rẽ cuối cùng, tôi những muốn quay đầu lại nhưng rồi tôi cố giữ cổ mình thẳng cứng. Biết ngay là Thủy sẽ lại từ chối mà... Tạm biệt!
Thọc tay vào túi áo tìm chìa khóa cổng, ngón áp út chạm một vật là lạ... Tôi lấy ra, dưới ánh trăng mờ mờ vừa chui ra khỏi đám mây dày màu lam tím là bông hoa hình ngôi sao.
Tôi quay lại.
Không có ai.

 
Hồi đó ông là anh chàng ba gác đậu xe ở góc đường. Đêm, các cô ngồi rải quanh ba cái bàn hột vịt lộn chập chờn ngọn đèn dầu tí xíu. Người không biết tưởng đó là khách ăn cái trứng trước giờ ngủ. Người biết thì ngồi xuống bên cạnh, lời rủ rê thì thầm trong tiếng đập trứng lách tách. Rồi dắt nhau đi.
Ông chú ý đến Cúc vì ông bị gán ghép với cô trong một tối mà cả ba gác lẫn hột vịt lộn đều ế ẩm, cả các cô cũng vậy. Chẳng biết làm gì ngoài ngáp vặt và than thở cuộc sống ngày càng khó khăn, chợt bà Năm Mập xòe tay đếm quanh :
- Năm đứa mày, năm thằng ba gác, vậy là thành năm cặp rồi. Chờ ai chi nữa cho mất công.
Tiếng cười ồ lên. Tiếng cười phá tan cơn buồn ngủ. Tiếng cười rất vui vẻ vì quá biết nhau nên chẳng ai mắc cỡ. Thằng Tiến bẻm mép nhất ngay lập tức búng ngón tay “tách” một cái thật kêu :
- Ờ, nếu không chê ba gác cực nhọc thì...
Tiến xỉa ngón trỏ của bàn tay phải vào ngực mình còn ngón trỏ bàn tay trái chỉ vào Lan, cô có dáng người tròn trịa nhất. Và lần lượt như vậy, hai ngón trỏ chia những người còn lại thành bốn cặp.
Phần ông là Cúc. Khi ngón tay Tiến xỉa tới, cô ngước mắt nhìn ông với nụ cười trên môi. Ánh đèn dầu leo lét vẫn rõ hàm răng cô đều đặn và ánh mắt cô bẽn lẽn. Bẽn lẽn như chưa bao giờ vướng thân vào chốn lênh đênh.
Đùa vậy mà hóa ra thật. Những tối sau, có lần Tiến vắng thì Lan cũng vắng. Ba cặp kia cũng có lần vậy.
- Mày tu hả? - Bà Năm Mập hỏi vặn.
Ông chỉ cười, chẳng nói năng gì. Chuyện trăng hoa đàn ông... Nhưng ông thì không. Thật lòng ông có mến Cúc. Cô xinh xắn hiền lành, nhìn cô ông thấy tiếc. Mến là vậy, nhưng chỉ vậy thôi.
- Sao không tìm việc gì khác mà làm? - Có lần ông buột miệng hỏi.
- Cũng muốn lắm nhưng biết làm gì bây giờ?
Câu trả lời như một phân trần. Ông thở dài. Hồi đó ông còn trẻ nên muốn thốt một lời khuyên cũng thấy khó. Ông chỉ biết lắng nghe. Giọng cô buồn mênh mang :
- Hồi đó cứ tưởng là... đâu ngờ... Hồi đó lên đây là để học may. Chủ nói học thí công không tốn tiền lại được nuôi cơm, sau hai năm thì ra nghề. Mà hai năm rồi hai năm rưỡi cũng chỉ cứ cơm nước với quét dọn giặt giũ... Người ta đi ở còn được trả công. Vậy nên mới bỏ qua học uốn tóc...
- Sao không học uốn tóc cho tới nơi tới chốn rồi mở tiệm?...
Ông đợi nghe một lý do vì sao lỡ bước sa chân nhưng chuyện kể bỏ lửng nửa chừng hoài vẫn không nối lại.
Lỡ thì lỡ. Cuộc đời còn dài... Ông muốn nói với cô vậy nhưng rồi cũng không nói được. Có lần ông ăn trứng chưa trả tiền. Hôm sau lúc trả, bà Năm Mập kéo tay ngồi xuống: “Tiền này tính bữa nay còn nợ bữa trước con Cúc trả rồi”.
Tiến cười hinh hích :
- Được gái bao là nhất mày đó nghe.
Ông nóng mặt chống chế vài câu. Chợt nhớ đôi lần ánh mắt cô là lạ. Rồi nghĩ tới đồng tiền cô kiếm được ông thấy áy náy trong lòng...
* * * * *
Từ ba gác ông lên đời xe thồ. Từ cô gái quanh quẩn hàng hột vịt lộn Cúc thay đổi bộ dạng trở thành tiếp viên nhà hàng. Tên Cúc giờ có đệm thêm chữ Thu.
Cuốc xe cuối ngày của ông là chở Thu Cúc đi khách, tất nhiên trừ những lúc khách tự đưa đón.
Giờ thì ông và cô chuyện trò thoải mái. Chiếc xe chạy dưới thấp thoáng ánh sao xa. Những ngôi nhà cao tầng lùi lại. Những ngõ hẻm tối tăm lùi lại. Giọng cô ngòn ngọt vang sau lưng :
- Đáng lẽ Cúc có tiền mua xe rồi đó nghe. Chỉ tại tụi nó cứ rủ ngồi sòng.
- Tại cô thôi. Mình đã quyết tâm thì...
- Trời ơi, cũng tại quyết tâm nên Cúc mới đánh bài. Cũng định là nếu số mình đỏ thì mua xe hơi luôn.
Cô cười vang. Ông cũng bật cười. Tới nơi, cô bước xuống nhét vào tay ông tờ giấy bạc màu xanh rồi lập tức lách mình qua cửa ông không kịp thối tiền lại.
“Cuốc xe này cô đừng đưa nữa, mấy lần trước còn dư nhiều”, lần nào ông cũng nói vậy nhưng rồi lần nào cô cũng vẫn cứ nhét tiền vào tay ông.
- Cô làm vậy tôi mắc nợ.
- Nợ nần gì - Cô cười vui vẻ.
Có lần cô rủ ông đi ăn cháo khuya. “Tối nay cô không có khách sao?” - Ông ngạc nhiên hỏi, đang còn xinh đẹp thế kia mà rảnh rang sao được. Câu hỏi của ông làm cô phá ra cười. “Ăn cháo thì dính dáng gì tới khách?”. “Ờ ăn thì ăn, nhưng cô để tôi trả tiền à nghen”. Cô cười lớn hơn, “Tô cháo mà cũng rắc rối vậy a?”
* * * * *
Những tờ giấy bạc nhét vào tay ông không còn đều đặn. Cô bắt đầu xuống dốc. Từ trong nhà hàng đi ra dáng cô không còn kiêu hãnh rạng rỡ nữa. Lớp phấn son thật dày không giấu nổi vẻ tàn phai.
- Cô sao vậy Cúc?
- Bịnh - Cô buông thõng.
Ông rùng mình. Cô cười nụ :
- Ngồi chung xe không lây đâu mà sợ.
- Cô còn cười được sao? Tôi thấy cô xấu đi thật mà.
Cô nhìn ông bằng ánh mắt xúc động. Ông quay đi, thấy lòng mình xót xa quá đỗi.
Một tối, xe ngừng lại nhưng cô không xuống như thường lệ. Ông không nói gì, chỉ im lặng chờ đợi, biết rằng cô sẽ kể cho ông nghe một chuyện gì đó.
- Em có bầu rồi.
Không phải lần đầu tiên ông nghe cô nói câu này.
- Cô định chừng nào đi bác sĩ?
- Không.
Ông ngạc nhiên. Giọng cô cương quyết :
- Lần này em giữ nó lại.
Giọng điệu cương quyết khiến ông cảm thấy cô có lý.
- Cha nó là ai?
Cô cười khúc khích.
- Cô định nuôi nó cách nào?
- Thì em gởi nó cho bà Thoa.
Ông thấy gai gai sau gáy. Một đứa con thì ai cũng muốn có. Nhưng bà Thoa...
Mà biết làm sao khác được, nhà trẻ đàng hoàng sáng đón chiều đưa tối nó ngủ với ai? Nội trú đàng hoàng thì giấy tờ lích kích... và vô số lý do khác rất có lý để các cô như Cúc gởi con cho bà Thoa.
Cúc biến mất suốt năm trời. Đôi khi quả thật là ông cũng thấy nhơ nhớ.
Rồi một buổi chiều Cúc đột ngột xuất hiện, tóc tai phờ phạc áo quần xốc xếch, một đứa bé nhỏ xíu lùng nhùng khăn quấn trên tay.
- Anh cho em gởi đứa con... - Cô chìa hai tay về phía ông, toàn thân run lẩy bẩy.
Ông sững sờ không nói được gì. Cô nghẹn ngào :
- Thuốc phiện... Em định liều một lần thôi để kiếm chút tiền rồi hai mẹ con đi thật xa... không ai biết.
- ...
- Bị lộ, công an bắt mấy người kia rồi. Mình em chạy trốn được nhưng thế nào họ cũng tìm ra nay mai. Em lạy anh. Em biết anh là người tốt. Xin anh nuôi giùm con em - Thu Cúc quỳ sụp xuống - Suốt đời mẹ con em không quên ơn anh.
Ông còn đang ngớ ra thì Thu Cúc đặt đứa nhỏ xuống đất rồi quay lưng bỏ chạy, dáng xiêu xiêu ngay lập tức mất hút trong dòng người ngược xuôi vội vàng.
* * * * *
Căn nhà của ông như có tang. Con cái cúi gằm mặt, vợ sưng húp mắt. Khóc. Mà không thể không chăm sóc con bé! Đi làm về, nhìn thấy con bé no nê sạch sẽ ngủ ngon trong nôi còn vợ thì lẳng lặng giặt giũ, ông thấy mình có lỗi ghê gớm. Nhưng lỗi gì đây? Ông hiểu vợ mình, chỉ cần rõ ràng đây không phải là của ông thì sao cũng được. Nhưng biết làm sao cho bà tin? Có lần ông nghe vợ trả lời người hàng xóm, giọng nhẹ như không: “Ông nhà tôi lành tính lắm, chị đừng nghĩ oan mang tội”. Nói vậy mà khi quay vào nhà, mắt bà đỏ mọng.
Hai tháng, con bé mập tròn ra còn bà thì tiều tụy hẳn. “Tên khai sinh của con nhỏ là gì vậy?”, câu hỏi của bà hàng xóm tọc mạch giáng một đòn chí tử. Vợ ông không chịu đựng được nữa :
- Ông định khai tên mẹ nó sao đây?
“Làm ơn thì làm cho trót”, ông muốn trả lời vợ như vậy nhưng không thể nào mở miệng. Mắt bà nhìn ông là mắt của con thú bị thương tích nặng nề. Lòng tốt trở thành gánh nặng đè lên ông, lên tất cả. Không chỉ bà mất ngủ mà cả ông cũng vậy, và cả những đứa con. Đêm, cả nhà vang tiếng trằn trọc như bầy tắc kè chắc lưỡi.
Khuya, mở cửa bước ra sân nhìn lên trời. Thoáng ánh sao xa như những cuốc xe đêm ông chở Thu Cúc đi. Ông lẩm bẩm “Thu Cúc, tôi có lỗi với cô”. Nước mắt ông trào ra, thương vợ bị giày vò, thương mình bất lực, thương con bé sớm kiếp khổ, thương Thu Cúc đang lưu lạc phương nào. Hồi đó cứ tưởng là... đâu ngờ... Hồi đó lên đây là để học may. Chủ nói học thí công không tốn tiền lại được nuôi cơm sau hai năm thì ra nghề. Mà hai năm rồi hai năm rưỡi cũng chỉ cứ cơm nước với quét dọn giặt giũ... Người ta đi ở còn được trả công. Vậy nên mới bỏ qua học uốn tóc...
Đưa con bé tới nhà bà Thoa, ngồi đợi nó ngủ thật say rồi ông mới dứt bước đi. Biết sẽ day dứt lắm nhưng không lường trước được là mình lại nhớ Thu Cúc đến vậy. Cùng với con bé là hình ảnh Thu Cúc hiện ra, không trách móc, chỉ cam chịu...
Trong giấc ngủ đầy xao động ông không biết là mình đã khóc.
Ba ngày sau, ông quay lại chỗ bà Thoa. Định là nhìn nó một cái thôi. Rồi ông sững sờ khi thấy vợ đang bế con bé, túi áo quần của nó gọn gàng kế bên. Bà nói mà không nhìn ông :
- Tôi bế nó về đây.
Ông xúc động tận đáy lòng :
- Bà muốn tôi thề độc không?
- Thề bồi gì. Nghĩ cái tên gì hay hay mà làm khai sinh cho nó đi.
* * * * *
Mắt con bé trong veo, ông đặt tên cho nó là Thu Thủy.
Thu Thủy biết lật, rồi biết bò, biết ngồi, biết vịn mép giường đứng lên... Mỗi cái biết của Thu Thủy khiến vợ ông gắn bó với nó nhiều hơn. Tới khi Thu Thủy tập đi thì không riêng vợ ông mà là cả nhà cùng dõi theo, cùng vỗ tay reo cổ vũ khi nó nhấc bàn chân rướn thêm được một bước nữa và cùng hồi hộp khi nó liêu xiêu thân hình chực té. Đứa con út của ông bấy lâu mặt nặng mày nhẹ vì vị trí được nuông chiều không còn nguyên vẹn như trước nữa mà nay cũng vội đưa tay ra đỡ khi Thu Thủy muốn té. Những bước chập chững của Thu Thủy đã làm dậy lên không khí đầm ấm trong gia đình.Tiếng cười, tiếng vỗ tay và lời khen khiến bà hàng xóm tìm cớ nhìn qua nhà ông. Vợ ông đáp lại bằng cách bế hẳn Thu Thủy ra sân. Mỗi bước được thưởng một cái thương vô má. Kết thúc mỗi lần tập đi là một trận mưa thương. Bà hàng xóm đành phụ họa bằng những cây kẹo và chặc lưỡi: “Con nhỏ này lớn lên đẹp gái lắm à nghen...” Có thể hiểu được phần còn lại của câu nói là “giống má nó”, nhưng người nghe mặc kệ. Bà hàng xóm chịu thua.
Lớp mầm, lớp chồi, lớp lá... Công việc cuối ngày của ông là ghé nhà trẻ đón Thu Thủy về, khi ông mắc chở khách thì vợ ông thay. Cũng như ông, bà hãnh diện nhìn Thu Thủy xinh xắn bụ bẫm. Ngoài khuôn mặt trời cho, các con của ông làm đỏm cho Thu Thủy bằng vô số kẹp nơ và ruy băng. Nhà trẻ bình dân, giữa bao đứa nhỏ sàn sàn, Thu Thủy nổi bật như một cô công chúa. Mắt Thu Thủy rạng lên khi nhìn thấy bà ở cổng trường, tiếng reo mừng vui và vòng tay tin cậy choàng qua cổ khiến Thu Thủy trở thành một phần của bà, không thể khác được. Bà bế Thu Thủy lên, khó chịu khi nhìn thấy vết muỗi cắn trên người Thu Thủy, bà nóng mặt khi Thu Thủy mếu máo kể bị đứa nào trên lớp đánh, và giận dữ khiếu nại với cô giáo khi trên mặt Thu Thủy có vết móng tay cào đỏ tấy...
Có lần ông mường tượng nếu người đón Thu Thủy là Thu Cúc... Ông thốt giật mình và thở dài, làm sao biết được cô đang ở đâu để nói một câu cho cô yên lòng. Rồi ông thấy nao nao khi vợ mình đối mặt với Thu Cúc! Một cảm giác nao nao rất lạ...
* * * * *
Người đàn ông dáng dấp bệ vệ xuất hiện vào ngày Thu Thủy chuẩn bị lên lớp một. Mặt vợ ông đột nhiên tái ngắt. Linh cảm của phụ nữ thật lạ lùng. Bà đang thêu bảng tên vào ngực áo trắng đồng phục của Thu Thủy, mũi kim đâm vào đầu ngón tay, giọt máu đỏ tươi, bà ngậm chặt ngón tay như cắn răng lại, cái áo tuột rớt xuống nền.
Thu Thủy mở to mắt nhìn người đàn ông. Ông ta cũng nhìn nó với đôi mắt mở to. Khẽ khàng, ông ta chìa ra một tờ giấy và nói là thư của Thu Cúc. Chưa đọc thư, không cần nói năng gì ai cũng đã hiểu. Khuôn mặt của ông ta và Thu Thủy... khuôn mặt của cha và con.
Vợ ông trân trối nhìn người đàn ông rồi nhìn qua Thu Thủy. Chừng đó ngày tháng, bây giờ bà mới chắc chồng mình thủy chung. Nhưng điều đó...
Thu Thủy sẽ đi với cha nó. Ông ta có quyền! Lá thư của Thu Cúc từ trong tù gởi ra đã trao cho ông ta quyền làm cha sau bao tháng năm. Và lá thư này sẽ tước đi của bà cái quyền bấy lâu...
- Tôi sẽ gởi cháu vào nội trú ở trường tốt nhất Sài Gòn - Người đàn ông nói.
Bà chụp lấy câu nói :
- Không phải chính tay ông sẽ chăm sóc nó sao?
- Tôi sẽ chăm sóc con tôi trong điều kiện của tôi - Nhận ra câu nói của mình phũ phàng với người ơn, ông ta dịu xuống - Đành vậy. Vợ tôi rất ghen tuông.
- Vậy thì thay vì gởi...
Người đàn ông cắt ngang :
- Con bé cần được học hành ở một trường đàng hoàng - Nhận ra mình lại lỡ lời, giọng nói nhẹ nhàng hơn - Nó cần phải quên quá khứ.
Không thể nói gì được nữa.
Ông đau lòng thấy vợ mình chết điếng giống hệt buổi chiều ông đưa Thu Thủy trong mớ khăn tã bùng nhùng về. Ông đau lòng nhìn Thu Thủy lạ lẫm trong tay cha nó. Đã nhiều lần ông hình dung Thu Cúc đến đón con và ông tự hào trao lại Thu Thủy cho cô.
Nhưng không phải như thế này.

 
Cuộc thi bé khỏe bé ngoan bắt đầu bằng việc xòe tay. Một cậu bé nhất định giấu tay ra sau lưng.
- Cháu sao vậy? - Tôi hỏi.
- Thưa cô, sáng nay má cháu đang cắt móng tay cho cháu thì có người hỏi mua lúa, nên...
- Vậy còn mấy ngón chưa cắt? - Tôi hỏi thật nghiêm trang.
Du hích vai tôi
- Vừa phải thôi, bộ mặt hình sự của mày làm các cháu chết ngất bây giờ.
- Ðã gọi là thi thì phải tuyệt đối - Tôi trả lời Du bằng mắt và ra hiệu cho cậu bé xòe tay. A, chẳng những móng tay dài mà còn dính cái gì đó nâu nâu.
- Thưa cô, không phải đất! - Mũi cậu bé đỏ lên.
A, sô cô la.... Vậy thì... Tôi ra lệnh :
- Cháu há miệng ra.
Một hàm răng sâu. Tôi nguệch một điểm hai. Du lắc đầu :
- Trời ơi, mày làm như khám tuyển tiếp viên hàng không vậy! Giám khảo nào cũng như mày thì cuộc thi bể mất.
- Phải có một tuyệt đối trên đời này, đó là sự công bằng trong thi cử. - Tôi trả lời
- Lý sự cùn! - Du cáu kỉnh.
- Sự trong trẻo trong tâm hồn các cháu còn giữ được hay không là do chính cách cư xử của chúng ta
- Cái con khỉ! - Du lườm lườm.
Tôi bật cười, Du cũng cười theo dù hơi nhăn nhó. Ðến phần khám tai, các cô bé nghiêng nghiêng đầu chìa ra những đôi bông tai toòng teng.
Một bà mẹ nói như rên :
- Trời ơi, sáng nay tôi quên ngoáy tai cho nó.
Một người khác :
- Mua cái áo đầm ren với đôi giày cho con hết mười ký đậu và tiền xe đi chợ phố mà không đoạt giải gì thì uổng quá.
- Cô ơi, cô có con chưa?
Phớt tỉnh trước câu hỏi ấm ức, tôi ra lệnh cho các thí sinh cởi giày để khám vệ sinh chân.
- Thúy ơi! - Du la lên bên tai tôi - Sau các cháu còn đến phần các bà mẹ thi nữa. Mày làm họ sợ quá không ai dám thi bây giờ.
- Nếu không chuẩn bị tốt thì không thi cũng đúng thôi.
Tôi cau mày, bắt đầu thật sự khó chịu. Nếu không vì nể Du, cô bạn phụ trách công tác phụ nữ, thì giờ này tôi đang ở nhà. Một ngày chủ nhật nghỉ ngơi thư giãn, vừa nhấm nháp bánh qui, vừa xem tivi hoặc nghe nhạc. Chạy xe suốt tám mươi cây số đường nắng lại đến cái xã heo hút này không phải để làm một giám khảo hờ cho vui.
Ơ, gì đây? Tôi ngẩn ngơ trước môt cô bé đẹp như tranh nếu không kể bộ quần áo lòe loẹt và vô số đồ trang sức bằng nhựa lủng lẳng khắp người.
Trên sân khấu bằng gỗ dựng vội vàng trong khoảng đất trống bên cạnh ủy ban, giữa những tấm phông màu sắc lì lì buồn buồn, giữa tiếng nhạc rè rè phát ra từ cái cassette cũ kỹ... cô bé mở to đôi mắt nâu trong trẻo nhìn tôi, sống mũi thanh tú và đôi môi hồng mịn như cánh sen. Tim tôi đập nhanh không duyên cớ.
- Cháu kính chào cô! - Giọng cô bé thanh thanh ngòn ngọt.
Tôi cắn chặt môi, thấy lòng chùng lại mà không hiểu vì sao.
- Cháu tên gì?
- Thưa cô, cháu tên Ðậu Ðũa.
Tôi phì cười.
Du lầm bầm :
- Hy vọng tên cô bé này khiến mày rộng rãi được một chút.
- Ai đặt tên cho cháu? - Tôi buột miệng hỏi một câu không dính dáng gì đến cuộc thi.
- Dạ thưa cô.... dạ, tôi.
Người đàn ông cao lêu khêu, bộ quần áo lao động lốm đốm dấu đất. Ông đi lên sân khấu, từng bước ngượng nghịu về phía cô bé, tay khum khum gỡ cái mũ lát rộng vành ra khỏi đầu. Rõ ràng ông rất lóng ngóng, e dè, rõ ràng ông không muốn đứng cao hơn mọi người thế này và nhất là đối mặt với một giám khảo lạ hoắc và khó tính như tôi, rõ ràng ông muốn ngay lập tức chạy biến đi về cầm cuốc còn dễ chịu hơn.. Nhưng ông đã bước lên, tiến đến gần con gái, đứng sát cạnh và sẵn sàng che chở như một con gà mái xù cánh bảo vệ gà con.
- Ba lên đây làm gì? - Ðậu Ðũa phụng phịu, vòng hoa tai màu đỏ to bản lúc lắc lúc lắc.
- Ba... ừ.. ba - Người cha vội vàng lùi lại một bước. Rồi ông nhìn tôi nhoẻn một nụ cười mộc mạc phân trần - Nó không biết trả lời câu hỏi của cô đâu. Dạ nó thích đi thi quá nên tôi chìu. Hồi đó hồi mẹ nó mang bầu nó, nhà không có gạo ăn, toàn an đậu đũa luộc chấm muối mà đẻ ra được nó đó cô.
Ông nhìn con gái một cách tự hào.
- Ba xuống đi! - Ðậu Ðũa xua tay lia lịa, những cái vòng đỏ màu trên tay khua lanh canh.
- Ờ, để ba xuống. Cô còn hỏi gì cháu nữa không cô?
Tôi im lặng. Du thì thầm :
- Làm ơn hỏi một câu thật dễ.
Một cách vô thức, tôi cầm một chữ cái cắt bằng giấy cứng giơ lên.
- Thưa cô chữ O!
Du thở phào. Tôi hạ bút viết điểm sáu, điểm cao nhất trong các cô bé.
* * * * *
Phần thi của các bà mẹ thật sôi động. Các cháu nhấp nhổm lo lắng và cũng bàn tán lào xào.
Có cháu la to :
- Cái áo mới của mẹ tao đẹp nhất.
- Con đừng nói “áo mới” mà phải nói là “trang phục” mới đúng. - Người cha nhắc nhở.
Người phụ nữ ửng hồng đôi má quay lại nhìn chồng con. Tôi nhìn quanh. Hầu như ai cũng mặc quần áo mới. Cuộc thi này đã khiến các bà mẹ bỏ công việc ruộng rẫy bao nhiêu ngày để đi chợ phố chọn vải may áo mới. Và như bao phụ nữ bình dị khác, đã sắm cho mình thì chồng con cũng phải có. Và thôi, đã di phố thì mua về cho chồng con thức ngon cho bõ những ngày khoai sắn quen thuộc. Vỏ thuốc lá ngoại, vỏ giấy gói bánh kẹo Thái Lan, Trung quốc vứt đầy sân bừa bãi.. Bao nhiêu đậu mè chắt chiu dành dụm đã bán đi cho một cuộc thi như một lễ hội điểm xuyết cuộc sống bình lặng làng quê. Những ông chồng nửa tự hào, nửa lúng túng đứng quanh đây chờ vợ con đi thi về, ai sẽ là người hạnh phúc nhất sau cuộc thi này?
Tôi nhìn bảng điểm của Du, có khá nhiều điểm cao. Tôi chợt hiểu Du hơn.
Mẹ bước lên sân khấu hồi hộp hơn con, có người run đến nỗi mồ hôi ướt đẫm tóc nhỏ giọt xuống trán. Có mẹ đỏm dáng hơn con, cái áo đỏ rực thêu hình rồng phượng lộng lẫy. Tôi lắng nghe, lòng tự nhủ sẽ cho điểm nới tay hơn cho dù câu trả lời có ra sao.
- Chị nghĩ thế nào là một gia đình hạnh phúc?
- Gia đình hạnh phúc là ông chồng không uống rượu!
Nếu căn cứ vào đáp án để chấm điểm thì người phụ nữ này không đuợc điểm nào cả. Tôi chờ đợi. Cây bút trên tay Du ngần ngừ, tôi cũng ngần ngừ... Không giống đáp án. Phải, nhưng hạnh phúc có khi chỉ giản dị thế thôi.
Áo xanh hoa trắng, áo tím hoa vàng, áo hồng, áo màu hoa cúc.. Những phụ nữ xúng xính áo mới lần lượt bước lên sân khấu, biến những câu trả lời luân lý trong đáp án thành trang giấy trắng.
- Khi chồng chị nổi nóng, chị cư xử thế nào?
- Nhờ trời thương, chồng tôi hiền lắm. Lấy nhau mười năm nay chưa hề nói nặng với vợ một câu.
- Khi con chị với con nhà hàng xóm gây gổ, chị cư xử thế nào?
- Dạ.. thì để hàng xóm khỏi xích mích, dắt con mình về đánh một trận trước, phải trái tính sau.
- Nếu gia đình bên chồng gặp khó khăn cần giúp đỡ, chị cư xử như thế nào? Tại sao?
- Dạ thì mình phải giúp chứ sao không? Tại vì mình cũng có con trai mà...
Mỗi câu trả lời đều nhận được những tràng vỗ tay và tiếng cười rung cả sân khấu. Toàn ban Giám khảo cũng bật cười rộ. Tôi hỏi Du, lòng thật sự bối rối :
- Chấm điểm sao đây?
- Cứ chấm đại đi. - Du nguệch lia lịa những con số hào phóng.
Ai là mẹ của bé Ðậu Ðũa? Tôi kín đáo quan sát. Cô bé không hề giống ba, nhưng cũng không bà mẹ nào có khuôn mặt hao hao giống cô bé cả. Ai? Bà mẹ nào đã chọn cho con gái một bộ váy áo kỳ khôi như vậy? Cái áo diêm dúa thùng thình lua tua ren, váy màu đỏ, giày màu da cam. Màu sắc trên người cô bé là một sự phô trương chói mắt đến buồn cười.
Ai? Tôi nhìn dãy ghế xa nhất. Chỉ còn hai bà mẹ đang hồi hộp đợi đến phiên mình. Một trong hai, ai là người sinh ra một dứa con xinh đẹp đến vậy? Tôi nhận ra mình đang sốt ruột một cách khó hiểu. Bỗng nhiên tôi muốn cả hai mẹ con Ðậu Ðũa đều đoạt giải, ít nhất là giải khuyến khích. Nhìn những tờ giấy gấp tư trên khay nhôm, tôi chợt hồi hộp.
- Kính mời mẹ bé Ðậu Ðũa.
Không ai trong hai người phụ nữ nhúc nhích cả. Tôi ngạc nhiên chờ đợi.
Và...
Người đàn ông bước từng bước, vẫn từng bước ngượng nghịu lóng ngóng, vừa sẵn sàng bỏ chạy vừa sẵn sàng đương đầu. Tiếng vỗ tay rào rào nổi lên. Tôi chưng hửng. Du nói khẽ :
- Xin mày hãy rộng lượng với người này.
- Ông ta là đàn bà à?
- Không! - Du chợt sừng sộ với tôi - Nói năng gì lạ vậy?
- ...
- Vợ chết vì kiệt sức sau khi sinh con, một mình ông ta, chỉ một mình nuôi con từ lúc còn oe oe.
Vừa nhìn bàn tay thô kệch của người cha run run bốc thăm câu hỏi, Du vừa tiếp tục kể :
- Vợ ông ta đẹp lắm, cô ấy đã từ chối lời cầu hôn của Chủ tịch huyện để làm vợ người này.
Phân vân thật lâu, cuối cùng người cha bốc ra một tờ giấy và mở ra; giọng ông lạc đi đến nghèn nghẹn: “Trước khi cho con bú, người mẹ phải làm gì?”
Nắng xiên qua tấm phông đổ lên sân khấu một vạt nắng lún phún bụi. Tôi nghe hơi thở Du nóng hổi bên tai. Người cha vò vò cái mũ, những sợi lác nhàu nhàu gãy rơi xuống sân khấu như những khe hở trên một bức tường cũ.
- Thưa quý cô... cháu nó ham đi thi quá nên tôi....
Du bấu vai tôi :
- Cho ông ta bốc thăm lại nghe Thúy?
Tôi ngồi như pho tượng. Người cha ngượng ngùng xọc tay vào túi quần, lom khom tấm thân lêu khêu như muốn trốn. Tiếng rì rào phía dưới lắng dần rồi tất cả lặng im, tưởng như có thể nghe được tiếng bụi bay.
Một đám bùng nhùng sặc sỡ chạy vụt lên sân khấu, dải nơ to bản ngang lưng bay phớt phơ như hai lá bùa, cái kẹp bươm bướm màu lục rung rinh trên chùm tóc ngắn cũn như đuôi gà con.
- Ba ơi, ba đừng sợ!...
“Có con đây”. Tôi đợi nghe Ðậu Ðũa nói nốt phần còn lại, nhưng đụng phải ánh mắt tôi, cô bé im bặt lè lưỡi bước lùi.
- Ơ, ba đâu có sợ! Thưa... hồi đó... mỗi khi cho cháu bú, tôi rửa bình sạch lắm. Dạ... thì cũng nhìn người ta rồi bắt chước. Tôi ngâm núm vú bằng nước sôi, rồi thì.. pha đúng như bà bán sữa bày cho... Trong tháng là muỗng rưỡi sữa với chừng này nước - Ông đưa ngón tay ra dấu - Rồi ra ngoài tháng tăng dần dần. Ðêm dậy buồn ngủ mấy tôi cũng vẫn nhớ súc bình... Tôi pha bao nhiêu cháu bú hết bấy nhiêu, không để cháu bú sữa nguội bao giờ. Dạ, hồi đó cháu đái dầm ghê lắm... thay tã hoài....
Du giằng bảng điểm trước mặt tôi, viết thật nhanh điểm 10.
Những gói phần thưởng bao giấy màu đặt trịnh trọng trên bàn, phần thưởng cao nhất là một xấp vải áo dài màu biển.
Tôi nhìn Ðậu Ðũa đang nôn nao đợi ba, hình dung đến một ngày cô thiếu nữ thướt tha trong tà áo xanh.

 
... Đường núi quanh co, con ngựa thấp thoáng trong sương mờ như có như không. Nó hiện ra bên kia khúc quanh, rồi biến mất... Tôi ngoái đầu ra cửa xe, muốn kịp được ngắm nó một lần nữa trước khi chiếc xe đưa tôi đi xa hơn. Nhưng thay vì con ngựa trắng có vòng lông màu nâu quanh cổ và màu nâu tiếp tục quấn lên phía trên khiến cái bờm bay trong gió như nhuộm ráng chiều, trước mặt tôi là người con gái đẹp với những tia sáng óng ánh của những cúc bạc và trang sức bạc trên tóc trên tay trên áo váy, đặc bịêt nhất là cái khăn choàng bằng len xù óng ánh kim tuyến quấn quanh cổ rồi thả xuống những dải tua phất phơ bay ngược về phía sau như cái bờm.
Như là con ngựa đẹp vừa rùng mình lột bỏ lốt thú của một lời nguyền...
Con ngựa cái trắng toát có vòng lông màu nâu choàng quanh cổ, một màu nâu phơn phớt ánh lửa rất lạ, như một cô gái đẹp với chuỗi ngọc quý trên khuôn ngực đầy. Nó gõ móng thong dong trên đường gập ghềnh lúp xúp cỏ xanh thấp thoáng li ti hoa tím.
Hôm nay là ngày đầu tháng, những bao hàng trên lưng ngựa phồng căng. Thiếu nữ cầm cương đi bộ phía trước. Nàng mặc váy đen chạy dài những hàng nút bạc từ hông xuống mắt cá chân, áo màu hồng phấn cũng lấp lánh hàng nút bạc từ trên cổ xuống ngang vòng eo thắt lại bằng sợi xà tích bạc. Nhìn cách mặc và mái tóc uốn loăn xoăn gờn gợn trên bờ vai, rõ ràng nàng ít nhiều đã pha lối sống của người xuôi rồi.
Người ta nói nàng bán cao giá hơn khách buôn khác, nhưng người ta cũng nói rằng hàng hóa của nàng luôn là hàng thật, hàng đẹp, không gian dối như những khách buôn khác. Chỉ thêu của nàng không phai màu, bộ váy áo nào, khăn piêu nào thêu bằng chỉ mua của nàng đều sáng rực lên, từng hoa văn như từng sợi nắng. Gương soi của nàng khiến ai nấy thấy mình đẹp hơn. Đôi dép nhựa của nàng khiến người ta giấu được những ngón chân thô. Nơ kẹp tóc của nàng biến những cô gái lem nhem thành tiểu thư soi bóng bên bờ suối...
Chỉ một mình ông hiểu, vì nàng quá đẹp nên những cô gái mua hàng của nàng bị huyễn hoặc, họ tưởng tượng họ trong nàng và họ nhìn thấy họ trong nàng. Như khán giả nhìn thấy mình trong người diễn viên trên sân khấu.
Con ngựa cái, nếu không có cô chủ quá đẹp cầm cương đi trước thì chắc ông không chú ý mấy, nếu không có vòng lông màu nâu lạ lùng vòng quanh cổ thì chắc ông không chú ý mấy. Có nhiều khách buôn ngang qua đây dừng chân xin nước uống, vô số con ngựa gõ móng qua đây, hàng hóa ngất nghểu trên lưng... Nhưng chỉ duy nhất mình nàng để lại bóng, bóng nàng lung linh trên vách, mái tóc lưu hương đâu đây.
Con ngựa dậm chân sốt ruột... Người đến chợ phiên từ sớm sao cô chủ còn nấn ná nơi này? Nơi chẳng bao giờ bán được thứ gì? Nó lừ lừ nhìn ông, đôi mắt ngựa không có đuôi nên cái nhìn không có duyên. Ông bật cười. Xa xa là một con ngựa đen tuyền đang đứng đợi.
- Chúc buôn may bán đắt nhé.
Ngựa khua móng lộp cộp, đường nhấp nhô xa...
- Sao ông lại đến nơi này?
- Đến nơi này thì đã sao? Dân bản sống được, người xuôi lên đây buôn bán sống được, mọi người sống được, thì ta sống cũng được chứ sao.
- Nhưng ông không giống mọi người?
- Em cũng có giống mọi người đâu? Em khác tất cả những người buôn bán ngang đây.
- Không phải vậy!
Nàng phác một cử chỉ phản bác nhưng lại thôi. Nàng không đủ sức và cả không đủ ngôn từ để diễn đạt. Người khác đến đây ăn ở tạm bợ, họ bán cái này mua cái kia... gom góp cho đến hết mùa rồi đi, đợi mùa sau lại đến. Còn ông, ông mua hẳn một mảnh đất, dựng lên ngôi nhà rất xinh, không trồng rau mà lại trồng hoa, lại chẳng bao giờ bán hoa cả. Từng lớp đỏ thắm rụng quanh gốc thế kia có phí hoài không? Và điều này nữa, ông lấy gì mà sinh sống ngày ngày? Con người buôn bán trong nàng luôn thắc mắc về điều này. Chẳng thấy ai dưới xuôi lên thăm ông, cũng chẳng thấy ông đi đâu bao giờ, ngoài lững thững dạo quanh chợ ngày phiên, lững thững nghịch ngợm ướm chân vào dấu ngựa trên đường, lững thững bên suối... Nghe nói dân xuôi lên đây đào đãi vàng. Ô, đúng rồi, chắc ông đã nhặt được vàng. Rượu chất đầy nhà thế kia, toàn rưựu ngoại nhé, chẳng phải rượu cần cả bản uống chung một chum cho đến khi nhạt thếch mới thôi. Nghe nói một chai rượu của ông giá bằng cả con ngựa cõng hàng hóa trên lưng.
- Vậy ta tặng em một chai rượu, em có vui lòng bỏ phiên chợ ở lại đây không?
- Ô... - Nàng cười, hàm răng đều đặn sau đôi môi hoa đào gợi mùa xuân sắp đến.
Một sáng mở cửa, ông cúi nhặt nhánh hoa đào ai vứt trên lối đi, thật phí phạm! Nhành còn tươi thế này, nụ chồi lúp búp. Tiếng cười trai bản khanh khách :
- Trên kia hoa đào vô khối, tha hồ chặt. Nhặt làm gì cộng hoa cụt lủn ấy.
Ông theo trai bản lên núi. Sương mù dày đặc nhưng người ông đẫm mồ hôi vì từ lâu rồi không leo trèo, từ lâu chàng trai trong ông đã ngủ yên. Ông gỡ cái mũ lông ra khỏi đầu, lớp lông trơn ướt, chẳng biết vì mồ hôi hay là sương. Chẳng thấy ai là ai nữa, chỉ là những bóng mờ mờ ẩn hiện, chợt tiếng móng ngựa lốp cốp... Nàng... Không phải... Một bà già xấu xí trong cái khăn trùm màu lông quạ, ngang qua chỗ ông con ngựa phẹt xuống một đám phân nhão.
Ông trèo lên, trèo lên... cỏ gai quẹt vào bắp chân, xuyên qua lớp tất len ẩm ướt và nhức nhức. Càng lúc càng dốc, ông không nhìn lên nữa, chỉ lo bám vào những lùm cây lúp xúp về phía sau. Chợt có một cảm giác ấm áp kỳ lạ vờn trên tóc khiến ông ngước lên - Trước mắt ông, nắng vàng rực rỡ, nửa thân trên của ông ngập nắng mơn man, phần còn lại lún trong sương. Rừng đào mênh mông như một thiếu nữ che mặt bởi làn khói trời lảng bảng huyền hoặc. Ông lặng người trước phong cảnh phi phàm. Tay ông ngọ ngoậy theo một thói quen từ tiềm thức. Nếu... ông lia mắt nhìn quanh. Nếu... ông ghi lại được... ông sẽ chiến thắng! Nhưng tất cả đã qua rồi! Qua thật rồi! Ông đang chẳng bình yên là gì? Những khát khao đã qua rồi. Lưỡi dao bén ngọt phập vào những thân đào căng tràn sức sống, cành vụn rơi lả tả, nụ chồi lộc non vương vãi đầy.
* * * * *
Mùa xuân đi qua, mùa hạ đi qua, mùa thu đi qua... Con ngựa cái có vòng lông đỏm dáng quanh cổ gõ móng ì ạch qua ngõ, nó sắp có con, dáng đi nặng nề đến tội. Khi cô chủ dừng lại xin nước uống hơi lâu, nó không còn dậm chân thúc hối nữa. Nó uể oải nhìn như không nhìn, đôi mắt màu tro xa xôi.
- Mai kia ngựa nghỉ, ta giúp em thồ hàng nhé?
Nàng cười, hai má rừng rực như mật ong.
Ông thuê người chặt tre đan cho ngựa một cái chuồng cạnh những luống hoa trong sân. Nàng bán lại tất cả hàng hóa với một giả rẻ như biếu không, chỉ còn lại tấm ni-lon thường trải để bày hàng. Ông cười “Giữ làm kỷ niệm”. Nàng ngạc nhiên, ông thật lạ lùng, hàng hóa đắt tiền không tiếc, giữ mảnh ni-lon còn bám bụi, lại còn xếp cẩn thận nhét vào giữa hai chai rượu quý. Màu ni-lon xin xỉn giữa màu rượu óng ánh trông thật buồn cười.
- Tục lệ ở bản là chàng trai phải ở rể hai năm. - Nàng nói.
- Hơn cả hai năm, ta ở đây suốt đời cơ mà.
Ông vuốt tóc nàng. Chiều ý ông, nàng không uốn tóc nữa, từng sợi lăn tăn mượt mà thơm mùi chanh rừng.
Nàng đưa tay trong một cử chỉ phản bác, rồi cũng như mọi khi, chẳng thể đủ lý lẽ để đối đáp cùng ông, nàng lặng thinh. Vả lại người xuôi lên đây ngày càng nhiều, tập tục cũng xao lãng nhiều. Không theo phong tục bản làng thì theo phong tục dưới kia vậy. Nàng đòi ông đưa xuống chợ thị trấn, nàng thấy người xuôi yêu nhau trao cho chiếc nhẫn vàng mỏng manh rất xinh, xinh hơn chiếc vòng bạc rất nhiều. Ông chiều ý nàng nhưng không muốn xuống chợ.
- Em lấy cọng cỏ này, đo ngón tay của ta rồi đi đặt nhẫn nhé?
Nàng phụng phịu muốn được ông đưa đi :
- Dưới xuôi con trai phải đưa con gái đi mua sắm thế mới gọi là yêu nhau!
Ông cười :
- Lâu lắm rồi chẳng màng đến chợ đời, đưa em đi ta e lạc lối mất.
* * * * *
Giá như nàng đừng nằng nặc đòi ông xuống chợ thì không có chuyện. Lỗi tại nàng thôi, lỗi tại nàng...
Ông dậy sớm cùng nàng cắt cỏ non cho ngựa - Ở nhà ngoan nhé! Mai kia cho ra đời một chú ngựa non giống hệt mẹ nhé! Nhớ đừng quên vòng lông quanh cổ. Ngựa con chẳng phải thồ hàng đâu.
Đường đến cửa hàng vàng bạc ngang qua Nhà Văn Hóa. Có gì mà loa vang vang? Có gì mà băng rôn treo dọc ngang? Hôm nay chẳng phải lễ lượt hội hè...
- Mấy khi có đoàn hát đến đây. Mình vào xem nhé?
- Em thích ư?
- Người ta nói diễn viên đẹp lắm cơ!
- Chỉ là son phấn thôi.
Nàng vẫn dừng lại. Lỗi tại nàng thôi!
Sân khấu lấp lánh màu sắc. Nàng bám chặt tay vào thành ghế phía trước, mắt háo hức nhìn lên. Vẻ trẻ con của nàng khiến ông nao lòng. Rồi ông nhắm mắt lại. Ông muốn ngủ một tí.
Tan buổi diễn thì trời đã chiều. Ông và nàng ra khỏi rạp. Vẻ sung sướng mãn nguyện khiến nàng rạng rỡ gấp bội lần thường ngày. Ông lùi lại một chút, ngắm dáng đi lắc hông uyển chuyển, có lẽ những dốc núi đã bù lại cho con gái vùng cao dáng người thay cho bàn chân thô, đôi bàn tay thô. Ông thấy vui vui khi nhiều ánh mắt hướng về nàng. Và vì ông gần nàng quá...
“Bốp”, một cái đập vai khiến ông nghiêng ngả :
- Trời, có phải...
Ông khựng lại. Người đàn ông còn đậm dấu son phấn trên mặt la lớn :
- Anh biến đi đâu mất vậy? Biết gì chưa?
- ... Biết gì? - Ông bật hỏi lại như một phản xạ. Chưa kịp nhận thức điều gì.
- Mấy cái kịch bản của anh xếp xó mười năm không một đạo diễn nào để mắt đến. Năm ngoái đây mọi người lục ra tập thử vì diễn đi diễn lại vở cũ hoài cũng nhàm. Lại còn đem đi dự thi. Trời ơi, một cái huy chương vàng, một cái huy chương bạc, một cái huy chương đồng. Không thể tưởng tượng nổi, mọi người tìm anh khắp nơi.
Một cái huy chương vàng, một cái huy chương bạc, một cái huy chương đồng. Trái tim ông quẫy mạnh. Suốt năm tháng trai trẻ ông lận đận tìm kiếm, giờ nó đến khi ông đang sắp xếp lại đời mình. Ông đưa tay xoa vai trong cử chỉ vô thức. Số phận đã đập vai ông như một người quen một chiều cuối tuần ghé ngang đập vai “Dạo này ra sao?”. Và ngày mai là thứ hai.
- Đoàn còn diễn đây đêm mai nữa, ngày mốt đoàn đi.
* * * * *
Ngựa mẹ chết ngay sau khi ngựa con ra đời, chú ngựa con đẹp hơn ngựa mẹ rất nhiều. Một màu đen tuyền với vòng lông trắng như tuyết nhung choàng quanh cổ.
Được vài ngày, ngựa con giẫm nát những luống hoa. Ban đầu cô chủ còn xới đất nâng niu trồng lại những mong người về. Rồi cỏ lấn dần lên luống, nàng thôi không chăm chút nữa cũng như không nhìn về miền xuôi xa xôi nữa.
Vạch hai chai rượu, nàng rút ra tấm ni-lon còn bám bụi. Ngày mai, ngựa con tập thồ hàng được rồi.

 
- Cô từng dạy cho những em khiếm thị phải không?
- Dạ phải. Hồi sinh viên tôi tham gia công tác xã hội ở...
- Cô biết chữ nổi?
- Nhưng việc gì ạ?
- Có lá đơn xin cho một người mù dự kỳ thi tốt nghịêp cấp ba năm nay. Đây là trường họp đầu tiên ở tỉnh ta. Tôi giao việc này cho cô.
* * * * *
Hồi đó tôi hay đến Dương Xỉ để kể chuyện cho các em khiếm thị. Chỉ là cơ sở chăm sóc trẻ em khuyết tật nhưng người quản lý Dương Xỉ đã lôi kéo được nhiều cô thầy giáo đến dạy trên tinh thần thiện nguyện, và rồi người ta quen miệng gọi Dương Xỉ là “trường”, cũng phân lớp lang như các trường khác.
Chuẩn bị kể chuyện cổ tích cho các em lớp bốn, tôi bật ngửa vì trước mặt mình có khá nhiều em lớn tuổi.
Có câu chuyện cổ tích nào phù hợp với một khối thính giả từ chín tuổi đến mười tám? Tôi tự giận mình đã không tìm hiểu kỹ hơn trước khi bắt đầu buổi đầu tiên. Các lớp bổ túc thường có nhiều học sinh của những lứa tuổi khác nhau. Điều đơn giản vậy mà tôi đã để cho mình rơi vào bị động.
- Cô tên gì vậy cô ơi?
Câu hỏi được thốt lên bằng giọng ấm ngọt lạ lùng.
- Cô tên Liên. Em tên gì?
- Dạ em tên Minh Dũng.
- Là lớp trưởng đó cô. Hát hay lắm cô ơi.
Tôi chớp lấy cơ hội để kéo dài thêm thời gian nghĩ ra một truyện phù hợp. Không đợi tôi yêu cầu lần thứ hai, ngay lập tức Minh Dũng vừa đàn vừa hát tặng tôi một bài. Sau này tôi biết trong những buổi lễ khai giảng hoặc liên hoan văn nghệ, Minh Dũng luôn được chọn đọc diễn văn dù sức học của em chỉ trung bình yếu.
Sau vài câu kể mà liên tục bị ngắt ngang bởi những câu hỏi rành rẽ ra cái điều “em đã biết rồi đó cô”, tôi nhận ra bọn trẻ trước mặt mình đã được nghe khá nhiều truyện rồi. Mà những câu chuyện cổ tích thì... Tôi đành làm cho truyện khác đi bằng cách cắt đầu này ráp vào đuôi kia. Thấy đứa nào nhấp nhổm muốn vọt miệng ngắt ngang, tôi ngay lập tức làm cho khác nữa bằng cách sáng tác luôn!
Hôm ấy tôi đã kể câu chuyện về chàng Mêlusa như sau:
- Ở vương quốc xa xôi kia có nàng công chúa xinh đẹp tuyệt trần. Các hoàng tử gần xa đều ngấp nghé cầu hôn. Nàng công chúa ra điều kiện người nào muốn cầu hôn thì trước tiên phải trả lời ba câu hỏi, nếu không trả lời được thì sẽ...
- Bị nhốt vào ngục phải không cô?
- Bị quẳng vào chuồng sư tử.
- Bị hóa thành đá.
- Bị chém đầu.
- Ừ, đúng rồi. Bị chém đầu.
- Biết ngay là vậy mà.
- Đức vua và hoàng hậu rất buồn trước yêu cầu quá quắt của công chúa nhưng hai người cũng hy vọng sẽ có một chàng hoàng tử thông minh tài giỏi khiến nàng thay đổi tính tình.
- Thế nào cũng có một hoàng tử như vậy xuất hiện khi đã nhiều người bị chém đầu rồi, phải không cô?
- Các hoàng tử đều rất tự tin vì họ được những người thầy cực kỳ giỏi giang dạy dỗ, và trong số đó, có cả những chàng còn rất trẻ nhưng đã là chiến binh vô cùng dũng cảm, lập nhiều chiến công hiển hách. Chỉ cần nghe kể về những chiến công này thì thách thức của công chúa xem ra thật buồn cười. Nhưng rồi tất cả đều đầu lìa khỏi cổ vì không trả lời được những câu hỏi của công chúa. Hoàng hậu buồn phiền đến nỗi ngã bệnh. Thế rồi...
- Có một chàng trai...
- Đúng vậy. Có một chàng trai. Một buổi sáng kia, thềm cung điện xuất hiện một chàng trai không quân hầu, không ngựa, không vòng vàng lộng lẫy. Chàng trai mặc bộ áo quần giản dị màu trắng, một cái thắt lưng màu xanh lá cây, đôi giày bện bằng cỏ. Vua thương hại ra lệnh cho chàng trai hãy về đi. Nhưng chàng trai cương quyết xin được trả lời ba câu hỏi của công chúa. “Ngươi muốn chết thật sao?”. “Thưa bệ hạ, thần muốn được thử trí cùng công chúa”. Câu trả lời thật là đặc biệt. Không phải là “muốn được cầu hôn công chúa” mà là “thử trí cùng công chúa”...
- Chàng trai này sẽ cưới được công chúa cho mà xem.
- Nàng công chúa tức giận trước vẻ kiêu hãnh táo tợn kia, ngay lập tức nàng quẳng xuống giữa sân mẩu giấy đã vo tròn lại, bên trong chứa câu trả lời cho ba câu hỏi của nàng. Tất cả những đôi mắt đều nhìn chăm chăm mẩu giấy quyết định số phận của chàng trai, và cả số phận của công chúa nữa. Đúng, cả số phận của công chúa nữa. Chẳng phải vậy sao? Nếu chàng trai chiến thắng thì công chúa phải làm vợ một người không dòng dõi cao sang. Tất cả nín thở chờ đợi. Câu hỏi thứ nhất... Giữa im lặng rợn người, giọng công chúa lạnh lùng “Hãy trả lời cho ta nghe cái gì nhanh hơn gió?”. “Cái nhìn, thưa công chúa”...
Tôi giả vờ ho để ngừng lại đợi tràng vỗ tay cho câu trả lời tuyệt vời này. Im lặng. Tôi nhận ra sự vô ý của mình, các em không thể biết thế nào là cái nhìn. Tôi vội tiếp tục thật nhanh:
- Công chúa tái mặt. Câu hỏi thứ hai vang lên như biển động: “Hãy trả lời cho ta nghe cái gì dài hơn gió?”. Các em biết câu trả lời là gì không?
- Cô nói đi cô.
- “Vòng tay người mẹ, thưa công chúa”. Câu trả lời này khiến hoàng hậu đang đau ốm vì buồn phiền phải nở nụ cười. Còn gì chính xác hơn nữa. Những đứa con đi mãi, những bước chân qua nghìn núi nghìn sông cộng lại dài hơn gió nhưng dù có đi đến đâu thì vòng tay của mẹ vẫn ôm gọn con vào lòng. Người ta kể lại là hoàng hậu đã lệnh cho tì nữ lấy khăn cho bà lau nước mắt.
Tôi dừng lại. Cả lớp im phăng phắc.
- Câu cuối cùng. Giọng công chúa vang lên như bão tố: “Hãy trả lời cho ta nghe cái gì âm vang hơn sấm sét và đồng thời dịu dàng như một nụ hôn?”. “Thưa công chúa, có phải là tiếng đập của trái tim không?”. Nàng công chúa bật cười khanh khách. Tiếng cười khiến ai nấy rợn người - “Lẽ ra nhà ngươi phải bị chém đầu ngay lập tức. Nhưng vì ngươi đã trả lời được hai câu. Vậy ta cho phép ngươi có một ước nguyện trước khi chết”. Tiếng nấc nghẹn ngào khắp cung điện. Ai ai cũng tiếc cho chàng trai hiên ngang thế kia, thông minh sâu sắc thế kia. Nàng công chúa không có trái tim để biết nhịp đập kỳ diệu của yêu thương cũng như tiếng đập phẫn nộ trước sự độc ác. “Hãy nói, ngươi muốn gì trước khi chết?”, công chúa đắc thắng hỏi. “Thưa công chúa - chàng trai buồn rầu - Khi tôi đi, mẹ tôi nói: ‘Trái tim người mẹ muốn con trai của mẹ hãy ở lại nhà, nhưng cũng trái tim người mẹ bằng lòng cho con ra đi để những bà mẹ khác không phải khóc những cái chết oan uổng vì sự mê hoặc của nhan sắc’. Tôi tài hèn, không làm được điều mẹ mong muốn. Xin công chúa cho tôi được về tạ lỗi cùng mẹ rồi sẽ quay lại đây chịu chém đầu”.
“Lấy gì bảo đảm rằng ngươi sẽ không hèn nhát trốn chạy?”
“Danh dự của Mêlusa, thưa công chúa”.
“Mêlusa là...”
“Là tên của mẹ đặt cho tôi, thưa công chúa”.
Công chúa bật cười:
“Ngươi có định nói rằng tên của ngươi có nghĩa là cơn gió không?”
“Là niềm tin, thưa công chúa”.
Tiếng cười của công chúa vang xa:
“Vậy à? Vậy thì nhà người hãy hỏi xem trong những người quanh đây, ai là người dám tin nhà ngươi sẽ giữ lời hứa? Nếu có một người tin vào điều ấy thì ta cho phép ngươi có ba ngày về thăm mẹ. Nếu sau ba ngày mà ngươi không có mặt tại nơi này thì người ấy sẽ thay ngươi chịu tội chém đầu”.
“Có ai không?” - Công chúa thét vang đắc thắng.
“Có tôi, thưa công chúa” - Nàng tì nữ đang cầm quạt đứng hầu sau lưng công chúa vụt buông quạt xuống và quỳ trước mặt công chúa: “Tôi xin chịu tội thay chàng”.
Đất trời đảo lộn. Công chúa tím mặt:
“Mêlusa, mạng sống của đứa con gái này đã thuộc về ngươi. Hãy đi đi”.
Mêlusa nhìn cô gái, chàng muốn nói lời cảm ơn nhưng cô gái đã run rẩy xua tay ra hiệu. Chàng quay lưng, chạy. Chàng biết mình không có quyền chậm trễ một giây nào.
Một ngày trôi qua. Hai ngày trôi qua. Hai ngày rưỡi... và ngày thứ ba sắp tàn. Khắp nơi cầu nguyện cho nàng tì nữ, cho Mêlusa. Khi cái khoảnh khắc cuối cùng của ngày thứ ba trôi qua, tất cả mọi người đều khóc, khóc cho nàng tì nữ, cho Mêlusa đã vì lý do gì đó chứ nhất quyết không vì hèn nhát.
Thanh kiếm đã giơ cao, ánh thép loang loáng.
Lưỡi kiếm đang hạ xuống thì Mêlusa xuất hiện. Không thể nhận ra chàng trai tuấn tú trong bộ áo quần màu trắng thắt đai lưng xanh lá cây hôm nào. Mọi thứ trên người chàng tả tơi đỏ quạch bùn đất, dấu vết của đôi giày cỏ chỉ là cọng rơm giữa những ngón chân tóe máu. Rạp người phóng đến hứng chịu lưỡi kiếm đang đà chém xuống cổ người tì nữ, người ta nghe giọng chàng tự ra lệnh cho mình: “Chạy nhanh lên, Mêlusa”. Kiệt quệ vì quá cố gắng trên đoạn đường dài thẳm nhưng ra lệnh cho mình thì giọng chàng âm vang như một vị tướng trước giờ ra trận.
Tự tay hoàng hậu dìu chàng trai đứng lên:
“Bệ hạ có vui lòng ra lệnh hủy cái án chém đầu chàng trai này không?”
“Ta đã muốn nói như vậy trước khi hậu nói rồi” - Vua vuốt chòm râu, mỉm cười nhìn Mêlusa - “Người đến đây để cầu hôn con gái ta phải không?”
Tôi dừng lại, khoan khoái vì những khuôn mặt vô cùng chăm chú.
- Hôm nay chúng ta ngừng ở đây. Các em chú ý bài tập về nhà.
- Trời, kể tiếp đi cô.
- Kể liền ngay đi cô ơi. Mêlusa lấy công chúa hay lấy nàng tì nữ hả cô?
- Kể chuyện mà cũng có bài tập hả cô?
- Có chứ. Mỗi em tự sáng tác đoạn kết của câu chuyện này sao cho phù hợp. Tiết sau cô sẽ gọi từng em lên kể, đoạn kết của ai hay nhất sẽ...
- Cô ơi cô - Chất giọng ấm ngọt đặc biệt của Minh Dũng vang lên - Câu trả lời cho câu hỏi thứ ba của công chúa là sao hả cô?
Tôi không đợi câu hỏi này. Để giấu sự chưa kịp nghĩ ra của mình, tôi nói to:
- Đây cũng là bài tập về nhà. Tiết sau, em nào có câu trả lời hay nhất sẽ được..
- Cưới công chúa! A ha... - Minh Dũng nhoẻn cười. Nụ cười nghịch ngợm và tươi tỉnh đến nỗi hai hốc mắt vô hồn cũng sáng lên.
- Nếu là hoàng tử, em có dám dự thi không?
- Dạ dám!
Cái gật đầu quả quyết và hùng hồn làm sao. Tôi phì cười:
- Ghê chưa.
- Không phải em không sợ chém đầu mà vì chắc chắn em sẽ trả lời được tất cả những câu hỏi của công chúa.
Tôi chợt nhận ra sơ suất nữa của mình. Trong câu chuyện tôi đã miêu tả nhiều màu sắc quá. Nhưng có vẻ như các em không chú ý tới tiểu tiết này. Tiếng chuông ra chơi vang lên. Các em chạy túa ra khỏi lớp và hô vang “Chạy nhanh lên Mêlusa!”.
* * * * *
Tám năm. Dương Xỉ thay đổi khá nhiều. Lối đi được láng xi-măng sạch sẽ không còn những lùm dương xỉ mọc lô nhô nữa. Thay đổi đập vào mắt là phòng vi tính. Các em ngồi trước máy để gõ, cái máy in làm nốt phần còn lại. Tôi nhớ trước kia, cả trường chỉ có mình thầy Hòa biết chữ nổi. Bài kiểm tra nào cũng phải đợi thầy dịch sang chữ thông thường thì các cô thầy khác mới đọc và chấm bài được. Có lần ngay giữa kỳ thi mà thầy Hòa bị đau phải nằm viện một tuần, cả trường tê lịêt. Máu nóng sinh viên khiến tôi lao vào học với quyết tâm trở thành người thứ hai trong trường biết chữ Braille.
Bà quản lý mừng rỡ khi biết tôi về đây tìm hiểu trường hợp của Minh Dũng:
- Là cô à? Vậy thì hay quá. Lứa tụi nó hồi đó, đứa học được mấy chữ rồi về nhà không biết ra sao, đứa vót tăm tre, đứa xoa bóp dạo, nghe nói có đứa ăn xin. Một mình thằng Minh Dũng được trời cho cái giọng, nó theo đuổi việc học cũng là mong được vô trường trung cấp văn hóa nghệ thuật đó cô. Để tôi lấy cái giấy chứng nhận cho cô coi.
Minh Dũng đoạt giải nhất giọng hát hay thì không cần giấy chứng nhận nào tôi cũng tin.
- Chuyện thi cử của Minh Dũng vạn sự nhờ cô nghe. Những môn học thuộc thì còn được được nhưng mấy môn tính toán thì nó không bằng người ta.
Bà quản lý vừa nói vừa dúi tấm giấy chứng nhận vào tay tôi vừa thúc vai đầy ngụ ý “Nghe cô?”.
Trước kia tôi và Minh Dũng hay trò chuyện, nói đúng hơn là tôi hay hỏi bâng quơ để được nghe Minh Dũng trả lời bằng giọng du dương như hát. Lý do là vậy nhưng rồi cũng đôi khi thành cuộc nghiêm túc “Tại sao em không đi học sớm hơn hả Minh Dũng?”. “Tại ba má em hồi đó không biết, với lại nhà em nghèo lắm”. “Nhà em ở đâu?”. “Dạ xa lắm cô. Tận ở...” “Sau này em thành ca sĩ nổi tiếng, mua biệt thự ở trung tâm rồi đón ba má về tha hồ mà gần...”.
- Em thành ca sĩ được không cô?
- Được chứ.
- Sao em nghe người ta nói ca sĩ không chỉ hát hay mà còn cần phải biết này nọ kia?
- Biết này nọ kia là cái gì?
- Dạ... thì...
- Chỉ nghe nói nhảm. Biết là biết tìm cho mình những người có chuyên môn để được tập luyện bài bản chứ không thể đàn hát bằng bản năng mãi được.
- Tìm ở đâu hả cô?
- Nhạc viện.
- Nhạc viện ở đâu hả cô?
* * * * *
Phòng văn thư được sử dụng làm phòng thi cho thí sinh duy nhất. Minh Dũng ngồi trước máy tính, hai tay đặt trên bàn phím. Vậy là bắt đầu được rồi. Xem ra công việc làm giám thị của tôi chỉ là hình thức vì không cần người dịch đề thi sang chữ Braille như trưởng phòng bổ túc nghĩ. Phần mềm dành cho người khiếm thị đã giúp cho mọi việc trở nên đơn giản. Tôi chỉ phải làm một việc là đọc đề bài cho Minh Dũng nghe mà thôi. Và...
- Em chuẩn bị xong chưa? - Tôi hỏi.
- Dạ rồi.
Minh Dũng trả lời. Khuôn mặt bồn chồn tội nghịêp làm tôi nhớ cái gật đầu tinh nghịch quả quyết “Dạ dám. Không phải em không sợ chém đầu mà vì chắc chắn em sẽ trả lời được tất cả những câu hỏi của công chúa”.
Chuông reo báo hiệu bắt đầu. Tôi đọc đề bài thật chậm:
- Hãy giải các phương trình sau. Bài thứ nhất: cotg bình phương bốn x cộng cotg bình phương bốn x bằng 0.
Minh Dũng gõ bàn phím lách cách. Cái loa phát ra từng tiếng: Tờ, a, dấu cách, cờ, o, dấu sắc, dấu cách...
Giám thị hành lang, ông thầy giáo già người Huế sắp về hưu luôn cực lực phản đối những thành tích giả hiệu ngang qua cửa nhìn vào. Tôi đọc tiếp bài thứ hai. Tiếng gõ lách cách liên tục. Ông đi qua. Tiếng gõ tiếp tục vang lên. Rồi khựng lại. Cái loa liên tiếp lên tiếng “xóa... xóa... xóa...”...
Tôi nhìn lên màn hình. Minh Dũng đã hoàn thành phần đầu và đang lúng túng phần tiếp theo, x, a, sin, cotg... những ký hiệu hiện lên rồi lại xóa đi.
Còn hai mươi phút nữa hết giờ. Mười ngón tay của Minh Dũng mò mẫm gõ rồi lại xóa.
- Cô ơi, có cô đó không? - Minh Dũng thì thào.
- Cô đây. Sao?
- Cô kiểm tra dùm phần em làm rồi được mấy điểm hả cô?
Tôi đi ra hành lang. Ông thầy giáo già đang chầm chậm bước, ánh mắt như mũi dao phóng qua khe cửa. Sáng nay nhìn thấy tên ông làm giám thị hành lang thì tôi biết vậy là hết.
Ông đi đến chỗ tôi và dừng lại. Trong phòng im phăng phắc. Ông cũng im lặng nhìn tay Minh Dũng rờ rẫm mà không biết nên nhấn xuống phím nào. Những ngón tay dài trên phím đàn bao lần tôi đã nghe và ước mơ cùng Minh Dũng. Chính tôi đã gieo vào đầu em những bay bổng.
- Thằng nớ kiếm cái bằng để làm chi rứa? - Ông thầy giáo già nhíu mày.
- Để có được nghề nghiệp đúng khả năng đó thầy ạ - tôi đáp, mong ông nhận ra giọng thỉnh cầu của mình.
- Cô ơi cô đâu rồi?
Tôi cảm thấy hai tai Minh Dũng đang vểnh nhọn lên.
- Cô kiểm tra giùm phần em làm rồi có được đủ năm điểm không cô?
Câu hỏi lặp lại bằng giọng tuyệt vọng. Điểm 5 cho một ước mơ. Tôi nhìn ông thầy giáo già. Rồi chẳng biết làm gì nữa, tôi cúi mặt.
Tại câu trả lời của tôi? Tại ánh mắt cầu cứu của tôi? Tại giọng nói của Minh Dũng? Tại nỗi tuỵêt vọng lơ lửng? Hay đơn giản là lòng trắc ẩn?... Ông bước đi nhanh. Và không quay lại cho đến khi chuông reo báo hết giờ.
* * * * *
Giải nhất giọng hát hay thành phố và tấm bằng tốt nghiệp không làm nên điều kỳ diệu. Quy chế của trường Văn Hóa Nghệ Thuật không nhận học sinh khuyết tật.
Câu hỏi thứ ba của nàng công chúa chỉ là cái lắc đầu dửng dưng.
Nhưng may mà cuộc sống tuyệt vời này vẫn còn có những nàng nữ tì. Tôi sẽ kể về nàng trong một câu chuyện khác.

 
Đang mùa hoa, hương ngào ngạt, màu trắng như tuyết phủ bao bọc bên trên thành một tai nấm khổng lồ. Bên dưới tai nấm là khoảng không mờ mờ.
Huy và Lan Anh lần mò bước giữa khoảng không mờ mờ đó, bằng tiếng chân dẫm lên cành khô gãy, hai đứa đã cảm nhận được sự có mặt của nhau. Giọng Huy thì thào: “Lan Anh”. Hai tay Huy quờ quạng về phía trước trong khi Lan Anh đang ở bên phải. Tay của Lan Anh nắm chặt vạt áo.
Một lần nữa, Huy gọi tên Lan Anh. Và Lan Anh: “Dạ”.
Tay Huy đột ngột giơ cao rồi như rơi xuống vai của Lan Anh. Lan Anh giật mình nín thở khiến bụng áo túm lại và khuôn ngực ưỡn ra, dáng đứng như nhướng cao lên chờ đợi. Vòng tay Huy xuôi xuống hông, chạm vào phần đẹp nhất của dáng người Lan Anh là vòng eo. Cô Gia Linh thấy nhẹ nhõm cả người. Đúng vậy, nhẹ nhõm và hài lòng. Nếu Lan Anh có làn da trắng hồng và nếu Lan Anh có khuôn mặt công chúa thì những điều đó cũng là không. Nhưng với dáng người thì Huy có thể cảm nhận được toàn bộ nét đẹp của nó. Những ngón tay nổi gân xanh của Huy xoải ra gang quanh vòng eo như muốn đo xem nó thanh tú và cân đối đến nhường nào. Rồi Huy cầm tay Lan Anh đặt lên mặt của mình. Những ngón tay tái trắng dò lần trên khuôn mặt có hai gò má hóp của Huy, hai vành tai vểnh và những cọng tóc dựng lên sau gáy.
Huy giữ ngón tay Lan Anh lại giữa hai vành môi của mình. Rồi đôi môi Huy bắt đầu tìm đến khuôn mặt Lan Anh. Nhẹ nhàng chạm đến vầng trán. Nóng vội lướt xuống sống mũi, trượt qua gò má... Run rẩy, Lan Anh hé miệng, hai cái răng cửa thấp thoáng sáng trắng sau màu hồng của đôi môi căng mịn.
Môi Huy lần tìm giữa hương hoa ngào ngạt.
* * * * *
Chưa từng có tiền lệ nên hiệu trưởng rất bối rối. Mười năm, bao gian nan để biến từng phần của cái rẫy cà phê thành trường nuôi dạy các em khuyết tật, nay mới mở được vài lớp học nghề cho các em lớn với mục đích là những em này sẽ trở thành trụ cột cho những lứa sau.
Chăm sóc bọn trẻ từ nhỏ, quá hiểu nỗi khổ của khiếm khuyết, bà hiệu trưởng tốt bụng chỉ mong sao cho khi chúng lớn lên có được cái nghề để tự nuôi thân, bà quyết không để học trò của mình trở thành những kẻ ăn bám lòng từ thiện. Mong muốn duy nhất đó choán toàn bộ tâm trí và sức lực của hiệu trưởng, không còn chỗ cho điều nào khác.
Làm sao đây? Lần ngón trỏ đọc hết lá thư tình viết chữ nổi của Huy gửi cho Lan Anh, hiệu trưởng giật mình. Bà lục hồ sơ của hai đứa, tìm tờ phiếu trích ngang lý lịch, “Khi cần thiết, liên lạc số điện thoại...”. Bà phân vân thật lâu.
- Cô Gia Linh.
- Dạ?
- Chuyển thằng Huy từ lớp mátxa của thầy Tường qua lớp nhạc của cô nhé. Nó chơi đàn cũng được phải không?
- Dạ. Tôi từng đề nghị với phụ huynh của Huy cho em học nhạc nhưng họ thích nghề mátxa vì thực tế hơn. Tôi sợ họ sẽ phật ý khi thấy...
- Chỉ là để tạm tách hai đứa xa ra thôi mà.
- Tạm tách?
- Trước mắt là vậy. Thật sự tôi chưa biết nên làm thế nào. Nếu cô là tôi thì cô sẽ làm gì?
- ...
- Tôi giao Lan Anh cho thầy Tường, phần cô là thằng Huy. Cô hiểu ý tôi không?
- Dạ hiểu. Nhưng không phải lúc nào tôi cũng có mặt tại trường.
- Buổi tối tôi sẽ nhờ bảo vệ canh chừng.
- Bà vừa hỏi nếu tôi là bà thì tôi sẽ làm gì.
- Cô sẽ làm gì?
- Tôi sẽ báo cha mẹ chúng biết ngay, còn hơn là để đến lúc quá sâu đậm.
- Tôi tiếc hai đứa đang học nghề dở dang. Một cái nghề với tụi nó là điều rất quan trọng. Cô đồng ý không?
- Quan trọng với bất kỳ ai.
* * * * *
Tiếng đàn của kẻ đang yêu hào hứng sôi nổi đến nỗi lớp nhạc rộn ràng hẳn lên. Ngọc Huệ, giọng ca số một của lớp nhạc, mấy hôm nay im bặt vì cảm cúm mà cũng tham gia hát hò vui vẻ dù sau mỗi bài hát là ôm ngực ho sù sụ, Huy phải day huyệt trị bệnh nhức đầu cho Ngọc Huệ. Ngọc Huệ hết lời ca ngợi phép chữa bệnh cúm bằng day huyệt khiến ai nấy đều kéo đến phòng mátxa lấy lý do tự nguyện làm người đau ốm cho học viên thực hành! Mùa hoa cà phê là mùa cảm cúm, chứng bệnh có thuốc tiên cũng phải khật khù vài ngày. Mọi người chê thầy Tường sao không giỏi bằng Huy! Thầy Tường giơ hai tay lên trời và thấp giọng giải thích: “Ngón tay của kẻ đang yêu có điện cho nên...”.
Sức lan tỏa của tình yêu khiến không khí tươi mát những trêu chọc đùa nghịch. Cả cô Gia Linh, người biết rõ đoạn cuối của vở kịch, cũng có lúc bị lây lan không khí phấn chấn mà đâm ra mơ màng một kết thúc khác.
- Hứa hẹn một sự điều trị bệnh yêu không cần biện pháp thô bạo hả Gia Linh? - Thầy Tường nói.
Cô Gia Linh hỏi :
- Lan Anh thế nào?
- Mọi hôm xoa bóp cho một bà hơi nhiều xương là nó đã than thở mỏi tay quá rồi đòi đứa khác phải xoa bóp tay cho mình, bây giờ thì làm không biết mệt, quên cả giờ giấc.
- Chắc con bé tưởng thằng Huy qua đây tập đến lúc diễn văn nghệ xong sẽ về lớp mátxa lại.
- Tôi cũng muốn nghĩ vậy. - Thầy Tường đốt một điếu thuốc, phả khói xám xịt - Giá như nó đoán biết được chúng ta thật sự đang làm gì, và nó khóc lóc vùng vằng gây gổ. Đằng này ngược lại, nó đang cố gắng để chứng tỏ nó tốt đẹp hơn khi yêu. Mà quả là nó đẹp hơn, lúc nào cũng tươi tắn rạng rỡ. Tôi không chịu được ý nghĩ là mình đang lừa dối nó.
- Sắp xong rồi.
- Sắp xong cái gì?
- Hiệu trưởng nói tiện nhất là dịp tết bọn nhỏ về nhà, bà ấy sẽ báo cho gia đình của hai đứa biết rồi tùy họ quyết định.
- Nếu là cô, cô có cho con của mình tiếp tục trở lại trường không?
- ...
- Hả, Gia Linh? Cô trả lời đi.
- Không. Còn anh?
- Nếu con của tôi là con gái thì tôi cũng không.
- Con trai hay con gái trong trường hợp này là như nhau.
- Hãy đợi qua tết, cô sẽ thấy tôi nói đúng. Bao giờ trường mình nghỉ tết?
- Sáng ngày hai mươi sáu diễn văn nghệ xong là nghỉ luôn.
- Vậy chỉ còn vài ngày. Gia Linh, chúng ta có nên tặng cho hai đứa một món quà trước khi tụi nó chia tay vĩnh viễn không?
- Anh nói bằng giọng như sắp rủ tôi đi ăn trộm.
- Mối tình này có thể là niềm vui duy nhất trong cuộc đời của hai đứa nó.
- Ừ.
- Một cơ hội cho hai đứa gặp nhau, tôi muốn nói là gặp nhau đúng nghĩa tình nhân. Tất nhiên tôi và cô sẽ canh chừng không để xảy ra điều ân hận. Mẹ kiếp, có nên gọi đó là ân hận không? Cô hãy chọn một chỗ nào cho hai đứa suốt đời nhớ. Tôi muốn nói là có thể hình dung ra được chút chút.
- Đang mùa hoa cà phê.
- Đúng rồi, mùi hương.
* * * * *
Khi môi Huy chạm môi Lan Anh đang hé mở, cô Gia Linh định quay mặt đi nhưng vừa lúc đó cô nhìn thấy con kiến vàng bò lên chân Lan Anh.
Con kiến chui vào quai xăngđan rồi ló ra ở bên trên mu bàn chân. Nó bò chầm chậm, thong thả như đang bò trên một cành cây khô. Rồi chợt nhận ra sự chuyển động của bàn chân khi Lan Anh nhướng người lên, con kiến thay đổi thái độ, nó ngừng lại, hai con mắt màu vàng lửa man dại dụi xuống.
Cô Gia Linh trân trân nhìn những con kiến bò lên chân Huy và Lan Anh, thêm một con nữa, một con nữa... Cô giật mình, con kiến đuôi đen. Nó biến mất ở sau quai xăngđan rồi lổm ngổm hiện ra, bò lên cao hơn..., màu trắng xanh của làn da làm nổi bật cái đuôi đen nhổng lên.
Kiến đuôi đen mà cắn thì pho tượng cũng phải nhảy nhổm lên và phải uống thuốc hạ sốt.
Tiếng hét, hai thân hình buông ra và phủi giũ lia lịa, những cú nhảy khiến cành cây kêu răng rắc. Mấy con kiến nằm ngoài vùng bị phủi giũ vẫn tiếp tục bò lên cao.
* * * * *
Mọi người xì xào cái án kỷ luật dành cho cô Gia Linh và thầy Tường. Bà hiệu trưởng không nói gì, chỉ lẳng lặng mỗi khi chạm mặt hai người. Cái án treo lơ lửng đến ngày cuối năm thì hiệu trưởng gọi cô Gia Linh và thầy Tường lên văn phòng.
- Bọn trẻ sắp thêm một tuổi nữa. - Giọng bà như tiếng thở dài.
Cô Gia Linh “Dạ”.
- Chúng ta phải đối diện với một thực tế là rồi tụi nó sẽ có đứa giống thằng Huy và Lan Anh. Mà mình không thể ngăn cấm. Bằng cách này hay bằng cách khác.
Cô Gia Linh và thầy Tường đỏ mặt.
- Nhưng tự mình không bảo vệ được mình, không bắt nổi con kiến đang bò trên người mình thì làm sao mà tính chuyện xa xôi? - Bà hiệu trưởng cao giọng.
Lặng im.
- Các vị có thương học trò của mình thì thương cho trót, có tạo điều kiện cho chúng được biết hương vị yêu đương thì cũng phải giải thích cho chúng hiểu rõ số kiếp của mình để mà... Các vị hiểu ý tôi không? - Giọng giận dữ vụt xẹp xuống - Các vị cho tôi là gỗ đá sao?
Đúng như thầy Tường đoán, qua tết chỉ mình Huy trở lại trường. Tất nhiên Huy chưa biết điều gì đang chờ đợi mình. Sau tết, người nhập học trễ là chuyện bình thường.
Bữa ăn đầu năm có cà ri sườn chấm bánh mì. Khi đầu bếp thông báo bàn dành cho những đứa lớn được uống bia thay vì nước ngọt thì tiếng vỗ tay reo vang. Ngồi xen kẽ câm điếc và mù để đứa câm điếc gắp thức ăn cho đứa mù, và khi đứa mù nhè xương ra thì đứa câm điếc giúp hứng vào một cái chén.
Nhưng cụng ly thì mạnh ai nấy cụng. Những đứa mù giơ cao ly đón tiếng “cụp” dội lại. Huy cũng giơ cao cái ly bằng nhựa của mình, tiếng “cụp” dội lại làm ly bia chao đổ tràn ra tay. Huy mỉm cười, hai hốc mắt căng ra :
- Ai đó?
- Là anh Huy hả? - Giọng Ngọc Huệ ríu rít.
* * * * *
Huy trở về lớp mátxa.
Học trò đã đến trường đông đủ trừ Lan Anh.
Thầy Tường nhìn theo Huy thơ thẩn đi ra cổng sáng sáng chiều chiều, hai tai vểnh lên nghe ngóng. Vết cắn của con kiến đuôi đen làm thành một cái sẹo sau gáy Huy.
Đến một ngày Huy không ra cổng nữa. Huy qua lớp nhạc của cô Gia Linh mượn đàn hát bài Nhớ. Ngọc Huệ thường kiếm cớ nhức đầu qua lớp thầy Tường nhờ Huy day huyệt. Rồi Huy dạy Ngọc Huệ day lại cho mình. Ngón tay Ngọc Huệ còn vụng về đụng phải cái sẹo :
- Anh bị sao vậy?
- Hồi nhỏ anh bị té.
Chuyện tình yêu muôn thuở giống nhau là tự dưng mình biết nói dối. Và giống nhau nữa là biết trước phải chia ly mình cũng không thể không yêu.

 
Nhẫn của cô Nguyệt hơi nhọn ở đỉnh, Phượng đã bị nó đâm vào má một lần, khi cô Nguyệt lừa Phượng bằng lộn ngược mặt nhẫn vào trong, còn Phượng thì hôm đó không nhớ rõ phấn khích điều gì mà cầm tay cô Nguyệt đột ngột đánh mạnh vào má mình một cái. May mà nó chỉ hơi nhọn chứ không nhọn hoắt.
Nhẫn của cô Hoa không có mặt nhưng to bản và có những đường vân lộm cộm, có lộn ngược hay không cũng giống hệt nhau. Mãi sau này có khác đi một chút vì nó bị méo trong một lần cô Hoa đóng hộc bàn bị cấn tay. Mới đầu cô Hoa còn giấu vết méo vào trong, nhưng sau đám cưới ngón tay cô Hoa gầy đến độ vết méo cứ xoay tròn quanh. Mỗi lần Phượng cầm tay cô Hoa lại thấy nó nằm một chỗ khác nhau.
Cô Chi đeo đến bốn chiếc nhẫn trên tay trái, mặt tròn mặt bẹt mặt bánh ú và mặt lục lăng. Nhưng không cần những chi tiết này Phượng cũng biết ngay là cô Chi, bởi từng ngón tay thanh và mềm đến nỗi mỗi lần cầm tay cô Phượng chỉ muốn cắn một cái.
Thầy Hùng là cái nhẫn có tên tănggô, mặt đá mát lạnh hình chữ nhật to đùng. Còn thầy Vịnh là cái nhẫn nhỏ xíu ở ngón áp út của bàn tay trái. Nhớ hồi đó Phượng hỏi chiếc nhẫn nhỏ xíu rồi lỡ làm gì mạnh tay nó gãy thì sao? Các cô xúm lại cho Phượng một trận, cái miệng ăn mắm ăn muối.
Nhờ vậy Phượng mới biết cái nhẫn nhỏ xíu đó quyền lực vô biên, và chẳng công việc nặng nhọc nào làm nó gãy trừ phi người ta muốn bẻ gãy.
Thầy Chinh không đeo nhẫn. Nhận diện thật dễ dàng bởi chỉ cần cầm bàn tay mà vuốt một mạch từ cổ tay ra đầu móng, không thấy mắc mứu gì thì chẳng là ai khác ngoài thầy Chinh.
Những ngày học môn định hướng mà trời đổ mưa, không biết ai là người đầu tiên có ý nghĩ bù lại bằng trò chơi “nhận biết”. Các cô thầy tháo hết nhẫn ra để bọn học trò đoán, đúng sẽ được thưởng kẹo, thua sẽ bị phạt thụt dầu, cũng là một cách tập thể dục, cái môn mà bọn học trò lười lĩnh động tác vươn thở tay không quá đầu và lưng bụng thì tay chỉ chạm đùi.
Ba lần Phượng bị thụt dầu. Nhờ vậy mà Phượng nhớ như in mỗi chi tiết nhỏ của những chiếc nhẫn.
Đó là hồi Phượng mới vào trường, còn nhỏ. Bây giờ thì khác nhiều rồi. Không cần cầm tay mân mê từng ngón Phượng cũng thừa sức đoán ra ai là ai.
Còn nhỏ, tất cả xài chung một loại dầu gội đầu, một cục xà bông tắm cũng chung cho tất cả. Người ta tặng trường từng thùng từng thùng, loại dầu đó cục xà bông đó cái mùi đó là của tất cả. Không thể phân biệt cái gối nào là của đứa nào. Cho đến khi khui một thùng khác của người khác tặng và những cái gối đồng loạt thay mùi khác.
Bây giờ thì Phượng có riêng chai dầu gội của mình và cục xà bông thơm mùi sữa. Sau khi matxa cho khách, mỗi đứa rửa tay bằng cục xà bông của mình, rồi đứa này áp tay vào mũi đứa kia, cái mát rượi của bàn tay vừa rửa sạch sẽ cùng với mùi thơm không phải của mình khiến không gian dậy lên những lạ lẫm, khiến mỗi hít thở thành một nụ hôn thật sâu nỗi hình dung. Cũng vậy với mái tóc, tóc mới gội thơm lừng mùi chanh, tóc gội từ hôm qua chờn vờn mùi cỏ, tóc lười ba ngày chưa gội cũng vẫn lưu lại mùi nào đó không giống của ai... Những cái gối đượm mùi riêng tư của những giấc mơ bí mật.
Cô Nguyệt là mùi táo xanh. Cô Hoa mùi cam chín. Cô Chi mùi mật ong. Thầy Hùng mùi mía. Thầy Vịnh là mùi phấn hoa, cái mùi này khiến Phượng phân vân mãi nhưng rồi Phượng lý lẽ chắc là vì thầy dùng chung xà bông với vợ.
Thầy Chinh không giống bất cứ mùi nào ngoài mùi bụi gỗ và keo dán ở xưởng mỹ nghệ mà tất cả những đứa câm điếc học nghề ở đó đều có. Các cô giáo cười rúc rích sau lưng là không có ai thèm yêu nên thầy Chinh không phải tốn tiền mua xà bông thơm.
Vậy nên với thầy Chinh, Phượng vẫn phải cầm tay mới nhận biết được.
Những ngón tay dài với những cái khớp cứng mà những khi trêu chọc, thầy hay co ưỡn ngón tay sao cho nó gồ ghề mắc mứu để Phượng phải cau mày nhăn trán dò đoán. Chính cái tính thích trêu chọc này giúp Phượng không nhầm lẫn thầy với ai khác được. Trừ phi Phượng cố tình trêu chọc lại bằng cách gọi thật to tên của ai đó nhỏ hơn mình để tỉnh bơ bẻ cụp ngón tay hoặc cốc đầu một cái. Để rồi thầy sẽ cất giọng thần linh “Tại sao con khóc?”. Không thể tiếp tục giả bộ được nữa, Phượng xuýt xoa “Ui, là thầy hả thầy, xin lỗi, em không biết, em tưởng...”.
Thầy Chinh kể chuyện hấp dẫn hơn tất cả các cô thầy khác bởi biệt tài nhại giọng (Phượng không thích cái từ “nhại giọng” này nhưng không biết thay thế bằng gì cho nó đàng hoàng hơn). Một câu chuyện có năm nhân vật thì thầy Chinh có năm thứ giọng khác nhau - giọng quyền uy của vua, giọng hiền lành của hoàng hậu, giọng nũng nịu của công chúa, giọng tinh quái của tì nữ thông minh, giọng the thé của mụ phù thủy... cứ như mình thầy diễn nguyên một vở kịch. Cả tiếng hổ gầm sư tử rống ngựa hí và chuột kêu chít chít.
Mỗi tiết kể chuyện của thầy để lại một câu nói nào đó mà cả lớp nhớ không quên, ngay khi đã quên béng cả câu chuyện. Ví dụ như “gót chân Asin” là yếu điểm của người nào đó, vậy thôi. Chẳng nhớ nổi Asin là một vị thần bách chiến bách thắng. Gót chân Asin của bọn con gái là nói nói cười cười bất kể. Ngồi trong phòng tivi mà ồn ào như giờ ra chơi, quên mất ngoài các bạn câm điếc còn có cô thầy nữa. Thầy Chinh nói “gót chân Asin của con gái chính là cái miệng”. Bọn con trai vỗ tay rầm rầm. Cái miệng con gái mà chỉ bằng gót chân con trai thì quả là...
“Tại sao con khóc?” là câu chuyện cây tre trăm đốt mà ngoài sự nhại giọng thần tình, thầy còn cho cả lớp hình dung quyền phép của Bụt là như thế nào khi chỉ tích tắc nối được một trăm đốt tre liền nhau. Chuyện thầy kể không cho phép đứa nào ngủ gục vì cùng lúc tai nghe tay làm và cái đầu phải biết hình dung. Nào, đây là những mẩu bút chì ngòi, hãy tưởng tượng đó là những đốt tre, các em hãy lắp ráp thật nhanh, trong năm phút thử xem mỗi em ráp được bao nhiêu đốt. Ai nhiều nhất được thưởng kẹo, và ít nhất, thụt dầu bằng số ngòi của đứa ráp được nhiều nhất!
Phượng ít nhất, thụt dầu, nước mắt Phượng chảy dài. “Tại sao con khóc?”, giọng Bụt ấm áp bên tai. Thưa thầy không phải vì em chậm chạp mà vì những cái ngòi cứ bị sút ra sau khi đã gắn xong. À, ra vậy. Thầy xin ngòi bút cũ của mấy đứa nhỏ, cũ quá nên không còn khít khao.
* * * * *
Quy định tám giờ ba mươi bắt đầu chuẩn bị đâu đó để chín giờ là yên ngủ. Đối với những đứa con gái đã có dầu gội đầu riêng và xà bông rửa tay riêng thì qui định này thật khó tuân thủ. Những cái miệng thì thà thì thào trong thanh vắng. Cô quản lý tuột dép êm như ru đứng sát cạnh giường lắng nghe.
Tụi nó lớn rồi. Cô quản lý thông báo với các cô thầy khác, cứ như là nếu cô không nói thành lời thì không ai nhìn thấy cái sự lớn lên này vậy. Mà cũng có thể, sự lớn lên khi các em đang còn được bảo bọc che chở nên cũng khó mà nhận ra, nhất là khi thiếu nữ không biết trộm của mẹ bôi tí màu xanh lên mi mắt và chút son đỏ lên môi.
Nhưng màu hồng rực trên hai má thì không cần biết trộm. Màu hồng không mận không đào nào sánh được. Màu hồng không biết soi gương nên mãi mãi tự nhiên một màu hồng của đất trời ban cho. Màu hồng khiến bộ đồng phục trở nên mềm mại, màu hồng khiến nụ cười trở nên chúm chím, màu hồng khiến bước đi trở nên duyên duyên, màu hồng khiến thiếu nữ bỗng nhiên biết hất tóc sau vai và biết vuốt lại nếp áo khi có khách đến thăm trường.
Khách đến thăm rồi đi. Đến rồi đi. Đến rồi đi...
Những câu chuyện kể của thầy Chinh ở lại. Lớn rồi, thầy không kể cổ tích nữa. Thầy kể về những nơi khách đến, những chốn khách đi, những món quà khách đem đến được làm từ đâu. Giọng truyền cảm quá chừng của thầy khiến những món quà thêm hương vị.
Và gì đó như là ngọt ngào...
Phượng thích cầm tay thầy, vẫn vuốt một mạch từ cổ tay đến đầu móng không có gì mắc mứu lại, những khớp ngón cưng cứng vẫn co ưỡn trêu chọc nhưng Phượng không còn giả vờ suy nghĩ rồi bật gọi tên đứa nào nhỏ hơn mình để được cốc thầy một cái nữa. “Em biết rồi, thầy Chinh”- Phượng nói ngay, và nghe tên thầy trên môi mình như giai điệu. Thầy ngồi xuống cạnh Phượng, tay thầy cầm tay Phượng: “Hôm nay em nhiều khách không? Ô, móng tay của em dài quá rồi, coi chừng matxa lỡ đụng trầy da người ta”. Phượng ấp úng: “Dạ tại vì... cái bấm của em bị hư mất rồi”. “Mà chưa có tiền mua cái mới hả? Thầy sẽ tặng em một cái”.
Phượng xỏ sợi dây chuyền bạc qua cái bấm rồi giấu cả dây chuyền lẫn cái mặt đặc biệt đó trong áo. Tối lên giường, theo mỗi nhúc nhích, cái mặt đặc biệt chạy quanh cổ Phượng. Phượng áp nó vào má, màu hồng rực lên như lớp lớp phấn dưới ánh đèn điện khiến cô quản lý phải sờ trán Phượng.
* * * * *
Một hôm, mùi bạc hà ngang qua khiến Phượng tò mò “Ai đó?”. Bàn tay chìa ra. Phượng vuốt nhẹ khắp các ngón, một chiếc nhẫn nhỏ xíu ở ngón áp út: “A, thầy Vịnh”. Tiếng cười vui vẻ vang lên: “Lần này em đoán sai rồi”.
Một cái rùng mình rồi toàn thân Phượng cứng đờ. Cái mặt dây chuyền thốn trong ngực. Phượng buông tay thầy ra, ngơ ngác nhơ nhớ... à, thầy Vịnh là mùi phấn hoa kia mà.
Thầy Chinh dịu dàng: “Đang mùa cảm cúm, ai cũng bị nghẹt mũi. Ngày mai thầy sẽ đem cho em một hộp C”.
Phượng muốn nói em không bị cảm cúm, em không cần C. Phượng muốn bắt chước thầy rống lên tiếng gầm sư tử vì cái gì đó trong lòng vừa nổ tung. Nhưng rồi Phượng chỉ chìa tay cầm cái hộp thầy Chinh đưa và lí nhí: “Em cám ơn thầy”.
Cái hộp nức mùi bạc hà. Từ nay thầy Chinh có mùi riêng rồi. Từ nay Phượng không còn cầm tay thầy nữa. Nước mắt Phượng rơi xuống cái hộp, nước mắt không có mùi nên hương bạc hà vẫn nồng nàn xông lên mũi. Giọng thần linh ân cần: “Tại sao con khóc?”.

 
Nàng chú ý đến ông ngay lần đầu đến quán. Giữa những quầy hàng chất đầy những món nhỏ xíu cho em bé sắp ra đời cho đến thôi nôi, rồi quà cho bé tập đứng tập đi, cho bé tập dạo phố, cho bé tập đạp xe quanh sân... Quà sinh nhật ba tuổi cho đến khi không được gọi là trẻ con... Giữa những vị khách lăng xăng chỉ trỏ, ông nổi bật bởi chiều cao lênh khênh và ánh mắt tìm kiếm.
Nếu vắng khách, nàng đã hỏi han để biết đứa bé sắp nhận quà của ông là như thế nào để đề nghị với ông một món quà thích hợp, với những người khách không sành nàng thường luôn như vậy.
Nhưng hôm nay đông khách quá, ngày Quốc Tế Thiếu Nhi lại cũng là cuối tháng. Có nhiều người bế cả con theo, những đứa trẻ thích cái này không thích cái kia khiến mọi thứ lộn nhào cả lên, nhưng nàng hài lòng vì biết khi bố mẹ đưa con theo thì số tiền mua quà không dừng lại ở mức đã định trước. Bởi vậy nên nàng lắng nghe tất cả - Lời thở than về bệnh tật, biếng ăn... cho đến lời khoe bé mới mười bảy tháng hai mươi mốt ngày mà đã biết nói được một câu dài đến sáu từ “Mẹ ơi con muốn ăn bánh”...
Chắc ông ta tìm quà cho cháu nội sắp ra đời, nàng nghĩ vậy khi thấy ông chạm tay vào những cái lúc lắc treo bên trên, một chùm tiếng reng reng rung lên vui vẻ.
Nàng định với tay lấy cái lúc lắc trao cho ông nhưng một người khách đã đặt lên quầy một cái xe lửa và yêu cầu gói gấp để kịp dự sinh nhật. Tiếp đến gói đôi giày, rồi gói chú gấu lông xù... Ai cũng thúc hối. Khi nàng ngơi tay, quán đã vãn thì ông cũng không còn nữa. Nàng nhớ rõ ông chẳng mua gì.
* * * * *
Nàng không ngạc nhiên khi những lần sau ông ông đến và cũng như lần đầu ông chăm chú lắng nghe tất cả.
Người phụ nữ phàn nàn sắp đến ngày sinh rồi, chị rất muốn mua cái nôi này, chị tin chắc trong cái nôi màu xanh này con của chị sẽ có những giấc ngủ ngon. Nhưng ông chồng của chị lại muốn cho con nằm võng, võng mắc trên giường, đỡ choán chỗ vì phòng tập thể hẹp quá. Chồng chị có lý nhưng không mua được cái nôi này cho con thì chị không thể chịu nổi!
- Tôi có loại nôi nhỏ hơn, không choán nhiều chỗ lắm đâu - Nàng trả lời và gọi to - Mẹ ơi, mang dùm con cái nôi màu hồng.
Rõ ràng nàng là một chủ quán láu lỉnh. Rõ ràng nàng rất hiểu khách hàng của mình. Cái nôi màu hồng bằng y cái nôi màu xanh lơ, chỉ khác kiểu cách trang trí một chút.
Người phụ nữ bối rối gang tay đo quanh thành nôi. Nàng nhẹ nhàng buông một câu:
- Nằm võng lưng bé bị cong thì sao?
- Đúng rồi! - Vẻ bối rối trên mặt người phụ nữ biến mất, chị cười hớn hở vì đã tìm được lý do chính đáng để thuyết phục chồng.
Cứ như vậy, nàng ngồi sau quầy mà thu tiền của khách. Mẹ nàng từ nhà trong ra nhà ngoài, từ quầy này sang quầy khác, từ kệ dưới lên kệ trên.
Từ quầy này sang quầy kia thì được, nhưng từ nhà trong ra nhà ngoài thì hơi chậm, còn từ kệ dưới lên kệ trên thì phải dùng ghế cao. Rất bất tiện khi đông khách. Mà quán thì hầu như ngày nào cũng đông.
Còn phải nói. Nhưng đứa trẻ lớn lên từng ngày. Mới khăn lông tã lót đó đã thấy xúng xính áo quần, rồi áo quần mới đó đã chật đi rất nhanh. Những con búp bê nâng niu đó đã thấy đầu một nơi chân tay một chỗ khác. Mới xe nôi đó đã là xe tập đi rồi là xe ba bánh, rồi xe đạp có hai bánh phụ ở phía sau... Những ông bố bà mẹ luôn miệng than phiền rằng con họ sao cứ bôi bẩn quần áo và không biết giữ gìn đồ chơi. Than phiền một cách vui vẻ. Không có gì đáng lo ngại bằng bộ quần áo mong hoài không thấy chật và những món đồ chơi mãi mãi mới nguyên.
Mà nào chỉ có trẻ con. Ai cấm trẻ-đã-lớn tặng nhau một chú gấu bông êm ái?
Và hơn tất cả là cô chủ quán. Từ xa người ta đã thấy cô ngồi sẵn bên quầy, lúc nào sẵn sàng phục vụ quý khách không chút lơ là. Có khi chỉ ngang qua thôi nhưng rồi người ta cũng bước vào. Không bước vào sao được, những quán khác khách gọi đến ba lần mà chủ vẫn đang bận ngủ trưa.
Cứ như vậy, nàng cứ ngồi sau quầy mà thu tiền của khách. Mẹ nàng từ nhà trong ra nhà ngoài, từ quầy này sang quầy kia, từ kệ dưới lên kệ trên bằng một cái ghế chân cao.
Vóc dáng lênh khênh của ông thật thích hợp. Một việc làm thêm bù đắp cho lương hưu, chắc ông không từ chối? Và hơn cả là ông rất thích đến đây, đó là điều nàng chắc chắn.
Chưa kịp gợi chuyện thì ông đã nói với nàng, như giải thích về chuyện có mặt thường xuyên mà không mua gì cả:
- Tôi không có con. Tôi... từ thời trai trẻ đến giờ... Tôi đến đây có phiền gì không?
Ông nói bằng một giọng rụt rè và có gì đó rất khẩn khoản. Nàng lặng người. Tất cả khách hàng bước vào quán đều có con, thậm chí là tay bồng tay dắt. Hoặc họ đến một mình thì đứa con cũng hiện diện đầy quyền hành trong ánh mắt lục tìm cho được món đồ chơi - “Nó không thích cái này, nó muốn cái kia kìa”. Nó hiện diện trong đôi tay nâng niu gói quà bước ra khỏi quán.
Còn ông, ông đến đây một mình.
Đứng đâu đó giữa những người khách, ông im lặng lắng nghe. Khi khách hàng là những ông bố thì khuôn mặt ông rạng lên nỗi niềm chỉ mình nàng hiểu. Những ông bố ít khi mua váy đầm giày dép, những món này mang về chẳng bao giờ được vợ khen. Nhưng cái chính là đàn ông thường thích cái gì sâu sắc một chút. Ví dụ như là búp bê làm bác sĩ hay là búp bê vận động viên trong tư thế chiến thắng tay nâng cao chiếc cúp... Những món quà gợi đến những ước mơ. Và bố cũng hào hứng khoe khoang:
- Con của bố nói đi nào... Con mèo nó kêu làm sao?
- Meo meo... - Cái đầu nhỏ xíu lúc lắc.
- Thế con chó nó kêu làm sao?
- Gâu gâu... - Đôi bàn tay nhỏ xíu vung văng.
- Cháu mới hai mươi lăm tháng lẻ ba ngày thôi đấy. Nào, con chuột nó kêu làm sao?
- Ò ó o...!
Cả quán cười rộ.
Thích thú ngắm nhìn và lặng lẽ lắng nghe, ông trở nên quen thuộc với quán. Rất tự nhiên, như đứng không cũng buồn, ông cúi nhặt cái gì đó treo lên vị trí của nó ở bên trên, vặn lại ốc vít chiếc xe nôi hoặc đóng lại cây đinh trên giá... Ông làm mọi việc một cách chân thành và giản dị như mọi sự hẳn phải như vậy. Giữa nàng và ông là một sự thông hiểu chẳng cần lời. Nhất là sau mỗi khi đông khách, các quầy các kệ ngổn ngang những món đồ chơi bị xáo tung vì lựa chọn, ông giúp sắp xếp lại. Nàng nhận ra cách ông sắp xếp màu sắc bên nhau rất tươi tắn, rất rực rỡ và rất hoàn hảo. Như tất cả những gì thuộc về trẻ con là phải như thế - Tươi tắn rực rỡ và hoàn hảo.
* * * * *
Có một cậu bé không hoàn hảo cũng thường đến quán của nàng, cậu đi cùng với một cái nạng gỗ. Lần đầu tiên nghe tiếng “côm cốp” của cái nạng chống lên nền, nàng giật mình. Bước tập tễnh xiêu xiêu khiến cái quán như chao đảo. Nhưng không hề tự ti mặc cảm, cậu cũng khó tính lựa chọn và thích thú khi tìm được món như ý. Chỉ rụt rè một chút khi hỏi giá tiền rồi nụ cười mãn nguyện nở trên môi khi câu trả lời rất vừa với số tiền trong túi.
- Cô giống như cô tiên vậy. - Cậu bé nói khi đã là khách quen.
- ...
- Cô nhìn xuyên qua túi áo của cháu.
- ...
- Mỗi lần chọn quà xong, cháu cứ sợ không đủ tiền.
Giọng cậu bé hồ hởi hồn nhiên. Có thể đoán được rằng cậu cũng là khách quen của quầy bán truyện cổ tích. Nàng mỉm cười:
- Cháu có thể mua được cả thế giới.
Cậu bé cười hồn nhiên:
- Cháu chỉ thích mua tất cả máy bay của cô thôi.
Điều này thì nàng biết, ông cũng biết. Những món quà của cậu luôn là những chiếc máy bay.
- Cô cũng thích máy bay. Tất cả mọi người ai cũng thích máy bay - Nàng nói nghiêm trang.
Cậu bé mỉm một nụ cười ra ý “Cô không cần thuyết phục cháu như những khách hàng khác đâu”. Dáng vẻ của cậu khiến nàng và ông bật cười. Nàng lắc đầu:
- Bởi vì máy bay gợi đến những ước mơ đặc biệt.
- Cháu thích trở thành phi công lắm. - Cậu bé bật ra lời.
Giấc mơ quá đặc biệt! Nàng, cô chủ quán chưa bao giờ biết bối rối trước những khách hàng khó tính nhất, chẳng nói được gì. Nhưng cậu bé không cần những lời động viên suông, rõ ràng như thế. Cậu mím môi hít một hơi dài:
- Nhưng cháu không trở thành phi công được, cháu biết.
- ... Trở thành bác sĩ, nhạc sĩ hay thương gia cũng hay chứ. - Nàng nói nho nhỏ.
Không chú ý đến câu nói của nàng, cậu bé tiếp tục như nói với chính mình:
- Mẹ cháu nói nếu cháu cố gắng, nếu cháu muốn, cháu sẽ trở thành Tổng thống.
Tổng thống? Nàng ngạc nhiên quá sức. Ông cũng vậy. Hai người lớn cùng chăm chú nhìn cậu bé ưỡn ngực trên chiếc nạng:
- Nước Mỹ từng có Tổng thống ngồi xe lăn mà điều hành được đất nước. Mẹ cháu nói vậy. Phải không cô?
Ừ, nước Mỹ từng có. Nàng mạnh mẽ gật đầu. Những khách hàng trong quán quay lại. Cậu bé đưa một ngón tay lên môi. Ông già cũng vậy. Nàng mỉm cười. Ước mơ này là bí mật của ba người! Đến một ngày, ông nói “Cháu đưa nạng đây ông đóng thêm cái đế cao su” thì họ trở thành bộ ba thân thiết. Đi học về, ngồi sau xe đạp của một người bạn trạc tuổi, cậu ngoái đầu nhìn lại cái quán. Nàng và ông nhìn ra, vẫy tay.
- Cháu mua quà cho cháu hay có tặng cho ai không? - Nàng hỏi khi cậu chọn cái máy bay giống hệt lần trước.
- Trời ơi, cô biết không... Lớp cháu có bao nhiêu đứa là bấy nhiêu lần sinh nhật. Mà cháu cũng thích...
Cậu cười bẽn lẽn. Tựa như là một yếu điểm khi người ta đã mười tuổi mà còn thích đồ chơi.
- Sinh nhật cháu ngày nào?
Cậu lắc đầu vùng chạy. Cái nạng gõ nhẹ những tiếng rất mềm.
* * * * *
Không ngừng lại ở xe đạp, nàng nhập về cả xe hơi. Ngay lập tức tất cả trẻ con dồn về quán. Hai chiếc xe hơi, một màu xanh một màu đỏ nằm chễm chệ trên sân. Xe có hai chỗ ngồi. Con làm tài xế nhé, bố chỉ là hành khách thôi. Nút khởi động gắn dưới chân bàn đạp bên trái nối liền với bình điện. Còn thắng là bàn đạp bên phải. Tay con đặt trên vô lăng... vi vu... vi vu... tằng tăng tăng... Quý khách đi đâu nào? Tài xế nhấn ga, chiếc xe chạy vòng vòng quanh sân. Khách vừa khen “Bác tài giỏi quá” vừa nhắc chừng chừng bác tài đạp thắng từ từ thôi kẻo lật xe. Tài xế cười dòn dã “Quý khách yên tâm đi mà”. Rồi chẳng biết làm sao xe lại lao sát mép sân, bác tài hoảng hồn đạp mạnh. Khách vội ôm lấy bác tài xế nhấc bổng lên trời giữa tiếng cười của bọn trẻ đứng quanh.
Chiếc xe màu đỏ được bán ngay trong ngày. Những ông bố bà mẹ nhìn chiếc xe màu xanh, tắc lưỡi “Giá cả đã đành, nhưng vấn đề là phải có một cái sân thật rộng”.
Cậu bé đến. Cũng như các cậu bé khác. Cậu nhìn chăm chăm vào cái xe trên sân. Rồi nỗi háo hức trong mắt cậu lặng dần... lặng dần...
- Cháu không thích xe à? - Nàng hỏi.
Không trả lời.
- Cháu làm sao vậy? - Ông ân cần hỏi. Rồi ân cần giải thích cách sử dụng - Có một bình điện bên dưới thùng xe. Chỉ cần điều khiển vô lăng cho khéo léo là được.
- Cháu có muốn ngồi vào xe chạy vài vòng không? - Nàng hỏi. Câu hỏi khiến những đứa trẻ gần đó thèm thuồng.
Cậu bé giật nảy người:
- Không!
Tiếng “không” tuyệt vọng đến nỗi tim nàng nhói lên. Cậu òa khóc:
- Cháu không đạp thắng được.
* * * * *
Món đồ chơi tuyệt vời khiến cậu bé thấm thía sâu sắc khiếm khuyết của mình. Cậu trở nên ủ rũ nhợt nhạt. Trưa đi học về cậu không ngoái nhìn vào quán nữa. Nàng hiểu ra để có vẻ tự tin trước đây cậu đã cố gắng đến nhường nào.
Bước vào quán cậu không còn vui vẻ chạy đến nơi trưng bày những chiếc máy bay. Mắt cậu trống trải nhìn quanh:
- Người ta không làm đồ chơi cho những đứa như cháu, phải không cô?
Câu hỏi thì thào đau khổ khiến nàng buốt cả ruột gan. Rồi chính nàng cũng nhìn quanh, những món đồ chơi quen thuộc chợt hiện ra dưới một góc độ mới. Phải, không có đồ chơi khuyến tật! Tất cả thật đẹp, thật rực rỡ và hoàn hảo! Tiếng ho của ông già khúc khắc vang lên. Ông đang đóng vài cây đinh trên tường để treo những chùm bong bóng hình con vịt, con gà, con thỏ... Tiếng búa gõ khô khốc. Cậu bé nhìn theo tay ông, một kiểu nhìn dửng dưng khiến ông dừng tay lại.
Chẳng ai có thể nói được gì. Lời an ủi suông chỉ thêm tủi thân. Những người khách đặt hàng lên quầy, nàng gói lại và cài nơ như một cái máy. Người khách cuối cùng rời quán, trời vừa sập tối.
- Cháu không về nhà sao? - Nàng hỏi khe khẽ.
- Cô cũng đuổi cháu...
- Đừng gây gổ với cô. Cháu không sợ mẹ lo lắng à?
Cậu lắc mạnh đầu. Nước mắt lấp ló. Nàng muốn ôm cậu vào lòng nhưng rồi vẫn phải ngồi im sau quầy.
- Hôm nay sinh nhật cháu... - Cậu bật ra.
Sinh nhật mà buồn đến thế kia. Nàng nhớ ra mình đã từng muốn biết ngày sinh nhật của cậu. Nhưng ánh sáng háo hức trong mắt cậu khi nhìn thấy máy bay đẹp không còn nữa.
- ... Cháu nói không mà mẹ vẫn cứ tổ chức
- Tổ chức sinh nhật thì vui chứ.
- Cháu không thích. Cháu không thích nhận quà. Đó không phải là quà dành cho cháu.
Nước mắt ướt nhòe và toàn thân cậu thổn thức run run trong tuyệt vọng. Ông già gõ khan búa vào tường. Nàng thấy lòng đau đớn và đồng thời trào lên cơn giận dữ. Nàng không thích nhìn cậu yếu ớt như thế này. Ước mơ Tổng thống đâu rồi?
- Người ta nói những kẻ như cháu chẳng bao giờ làm được gì cả.
- Ai nói? - Nàng quát.
Tiếng quát bất ngờ khiến cậu bé giật mình im bặt. Ông già lo lắng bước đến gần. Cả mẹ nàng cũng từ trong chạy ra. Hai tay nàng run bần bật trên quầy. Chẳng biết điều gì sẽ xảy ra nếu người phụ nữ không xuất hiện. Chị đi như chạy vào quán, tóc rối tung, chị thở hổn hển. Nhìn thấy cậu bé, chị dừng lại đặt tay lên ngực:
- Mẹ tìm con khắp nơi...
Cậu bé nhảy lùi lại “Con không về”. Cái kệ sau lưng cậu đổ ập xuống, gấu bông búp bê thỏ mèo chó... tung tóe khắp nơi, cả cậu cũng lăn nhoài ra. “ Con không về”, cậu lặp lại trong nước mắt, hai vai co rút đơn độc - “ Mẹ đừng đến gần con”, mười ngón tay xòe ra từ chối đau khổ.
Người phụ nữ sựng lại, môi phập vào nhau.
Mẹ nàng nhìn người phụ nữ. Bà nhìn thấy suối nước mắt chảy xiết trong lòng người mẹ trước mặt. Hơn ai hết, bà đã hiểu điều này, bà đã từng...
Ông chăm chăm nhìn cậu bé. Biết rằng càng chú ý càng làm cậu thêm tủi thân nhưng không thể bứt mắt ra khỏi cơ thể nhỏ bé trước mặt. Những người khách đến đây, ông chỉ là người bên lề. Ông lắng nghe, không được mời và cười vui, không được san sẻ. Còn với cậu, ông được dự phần dù đó là buồn đau. Đơn độc là điều đáng sợ nhất. Ông hiểu rõ ràng điều này, hơn ai hết.
Nàng giữ cho đôi bàn tay mình trên quầy đừng run rẩy quá. Nỗi tuyệt vọng này... Cậu bé như nàng đã từng. Tổng thống Mỹ quá xa vời, mà sợ hãi thì rất gần, cô đơn rất gần. Hơn ai hết nàng hiểu nỗi cô đơn này.
Nàng chống tay đứng dậy rời khỏi cái ghế cao được đóng dính liền vào quầy. Mẹ nàng mở to mắt. Mỉm một nụ cười, nàng rời khỏi quầy. Bằng từng bước tập tễnh, nàng bước đến gần cậu bé.
 

Mẹ con Đậu Đũa - Nguyên Hương
 
Đã mang vào thư viện
 
Chúc casau luôn vui