Đang mơ màng, nó bỗng thấy một ánh trăng vằng vặc nghiêng qua cửa sổ rọi vào. Ánh trăng dịu dàng huyền hoặc như chứa đựng một cái gì lạ thường. Ánh trăng càng sáng lên, rực rỡ như ánh hào quang. Sinh trố mắt nhìn kỹ. Lạ chưa, làn hào quang ấy đã biến thành ông cụ hôm qua y như những vị kiếm tiên mà nó thường đọc trong mấy quyển kiếm hiệp.
Ông cụ vẫn giữ vẻ đạo mạo, vẫn đôi mắt sáng quắc như thôi miên. Sinh mừng rỡ lồm cồm ngồi dậy, bước đến và quỳ lạy trước mặt cụ. Cụ nắm tay Sinh kéo dậy, cười nói:
- Đáng lẽ thì ta không còn đến đây nữa, vì ngươi chưa đủ căn bản mà học đạo. Nhưng ta cảm vì sự biết ăn năn của nhà ngươi mà đến. Vậy ngươi hay theo ta, và lần này hãy nhớ lấy lời dặn của ta đêm trước.
Sinh ngoan ngoãn dạ dạ vâng lời.
Ánh trăng xanh huyền hoặc lại nghiêng qua cửa sổ, rọi vào phòng, Sinh cảm thấy toàn thân mình nhẹ bổng như bị thu hút bởi ánh trăng kỳ quái, rồi bay vút theo nó lên khoảng không. Cuộc vân du lần thứ hai này không làm cho nó khiếp đảm, mà lấy làm khoái trí. Nó có cảm giác mình đang cỡi trên những đám mây, và phía dưới chân lâu đài thành quách biến thành mây khói. Qua bao nhiêu cảnh cực kỳ thanh tú, hai người dừng bước trước cửa thạch động đêm qua. Hai con bạch hạc từ trên núi bay xuống, lượn qua lượn lại trước mặt tiên trưởng, cất tiếng chào mừng. Tiếng hát của chúng điều hòa ngân vang trong gió như là một khúc nhã nhạc.
Tiên trưởng trỏ hòn đá đêm qua, bảo Sinh:
- Ngươi cứ đến ngồi trên hòn đá kia. Và hãy nhớ lời ta: Cố giữ cho lòng luôn luôn thanh tịnh, thấy nguy đừng sợ sệt, thấy động đừng lo lắng, thấy vắng đừng hoang mang. Nếu ngươi giữ được bao nhiêu điều ấy, ngươi mới đủ can đảm mà học đạo.
Không đợi Sinh đáp, tiên trưởng đã cùng hai con hạc vào tiên động.
Lần này, Sinh không còn thấy hoang mang giữa cảnh đêm trường vắng vẻ. Tâm hồn nó đang có một ấn tượng mạnh về những lời dặn bảo của cụ già. Nó vững bụng, đưa mắt nhìn quanh, quan sát.
Khu rừng dưới ánh trăng xanh càng đượm vẻ huyền bí. Ngàn hoa xông lên một mùi hương thơm phức. Lá rì rào run rẩy như xao động bởi những bàn tay vô hình.
Trong một phút, Sinh thấy lòng xao xuyến. Nó cố trấn tĩnh, lòng tự nhủ: “Hãy can đảm! Không có gì phải sợ!” Và nó vẫn ngồi trên tảng đá, mắt không chớp, nghe trong lòng đêm rền rĩ những tiếng vượn hót, chim kêu.
Chợt một tiếng rú lên lanh lảnh làm cho nó giựt mình. Tiếng rú vang trong rừng thành một tiếng vọng quái đản. Mặt Sinh không rời khu rừng. Một tiếng rú khác lanh lảnh phía sau lưng. Sinh ngảnh lại, thì những tiếng rú quái đản bao bọc quanh mình nó, rờn rợn như tiếng yêu ma.
Dầu can đảm đến đâu, Sinh cũng khiếp đảm. Lần thứ nhất nó nghe những tiếng rú như thế. Nó cảm thấy mạch máu mình đập mạnh, tất cả tay chân nó bủn rủn không còn cử động gì được nữa. Rồi trong rừng lù lù tiến ra những cái bóng. Mắt Sinh cơ hồ như hoa lên. Nó rởn gáy nhận ra đó là những hình người dị hợm mà nó in trí là ma.
Tiếng rú vẫn kéo dài khắp nơi, lê thê trong tiếng gió. Ánh trăng vô tình giúp Sinh lấy lại can đảm. Nó nhớ lời dặn của cụ già. Nó lại tự nhủ: “Hãy can đảm! Không có gì phải sợ!” Rồi nó định tâm quắc mắt nhìn thẳng tới trước. Tự nhiên bao nhiêu tiếng rú đều tan đi, bao nhiêu hình ảnh dị thường đều biến mất. Nó chỉ thấy trước mặt mình những tàng cây xao động trước gió, và xung quanh mình rền rỉ tiếng muôn chim.
Chợt sau lưng nó có tiếng cười. Nó ngảnh lại, thì ra là cụ già trong thạch động. Cụ nhìn nó tươi cười bảo:
- Nhà ngươi đã luyện được tâm mình rồi đó. Thôi về đi, ngày mai lại đến.
Cụ đập mạnh cây phất trần vào vai nó, làm cho nó giật mình. Sinh tỉnh dậy không thấy thạch động đâu, cũng không thấy ông cụ đâu, chỉ thấy mình đang nằm trên giường. Và bên ngoài, ánh lê minh đã ửng đỏ cả một góc trời.
* * * * *
Tan buổi học sớm mai về, Sinh vội vã đi tìm ông nó, thuật lại giấc mộng đêm hôm. Ông nó chúm chím cười:
- Cháu thấy không, lời ông đoán rất đúng.
- Nhưng tại sao ông lại đoán biết được.
Ông Sinh nói đùa:
- Tại vì ông cũng biết tiên tri như vị tiên mà cháu đã gặp.
Lần này Sinh không tin lời ông nó, và nó nhận ngay rằng ông nó chỉ đùa nó mà thôi. Từ thuở giờ, ông nó có biết tiên tri lần nào đâu? Hay là vì lẽ gì khác mà ông nó giấu? Nó suy nghĩ một lúc, lại nói:
- Thật cháu đã trải qua những đêm rùng rợn, ông ạ! Giá ông mà lâm vào cảnh cháu, ông cũng khiếp đi.
- Ông thì làm thế nào đến khiếp được? Vì những cảnh ấy, ông đã thấy nó trước khi cháu thấy cơ mà.
Sinh lấy làm ngạc nhiên:
- Vậy ông cũng đã gặp vị tiên ấy rồi sao?
- Ông không gặp vị tiên ấy trong giấc mộng như cháu, mà ông đã thấy vị ấy trong tâm tưởng của cháu.
Sinh ngơ ngác:
- Thế là nghĩa lý gì nhỉ?
- Nghĩa là khi cháu đã biết ăn năn và lòng thành muốn gặp, tức là cháu được gặp. Và bây giờ thì cháu đã thành công rồi đó.
- Cháu đã thành công gì đâu?
Ông Sinh cười to:
- Ô hay! Cháu quên mất lời vị tiên bảo cháu hay sao? Vị ấy bảo: “Nhà ngươi đã rèn luyện được tâm mình rồi”, tức là cháu đã đủ căn bản để người truyền đạo. Mà sở dĩ cháu thành công được, là nhờ biết giữ lòng được thanh tịnh, cả trong cơn nguy khốn.
- Cháu giữ được lòng mình như thế, là vì cháu tin chắc sau lưng mình có một sức mạnh phò trợ.
- Cháu biết sức mạnh đó là gì hay không?
Sinh sung sướng đáp:
- Cháu biết lắm chớ, đó là vị tiên trong thạch động lúc nào cũng sẵn sàng để giải nguy cho cháu.
Ông Sinh cả cười:
- Không phải như vậy đâu, cháu ạ! Sức mạnh đó thật ra là đức tin của cháu. Nhờ có đức tin đó mà cháu chinh phục được sự hỗn loạn của lòng mình, nhờ có đức tin đó mà cháu đã trấn tâm lại được, và nhận ra bọn yêu quái đó chỉ là những tàng cây xao động và tiếng hú kia chỉ là tiếng rền rỉ của muôn chim.
Sinh nghe lời ông giải, lấy làm cảm phục. Nó toan hỏi nữa, ông nó đã vội nắm tay nó kéo vào phòng ăn, vừa đi vừa nói:
- Một ngày gần đây, ông sẽ giải rõ cho cháu hiểu. Bây giờ thì cháu hãy vào ăn cơm, rồi lo học bài buổi chiều. Ông cần nhắc lại cháu: “Không có vị tiên nào giúp cháu không học mà thuộc được bài đâu. Dầu là một bậc thần đồng đi nữa, cũng phải học mới biết được”.
Sinh ngoan ngoãn nghe lời ông. Buổi chiều đó, cũng như buổi sáng, nó đem câu chuyện giấc mộng mà kể lại các bạn nó nghe, cả thảy đều lấy làm lý thú. Chúng bàn tán như là chuyện có thật, chẳng mấy chốc mà câu chuyện ấy truyền lan từ miệng này sang miệng khác đi khắp lớp. Và cũng từ đó, Sinh thêm được một tên mới là “Thằng Sinh du tiên”.
Tối lại, học bài xong, Sinh lên giường nằm, tin chắc rằng thế nào vị tiên đó cũng đến rước mình.

Quả nhiên, Sinh vừa chợp mắt, cụ già đã đánh thức nó dậy. Hai người cùng bay về núi và khi về tới nơi, cụ vui vẻ bảo Sinh:
- Bây giờ ngươi có thể là học trò của ta được rồi đây. Ngươi ở luôn đây với ta và hằng ngày hãy cố gắng rèn luyện thêm phép mà ta đã truyền cho ngươi.
Sinh vui mừng không kể siết, nhưng lấy làm ngạc nhiên vì lời của cụ già. Nó lật đật hỏi:
- Nào thầy đã truyền cho con pháp thuật gì đâu?
Tiên trưởng cười to:
- Ngươi mau quên thì thôi! Nếu không nhờ phép mầu của ta truyền cho, ngươi làm sao khỏi yêu ma quấy rối?
- Con nào có biết pháp thuật gì, chẳng qua con cố trấn tâm để giữ cho khỏi khiếp sợ đó thôi.
Ông tiên đưa tay vuốt râu bạc thân mật nhìn Sinh:
- Đó là một pháp thuật gọi là phép “Định Tâm”. Khi một người đã luyện phép đó, thì trước mọi sự hiểm nguy đều không biết khiếp sợ. Chính ngươi đã luyện được mà không biết đó thôi.
Từ đó, Sinh ở luôn tại tiên động. Đói thì ăn hoa quả, khát thì uống nước suối, hằng ngày chỉ quanh quẩn trên núi, không nghe thầy chỉ bảo thêm gì, hoặc truyền dạy những gì.
Buồn thì ra rừng nghe chim hót, hoặc ra suối nghe nước reo. Có khi nhìn trăng treo đỉnh núi, vượn hót đầu non, lòng bắt nhớ nhà vô hạn. Nó nhớ cha mẹ, bạn bè, nhất là ông nó. Nhưng nhớ mà không dám than thở.
Như đoán được ý nó (đã là tiên thì có gì mà không đoán biết được), ông tiên một hôm hỏi nó:
- Nhà ngươi buồn lắm phải không?
Nó ngần ngại một lúc, thú thật:
- Con không buồn lắm, nhưng con nhớ nhà quá. Vả lại, từ lâu nay, sư phụ chưa hề chỉ dạy con.
Ông tiên cười to:
- Bậc tiên cốt cho lòng thanh thản, không vướng bụi trần. Con ở nơi tiên cảnh mà lòng còn lưu luyến cảnh hồng trần, thương cha nhớ mẹ, tức là con mới định được tâm mà chưa diệt được vọng tâm. Vậy bây giờ con rán sao diệt được vọng tâm tức là con học được phép trường sanh bất tử đó.
Sinh suy nghĩ một lúc, thở dài:
- Phép trường sanh bất tử là như vậy đó hay sao? Chao ôi! Phép tiên giản dị quá nhưng thật là khó quá!
Ông tiên nhìn Sinh thương hại:
- Ở trần thế cũng như ở tiên cảnh, không có gì là huyền bí cả, chỉ có người là hay bày đặt ra những chuyện hoang đường, huyền bí mà thôi. Ở trần, con học ở nhà trường để rèn luyện tài trí mà thi thố với đời. Như thế con cho là chán và con muốn lên tiên. Ở đây, con rèn luyện tấm lòng để sống bất tử giữa cảnh thanh nhàn, con cũng chán nữa hay sao?
- Thế ra người tiên không có phép thuật gì cả như dưới trần người ta thường bảo?
Giọng ông tiên đượm đầy vẻ thuần hậu:
- Té ra con lên tiên để học những phép thuật đó? Nếu vậy thì con đã lầm rồi. Chỉ vì con hay tin theo những bộ truyện viết toàn những chuyện tưởng tượng, hoang đường mà không chịu hiểu những triết lý chứa đựng trong đó, thành ra con cũng như phần đông người trần đều tưởng thật. Thật ra, những phép thuật thần thông đó bọn tiên chúng ta không làm gì có, mà dầu có cũng không biết để làm gì. Người trần họ tưởng tượng chúng ta là những nhân vật kỳ quái quá! Họ ngỡ rằng tiên cũng như họ, cũng đầy dục vọng, ưa gây gỗ và ham đánh nhau. Nếu quả người tiên cũng như thế, thì khác gì họ đâu!
Sinh ngạc nhiên biết bao nhiêu khi nghe những lời tiên ông dạy bảo. Nó cúi đầu có vẻ thẹn:
- Nếu như lời thầy dạy, thì quả con lầm thật.
Ông tiên ra vẻ đắc ý:
- Vả lại, nếu chúng ta có phép thuật thật, thì ngày nay ta chưa chắc gì hơn được họ. Phép thuật thần thông của ta sánh sao nổi hỏa tiễn hay bom nguyên tử của họ.
- Vậy thì người tiên hơn người trần ở cái gì?
- Chúng ta hơn họ ở tấm lòng. Và tất cả phép thuật của ta chỉ có hai cách là “Định tâm” và “diệt vọng tâm” mà ta đã truyền cho con đó.
Hôm sau, Sinh theo thầy đi vân du ở khắp nơi động phủ, cố diệt mọi dục vọng, thả lòng thanh thản vui chơi với cảnh thú thiên nhiên.
Những ngày tháng lặng lẽ trôi qua nơi tiên giới còn phẳng lặng hơn là mặt nước hồ thu. Đời tuy thanh nhàn, nhưng dường như thiếu linh hoạt. Cuộc đời cũng trầm lặng như ngày tháng hững hờ trôi.
Sinh càng thêm nhớ nhà. Nó nhận thấy rằng nó không thể nào trường sanh bất tử vì vọng tâm nó không sao diệt được. Nó đâm chán cảnh tiên giới ngàn đời yên tĩnh, muốn sống một cuộc đời linh hoạt đầy ý nghĩa của sự sống hơn.
Tiên ông biết ý, gọi nó đến, ôn tồn bảo:
- Nhà ngươi lòng trần còn vướng, không thể ở yên được. Nhưng nhờ ở đây mà ngươi đã tìm được chân lý: chỉ ở trần thế mới có sự sống đầy ý nghĩa, chính ở nơi đó mới có nhiều người đã trường sanh bất tử. Ngươi không nhớ Nguyễn Du, Nguyễn Huệ đều là những người bất tử đó sao?
- Mấy người đó con có nghe nói đến.
- Vậy thì con nên trở về đi và rán theo gương những vị bất tử đó. Chớ thế giới chúng ta là một thế giới chết, con ở đây làm sao đặng. Những kẻ còn sống mà cố hãm mình vào vòng chết đều là những kẻ hôn mê cả.
Dứt lời, tiên ông sai một đồng tử đưa Sinh về. Đồng tử nắm lấy tay Sinh, vừa dẫn đi vừa nói:
- Tôi có nghe trộm lời thầy dặn anh. Nếu anh làm được như lời thầy bảo thì anh hơn chúng tôi nhiều lắm.
Đến một chiếc cầu bắc qua một dòng suối, tiên đồng thừa lúc Sinh vô ý, xô mạnh Sinh xuống suối. Sinh té ùm xuống nước chới với một lúc rồi... bừng tỉnh dậy. Thì ra lại là một giấc chiêm bao.
Rửa mặt xong, Sinh chạy tìm ông và thuật lại giấc mộng dài mà mình vừa thấy.
Lần này, ông Sinh nghe có vẻ chăm chút, đoạn kéo Sinh ngồi xuống bên cạnh mà rằng:
- Vậy bây giờ cháu còn muốn lên tiên nữa chăng?
Sinh lắc đầu:
- Lên thì vẫn thích nhưng ở trên ấy luôn thì không.
Ông Sinh chúm chím cười:
- Để ông thuật lại cho cháu nghe câu chuyện đời xưa rất lý thú.
- Nào, ông kể đi.
Ông Sinh tằng hắng lấy giọng, đoạn kể:
- “Ngày xưa, một hôm Tề Thiên Tiểu Thánh vốn là dòng dõi của Đại Thánh ở Thủy Liêm động qua chơi Âm Dương sơn. Thấy hai quả núi chắn ngang đường ngăn cả lối đi. Tiểu Thánh dùng Như Ý bổng chọc một lỗ thủng cho âm, dương hai núi được điều hòa. Bỗng từ trên núi chạy xuống một cậu bé đầu còn để trái đào, quần áo toàn sắc đỏ, chỉ Tiểu - Thánh mắng sao dám cả gan quấy rối, rồi cùng nhau giao chiến ba ngày, ba đêm không phân thắng bại. Cậu bé có 72 chiếc vòng tung ra bắt Tiểu Thánh: nào vòng sắc đẹp, giàu sang, quyền thế, nào vòng mừng, giận, vui, buồn v.v... Mỗi vòng biến hóa ra biết bao nhiêu cảnh sắc tân kỳ, như vòng sắc đẹp thì có các tiên nga, vòng giàu sang thì có các cảnh phù hoa xa xí... Những cảnh tượng ấy cứ lần lượt bao vây quanh Tiểu Thánh mà cám dỗ.
Nhưng Tiểu Thánh vẫn không hề nao núng, không hề vương víu. Bao nhiêu ảo ảnh lại tan đi vòng phép lại rơi xuống đất. Cậu bé con ném hết 71 vòng mà không sao thủ thắng, đến đêm thứ ba, cậu liền ném cái vòng cuối cùng. Lạ thay Tiểu Thánh đang dương dương tự đắc bỗng sa vào cái vòng này. Càng cố vươn mình cao lên trăm trượng, vòng cũng cao theo, khi cố hạ mình thấp xuống vòng cũng xuống thấp.
Tiểu Thánh không sao thoát được, phải đeo cả vòng lên cung Đẩu xuất tìm Thái Thượng Lão Quân.
Lão Quân dạy rằng:
- Con khỉ con kia! Mầy sinh sau đẻ muộn, thật không hiểu tí gì? Cậu bé ấy là Tạo-hóa-nhi tức là Trời con hay là Trẻ Tạo đó.
Tiểu thánh giật mình:
- Nếu vậy thì tôi thua trận cũng không lấy gì làm lạ. Nhưng vòng Tạo Hóa bắt tôi là vật gì xin Lão Quân chỉ giáo? Ô này! Tôi toan nhờ Lão Quân gỡ giúp, sao vòng ấy đã biến đi rồi?
Lão Quân cười:
- Có vòng nào đâu? Vòng ấy chính là tâm mầy tự tạo ra rồi tự buộc vào: 71 vòng kia là 71 duyên chướng, không che lấp nổi tâm mầy, nên mầy thoát được, vòng 72 là vòng Hiếu thắng do tâm mầy khởi ra nên mới tự hãm mầy. Nay mầy đã tự nhận kém Trời, tánh Hiếu thắng mầy đã hết thì vòng kia cũng tự nhiên tan. Sự thật, không có vòng nào cả, chỉ có tâm mầy tạo nên duyên chướng mà thôi.
Tiểu Thánh nghe nói như bừng tỉnh giấc mơ, bèn từ giã Lão Quân trở lại cõi trần” [1].
Nghe ông thuật dứt, Sinh vỗ tay reo lên:
- Ồ, tài quá nhỉ!
Ông Sinh nhìn nó, ôn tồn nói:
- Cháu có hiểu câu chuyện đó muốn nói gì không?
- Ồ, rất dễ! Câu truyện đó bảo rằng: người phàm thì đừng mong gì thắng nổi Trời, dầu là Trời con.
Ông Sinh bật cười, vò đầu nó mà rằng:
- Không phải vậy đâu. Đó chỉ là một câu truyện mà nhà văn ngày xưa thêu dệt ra để răn đời. Tác giả tưởng tượng ra những nhân vật ấy để dạy người đời rằng: mọi hệ lụy ở đời chỉ do vọng tâm của người tạo ra mà thôi. Câu chuyện mà cháu đã thấy trong giấc mộng cũng cùng một ý nghĩa với truyện này.
Sinh suy nghĩ một lát lại hỏi:
- Té ra những pho truyện con đọc lâu nay, người ta viết ra để dạy đời, chớ không có thật hay sao?
- Có thật thế nào được? Nhưng đó là ông nói truyện của các nhà văn ngày xưa mà thôi. Ngày xưa người ta viết truyện bằng tưởng tượng. Bây giờ thì lại khác...
Sinh nghe ông nói, tâm trí như mở ra. Nó cầm lấy tay ông, âu yếm nói:
- Cháu đã hiểu rồi. Không làm Tiên bất tử, rồi cháu sẽ làm Người bất tử cho ông xem.
Hai ông cháu đồng cười. Tiếng cười vang giòn tan trong nắng sớm như là tiếng chim gọi bình minh.
Thẩm Thệ Hà
---------------
[1] Trích ở tập “Hậu Tây Du ký”.

Bầy mèo nổi tiếng văn minh,
ở ăn chung chạ, thái bình âu ca.
An ninh trật tự, thuận hòa,
Thật là hạnh phúc, thật là thần tiên!
Có con chó ở láng giềng,
Thấy mèo nhỏ yếu quyết chen chưn vào.
Chó tìm chước độc mưu cao,
Bắt mồi chuột lén bỏ vào lang bang.
Ô hô! Trật tự bình an,
Đã nhường hỗn loạn, lan tràn khắp nơi!
Chỉ vì lợi, chỉ vì mồi,
Làm cho xã hội nổi trôi tương tàn.
Mèo mun, mèo mướp, mèo vàng,
Cùng mèo tam thể chia đoàn lập phe.
Nhăn răng, móng quấu, râu sè,
Con dùng mưu lược, con khoe miệng mồm.
Con diễn thuyết, con tuyên ngôn,
Cãi rồi ẩu đả, một phồn cắn nhau.
Thịt rơi, lông rụng, máu trào,
Phe nào tướng tổn binh hao cũng nhiều.
Chỉ vì con thịt mỹ miều,
Anh em chia rẽ, đánh liều lẫn nhau.
Thừa cơ con chó chen vào,
Đánh nam dẹp bắc máu đào thêm tuôn,
Bầy mèo lẻ tẻ cự đương,
Đã chia nội bộ hết phương thủ phòng.
Kéo nhau quy thuận phục tòng,
Nghiễm nhiên con chó làm ông cầm bầy.

Thuần Phong