<Bài viết được chỉnh sửa lúc 22.11.2021 16:26:03 bởi Ct.Ly>
Ngàn Cánh Hạc
Nguyên tác: SEMBAZURU
(Giải thưởng Hàn lâm viện Nghệ thuật Nhật-bản 1954)
Bản Việt-văn này dựa trên
THOUSAND CRANES
Bản Anh văn của Nhà Xuất-bản ALPRED A. KNOPF, INC. nhà xuất bản trình bày
Dịch giả: Trùng Dương
Năm 1969
Tác giả: Yasunari Kawabata
(SEMBAZURV) truyện
Bân Việt-văn TRỪNG DƯƠNG
TRÌNH BÀY
IN XONG NGÀY 28 THÁNG 5 NĂM 1969 TẠI NHÀ IN TRÌNH BÀY, 291 LÝ THÁI TỔ, SAIGON -GIẤY PHÉP XUẤT BẢN SỐ 1861/BTT/NHK/PHNT NGÀY 5 THÁNG 5 NĂM 1969.
Nguyên tác: SEMBAZURU
(Giải thưởng Hàn lâm viện Nghệ thuật Nhật-bản 1954)
IN XONG NGÀY 28 THÁNG 5 NĂM 1969
Ngàn Cánh Hạc
- 1 -
NGAY CẢ KHI CHÀNG TỚI ĐƯỜNG Karaakura và đền Engakuji, Kikuji không biết là có nên hay không nên đến dự buổi trà đạo. Dầu sao cũng đã trể giờ hẹn rồi.
Mỗi lần Kurimoto Chikako tổ chức trà đạo tại túp lều dùng cho các buổi trà đạo ở phía trong ngôi đền Engakuji, chàng đều nhận được lời mời. Dù vậy, chưa một lần nào chàng đến dự kể từ ngày cha chàng mất, Đối với chàng, những lần được mời như vậy chỉ có ý nghĩa của một sự tưởng nhớ đến cha chàng mà người ta dành cho chàng vậy thôi.
Lần này, trong giấy mời gửi cho chàng còn có thêm một đoạn tái bút như sau: người nữ chủ nhân muốn chàng xem mặt một thiếu nữ vốn là học trò về nghệ thuật trà đạo của cô ta.
Khi đọc những giòng tái bút đó, Kikuji nghĩ đến cái bớt của Chikako.
Có lẽ dạo ấy chàng mới độ tám, hay chín tuổi, thì phải? Một lần cha chàng mang chàng theo đến thăm Chikako, và họ gặp cô ta trong phòng điểm tâm. Chiếc kimono của cô ta bỏ ngỏ. Cô ta đang ngồi cắt những sợi lông mọc trên cái bớt nơi ngực bằng một chiếc kéo nhỏ. Cái bớt che tới nửa ngực bên trái xuống tuốt đến chỗ trũng giữa hai vú lớn bằng một bàn tay. Mớ lông mọc trên cái bớt màu tím than dường như khá rậm, và cô ta đang cắt bớt đi.
“Anh có dẫn theo cả thằng nhỏ đấy à?”
Với vẻ kinh ngạc, cô ta túm vội hai vạt áo kimono phía trên cổ khép lại. Rồi, có lẽ vì sự vội vã chỉ làm cho cô ta trở nên hở hang hơn, cô ta quay ngoắt đi và cẩn thận buộc lại giải lưng của chiếc kimono.
Sự ngạc nhiên đến với Kikuji nhiều hơn là đối với cha Kikuji. Bởi lẽ người tớ gái đã đón cha con chàng ở cửa, thì Chikako cũng phải biết là có cha Kikuji tới thăm chứ.
Cha Kikuji không vào phòng ăn điểm tâm. Thay vì vậy, ông ngồi đợi ở phòng bên nơi Chikako thường dạy học trò vẽ nghệ thuật trà đạo.
“Tôi có thể dùng trà được không?”, cha Kikuji hỏi với vẻ lơ đãng. Ông ngước nhìn giỏ hoa treo nơi góc nhà.
“Được chứ ạ” Tuy nói thế, nhưng Chikako vẫn không nhúc nhích.
Trên mảnh báo trải dưới gối cô ta, Kikuji nhận thấy những sợi lông trông giống những sợi râu.
Dù lúc bấy giờ là ban ngày, lũ chuột vẫn chạy loạn xạ trên trần nhà bị lõm hẳn xuống. Sát ngay hàng hiên là một cây anh-đào nở đầy hoa.
Cuối cùng, cô ta bước đến bên lò nấu trà, lúc ấy trông Chikako có vẻ bận rộn.
Khoảng mười ngày sau, Kikuji nghe thấy mẹ chàng nói với cha chàng, như thể đó là một sự bí mật ghê gớm đến độ chàng không nên biết đến làm gì, đó là việc Chikako không lấy chồng chỉ vì cái bớt của cô ta. Trong đôi mắt của mẹ có vẻ thương cảm lắm.
“Thế à?” Cha Kikuji gật gù với vẻ ngạc nhiên rõ ràng. “Nhưng mà thế thì đã có sao, nếu chồng của cô ta nhìn thấy cái bớt đó? Nhất là nếu hẳn biết trước là cô ta có cái bớt như thế trước khi hắn cưói cô ta?
“Đó cũng là điều tôi nói với cô ta. Nhưng mà đàn bà là đàn bà. Tôi không tin là tôi lại có thể nói với một người đàn ông là tôi có một cái bớt to tướng ngay ở vú”
“Nhưng mà cô ấy đâu còn trẻ gì nữa”.
“Không vì vậy mà dễ dàng đâu, mình. Khi một người đàn ông có một cái bớt như vậy, hắn vẫn có thể lấy vợ và chỉ việc cười to khi bị khám phá ra là mình có một cái bớt ở vú”.
“Thế bà nó có trông thấy cái bớt của cô ta bao giờ không?”
“Cái nhà ông này! Lẽ cố nhiên là tôi chưa được trông thấy cái bớt đó”.
“Như vậy hai người chỉ mới nói chuyện về vụ đó thôi?”
“Cô ta đến đây dạy tôi môn trà đạo, và chúng tôi nói về rất nhiều thứ chuyện. Tôi chắc là cô ấy đã cảm thấy như là đang thú tội vậy”.
Cha Kikuji lặng thinh.
“Giả thử bây giờ cô ấy lấy chồng. Liệu người đàn ông sẽ nghĩ gì?”
“Có thể hắn sẽ cảm thấy ghẽ tởm. Nhưng hắn cũng có thể tìm thấy ở đó một cái gì lôi cuốn chứ, chẳng hạn coi đó là một bí mật. Mỗi khuyết điểm đều có những cái tốt của nó. Tóm lại, đây không hẳn là một điều đáng để bận tâm”.
“Tôi có bảo với cô ta là điều đó không có gì đáng ngại hết. Nhưng cô ta bảo tiếc thay cái bớt lại nằm ngay ở vú”.
“Thế à?”
“Vấn đề nan giải nhất là nếu cô ta có một đứa con. Đối với người chồng thì có thể không hề gì, nhưng còn đứa nhỏ”
“Bộ cái bớt sẽ ngăn sữa không xuống được sao?”
“Không phải chuyện đó. Không phải đâu, sự phiền phức là khi đứa nhỏ bú mẹ nó sẽ nhìn vào cái bớt ấy. Tôi không nghĩ đến vấn đề đó, nhưng đổi với một người hiện đang có một cái bớt như vậy, tự nhiên họ phải nghĩ đến những chuyện đó. Ngay từ khi được sinh ra, nó bú sữa ở chỗ đó; rồi ngay từ khi nó biết nhìn, nó đã nhìn thấy cái bớt xấu xí nơi vú mẹ nó. Cái ấn tượng đầu tiên của nó về cuộc sống, cái ấn tượng đầu tiên về mẹ nó, có thể là cái bớt xấu xí kia, và từ đó, có thể cái ấn tượng này sẽ ám ảnh đứa bé suốt đời”.
“Thật à? Nhưng đó không phải là những âu lo do tưởng tượng mà ra hay sao chứ?”
“Tôi nghĩ là người ta có thể nuôi đứa bé bằng sữa bò, hoặc giả mướn cho nó một chị vú”.
“Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là liệu có sữa cho con bú hay không, chứ không phải là việc có cái bớt ấy hay không”.
“Tôi sợ là không; chỉ như vậy thôi đâu. Khi tôi nghe cô ấy tâm sự như thế, tôi đã khóc. Như thế đó. Tôi khó có thể để cho thằng Kikuji bú sữa ở cái vú có cái bớt như vậy”.
“Thật à?”
Khi chứng kiến sự thật trên, một mối căm phẫn xâm chiếm Kikuji, chàng cảm thấy giận cha chàng, vì đã tỏ ra thản nhiên coi như không có chàng ở đó, dù chính Kikuji cũng đã nhìn thấy tận mắt cái bớt của người đàn bà.
Bây giờ, dù vậy, gần hai mươi năm qua rồi, mỗi lần nghĩ đến sự bối rối của cha, chàng vẫn không khỏi mỉm cười.
Dạo chàng lên mười hay khoảng tuổi đó, chàng thường nghĩ đến những câu nói của mẹ và bỗng cảm thấy khó chịu thế nào với ý nghĩ nếu một đứa em trai hay em gái cùng cha khác mẹ với chàng bú sữa nơi chiếc vú có cái bớt to tướng kia.
Đó không phải là một mối sợ vì có một đứa em trai hay gái được sinh ở ngoài gia đình, và là một kẻ lạ đối với chàng. Đó thực ra là mối sợ đối với người em trai hay em gái đó thì đúng hơn. Kikuji bị ám ảnh bởi ý nghĩ là một đứa trẻ được nuôi bằng sữa từ bầu vú có cái bớt đầy những lông lá như thế kia thì chỉ có thể trở nên một quái vật.
Chikako có vẻ không có con cái gì ráo. Người ta có thể, nếu người ta muốn, nghi ngờ rằng chính cha chàng không muốn có con với cô ta. Sự liên kết giữa cái bớt và đứa con đã làm mẹ chàng buồn, có thể vì lẽ đó cha chàng đã đi đến chỗ thuyết phục Chikako khiến cho cô không có cái ý muốn có một đứa con với cha chàng. Dù thế nào đi chăng nữa thì Chikako đã không hề sản xuất ra một mống nào, ngay cà khi cha chàng còn sống hay sau khi ông đã nằm xuống.
Có lẽ Chikako đã tâm sự với mẹ chàng như thế ngay sau khi Kikuji trông thấy cái bớt của cô ta vì cô ta sợ rằng rồi thế nào chính Kikuji cũng sẽ nói về cái bớt đó.
Chikako không lấy chồng. Phải chăng cái bớt đó đã ám ảnh cả cuộc đời cô khiến cho cô bị lệ thuộc vào nó?
Kikuji không bao giờ quên được cái bớt đó. Đôi khi chàng tưởng như chính cuộc sống của chàng cũng bị vướng mắc trong cái ấn tượng về nó.
Khi chàng nhận được tấm giấy mời của Chikako nói là sở dĩ cô ta tổ chức buổi trà đạo là cốt để có lý do giới thiệu chàng với một thiếu nữ, cái bớt lại hiện ra trước mắt chàng ; và vì cuộc giới thiệu do Chikako dàn cảnh, chàng tự hỏi liệu thiếu nữ kia có một làn da hoàn toàn, không một vết tàn nhang nào hết không.
Liệu cha chàng đã có khi nào dùng ngón tay của ông để siết mạnh cái bớt? Liệu ông có khi nào cắn vào đó? Đó là những ý nghĩ tưởng tượng của Kikuji.
Ngay cả bây giờ, khi chàng băng qua sân đền và nghe tiếng chim kêu chiêm chiếp, những ý nghĩ do tưởng tượng đó lại đến với chàng”
Khoảng hai hay ba năm sau cái chết của cha chàng, Chikako đã có cái tư cách của giống đực phần nào. Bây giờ cô ta là một thứ người hoàn toàn không có cảm giác gì về tình dục cả.
Tại buổi trà đạo hôm nay, có thể cô ta sẽ rất bận rộn. Có lẽ cái vú với cái bớt đã nhạt phai trong trí cô. Kikuji nở một nụ cười nhẹ nhõm và liền sau đó có hai thiếu nữ bước vội vã vượt lên trên chàng.
Chàng dừng lại để nhường cho họ qua.
“Các cô có biết cái lều mà cô Kurimoto tổ chức trà đạo hôm nay, phải đi về phía này không ạ?”, chàng lên tiếng hỏi.
“Dạ, thưa phải !”, cả hai thiếu nữ cùng trả lời một lúc.
Kikuji biết rõ hướng nào phải đi rồi, và chàng có thể đoán qua cung cách ăn mặc của các cô, là họ cũng trên đường đi dự buổi trà đạo như chàng. Chàng hỏi thăm họ chẳng qua là để tự xác định với chính mình là chàng đang đến chỗ tổ chức trà đạo đấy thôi”
Một trong hai thiếu nữ khá đẹp. Nàng mang theo một gói đồ trong chiếc khăn mầu hồng có điểm ngàn cánh hạc trắng.
- 2 -
Khi Kikuji đến nơi, hai thiếu nữ đang thay tất mới để đi trong nhà.
Chàng nhìn vào trong nhà. Phòng chính khá rộng, khoảng độ tám thước vuông.
Dù vậy, khách đến quỳ xung quanh phòng khá đông. Dường như chỉ toàn khách đàn bà, những người đàn bà mặc kimono mầu sáng.
Chikako nhận thấy chàng ngay lậy tức. Như thể ngạc nhiên vì sự có mặt của chàng, cô ta đứng dậy tiếp chàng.
“Vào đây, mời cậu vào đây. Thật là quý hóa quá! Xin mời cậu vào, cậu cứ vào thẳng đi được mà”. Cô ta chỉ vào chiếc cửa xếp ở cuối phòng đối diện với hàng hiên chỗ Kikuji đứng.
Kikuji thẹn đỏ cả mặt. Chàng cảm thấy tất cả mọi con mắt đều dồn vào chàng.
“Toàn phụ nữ à?”
“Trước khi cậu đến cũng có một ông ghé qua, nhưng ông ấy đi rồi. Cậu là nhân vật sáng chói ở đây đấy”.
“Không hẳn sáng đâu”.
“Ồ, hẳn là thế, cậu có đủ mọi thứ hạn chế nơi đây. Một cái bình hoa tím!’’.
Kikuji xua tay tỏ ý muốn ngồi ở một chỗ ít bị để ý.
Thiếu nữ thu vén mấy chiếc vớ rải rác vào trong chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc, Nàng đứng dậy nhường chỗ cho chàng đi qua.
Phòng đợi chứa đầy những hộp kẹo, đồ sứ uống trà do Chikako mang lại, và những gói đồ của khách. Tại một góc nhà, người tớ gái đang lau chùi một món đồ gì.
Chikako bước vào.
“Sao, cậu nghĩ sao về cô gái ? Xinh đấy chứ, phải không?
“Cái cô với chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc đấy à?”
“Cái khăn nào? Làm sao tôi biết được cái khăn nào? Cái cô tôi muốn nói hồi nãy đứng đây ấy mà, cái nhà cô đẹp đẹp đó. Cô ta là con gái nhà Inamura”.
Kikuji gật đầu vẻ mơ hồ.
“Khăn tay. Cậu để ý cái gì đâu không. Người ta không nên quá thận trọng. Tôi cứ ngỡ là hai người đi với nhau. Tôi đã vội mừng”.
“Cô đang nói cái gì vậy?”
“Cậu gặp cô ta trên đường tới đây. Đó là một điềm báo lành cho mối liên hệ giữa hai người. Cha cậu cũng quen biết với ông Inamura.’’
“Thật à?”
“Gia đình đó có một tiệm bán tơ lụa ở Yokohama. Cô ta hoàn toàn không biết tí gì về cái gọi là tân thời. Cậu có thể ngắm cô ta kỹ hơn lát nữa”.
Giọng nói của Chikako không phải là nhỏ, Kikuji phập phòng e ngại tiếng nói của cô ta có thể bị nghe thấy xuyên qua khung cửa căng giấy ngăn với phòng họp bên kia, Đột nhiên, cô ta ghé sát lại mặt chàng”
“Tuy nhiên có một vấn đề hơi phức tạp.” Cô ta hạ thấp giọng xuống. “Bà Ota có mặt ở đây, với cả cô con gái của bà ấy nữa.”Cô ta quan sát phản ứng của Kikuji.”Tôi không hề mời bà ta. Nhưng từ lâu đã có cái lệ là ai cũng có thể tham dự vào các buổi trà đạo nếu họ là chỗ quen biết. Hôm nọ còn có cả mấy người Mỹ tới dự nữa. Tôi rất tiếc, song biết làm sao khi bà ấy muốn tham dự. Cố nhiên bà ta không biết gì về chuyện cậu và cô gái nhà Inamura hết”.
“Về chuyện tôi và cò gái nhà Inamura? Nhưng mà tôi...” Kikuji định nói là chàng không đến đây để sửa soạn cho một buổi xem mắt người vợ tương lai. Bắp thịt cổ chàng trở nên cứng lại.
“Nhưng bà Ota chính là người sẽ phải cảm thấy khó chịu. Cậu có thể coi như không có gì đã xẩy ra hết”.
Lối gạt bỏ vấn đề của Chikako làm chàng khó chịu”
Sự thân thiết giữa Chikako và cha chàng rõ ràng là đã xẩy ra trong một thời gian khá ngắn ngủi. Trong thời gian cuối cùng của đời cha chàng, dù sao, Chikako đã tỏ ra rất hữu ích cho gia đình chàng. Cô ta thường đến đằng nhà để giúp việc trong bếp mỗi khi có tổ chức trà đạo và ngay cả khi có khách thường đến chơi nhà ở lại dùng cơm.
Ý tưởng là mẹ chàng có thể ghen tương với một cô Chikako không cảm giác tình dục dường như khôi hài, chỉ còn đáng để nở một nụ cười khẩy. Hẳn là mẹ chàng biết việc cha chàng đã nhìn thấy cái bớt của Chikako, và trận bão đã qua; chính Chikako, như thể cả cô ta cũng đã quên hết mọi sự, trở nên bạn thân của mẹ chàng.
Có một thời kỳ Kikuji cũng đối xử với cô ta bằng thái độ hơi coi thường. Vì chàng trút cơn giận trẻ con của mình lên cô ta, nên tính nết bất thường khó chịu của những ngày thơ ấu dường như nhạt phai
Có lẽ đó là một cuộc sống thích hợp với Chikako: biến mất trong tình trạng không cảm giác tình dục và trở nên một thứ bất động thuận tiện.
Đối với gia đình Kikuji, cô ta đã thành công một cách khiêm tốn với tư cách là một người dạy về nghệ thuật trà đạo.
Chính Kikuji cũng cảm thấy có đôi chút cảm tình với cô ta khi cha chàng mất, chàng có cảm tưởng cô ta đã quên đi người đàn bà
trong cô sau một thời gian ngắn ngủi làm nhân tình của cha chàng.
Ngoài việc coi cô ta như một người bạn, mẹ Kikuji còn liên lạc với cô ta cốt để nhờ dò xét giùm bà về vấn đề bà Ota nữa.
Sau cái chết của ông Ota, một người bạn cùng chia sẻ với mình trong các buổi trà đạo, cha Kikuji đã lãnh trách nhiệm coi sóc bộ sưu tầm đồ sứ uống trà của ông Ota, và ông bị lôi cuốn đến gần người góa phụ vợ bạn vì thế.
Chikako vội vã báo tin cho mẹ chàng hay.
Lẽ cố nhiên Chikako trở thành đồng minh của mẹ chàng quả là một thứ đồng minh quá tận tâm. Cô ta theo dõi cha chàng, cô ta cũng thường tới lui đe dọa bà Ota. Dường như, tất cả sự ghen tương của chính cô ta có dịp bùng nổ.
Người mẹ trầm lặng, bình tĩnh của Kikuji lui lại phía sau sự can thiệp dữ dội trên, lo lắng nhiều hơn về việc người ta có thể nghĩ gì về chuyện cha chàng ngoại tình.
Ngay cả trước mặt Kikuji, Chikako không ngần ngại hạ nhục bà Ota, và khi mẹ chàng tỏ dấu không bằng lòng, Chikako dám nói ngay là không có gì trở ngại nếu Kikuji nghe được những điều đó.
“Lần trước cũng vậy, khi tôi đến nhà con mụ để bảo cho con mụ ấy biết, cũng thường có một đứa nhỏ có mặt nghe thấu mọi sự hết. Tôi hỏi chị chứ không phải chính tôi đã nghe thấy tiếng khịt mũi ở phòng bên cạnh đó sao?”
“Một đứa con gái phải không?” Mẹ Kikuji cau mày.
“Phải. Mười một tuổi, bà Ota nói vậy thì phải. Quả thật là có cái gì không ổn với mụ đàn bà đó. Tôi nghĩ là mụ ta phải la con nhỏ về cái tội nghe lén chuyện người lớn, và việc mà mụ ta làm là gì, chị biết không? Mụ ta đứng lên sang bồng nó qua bên này, ôm nó trong lòng, ngay trước mặt tôi vậy đó. Tôi nghĩ là mụ ta cần một diễn viên để giúp đỡ mụ trong khi mụ khóc nức nở“.
“Nhưng mà chị có nghĩ như vậy kể cũng hơi buồn cho đứa nhỏ không?”
“Chính vì vậy mà chúng ta phải dùng đứa nhỏ để giữ mụ ta lại. Con bé biết đủ mọi chuyện hết. Dầu sao tôi cũng phải nhận đó là một con bé dễ thương. Khuôn mặt nó tròn xoe’’ Chikako nhìn Kikuji. “Hay là chúng ta thử nhờ bé Kikuji nói với cha nó”.
“Đừng rải chất độc ra xa quá, tôi yêu cầu chị đó,” Ngay cả mẹ Kikuji cũng phải phản đối.
“Chị để chất độc ngắm vào người chị, đó là tất cả cái sự rắc rối đó. Hãy tập trung chị lại, nhổ cái chất độc ấy ra đi. Coi xem chị gầy biết chừng nào, còn mụ ta thì một ngày một phồng ra, một đẫy lên ấy thôi. Quả thật có cái gì đó không ổn với mụ ta, mụ ấy nghĩ nếu mụ ấy khóc lóc, mọi người sẽ hiểu mụ ấy chắc. Và ngay tại căn phòng mà mụ ấy tiếp anh Mitani, mụ ấy cũng trưng cả bức hình của chồng mụ ấy nữa. Tôi lấy làm ngạc nhiên tại sao anh Mitani không bảo cho mụ ấy biết về vụ đó”.
Và rồi sau cái chết của cha Kikuji, chính bà Ota kia đến túp lều Chikako tổ chức trà đạo, lại còn mang theo cả đứa con gái nữa.
Kikuji cảm thấy ớn lạnh.
Chikako nói là cô ta không mời bà Ota hôm nay. Dầu vậy, đó là một điểm đáng ngạc nhiên: hai người đàn bà vẫn thường gặp nhau sau cái chết của cha chàng. Có lẽ ngay cả cô con gái cũng học trà ở Chikako thì phải.
“Nếu cậu cảm thấy không thích, tôi có thể yêu cầu bà ấy rút lui”. Chikako nhìn sâu vào mắt chàng.
“Đối với tôi không can gì. Cố nhiên, nếu bà ấy muốn đi ..’’
“Nếu bà ta là một người biết nghĩ đến những điều phải, bà ta đã không đem đến cho cha mẹ cậu sự ấắt bình”.
“Cô con gái cũng cùng đi với bà ta à?” Kikuji chưa bao giờ trông thấy người con gái.
Kể ra cũng có vẻ không thích hợp thế nào trong việc gặp cô gái với chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc ngay trước mặt bà Ota. Và chàng lại càng ngại ngùng hơn với ý nghĩ gặp mặt người con gái hôm nay.
Nhưng giọng nói của Chikako đã vang lên bên tai chàng. “Bà ta hẳn biết là mình có đến đây. Mình không thể bỏ đi được nữa”. Chàng đứng dậy.
Chàng vào phòng bằng lối cửa ở góc phòng, và đến ngồi tuốt tận cuối phòng.
Chikako theo sát sau chàng. “Đây là cậu Mitani. Con trai của ông Mitani”. Giọng nói của cô ta gần như có vẻ trịnh trọng.
Kikuji cúi đầu chào mọi người, và khi chàng ngẩng đầu lên chàng nhìn thấy cô con gái một cách rõ ràng. Có một cái gì đó gần như sự chuếnh choáng, thoạt đầu chàng không tài nào phân biệt được các bà các cô ngồi trong phòng với những bộ kimono mầu sáng rõ. Bây giờ chàng nhận ra bà Ota ngồi đối diện ngay trước mặt chàng.
“Cậu Kikuji”' Đó là giọng nói của bà Ota. Mọi người trong phòng đều nghe rõ tiếng nói đầy sự cảm mến chân thực của người đàn bà. “Lâu quá rồi tôi không viết thư vào trong ấy để thăm hỏi cậu gì hết. Từ sau lần cuối cùng gặp cậu cho đến nay cũng đã khá lâu rồi đấy.” Bà ta hích vào tay áo cô con gái, giục nàng cúi chào Kikuji. Người thiếu nữ thẹn đỏ mặt, cúi nhìn xuống sàn nhà.
Đối với Kikuji, thái độ đó cỏ vẻ lố bịch. Chàng không thể nào dò ra được một chút gì gọi là thù hận trong cung cách của bà Ota. Bà ta có vẻ tha thiết và dịu dàng, bà đã để lộ niềm vui khôn xiết đối với cuộc gặp gỡ bất thường này, Người ta có thể kết luận là bà ta đã không có vẻ gì dè dặt hay e ngại trong buổi họp mặt hôm nay.
Người con gái ngồi cứng đơ, đầu cúi xuống.
Cuối cùng chợt nhận ra sự lạc lõng vây quanh mình, bà Ota cũng đỏ mặt lên vì thẹn. Tuy nhiên, bà ta vẫn nhìn Kikuji, như thể bà ta muốn chạy bổ đến bên chàng, hoặc như thể bà ta đang có điều gì cần nói với chàng lắm. “Cậu đang học nghệ thuật trà đạo, phải không ạ?
‘‘Tôi chả biết tí gì hết về cái đó”.
“Thật vậy sao? Nhưng trong huyết quản của cậu đã mang sẵn cái nghệ thuật ấy.”
Sự xúc động dường như vượt sức chịu đựng của người đàn bà.
Từ sau đám tang cha chàng, Kikuji chưa hề gặp lại bà ta.
Bà ta trông dường như không thay đổi là bao từ bốn năm nay.
Chiếc cổ trắng khá dài vẫn như thế, và đôi vai đầy đặn rất cân đối với chiếc cổ thanh tú — kể ra đó là một dáng vóc khá trẻ so với số tuổi của người đàn bà. Chiếc miệng và chiếc mũi như rất phù hợp với cặp mắt. Nếu để ý hơn một chút, người ta sẽ nhận thấy chiếc mũi nhỏ của bà ta rất đều đặn, gọn ghẽ. Khi bà ta nói, môi dưới hay trề ra một chút như người đang bĩu môi.
Người con gái được thừa hưởng chiếc cổ dài và đôi vai đầy của mẹ. Miệng nàng rộng hơn, tuy nhiên, môi nàng luôn mím chặt lại. Có một vẻ gì gần như khôi hài xung quanh chiếc miệng nhỏ nhắn của bà mẹ bên cạnh chiếc miệng của người con.
Một vẻ u buồn thể hiện trong đôi mắt của thiếu nữ, vẻ u buồn nặng nề hơn là vẻ u buồn trong đôi mắt người mẹ.
Chikako chọc than trong lò. “Cô Inamura, cô vui lòng pha trà cho cậu Mitani. Hình như cô chưa hề thực tập bao giờ”.
Cô gái với ngàn cánh hạc đứng lên.
Kikuji để ý thấy nàng ngồi bên cạnh bà Ota.
Tuy vậy chàng đã tránh nhìn nàng khi chàng nhìn về phía hai mẹ con bà Ota.
Cố nhiên khi Chikako mời cô gái đứng lên pha trà là cốt ý để chàng quan sát nàng cho kỹ.
Khi nàng đến bên lò than, nàng quay sang hỏi Chikako:
“Em phải dùng cái chén nào bây giờ?”
“Để tôi coi. Dùng cái chén Oribe (1) được đó”, Chikako trả lời. ‘‘Cái chén đó trước kia là của cha cậu Mitani. Ông rất thích cái chén đó, và chính ông ấy cho tôi đấy”.
Kikuji nhớ chiếc chén uống trà mà Chikako vừa đặt xuống trước mặt người thiếu nữ. Quả thực chiếc chén này ngày trước là của cha chàng, và chính bà Ota là người đã cho ông chiếc chén đó.
Bà Ota sẽ cảm thấy ra sao, khi nhìn thấy tại buổi trà đạo chiếc chén uống trà đã từng được chồng bà nâng niu rồi đã được chuyển từ tay cha Kikuji đến tay Chikako?
Kikuji chưng hửng trước sự thiếu tế nhị của Chikako.
Nhưng người ta có thể kết luận là bà Ota cũng đã chứng tỏ một chút khéo léo.
Trước mặt chàng, cô gái nhà Inamura bỗng trở nên đẹp lạ thường, nàng bỗng nổi bật lên trên những mẩu chuyện nhỏ nhen của những người đàn bà đứng tuổi đang vây quanh chàng kia.
- 3 –
Không tỏ vẻ quản ngại, nàng đi thông suốt buổi lễ với không một chút do dự, và cuối cùng chính tay nàng đặt chén trà xuống trước mặt Kikuji.
Sau khi uống trà xong, Kikuji nhìn vào chiếc chén. Đó là một cái chén Oribe mầu đen, lấm tấm điểm trắng ở một bên chén, với hình vẽ cành cây non mầu đen, hình cong cong.
‘‘Cậu hẳn nhớ cái chén này,” Chikako lên tiếng từ đầu phòng bên kia.
Kikuji trả lời thoái thác rồi đặt chiếc chén xuống.
“Hình vẽ trên đó gợi cho người xem cái cảm giác về núi non”, Chikako nói. “Một trong những chiếc chén tốt nhất để dùng vào dịp đầu xuân — cha cậu thường dùng nó luôn. Mang nó ra dùng hôm nay kể cũng hơi trái mùa một chút, nhưng tôi nghĩ là để cho cậu Kikuji..”.
“Cái việc cha tôi chỉ làm chủ chiếc chén trong một thời gian ngắn ngủi thì có gì là lạ đâu? Cái chén đó đã có tới bốn trăm tuổi, tóm lại lịch sử của nó là lịch sử của Momoyama và của chính Rikyu (2). Những vị tổ sư của môn trà đạo đã coi sóc giữ gìn chiếc chén đó và truyền lại qua các thế kỷ. Cha tôi chỉ giữ một vai trò nhỏ bé trong đó thôi.” Như vậy, Kikuji cố gắng quên đi cái liên hệ mà chiếc chén gợi lên.
Chiếc chén đã được truyền đi từ ông Ota sang người vợ, từ người vợ nó được giao cho cha Kikuji, rồi từ cha Kikuji chiếc chén cuối cùng về tay Chikako ; hai người đàn ông, Ota và cha Kikuji đã chết, và đây còn lại hai người đàn bà. Có một cái gì đó hơi dị thường xung quanh sự có mặt của chiếc chén uống trà.
Bây giờ đây, người góa phụ của Ota và con gái của ông ta, Chikako và cô gái nhà Inamura, và cả những thiếu nữ khác đều nâng chén trà lên và kề môi uống.
“Tôi có thể dùng trà trong chiếc chén Oribe được không?” Bà Ota đột nhiên hỏi; “Lần trước cô cho tôi dùng cái chén khác”.
Kikuji giật nẩy mình. Liệu người đàn bà có điên không, hay vì quá trơ trẽn, không biết xấu hổ là gì?
Chàng bỗng cảm thấy thương hại người con gái đang ngồi lặng thinh đầu cúi gầm xuống.
Cô gái nhà Inamura đến bên bà Ota dâng trà cho bà. Mọi người đều nhìn nàng chăm chú. Có lẽ nàng vô tình không biết mảy may gì về lịch sử của chiếc chén Oribe mầu đen này. Nàng, cử động nhịp nhàng với những động tác có tính cách thực tập.
Đây là một buổi thực tập trà đạo giản dị, tuyệt đối không có một lời chỉ trích nào. Phong độ của nàng, từ vai xuống đến đầu gối, chứng tỏ sự nề nếp và chỉnh tề.
Bóng chùm lá non bên ngoài in hình lên tấm cửa có căng giấy. Một bóng lá non chiếu nhẹ trên bờ vai và cánh tay áo kimono mầu xám của nàng. Mái tóc nàng dườrng như sáng lung linh.
Ánh sáng tương đối hơi sáng quá đối với một ngôi lều dùng cho các buổi trà đạo, tuy nhiên cũng chính ánh sáng đó làm cho tuổi trẻ của thiểu nữ nổi bật hơn. Chiếc khăn kê trà mầu đỏ, gợi cho người ta cái cảm giác êm dịu nhiều hơn là tươi mát, như thể một bông hoa đỏ đang nở trên tay thiếu nữ.
Chàng tưởng như ngàn cánh hạc nhỏ và trắng tung bay quấn quít xung quanh người nàng.
Bà Ota nâng chiếc chén Oribe mầu đen trong lòng tay. “Mầu xanh của trà tương phản với mầu đen, như những khoảng mầu xanh xuất hiện vào dịp đầu xuân vậy.” Song ngay cả bà, bà cũng chẳng hề nhắc đến sự kiện chiếc chén đã có lần thuộc quyền sở hữu của chồng bà ta.
Sau đó là buổi xem xét cho có lệ những đồ dùng trong các cuộc trà đạo. Bọn con gái biết rất ít về những thức đó, nên phần lớn đều hài lòng với những câu giải thích của Chikako.
Chiếc bình đựng nước và đồ dùng để cân trà trước kia cũng thuộc về cha Kikuji. Song cả Kikuji lẫn Chikako cùng không đề cập đến sự kiện này.
Khi Kikuji ngồi nhìn bọn con gái lần lượt ra về, bà Ota đến bên chàng.
“Tôi sợ là tôi đã tỏ ra qua vụng về. Có lẽ tôi làm cậu phiền lòng, song khi tôi trông thấy cậu thì như thể những ngày xa xưa hiện về rõ rệt hơn bất cứ cái gì khác”.
“Ồ?”
“Cậu bây giờ trông chững chạc quá đi.” Bà ta nhìn chàng như thể bà có thể khóc được.
“Vâng, mẹ cậu. Tôi cũng định tới dự đám tang của bà, nhưng rồi không hiểu sao tôi không đi được”.
Kikuji cảm thấy khó chịu.
‘‘Cha cậu rồi đến mẹ cậu. Chắc cậu cảm thấy đơn độc lắm.’’
“Vâng, có lẽ thế.’’
“Cậu chưa định về bây giờ sao?”
“Thực ra..”.
“Có bao nhiều điều mình cần nói với nhau, một ngày nào đó tôi mong được gặp cậu”.
“Kikuji” - Chikako gọi vọng từ phòng bên cạnh.
Bà Ota đứng dậy với vẻ nuối tiếc. Cô con gái của bà đã ra ngoài và đang đứng đợi mẹ ở ngoài vườn.
Cả hai mẹ con ra về sau khi cúi đầu chào Kikuji. Trong đôi mắt người thiếu nữ có tia nhìn chống đối.
Chikako đang hợp cùng với người tớ gái và hai hoặc ba học viên mà cô ta thương nhất lau chùi lại phòng bên cạnh.
“Cái nhà bà Ota nói gì thế?”
“Chẳng có gì đặc biệt cả. Không có gì hết.’’
“Cậu phải thận trọng với bà ta mới được. Trông bề ngoài có vẻ nhu mì dịu dàng như vậy — bà ta khéo tự thu xếp để làm ra vẻ chẳng bao giờ có thể làm hại một ai. Nhưng cậu không bao giờ có thể đoán được mụ ấy đang nghĩ gì trong đầu đâu”.
“Tôi đoán hình như bà ấy đến dự trà đạo do cô tổ chức luôn thì phải?” Kikuji hỏi với một đôi chút mỉa mai. “Bà ta bắt đầu lại từ hồi nào vậy?”
Để tránh độc dược của Chikako, chàng đứng lên đi ra ngoài vườn.
Chikako đi theo chàng. “Cậu thấy cô gái thế nào? Đẹp đấy chứ, hả?”
“Rất đẹp. Nhưng có lẽ nàng sẽ đẹp hơn nếu tôi được gặp nàng mà không có các người dòm dỏ xung quanh, cô, bà Ota và cái bóng ma của cha tôi”.
“Tại sao những điều đó lại làm cậu bận tâm cho được? Bà Ota không dính líu gì đến cô gái nhà Inamura hết”.
“Đối với tôi dường như đó là một việc không đẹp đối với cô gái.”.
“Tại sao? Nếu vì sự có mặt của bà Ota làm cậu bực dọc, thì tôi xin lỗi, nhưng cậu nên nhớ là tôi không hề mời bà ta. Và cậu nên nghĩ đến cô Inamura một cách riêng biệt mới phải”,
“Tôi phải đi bây giờ”. Chàng ngừng lại. Nếu chàng tiếp tục bước song song với Chikako, chắc chắn cô ta khó mà buông tha cho chàng về.
Khi còn lại một mình, chàng nhận thấy cây đổ-quyên trên sườn núi đã đâm nụ. Chàng thở ra thật dài.
Chàng cảm thấy tự coi thường vì đã để Chikako dẫn giắt chàng hơi xa; tuy nhiên cái ấn tượng về cô gái trong chiếc khăn choàng có vẽ hình ngàn cánh hạc thật tươi mát và trong sạch.
Có lẽ chính vì nàng mà cuộc gặp gỡ giữa chàng và hai người đàn bà cũ của cha chàng đã không còn làm chàng bực dọc như chàng tưởng.
Hai người đàn bà vẫn còn đó để nói về cha chàng, và mẹ chàng đã nằm xuống. Chàng cảm thấy một cái gì gần như là sự giận dữ. Cái bớt xấu xí lại hiện đến trong trí chàng.
Một cơn gió chiều thoảng qua, mơn man những chiếc lá non. Kikuji bước chậm rãi, chiếc mũ cầm nơi tay.
Từ xa, chàng nhận ra dáng bà Ota trong bóng của chiếc cổng chính ngôi đền.
Chàng tìm đường tránh mặt. Chàng có thể dùng lối cổng khác để rời ngôi đền bằng cách rẽ sang tay phải hay tay trái. Nhưng chàng vẫn bước đều về phía cổng chính.
Bà Ota vừa trông thấy chàng liền bước lại. Đôi má bà ửng hồng.
“Tôi có ý đợi cậu. Tôi muốn gặp lại cậu, có nhẽ tôi có vẻ kỳ cục, nhưng tôi cần nói vài chuyện với cậu. Nếu chúng ta từ biệt tại nhà cô Kurimoto, tôi sợ là sẽ không có dịp gặp lại cậu nữa”.
“Thế còn con gái bà đâu rồi?”
“Fumiko đi trước với một cô bạn”.
“Chắc cô ấy biết bà đợi tôi?”
Bà Ota nhìn vào mắt Kikuji: “Phải”.
“Tôi sợ là cô ấy không tán thành lắm việc này đâu. Tôi thấy tội cho cô ta trong bữa trà đạo vừa qua. Rõ ràng là cô ấy không muốn gặp mặt tôi”. Câu nói vừa có vẻ cộc cằn vừa có vẻ thận trọng. Nhưng bà Ota trả lời thẳng thắn:
“Với Fumiko, gặp mặt cậu là một điều khổ tâm cho nó”.
“Bởi vì chính cha tôi đã làm cô ấy đau khổ”. Kikuji có ý nói chính bà Ota cũng đã từng làm cho chàng khổ tâm.
“Không phải vậy đâu. Cha cậu đối xử với con bé rất tử tế. Có dịp, tôi sẽ kể cậu nghe về chuyện này. Thoạt đầu, con bé không tỏ ra mấy thân thiện, mặc dù cha cậu đã cố gắng đối xử tốt với nó. Nhưng rồi con bé cũng thay đổi vào lúc chiến tranh sắp chấm dứt với những cuộc oanh tạc dữ dội. Tôi cũng không hiểu tại sao. Con bé đã làm hết mình những gì mà nó có thể làm để giúp cha cậu. Cố nhiên dạo đó nó còn nhỏ. Cái mà nó có thể làm là đi tìm mua gà, cá và những thức tương tự cho cha cậu. Nó khá cương nghị nên một khi nó quyết định làm cái gì nó không nghĩ đến sự hiểm nguy. Ngay cả khi xảy ra những vụ oanh tạc, nó dám đi cả về vùng quê để tìm mua gạo. Cha cậu đã tỏ ra rất ngạc nhiên về thái độ thay đổi đột ngột đó của con nhỏ. Tôi cũng rất xúc động đến độ tôi suýt cảm thấy lòng tự ái bị thương tổn. Đồng thời, tôi cũng thấy như mình đang bị quở mắng.’’
Kikuji thầm hỏi: Liệu mẹ chàng có cùng được hưởng sự tử tế mà cô gái họ Ota đã dành cho cha chàng. Những món tặng phẩm đáng giá mà cha chàng thỉnh thoảng đem về nhà, phải chăng đó chính là những món mà Fumiko đã mua được?
“Tôi cũng không hiểu tại sao Fumiko lại đổi thay làm vậy. Có thể là vì, giữa thời chiến, người ta không biết được hôm nay hay ngày mai sẽ chết bất ngờ. Tôi nghĩ là có lẽ con bé thấy tội nghiệp cho tôi, nên nó sốt sắng giúp đỡ cả cha cậu nữa”.
Trong cơn rối loạn, của cuộc bại trận, có lẽ cô gái đã hiểu mẹ cô tha thiết một cách tuyệt vọng với cha Kikuji như thế nào. Thực tế phũ phàng của những ngày tao loạn đã khiến cô quên đi cái quá khứ thuộc về cha ruột mình để chỉ nhìn thấy cái thực tại vây quanh người mẹ góa bụa.
“Cậu có để ý cái nhẫn Fumiko đeo nơi tay không?”
“Không”.
“Cha cậu đã cho nó cái nhẫn đó. Ngay cả khi cha cậu sống với tôi, ông ấy vẫn thường về nhà mỗi khi có báo động oanh tạc. Thường Fumiko hay theo tiễn cha cậu về mặc dù không ai trong chúng tôi đưa đề nghị đó ra. Nó bảo nếu để cha cậu về một mình nhỡ chẳng may có cái gì xảy ra thì sao. Một đêm, sau khi đưa cha cậu về nó không trở lại nhà như mọi lần. Tôi hy vọng là nó sẽ ngủ đêm lại nhà cậu, nhưng tôi cũng sợ là cả hai người đền bị trúng bom. Thế rồi buổi sáng hôm sau nó về nhà cho biết nó tiễn cha cậu về đến cổng rồi trải qua một đêm trong hầm trú ẩn. Đế tỏ ý cảm ơn con bé, cha cậu đã cho nó chiếc nhẫn đó trong kỳ viếng thăm kế đó. Tôi chắc là nó bối rối nếu để cậu nhìn thấy chiếc nhẫn đó”.
Kikuji cảm thấy khó chịu vô cùng. Thật kỳ cục khi bà Ota có vẽ như mong mỏi mối thiện cảm mà chàng sẽ dành cho bà như một điều tự nhiên phải có. Tuy vậy, chàng vẫn không tỏ một thái độ coi thường hay bực dọc. Ở người thiếu phụ đứng tuổi toát ra một vẻ nồng nàn làm chàng như bị đẩy ra khỏi sự cẩn trọng cố hữu.
Khi Fumiko thực hiện một cách tuyệt vọng, những gì nàng có thể làm để giúp cha chàng, có phải nàng đã từng theo dõi mẹ nàng mà vẫn chưa làm thế nào hiểu được bà ?
Kikuji có cảm tưởng là khi bà Ota nói về cô con gái bà cũng chính là lúc bà đang nói về mối tình của bà đối với cha chàng. Dường như bà có vẻ biện hộ điều gì với tất cả niềm đam mê bà đã có, và cuối cùng, cuộc biện hộ cũng dường như không phân biệt sự khác nhau giữa cha chàng và chàng. Có một mối nhớ nhung sâu đậm và nồng nàn trong giọng nói của bà Ota, như thể bà đang nói chuyện với chính cha Kikuji vậy.
Niềm oán hận mà mẹ con Kikuji dành cho bà Ota tuy đã phai nhạt đi ít nhiều, nhưng chưa hoàn toàn mất hẳn. Chàng cũng sợ là khi chàng tỏ ra hết sức thận trọng chàng vẫn có thể tìm thấy ngay trong chính cha chàng người cha đã từng được bà Ota yêu thương. Chàng không ngăn nổi sự tưởng tượng của chàng đi quá xa, rằng chính chàng đã quen thuộc, từ lâu rồi, với thân thế của người đàn bà đang đứng trước mặt. Chàng hỏi:
“Bà thường đến nhà cô Kurimoto? Trước kia chắc bà cũng quen biết khá nhiều với cô ta chứ?’’
Bà Ota cúi đầu, đáp:
“Sau khi cha cậu chết, tôi có nhận được một lá thư của cô ta. Lúc đó tôi nhớ cha cậu kinh khủng và tôi cảm thấy cô đơn vô cùng”.
“Thế cô Fumiko có đến thăm cô Kurimoto cùng với bà không?”
“Fumiko à? Tôi đem nó đi chỉ để cho có bạn thôi”.
Hai người băng qua những con đường mòn, đi ngang qua nhà ga Kamakura ở phía Bắc, và lúc này họ đang tiến lên ngọn đồi đối diện với đền Engakuji.
Chú thích:
(1) Một loại đồ sứ đời Seto, thế kỷ 16.
(2) Sew Rikyu (1521—1591), vị tổ sư của trà đạo.
Nguyên tác: SEMBAZURU
(Giải thưởng Hàn lâm viện Nghệ thuật Nhật-bản 1954)
Bản Việt-văn này dựa trên
THOUSAND CRANES
Bản Anh văn của Nhà Xuất-bản ALPRED A. KNOPF, INC. nhà xuất bản trình bày
Dịch giả: Trùng Dương
Năm 1969
Tác giả: Yasunari Kawabata
(SEMBAZURV) truyện
Bân Việt-văn TRỪNG DƯƠNG
TRÌNH BÀY
IN XONG NGÀY 28 THÁNG 5 NĂM 1969 TẠI NHÀ IN TRÌNH BÀY, 291 LÝ THÁI TỔ, SAIGON -GIẤY PHÉP XUẤT BẢN SỐ 1861/BTT/NHK/PHNT NGÀY 5 THÁNG 5 NĂM 1969.
Nguyên tác: SEMBAZURU
(Giải thưởng Hàn lâm viện Nghệ thuật Nhật-bản 1954)
IN XONG NGÀY 28 THÁNG 5 NĂM 1969
Ngàn Cánh Hạc
- 1 -
NGAY CẢ KHI CHÀNG TỚI ĐƯỜNG Karaakura và đền Engakuji, Kikuji không biết là có nên hay không nên đến dự buổi trà đạo. Dầu sao cũng đã trể giờ hẹn rồi.
Mỗi lần Kurimoto Chikako tổ chức trà đạo tại túp lều dùng cho các buổi trà đạo ở phía trong ngôi đền Engakuji, chàng đều nhận được lời mời. Dù vậy, chưa một lần nào chàng đến dự kể từ ngày cha chàng mất, Đối với chàng, những lần được mời như vậy chỉ có ý nghĩa của một sự tưởng nhớ đến cha chàng mà người ta dành cho chàng vậy thôi.
Lần này, trong giấy mời gửi cho chàng còn có thêm một đoạn tái bút như sau: người nữ chủ nhân muốn chàng xem mặt một thiếu nữ vốn là học trò về nghệ thuật trà đạo của cô ta.
Khi đọc những giòng tái bút đó, Kikuji nghĩ đến cái bớt của Chikako.
Có lẽ dạo ấy chàng mới độ tám, hay chín tuổi, thì phải? Một lần cha chàng mang chàng theo đến thăm Chikako, và họ gặp cô ta trong phòng điểm tâm. Chiếc kimono của cô ta bỏ ngỏ. Cô ta đang ngồi cắt những sợi lông mọc trên cái bớt nơi ngực bằng một chiếc kéo nhỏ. Cái bớt che tới nửa ngực bên trái xuống tuốt đến chỗ trũng giữa hai vú lớn bằng một bàn tay. Mớ lông mọc trên cái bớt màu tím than dường như khá rậm, và cô ta đang cắt bớt đi.
“Anh có dẫn theo cả thằng nhỏ đấy à?”
Với vẻ kinh ngạc, cô ta túm vội hai vạt áo kimono phía trên cổ khép lại. Rồi, có lẽ vì sự vội vã chỉ làm cho cô ta trở nên hở hang hơn, cô ta quay ngoắt đi và cẩn thận buộc lại giải lưng của chiếc kimono.
Sự ngạc nhiên đến với Kikuji nhiều hơn là đối với cha Kikuji. Bởi lẽ người tớ gái đã đón cha con chàng ở cửa, thì Chikako cũng phải biết là có cha Kikuji tới thăm chứ.
Cha Kikuji không vào phòng ăn điểm tâm. Thay vì vậy, ông ngồi đợi ở phòng bên nơi Chikako thường dạy học trò vẽ nghệ thuật trà đạo.
“Tôi có thể dùng trà được không?”, cha Kikuji hỏi với vẻ lơ đãng. Ông ngước nhìn giỏ hoa treo nơi góc nhà.
“Được chứ ạ” Tuy nói thế, nhưng Chikako vẫn không nhúc nhích.
Trên mảnh báo trải dưới gối cô ta, Kikuji nhận thấy những sợi lông trông giống những sợi râu.
Dù lúc bấy giờ là ban ngày, lũ chuột vẫn chạy loạn xạ trên trần nhà bị lõm hẳn xuống. Sát ngay hàng hiên là một cây anh-đào nở đầy hoa.
Cuối cùng, cô ta bước đến bên lò nấu trà, lúc ấy trông Chikako có vẻ bận rộn.
Khoảng mười ngày sau, Kikuji nghe thấy mẹ chàng nói với cha chàng, như thể đó là một sự bí mật ghê gớm đến độ chàng không nên biết đến làm gì, đó là việc Chikako không lấy chồng chỉ vì cái bớt của cô ta. Trong đôi mắt của mẹ có vẻ thương cảm lắm.
“Thế à?” Cha Kikuji gật gù với vẻ ngạc nhiên rõ ràng. “Nhưng mà thế thì đã có sao, nếu chồng của cô ta nhìn thấy cái bớt đó? Nhất là nếu hẳn biết trước là cô ta có cái bớt như thế trước khi hắn cưói cô ta?
“Đó cũng là điều tôi nói với cô ta. Nhưng mà đàn bà là đàn bà. Tôi không tin là tôi lại có thể nói với một người đàn ông là tôi có một cái bớt to tướng ngay ở vú”
“Nhưng mà cô ấy đâu còn trẻ gì nữa”.
“Không vì vậy mà dễ dàng đâu, mình. Khi một người đàn ông có một cái bớt như vậy, hắn vẫn có thể lấy vợ và chỉ việc cười to khi bị khám phá ra là mình có một cái bớt ở vú”.
“Thế bà nó có trông thấy cái bớt của cô ta bao giờ không?”
“Cái nhà ông này! Lẽ cố nhiên là tôi chưa được trông thấy cái bớt đó”.
“Như vậy hai người chỉ mới nói chuyện về vụ đó thôi?”
“Cô ta đến đây dạy tôi môn trà đạo, và chúng tôi nói về rất nhiều thứ chuyện. Tôi chắc là cô ấy đã cảm thấy như là đang thú tội vậy”.
Cha Kikuji lặng thinh.
“Giả thử bây giờ cô ấy lấy chồng. Liệu người đàn ông sẽ nghĩ gì?”
“Có thể hắn sẽ cảm thấy ghẽ tởm. Nhưng hắn cũng có thể tìm thấy ở đó một cái gì lôi cuốn chứ, chẳng hạn coi đó là một bí mật. Mỗi khuyết điểm đều có những cái tốt của nó. Tóm lại, đây không hẳn là một điều đáng để bận tâm”.
“Tôi có bảo với cô ta là điều đó không có gì đáng ngại hết. Nhưng cô ta bảo tiếc thay cái bớt lại nằm ngay ở vú”.
“Thế à?”
“Vấn đề nan giải nhất là nếu cô ta có một đứa con. Đối với người chồng thì có thể không hề gì, nhưng còn đứa nhỏ”
“Bộ cái bớt sẽ ngăn sữa không xuống được sao?”
“Không phải chuyện đó. Không phải đâu, sự phiền phức là khi đứa nhỏ bú mẹ nó sẽ nhìn vào cái bớt ấy. Tôi không nghĩ đến vấn đề đó, nhưng đổi với một người hiện đang có một cái bớt như vậy, tự nhiên họ phải nghĩ đến những chuyện đó. Ngay từ khi được sinh ra, nó bú sữa ở chỗ đó; rồi ngay từ khi nó biết nhìn, nó đã nhìn thấy cái bớt xấu xí nơi vú mẹ nó. Cái ấn tượng đầu tiên của nó về cuộc sống, cái ấn tượng đầu tiên về mẹ nó, có thể là cái bớt xấu xí kia, và từ đó, có thể cái ấn tượng này sẽ ám ảnh đứa bé suốt đời”.
“Thật à? Nhưng đó không phải là những âu lo do tưởng tượng mà ra hay sao chứ?”
“Tôi nghĩ là người ta có thể nuôi đứa bé bằng sữa bò, hoặc giả mướn cho nó một chị vú”.
“Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là liệu có sữa cho con bú hay không, chứ không phải là việc có cái bớt ấy hay không”.
“Tôi sợ là không; chỉ như vậy thôi đâu. Khi tôi nghe cô ấy tâm sự như thế, tôi đã khóc. Như thế đó. Tôi khó có thể để cho thằng Kikuji bú sữa ở cái vú có cái bớt như vậy”.
“Thật à?”
Khi chứng kiến sự thật trên, một mối căm phẫn xâm chiếm Kikuji, chàng cảm thấy giận cha chàng, vì đã tỏ ra thản nhiên coi như không có chàng ở đó, dù chính Kikuji cũng đã nhìn thấy tận mắt cái bớt của người đàn bà.
Bây giờ, dù vậy, gần hai mươi năm qua rồi, mỗi lần nghĩ đến sự bối rối của cha, chàng vẫn không khỏi mỉm cười.
Dạo chàng lên mười hay khoảng tuổi đó, chàng thường nghĩ đến những câu nói của mẹ và bỗng cảm thấy khó chịu thế nào với ý nghĩ nếu một đứa em trai hay em gái cùng cha khác mẹ với chàng bú sữa nơi chiếc vú có cái bớt to tướng kia.
Đó không phải là một mối sợ vì có một đứa em trai hay gái được sinh ở ngoài gia đình, và là một kẻ lạ đối với chàng. Đó thực ra là mối sợ đối với người em trai hay em gái đó thì đúng hơn. Kikuji bị ám ảnh bởi ý nghĩ là một đứa trẻ được nuôi bằng sữa từ bầu vú có cái bớt đầy những lông lá như thế kia thì chỉ có thể trở nên một quái vật.
Chikako có vẻ không có con cái gì ráo. Người ta có thể, nếu người ta muốn, nghi ngờ rằng chính cha chàng không muốn có con với cô ta. Sự liên kết giữa cái bớt và đứa con đã làm mẹ chàng buồn, có thể vì lẽ đó cha chàng đã đi đến chỗ thuyết phục Chikako khiến cho cô không có cái ý muốn có một đứa con với cha chàng. Dù thế nào đi chăng nữa thì Chikako đã không hề sản xuất ra một mống nào, ngay cà khi cha chàng còn sống hay sau khi ông đã nằm xuống.
Có lẽ Chikako đã tâm sự với mẹ chàng như thế ngay sau khi Kikuji trông thấy cái bớt của cô ta vì cô ta sợ rằng rồi thế nào chính Kikuji cũng sẽ nói về cái bớt đó.
Chikako không lấy chồng. Phải chăng cái bớt đó đã ám ảnh cả cuộc đời cô khiến cho cô bị lệ thuộc vào nó?
Kikuji không bao giờ quên được cái bớt đó. Đôi khi chàng tưởng như chính cuộc sống của chàng cũng bị vướng mắc trong cái ấn tượng về nó.
Khi chàng nhận được tấm giấy mời của Chikako nói là sở dĩ cô ta tổ chức buổi trà đạo là cốt để có lý do giới thiệu chàng với một thiếu nữ, cái bớt lại hiện ra trước mắt chàng ; và vì cuộc giới thiệu do Chikako dàn cảnh, chàng tự hỏi liệu thiếu nữ kia có một làn da hoàn toàn, không một vết tàn nhang nào hết không.
Liệu cha chàng đã có khi nào dùng ngón tay của ông để siết mạnh cái bớt? Liệu ông có khi nào cắn vào đó? Đó là những ý nghĩ tưởng tượng của Kikuji.
Ngay cả bây giờ, khi chàng băng qua sân đền và nghe tiếng chim kêu chiêm chiếp, những ý nghĩ do tưởng tượng đó lại đến với chàng”
Khoảng hai hay ba năm sau cái chết của cha chàng, Chikako đã có cái tư cách của giống đực phần nào. Bây giờ cô ta là một thứ người hoàn toàn không có cảm giác gì về tình dục cả.
Tại buổi trà đạo hôm nay, có thể cô ta sẽ rất bận rộn. Có lẽ cái vú với cái bớt đã nhạt phai trong trí cô. Kikuji nở một nụ cười nhẹ nhõm và liền sau đó có hai thiếu nữ bước vội vã vượt lên trên chàng.
Chàng dừng lại để nhường cho họ qua.
“Các cô có biết cái lều mà cô Kurimoto tổ chức trà đạo hôm nay, phải đi về phía này không ạ?”, chàng lên tiếng hỏi.
“Dạ, thưa phải !”, cả hai thiếu nữ cùng trả lời một lúc.
Kikuji biết rõ hướng nào phải đi rồi, và chàng có thể đoán qua cung cách ăn mặc của các cô, là họ cũng trên đường đi dự buổi trà đạo như chàng. Chàng hỏi thăm họ chẳng qua là để tự xác định với chính mình là chàng đang đến chỗ tổ chức trà đạo đấy thôi”
Một trong hai thiếu nữ khá đẹp. Nàng mang theo một gói đồ trong chiếc khăn mầu hồng có điểm ngàn cánh hạc trắng.
- 2 -
Khi Kikuji đến nơi, hai thiếu nữ đang thay tất mới để đi trong nhà.
Chàng nhìn vào trong nhà. Phòng chính khá rộng, khoảng độ tám thước vuông.
Dù vậy, khách đến quỳ xung quanh phòng khá đông. Dường như chỉ toàn khách đàn bà, những người đàn bà mặc kimono mầu sáng.
Chikako nhận thấy chàng ngay lậy tức. Như thể ngạc nhiên vì sự có mặt của chàng, cô ta đứng dậy tiếp chàng.
“Vào đây, mời cậu vào đây. Thật là quý hóa quá! Xin mời cậu vào, cậu cứ vào thẳng đi được mà”. Cô ta chỉ vào chiếc cửa xếp ở cuối phòng đối diện với hàng hiên chỗ Kikuji đứng.
Kikuji thẹn đỏ cả mặt. Chàng cảm thấy tất cả mọi con mắt đều dồn vào chàng.
“Toàn phụ nữ à?”
“Trước khi cậu đến cũng có một ông ghé qua, nhưng ông ấy đi rồi. Cậu là nhân vật sáng chói ở đây đấy”.
“Không hẳn sáng đâu”.
“Ồ, hẳn là thế, cậu có đủ mọi thứ hạn chế nơi đây. Một cái bình hoa tím!’’.
Kikuji xua tay tỏ ý muốn ngồi ở một chỗ ít bị để ý.
Thiếu nữ thu vén mấy chiếc vớ rải rác vào trong chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc, Nàng đứng dậy nhường chỗ cho chàng đi qua.
Phòng đợi chứa đầy những hộp kẹo, đồ sứ uống trà do Chikako mang lại, và những gói đồ của khách. Tại một góc nhà, người tớ gái đang lau chùi một món đồ gì.
Chikako bước vào.
“Sao, cậu nghĩ sao về cô gái ? Xinh đấy chứ, phải không?
“Cái cô với chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc đấy à?”
“Cái khăn nào? Làm sao tôi biết được cái khăn nào? Cái cô tôi muốn nói hồi nãy đứng đây ấy mà, cái nhà cô đẹp đẹp đó. Cô ta là con gái nhà Inamura”.
Kikuji gật đầu vẻ mơ hồ.
“Khăn tay. Cậu để ý cái gì đâu không. Người ta không nên quá thận trọng. Tôi cứ ngỡ là hai người đi với nhau. Tôi đã vội mừng”.
“Cô đang nói cái gì vậy?”
“Cậu gặp cô ta trên đường tới đây. Đó là một điềm báo lành cho mối liên hệ giữa hai người. Cha cậu cũng quen biết với ông Inamura.’’
“Thật à?”
“Gia đình đó có một tiệm bán tơ lụa ở Yokohama. Cô ta hoàn toàn không biết tí gì về cái gọi là tân thời. Cậu có thể ngắm cô ta kỹ hơn lát nữa”.
Giọng nói của Chikako không phải là nhỏ, Kikuji phập phòng e ngại tiếng nói của cô ta có thể bị nghe thấy xuyên qua khung cửa căng giấy ngăn với phòng họp bên kia, Đột nhiên, cô ta ghé sát lại mặt chàng”
“Tuy nhiên có một vấn đề hơi phức tạp.” Cô ta hạ thấp giọng xuống. “Bà Ota có mặt ở đây, với cả cô con gái của bà ấy nữa.”Cô ta quan sát phản ứng của Kikuji.”Tôi không hề mời bà ta. Nhưng từ lâu đã có cái lệ là ai cũng có thể tham dự vào các buổi trà đạo nếu họ là chỗ quen biết. Hôm nọ còn có cả mấy người Mỹ tới dự nữa. Tôi rất tiếc, song biết làm sao khi bà ấy muốn tham dự. Cố nhiên bà ta không biết gì về chuyện cậu và cô gái nhà Inamura hết”.
“Về chuyện tôi và cò gái nhà Inamura? Nhưng mà tôi...” Kikuji định nói là chàng không đến đây để sửa soạn cho một buổi xem mắt người vợ tương lai. Bắp thịt cổ chàng trở nên cứng lại.
“Nhưng bà Ota chính là người sẽ phải cảm thấy khó chịu. Cậu có thể coi như không có gì đã xẩy ra hết”.
Lối gạt bỏ vấn đề của Chikako làm chàng khó chịu”
Sự thân thiết giữa Chikako và cha chàng rõ ràng là đã xẩy ra trong một thời gian khá ngắn ngủi. Trong thời gian cuối cùng của đời cha chàng, dù sao, Chikako đã tỏ ra rất hữu ích cho gia đình chàng. Cô ta thường đến đằng nhà để giúp việc trong bếp mỗi khi có tổ chức trà đạo và ngay cả khi có khách thường đến chơi nhà ở lại dùng cơm.
Ý tưởng là mẹ chàng có thể ghen tương với một cô Chikako không cảm giác tình dục dường như khôi hài, chỉ còn đáng để nở một nụ cười khẩy. Hẳn là mẹ chàng biết việc cha chàng đã nhìn thấy cái bớt của Chikako, và trận bão đã qua; chính Chikako, như thể cả cô ta cũng đã quên hết mọi sự, trở nên bạn thân của mẹ chàng.
Có một thời kỳ Kikuji cũng đối xử với cô ta bằng thái độ hơi coi thường. Vì chàng trút cơn giận trẻ con của mình lên cô ta, nên tính nết bất thường khó chịu của những ngày thơ ấu dường như nhạt phai
Có lẽ đó là một cuộc sống thích hợp với Chikako: biến mất trong tình trạng không cảm giác tình dục và trở nên một thứ bất động thuận tiện.
Đối với gia đình Kikuji, cô ta đã thành công một cách khiêm tốn với tư cách là một người dạy về nghệ thuật trà đạo.
Chính Kikuji cũng cảm thấy có đôi chút cảm tình với cô ta khi cha chàng mất, chàng có cảm tưởng cô ta đã quên đi người đàn bà
trong cô sau một thời gian ngắn ngủi làm nhân tình của cha chàng.
Ngoài việc coi cô ta như một người bạn, mẹ Kikuji còn liên lạc với cô ta cốt để nhờ dò xét giùm bà về vấn đề bà Ota nữa.
Sau cái chết của ông Ota, một người bạn cùng chia sẻ với mình trong các buổi trà đạo, cha Kikuji đã lãnh trách nhiệm coi sóc bộ sưu tầm đồ sứ uống trà của ông Ota, và ông bị lôi cuốn đến gần người góa phụ vợ bạn vì thế.
Chikako vội vã báo tin cho mẹ chàng hay.
Lẽ cố nhiên Chikako trở thành đồng minh của mẹ chàng quả là một thứ đồng minh quá tận tâm. Cô ta theo dõi cha chàng, cô ta cũng thường tới lui đe dọa bà Ota. Dường như, tất cả sự ghen tương của chính cô ta có dịp bùng nổ.
Người mẹ trầm lặng, bình tĩnh của Kikuji lui lại phía sau sự can thiệp dữ dội trên, lo lắng nhiều hơn về việc người ta có thể nghĩ gì về chuyện cha chàng ngoại tình.
Ngay cả trước mặt Kikuji, Chikako không ngần ngại hạ nhục bà Ota, và khi mẹ chàng tỏ dấu không bằng lòng, Chikako dám nói ngay là không có gì trở ngại nếu Kikuji nghe được những điều đó.
“Lần trước cũng vậy, khi tôi đến nhà con mụ để bảo cho con mụ ấy biết, cũng thường có một đứa nhỏ có mặt nghe thấu mọi sự hết. Tôi hỏi chị chứ không phải chính tôi đã nghe thấy tiếng khịt mũi ở phòng bên cạnh đó sao?”
“Một đứa con gái phải không?” Mẹ Kikuji cau mày.
“Phải. Mười một tuổi, bà Ota nói vậy thì phải. Quả thật là có cái gì không ổn với mụ đàn bà đó. Tôi nghĩ là mụ ta phải la con nhỏ về cái tội nghe lén chuyện người lớn, và việc mà mụ ta làm là gì, chị biết không? Mụ ta đứng lên sang bồng nó qua bên này, ôm nó trong lòng, ngay trước mặt tôi vậy đó. Tôi nghĩ là mụ ta cần một diễn viên để giúp đỡ mụ trong khi mụ khóc nức nở“.
“Nhưng mà chị có nghĩ như vậy kể cũng hơi buồn cho đứa nhỏ không?”
“Chính vì vậy mà chúng ta phải dùng đứa nhỏ để giữ mụ ta lại. Con bé biết đủ mọi chuyện hết. Dầu sao tôi cũng phải nhận đó là một con bé dễ thương. Khuôn mặt nó tròn xoe’’ Chikako nhìn Kikuji. “Hay là chúng ta thử nhờ bé Kikuji nói với cha nó”.
“Đừng rải chất độc ra xa quá, tôi yêu cầu chị đó,” Ngay cả mẹ Kikuji cũng phải phản đối.
“Chị để chất độc ngắm vào người chị, đó là tất cả cái sự rắc rối đó. Hãy tập trung chị lại, nhổ cái chất độc ấy ra đi. Coi xem chị gầy biết chừng nào, còn mụ ta thì một ngày một phồng ra, một đẫy lên ấy thôi. Quả thật có cái gì đó không ổn với mụ ta, mụ ấy nghĩ nếu mụ ấy khóc lóc, mọi người sẽ hiểu mụ ấy chắc. Và ngay tại căn phòng mà mụ ấy tiếp anh Mitani, mụ ấy cũng trưng cả bức hình của chồng mụ ấy nữa. Tôi lấy làm ngạc nhiên tại sao anh Mitani không bảo cho mụ ấy biết về vụ đó”.
Và rồi sau cái chết của cha Kikuji, chính bà Ota kia đến túp lều Chikako tổ chức trà đạo, lại còn mang theo cả đứa con gái nữa.
Kikuji cảm thấy ớn lạnh.
Chikako nói là cô ta không mời bà Ota hôm nay. Dầu vậy, đó là một điểm đáng ngạc nhiên: hai người đàn bà vẫn thường gặp nhau sau cái chết của cha chàng. Có lẽ ngay cả cô con gái cũng học trà ở Chikako thì phải.
“Nếu cậu cảm thấy không thích, tôi có thể yêu cầu bà ấy rút lui”. Chikako nhìn sâu vào mắt chàng.
“Đối với tôi không can gì. Cố nhiên, nếu bà ấy muốn đi ..’’
“Nếu bà ta là một người biết nghĩ đến những điều phải, bà ta đã không đem đến cho cha mẹ cậu sự ấắt bình”.
“Cô con gái cũng cùng đi với bà ta à?” Kikuji chưa bao giờ trông thấy người con gái.
Kể ra cũng có vẻ không thích hợp thế nào trong việc gặp cô gái với chiếc khăn có in hình ngàn cánh hạc ngay trước mặt bà Ota. Và chàng lại càng ngại ngùng hơn với ý nghĩ gặp mặt người con gái hôm nay.
Nhưng giọng nói của Chikako đã vang lên bên tai chàng. “Bà ta hẳn biết là mình có đến đây. Mình không thể bỏ đi được nữa”. Chàng đứng dậy.
Chàng vào phòng bằng lối cửa ở góc phòng, và đến ngồi tuốt tận cuối phòng.
Chikako theo sát sau chàng. “Đây là cậu Mitani. Con trai của ông Mitani”. Giọng nói của cô ta gần như có vẻ trịnh trọng.
Kikuji cúi đầu chào mọi người, và khi chàng ngẩng đầu lên chàng nhìn thấy cô con gái một cách rõ ràng. Có một cái gì đó gần như sự chuếnh choáng, thoạt đầu chàng không tài nào phân biệt được các bà các cô ngồi trong phòng với những bộ kimono mầu sáng rõ. Bây giờ chàng nhận ra bà Ota ngồi đối diện ngay trước mặt chàng.
“Cậu Kikuji”' Đó là giọng nói của bà Ota. Mọi người trong phòng đều nghe rõ tiếng nói đầy sự cảm mến chân thực của người đàn bà. “Lâu quá rồi tôi không viết thư vào trong ấy để thăm hỏi cậu gì hết. Từ sau lần cuối cùng gặp cậu cho đến nay cũng đã khá lâu rồi đấy.” Bà ta hích vào tay áo cô con gái, giục nàng cúi chào Kikuji. Người thiếu nữ thẹn đỏ mặt, cúi nhìn xuống sàn nhà.
Đối với Kikuji, thái độ đó cỏ vẻ lố bịch. Chàng không thể nào dò ra được một chút gì gọi là thù hận trong cung cách của bà Ota. Bà ta có vẻ tha thiết và dịu dàng, bà đã để lộ niềm vui khôn xiết đối với cuộc gặp gỡ bất thường này, Người ta có thể kết luận là bà ta đã không có vẻ gì dè dặt hay e ngại trong buổi họp mặt hôm nay.
Người con gái ngồi cứng đơ, đầu cúi xuống.
Cuối cùng chợt nhận ra sự lạc lõng vây quanh mình, bà Ota cũng đỏ mặt lên vì thẹn. Tuy nhiên, bà ta vẫn nhìn Kikuji, như thể bà ta muốn chạy bổ đến bên chàng, hoặc như thể bà ta đang có điều gì cần nói với chàng lắm. “Cậu đang học nghệ thuật trà đạo, phải không ạ?
‘‘Tôi chả biết tí gì hết về cái đó”.
“Thật vậy sao? Nhưng trong huyết quản của cậu đã mang sẵn cái nghệ thuật ấy.”
Sự xúc động dường như vượt sức chịu đựng của người đàn bà.
Từ sau đám tang cha chàng, Kikuji chưa hề gặp lại bà ta.
Bà ta trông dường như không thay đổi là bao từ bốn năm nay.
Chiếc cổ trắng khá dài vẫn như thế, và đôi vai đầy đặn rất cân đối với chiếc cổ thanh tú — kể ra đó là một dáng vóc khá trẻ so với số tuổi của người đàn bà. Chiếc miệng và chiếc mũi như rất phù hợp với cặp mắt. Nếu để ý hơn một chút, người ta sẽ nhận thấy chiếc mũi nhỏ của bà ta rất đều đặn, gọn ghẽ. Khi bà ta nói, môi dưới hay trề ra một chút như người đang bĩu môi.
Người con gái được thừa hưởng chiếc cổ dài và đôi vai đầy của mẹ. Miệng nàng rộng hơn, tuy nhiên, môi nàng luôn mím chặt lại. Có một vẻ gì gần như khôi hài xung quanh chiếc miệng nhỏ nhắn của bà mẹ bên cạnh chiếc miệng của người con.
Một vẻ u buồn thể hiện trong đôi mắt của thiếu nữ, vẻ u buồn nặng nề hơn là vẻ u buồn trong đôi mắt người mẹ.
Chikako chọc than trong lò. “Cô Inamura, cô vui lòng pha trà cho cậu Mitani. Hình như cô chưa hề thực tập bao giờ”.
Cô gái với ngàn cánh hạc đứng lên.
Kikuji để ý thấy nàng ngồi bên cạnh bà Ota.
Tuy vậy chàng đã tránh nhìn nàng khi chàng nhìn về phía hai mẹ con bà Ota.
Cố nhiên khi Chikako mời cô gái đứng lên pha trà là cốt ý để chàng quan sát nàng cho kỹ.
Khi nàng đến bên lò than, nàng quay sang hỏi Chikako:
“Em phải dùng cái chén nào bây giờ?”
“Để tôi coi. Dùng cái chén Oribe (1) được đó”, Chikako trả lời. ‘‘Cái chén đó trước kia là của cha cậu Mitani. Ông rất thích cái chén đó, và chính ông ấy cho tôi đấy”.
Kikuji nhớ chiếc chén uống trà mà Chikako vừa đặt xuống trước mặt người thiếu nữ. Quả thực chiếc chén này ngày trước là của cha chàng, và chính bà Ota là người đã cho ông chiếc chén đó.
Bà Ota sẽ cảm thấy ra sao, khi nhìn thấy tại buổi trà đạo chiếc chén uống trà đã từng được chồng bà nâng niu rồi đã được chuyển từ tay cha Kikuji đến tay Chikako?
Kikuji chưng hửng trước sự thiếu tế nhị của Chikako.
Nhưng người ta có thể kết luận là bà Ota cũng đã chứng tỏ một chút khéo léo.
Trước mặt chàng, cô gái nhà Inamura bỗng trở nên đẹp lạ thường, nàng bỗng nổi bật lên trên những mẩu chuyện nhỏ nhen của những người đàn bà đứng tuổi đang vây quanh chàng kia.
- 3 –
Không tỏ vẻ quản ngại, nàng đi thông suốt buổi lễ với không một chút do dự, và cuối cùng chính tay nàng đặt chén trà xuống trước mặt Kikuji.
Sau khi uống trà xong, Kikuji nhìn vào chiếc chén. Đó là một cái chén Oribe mầu đen, lấm tấm điểm trắng ở một bên chén, với hình vẽ cành cây non mầu đen, hình cong cong.
‘‘Cậu hẳn nhớ cái chén này,” Chikako lên tiếng từ đầu phòng bên kia.
Kikuji trả lời thoái thác rồi đặt chiếc chén xuống.
“Hình vẽ trên đó gợi cho người xem cái cảm giác về núi non”, Chikako nói. “Một trong những chiếc chén tốt nhất để dùng vào dịp đầu xuân — cha cậu thường dùng nó luôn. Mang nó ra dùng hôm nay kể cũng hơi trái mùa một chút, nhưng tôi nghĩ là để cho cậu Kikuji..”.
“Cái việc cha tôi chỉ làm chủ chiếc chén trong một thời gian ngắn ngủi thì có gì là lạ đâu? Cái chén đó đã có tới bốn trăm tuổi, tóm lại lịch sử của nó là lịch sử của Momoyama và của chính Rikyu (2). Những vị tổ sư của môn trà đạo đã coi sóc giữ gìn chiếc chén đó và truyền lại qua các thế kỷ. Cha tôi chỉ giữ một vai trò nhỏ bé trong đó thôi.” Như vậy, Kikuji cố gắng quên đi cái liên hệ mà chiếc chén gợi lên.
Chiếc chén đã được truyền đi từ ông Ota sang người vợ, từ người vợ nó được giao cho cha Kikuji, rồi từ cha Kikuji chiếc chén cuối cùng về tay Chikako ; hai người đàn ông, Ota và cha Kikuji đã chết, và đây còn lại hai người đàn bà. Có một cái gì đó hơi dị thường xung quanh sự có mặt của chiếc chén uống trà.
Bây giờ đây, người góa phụ của Ota và con gái của ông ta, Chikako và cô gái nhà Inamura, và cả những thiếu nữ khác đều nâng chén trà lên và kề môi uống.
“Tôi có thể dùng trà trong chiếc chén Oribe được không?” Bà Ota đột nhiên hỏi; “Lần trước cô cho tôi dùng cái chén khác”.
Kikuji giật nẩy mình. Liệu người đàn bà có điên không, hay vì quá trơ trẽn, không biết xấu hổ là gì?
Chàng bỗng cảm thấy thương hại người con gái đang ngồi lặng thinh đầu cúi gầm xuống.
Cô gái nhà Inamura đến bên bà Ota dâng trà cho bà. Mọi người đều nhìn nàng chăm chú. Có lẽ nàng vô tình không biết mảy may gì về lịch sử của chiếc chén Oribe mầu đen này. Nàng, cử động nhịp nhàng với những động tác có tính cách thực tập.
Đây là một buổi thực tập trà đạo giản dị, tuyệt đối không có một lời chỉ trích nào. Phong độ của nàng, từ vai xuống đến đầu gối, chứng tỏ sự nề nếp và chỉnh tề.
Bóng chùm lá non bên ngoài in hình lên tấm cửa có căng giấy. Một bóng lá non chiếu nhẹ trên bờ vai và cánh tay áo kimono mầu xám của nàng. Mái tóc nàng dườrng như sáng lung linh.
Ánh sáng tương đối hơi sáng quá đối với một ngôi lều dùng cho các buổi trà đạo, tuy nhiên cũng chính ánh sáng đó làm cho tuổi trẻ của thiểu nữ nổi bật hơn. Chiếc khăn kê trà mầu đỏ, gợi cho người ta cái cảm giác êm dịu nhiều hơn là tươi mát, như thể một bông hoa đỏ đang nở trên tay thiếu nữ.
Chàng tưởng như ngàn cánh hạc nhỏ và trắng tung bay quấn quít xung quanh người nàng.
Bà Ota nâng chiếc chén Oribe mầu đen trong lòng tay. “Mầu xanh của trà tương phản với mầu đen, như những khoảng mầu xanh xuất hiện vào dịp đầu xuân vậy.” Song ngay cả bà, bà cũng chẳng hề nhắc đến sự kiện chiếc chén đã có lần thuộc quyền sở hữu của chồng bà ta.
Sau đó là buổi xem xét cho có lệ những đồ dùng trong các cuộc trà đạo. Bọn con gái biết rất ít về những thức đó, nên phần lớn đều hài lòng với những câu giải thích của Chikako.
Chiếc bình đựng nước và đồ dùng để cân trà trước kia cũng thuộc về cha Kikuji. Song cả Kikuji lẫn Chikako cùng không đề cập đến sự kiện này.
Khi Kikuji ngồi nhìn bọn con gái lần lượt ra về, bà Ota đến bên chàng.
“Tôi sợ là tôi đã tỏ ra qua vụng về. Có lẽ tôi làm cậu phiền lòng, song khi tôi trông thấy cậu thì như thể những ngày xa xưa hiện về rõ rệt hơn bất cứ cái gì khác”.
“Ồ?”
“Cậu bây giờ trông chững chạc quá đi.” Bà ta nhìn chàng như thể bà có thể khóc được.
“Vâng, mẹ cậu. Tôi cũng định tới dự đám tang của bà, nhưng rồi không hiểu sao tôi không đi được”.
Kikuji cảm thấy khó chịu.
‘‘Cha cậu rồi đến mẹ cậu. Chắc cậu cảm thấy đơn độc lắm.’’
“Vâng, có lẽ thế.’’
“Cậu chưa định về bây giờ sao?”
“Thực ra..”.
“Có bao nhiều điều mình cần nói với nhau, một ngày nào đó tôi mong được gặp cậu”.
“Kikuji” - Chikako gọi vọng từ phòng bên cạnh.
Bà Ota đứng dậy với vẻ nuối tiếc. Cô con gái của bà đã ra ngoài và đang đứng đợi mẹ ở ngoài vườn.
Cả hai mẹ con ra về sau khi cúi đầu chào Kikuji. Trong đôi mắt người thiếu nữ có tia nhìn chống đối.
Chikako đang hợp cùng với người tớ gái và hai hoặc ba học viên mà cô ta thương nhất lau chùi lại phòng bên cạnh.
“Cái nhà bà Ota nói gì thế?”
“Chẳng có gì đặc biệt cả. Không có gì hết.’’
“Cậu phải thận trọng với bà ta mới được. Trông bề ngoài có vẻ nhu mì dịu dàng như vậy — bà ta khéo tự thu xếp để làm ra vẻ chẳng bao giờ có thể làm hại một ai. Nhưng cậu không bao giờ có thể đoán được mụ ấy đang nghĩ gì trong đầu đâu”.
“Tôi đoán hình như bà ấy đến dự trà đạo do cô tổ chức luôn thì phải?” Kikuji hỏi với một đôi chút mỉa mai. “Bà ta bắt đầu lại từ hồi nào vậy?”
Để tránh độc dược của Chikako, chàng đứng lên đi ra ngoài vườn.
Chikako đi theo chàng. “Cậu thấy cô gái thế nào? Đẹp đấy chứ, hả?”
“Rất đẹp. Nhưng có lẽ nàng sẽ đẹp hơn nếu tôi được gặp nàng mà không có các người dòm dỏ xung quanh, cô, bà Ota và cái bóng ma của cha tôi”.
“Tại sao những điều đó lại làm cậu bận tâm cho được? Bà Ota không dính líu gì đến cô gái nhà Inamura hết”.
“Đối với tôi dường như đó là một việc không đẹp đối với cô gái.”.
“Tại sao? Nếu vì sự có mặt của bà Ota làm cậu bực dọc, thì tôi xin lỗi, nhưng cậu nên nhớ là tôi không hề mời bà ta. Và cậu nên nghĩ đến cô Inamura một cách riêng biệt mới phải”,
“Tôi phải đi bây giờ”. Chàng ngừng lại. Nếu chàng tiếp tục bước song song với Chikako, chắc chắn cô ta khó mà buông tha cho chàng về.
Khi còn lại một mình, chàng nhận thấy cây đổ-quyên trên sườn núi đã đâm nụ. Chàng thở ra thật dài.
Chàng cảm thấy tự coi thường vì đã để Chikako dẫn giắt chàng hơi xa; tuy nhiên cái ấn tượng về cô gái trong chiếc khăn choàng có vẽ hình ngàn cánh hạc thật tươi mát và trong sạch.
Có lẽ chính vì nàng mà cuộc gặp gỡ giữa chàng và hai người đàn bà cũ của cha chàng đã không còn làm chàng bực dọc như chàng tưởng.
Hai người đàn bà vẫn còn đó để nói về cha chàng, và mẹ chàng đã nằm xuống. Chàng cảm thấy một cái gì gần như là sự giận dữ. Cái bớt xấu xí lại hiện đến trong trí chàng.
Một cơn gió chiều thoảng qua, mơn man những chiếc lá non. Kikuji bước chậm rãi, chiếc mũ cầm nơi tay.
Từ xa, chàng nhận ra dáng bà Ota trong bóng của chiếc cổng chính ngôi đền.
Chàng tìm đường tránh mặt. Chàng có thể dùng lối cổng khác để rời ngôi đền bằng cách rẽ sang tay phải hay tay trái. Nhưng chàng vẫn bước đều về phía cổng chính.
Bà Ota vừa trông thấy chàng liền bước lại. Đôi má bà ửng hồng.
“Tôi có ý đợi cậu. Tôi muốn gặp lại cậu, có nhẽ tôi có vẻ kỳ cục, nhưng tôi cần nói vài chuyện với cậu. Nếu chúng ta từ biệt tại nhà cô Kurimoto, tôi sợ là sẽ không có dịp gặp lại cậu nữa”.
“Thế còn con gái bà đâu rồi?”
“Fumiko đi trước với một cô bạn”.
“Chắc cô ấy biết bà đợi tôi?”
Bà Ota nhìn vào mắt Kikuji: “Phải”.
“Tôi sợ là cô ấy không tán thành lắm việc này đâu. Tôi thấy tội cho cô ta trong bữa trà đạo vừa qua. Rõ ràng là cô ấy không muốn gặp mặt tôi”. Câu nói vừa có vẻ cộc cằn vừa có vẻ thận trọng. Nhưng bà Ota trả lời thẳng thắn:
“Với Fumiko, gặp mặt cậu là một điều khổ tâm cho nó”.
“Bởi vì chính cha tôi đã làm cô ấy đau khổ”. Kikuji có ý nói chính bà Ota cũng đã từng làm cho chàng khổ tâm.
“Không phải vậy đâu. Cha cậu đối xử với con bé rất tử tế. Có dịp, tôi sẽ kể cậu nghe về chuyện này. Thoạt đầu, con bé không tỏ ra mấy thân thiện, mặc dù cha cậu đã cố gắng đối xử tốt với nó. Nhưng rồi con bé cũng thay đổi vào lúc chiến tranh sắp chấm dứt với những cuộc oanh tạc dữ dội. Tôi cũng không hiểu tại sao. Con bé đã làm hết mình những gì mà nó có thể làm để giúp cha cậu. Cố nhiên dạo đó nó còn nhỏ. Cái mà nó có thể làm là đi tìm mua gà, cá và những thức tương tự cho cha cậu. Nó khá cương nghị nên một khi nó quyết định làm cái gì nó không nghĩ đến sự hiểm nguy. Ngay cả khi xảy ra những vụ oanh tạc, nó dám đi cả về vùng quê để tìm mua gạo. Cha cậu đã tỏ ra rất ngạc nhiên về thái độ thay đổi đột ngột đó của con nhỏ. Tôi cũng rất xúc động đến độ tôi suýt cảm thấy lòng tự ái bị thương tổn. Đồng thời, tôi cũng thấy như mình đang bị quở mắng.’’
Kikuji thầm hỏi: Liệu mẹ chàng có cùng được hưởng sự tử tế mà cô gái họ Ota đã dành cho cha chàng. Những món tặng phẩm đáng giá mà cha chàng thỉnh thoảng đem về nhà, phải chăng đó chính là những món mà Fumiko đã mua được?
“Tôi cũng không hiểu tại sao Fumiko lại đổi thay làm vậy. Có thể là vì, giữa thời chiến, người ta không biết được hôm nay hay ngày mai sẽ chết bất ngờ. Tôi nghĩ là có lẽ con bé thấy tội nghiệp cho tôi, nên nó sốt sắng giúp đỡ cả cha cậu nữa”.
Trong cơn rối loạn, của cuộc bại trận, có lẽ cô gái đã hiểu mẹ cô tha thiết một cách tuyệt vọng với cha Kikuji như thế nào. Thực tế phũ phàng của những ngày tao loạn đã khiến cô quên đi cái quá khứ thuộc về cha ruột mình để chỉ nhìn thấy cái thực tại vây quanh người mẹ góa bụa.
“Cậu có để ý cái nhẫn Fumiko đeo nơi tay không?”
“Không”.
“Cha cậu đã cho nó cái nhẫn đó. Ngay cả khi cha cậu sống với tôi, ông ấy vẫn thường về nhà mỗi khi có báo động oanh tạc. Thường Fumiko hay theo tiễn cha cậu về mặc dù không ai trong chúng tôi đưa đề nghị đó ra. Nó bảo nếu để cha cậu về một mình nhỡ chẳng may có cái gì xảy ra thì sao. Một đêm, sau khi đưa cha cậu về nó không trở lại nhà như mọi lần. Tôi hy vọng là nó sẽ ngủ đêm lại nhà cậu, nhưng tôi cũng sợ là cả hai người đền bị trúng bom. Thế rồi buổi sáng hôm sau nó về nhà cho biết nó tiễn cha cậu về đến cổng rồi trải qua một đêm trong hầm trú ẩn. Đế tỏ ý cảm ơn con bé, cha cậu đã cho nó chiếc nhẫn đó trong kỳ viếng thăm kế đó. Tôi chắc là nó bối rối nếu để cậu nhìn thấy chiếc nhẫn đó”.
Kikuji cảm thấy khó chịu vô cùng. Thật kỳ cục khi bà Ota có vẽ như mong mỏi mối thiện cảm mà chàng sẽ dành cho bà như một điều tự nhiên phải có. Tuy vậy, chàng vẫn không tỏ một thái độ coi thường hay bực dọc. Ở người thiếu phụ đứng tuổi toát ra một vẻ nồng nàn làm chàng như bị đẩy ra khỏi sự cẩn trọng cố hữu.
Khi Fumiko thực hiện một cách tuyệt vọng, những gì nàng có thể làm để giúp cha chàng, có phải nàng đã từng theo dõi mẹ nàng mà vẫn chưa làm thế nào hiểu được bà ?
Kikuji có cảm tưởng là khi bà Ota nói về cô con gái bà cũng chính là lúc bà đang nói về mối tình của bà đối với cha chàng. Dường như bà có vẻ biện hộ điều gì với tất cả niềm đam mê bà đã có, và cuối cùng, cuộc biện hộ cũng dường như không phân biệt sự khác nhau giữa cha chàng và chàng. Có một mối nhớ nhung sâu đậm và nồng nàn trong giọng nói của bà Ota, như thể bà đang nói chuyện với chính cha Kikuji vậy.
Niềm oán hận mà mẹ con Kikuji dành cho bà Ota tuy đã phai nhạt đi ít nhiều, nhưng chưa hoàn toàn mất hẳn. Chàng cũng sợ là khi chàng tỏ ra hết sức thận trọng chàng vẫn có thể tìm thấy ngay trong chính cha chàng người cha đã từng được bà Ota yêu thương. Chàng không ngăn nổi sự tưởng tượng của chàng đi quá xa, rằng chính chàng đã quen thuộc, từ lâu rồi, với thân thế của người đàn bà đang đứng trước mặt. Chàng hỏi:
“Bà thường đến nhà cô Kurimoto? Trước kia chắc bà cũng quen biết khá nhiều với cô ta chứ?’’
Bà Ota cúi đầu, đáp:
“Sau khi cha cậu chết, tôi có nhận được một lá thư của cô ta. Lúc đó tôi nhớ cha cậu kinh khủng và tôi cảm thấy cô đơn vô cùng”.
“Thế cô Fumiko có đến thăm cô Kurimoto cùng với bà không?”
“Fumiko à? Tôi đem nó đi chỉ để cho có bạn thôi”.
Hai người băng qua những con đường mòn, đi ngang qua nhà ga Kamakura ở phía Bắc, và lúc này họ đang tiến lên ngọn đồi đối diện với đền Engakuji.
Chú thích:
(1) Một loại đồ sứ đời Seto, thế kỷ 16.
(2) Sew Rikyu (1521—1591), vị tổ sư của trà đạo.