Đường đi của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9
Trường Kỳ
Ông là người nhạc sĩ Việt Nam duy nhất mang cái tên có một con số đi kèm. Đối với ông, số 9 là một con số hên, và cuộc đời ông đã gặp nhiều may mắn kể từ khi bước vào con đường âm nhạc.
Nhạc phẩm đầu tay của ông mang một tựa đề ngắn gọn, chỉ độc có một chữ “Không,” ra đời năm 1970, trong một dịp rất tình cờ kéo theo những nhạc phẩm khác cũng rất thành công sau đó.
Nguyễn Ánh 9 nói: “Đàn piano suốt mấy chục năm không được nổi tiếng mà bây giờ lại nổi tiếng về sáng tác mới tức cười.”
Ca khúc “Không!” được Khánh Ly thu lần đầu trên đĩa nhựa “Tình Ca Quê Hương.” “Không” cũng trở thành một trong những nhạc phẩm gắn liền với cuộc đời ca hát của Elvis Phương, được anh trình bày thường xuyên trên sân khấu của vũ trường Queen Bee vào đầu thập niên 70.
Nhận thấy giọng ca Elvis Phương thích hợp với nét nhạc của mình, nên phần lớn những nhạc phẩm Nguyễn Ánh 9 sáng tác sau đó được nhắm vào chất giọng của Elvis Phương như “Ai Đưa Em Về,” “Chia Phôi,” nhất là “Lời Cuối Cho Em.”
“Không” ra đời sau một buổi trình diễn tại hội chợ Osaka bên Nhật. Khi cùng với Khánh Ly đứng chờ thang máy lên phòng khách sạn, thấy người bạn tên Nguyễn Đình Ánh của mình mang vẻ mặt buồn buồn, Khánh Ly lên tiếng hỏi: “Còn thương nó không bạn?”, ý muốn hỏi về một người bạn gái quen biết Nguyễn Ánh vào thời đó. Sẵn cây đàn guitar trên tay, Nguyễn Ánh gẩy ngay “accord” La thứ rồi cất tiếng hát: “Không! Không! Tôi không còn, tôi không còn yêu em nữa!...”
Khởi đầu chỉ có thế, rồi quên bẵng. Đến khi trở về Việt Nam được Khánh Ly đề nghị soạn nhạc phẩm này, ông mới chợt nhớ ra câu hát đùa chơi của mình khi trả lời câu hỏi của Khánh Ly. Câu hỏi mà anh hoàn toàn không có ý định sẽ soạn thành ca khúc, và cũng bởi vì trước đó Nguyễn Ánh chưa bao giờ nghĩ đến việc sáng tác.
Tuy nhiên trước đề nghị của Khánh Ly, ông đã hoàn tất nhạc phẩm đầu tiên của mình trong một thời gian ngắn. Sau khi “Không” được thành hình, ông suy nghĩ mãi mà không tìm ra được cho mình một cái tên nào, cuối cùng ông nghĩ ra cách đếm những chữ cái của tên Nguyễn Ánh gồm chín chữ. Ông quyết định dùng con số 9 đặt kèm với tên của mình. Tên Nguyễn Ánh 9 ra đời từ đó để được ký lần đầu tiên dưới nhạc phẩm “Không.”
Mấy năm sau, ca khúc này được chuyển sang tiếng Nhật. Con số 9 định mệnh đối với ông đúng là một con số hên, đánh dấu cho nhiều giai đoạn trong cuộc đời của mình, chẳng hạn như ông lập gia đình vào ngày 9. Nhiều lần ông mua vé số và đã trúng với những vé khi công lại đếu là 9 nút! Số visa mấy lần đi Pháp của ông khi cộng lại cũng là 9 nút. Gần đây nhất, visa vào Hoa Kỳ của ông cũng mang con số 9 may mắn khi những con số được cộng lại!
Nguyễn Ánh 9 tên thật là Nguyễn Đình Ánh, sinh tại Phan Rang năm 1939. Song thân ông người gốc Đà Nẵng. Gia đình ông sau đó dời ra Nha Trang cho đến khi ông được 11 tuổi, mới theo gia đình vào Sài Gòn và theo học tại trường Taberd đến năm 1954.
Cũng trong thời gian này ông gia nhập ban thiếu nhi Tuổi Xanh của cặp nghệ sĩ Kiều Hạnh và Phạm Đình Sỹ. Lý do khiến Nguyễn Ánh 9 gia nhập ban Tuổi Xanh đến từ vấn đề tự ái.
Nhận thấy Quốc Thắng nhỏ tuổi hơn mình mà lại có tài ca hát, do đó ông cho là mình cũng nên khai thác một khả năng văn nghệ nào đó. Nhờ có được chút ít căn bản về nhạc lý qua những giờ học nhạc ở trường Taberd nên Nguyễn Ánh 9 đã võ vẽ đàn được mandoline và trở thành một thành viên của ban Tuổi Xanh. Nhưng thân phụ ông không muốn con mình theo đường ca nhạc nên đã gửi ông lên Đà Lạt, ở nội trú trường Yersin cho đến năm 58.
Sau khi ông lấy được mảnh bằng Tú Tài 2 chương trình Pháp về môn toán, là môn ông rất có khiếu, ông trở lại Sài Gòn, tiếp tục sinh hoạt với Tuổi Xanh, và cộng tác với chương trình Tiếng Hát Sinh Viên do Duy Trác thực hiện.
Năm 1959, Nguyễn Ánh 9 nhờ quen biết người hàng xóm tên Bùi Quang Linh, trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông được làm quen với cây đàn piano. Bùi Quang Linh hiện là giáo sư Viện Âm Nhạc Rome và cũng là người đầu tiên tốt nghiệp trường Quốc Gia Âm Nhạc về piano, sau đó được học bổng sang Ý và cư ngụ ở đây cho đến nay.
Âm thanh của đàn dương cầm đã quyến rũ ông từ đó. Trước khi sang Ý, Bùi Quang Linh đã để lại tất cả sách vở, tài liệu của mình cho Nguyễn Ánh 9 với hy vọng người bạn thời niên thiếu của mình có cơ hội để trở thành một nhạc sĩ dương cầm.
Nguyễn Ánh 9 đã không phụ lòng Bùi Quang Linh.
Điều ông quan tâm hiện nay là “tại sao người ngoại quốc không chơi nhạc của Việt Nam mình?”
Theo Nguyễn Ánh 9, có thể nhạc Việt Nam không được phổ biến nhiều nên không gây được sự chú ý trên phạm vi quốc tế.
Phần khác theo ông là những người trong giới âm nhạc Việt đã không mạnh dạn đưa ra cho người ngoài biết, mà cứ e dè rút lại trong cộng đồng mình.
Là một nhạc sĩ ở trong nước, ông cho rằng nhà nước phải khuyến khích những nhạc sĩ sáng tác đưa những nhạc phẩm có giá trị của họ ra ngoài nước.
Ông cho biết trong những dịp biểu diễn piano trước các khách nước ngoài với những nhạc phẩm Việt Nam của những nhạc sĩ hảœi ngoại (cũng như trong nước), ông nhận thấy họ đều tỏ ra thích thú.
Nguyễn Ánh 9 cũng đưa ra một thắc mắc: tại sao những nhạc sĩ sử dụng piano Việt Nam khi lên sân khấu chỉ đàn những bài của Chopin, Beethoven... mà ít có ai trình bày nhạc của Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên hay Vũ Thành An, cũng như của các nhạc sĩ Việt Nam khác.
Nguyễn Ánh 9 là con út trong một gia đình khá giả với thân phụ làm nghề thầu khoán, có ba người con. Thân phụ anh với một quan niệm cổ điển, đã không muốn cho người con út đi theo con đường văn nghệ, vì “nếu mày đi theo con đường này thì tao mở cửa mời mày đi ra khỏi nhà.”
Trước sự hăm dọa của bố, Nguyễn Ánh 9 đã quyết định ra đi. “Thế là tôi bụi đời,” ông đã kể lại cuộc đời nghệ sĩ của mình tại Quán Anh Vũ vào cuối thập niên 50.
Cũng trong thời gian làm tại Anh Vũ, Nguyễn Ánh quen biết với một nữ vũ công tên Ngọc Hân, em của vũ sư nổi danh Nguyễn Thống.
“Bà ấy mê tôi đàn, tôi mê bà ấy nhẩy.”
Hai người kết hôn vào năm 65 sau khi ông đã nhờ mẹ năn nỉ với bố cho quay về nhà cũng như xin phép được lấy vợ. Vợ chồng Nguyễn Ánh 9 và Ngọc Hân có với nhau hai con trai, đều là nhạc sĩ piano.
Sau phòng trà Anh Vũ, Nguyễn Ánh 9 về hợp tác với các nhà hàng ca nhạc và vũ trường ở Sài Gòn như Quốc Tế, La Cigale, Mỹ Phụng, Văn Cảnh, Arc en Ciel, Chez Jo Marcel, Queen Bee...
Sau năm 75, Nguyễn Ánh 9 ở lại Việt Nam cho đến nay.
Thời gian đầu ông thường đi diễn chung ở các tỉnh với đoàn văn nghệ của Duy Khánh cùng với nhạc sĩ Quốc Dũng, sau đó ông trở thành công nhân tại Xa Cảng Miền Tây cho đến năm 78. Sau đó ông mở lớp dạy piano trong một thời gian dài, cùng lúc đi đàn tại một số nhà hàng, có nhiều khách nước ngoài lui tới.
Thời gian này ông viết được một số bài như “Cô Đơn,” “Tình Yêu Đến Trong Giã Từ,” “Mênh Mông Tình Buồn.”
Các sáng tác mới của ông đã được học trò ông mang ra hải ngoại và được nhiều ca sĩ nổi danh trình bày trên các chương trình video.
Nguyễn Ánh 9 cho biết ông đã “rửa tay gác kiếm” từ hai năm nay, không còn đi làm ban đêm ở nhà hàng Land Mark, là nơi ông cộng tác từ năm 1992.
Hiện ông dự định sẽ thu thanh một CD độc tấu piano, cũng “do tự ái dân tộc nổi dậy” sau khi tham dự buổi trình tấu của một nhạc sĩ Nga, trình bầy nhạc Trịnh Công Sơn và một số nhạc phẩm Việt Nam khác, gây được rất nhiều thích thú cho khán thính giả.
Nguyễn Ánh tuy đã “rửa tay gác kiếm” như ông nói để không còn đêm đêm ngồi trước cây piano quen thuộc đã dính liền với cuộc đời ông như một định mệnh. Nhưng trong lãnh vực sáng tác, chắc chắn ông sẽ còn tiếp tục cho ra đời những tình khúc khác, trước khi chính thức rửa tay... gác bút, xa rời những nốt nhạc nhẩy múa trên những dòng kẻ như con đường cuộc đời ông đã vạch sẵn.
Trường Kỳ
Ông là người nhạc sĩ Việt Nam duy nhất mang cái tên có một con số đi kèm. Đối với ông, số 9 là một con số hên, và cuộc đời ông đã gặp nhiều may mắn kể từ khi bước vào con đường âm nhạc.
Nhạc phẩm đầu tay của ông mang một tựa đề ngắn gọn, chỉ độc có một chữ “Không,” ra đời năm 1970, trong một dịp rất tình cờ kéo theo những nhạc phẩm khác cũng rất thành công sau đó.
Nguyễn Ánh 9 nói: “Đàn piano suốt mấy chục năm không được nổi tiếng mà bây giờ lại nổi tiếng về sáng tác mới tức cười.”
Ca khúc “Không!” được Khánh Ly thu lần đầu trên đĩa nhựa “Tình Ca Quê Hương.” “Không” cũng trở thành một trong những nhạc phẩm gắn liền với cuộc đời ca hát của Elvis Phương, được anh trình bày thường xuyên trên sân khấu của vũ trường Queen Bee vào đầu thập niên 70.
Nhận thấy giọng ca Elvis Phương thích hợp với nét nhạc của mình, nên phần lớn những nhạc phẩm Nguyễn Ánh 9 sáng tác sau đó được nhắm vào chất giọng của Elvis Phương như “Ai Đưa Em Về,” “Chia Phôi,” nhất là “Lời Cuối Cho Em.”
“Không” ra đời sau một buổi trình diễn tại hội chợ Osaka bên Nhật. Khi cùng với Khánh Ly đứng chờ thang máy lên phòng khách sạn, thấy người bạn tên Nguyễn Đình Ánh của mình mang vẻ mặt buồn buồn, Khánh Ly lên tiếng hỏi: “Còn thương nó không bạn?”, ý muốn hỏi về một người bạn gái quen biết Nguyễn Ánh vào thời đó. Sẵn cây đàn guitar trên tay, Nguyễn Ánh gẩy ngay “accord” La thứ rồi cất tiếng hát: “Không! Không! Tôi không còn, tôi không còn yêu em nữa!...”
Khởi đầu chỉ có thế, rồi quên bẵng. Đến khi trở về Việt Nam được Khánh Ly đề nghị soạn nhạc phẩm này, ông mới chợt nhớ ra câu hát đùa chơi của mình khi trả lời câu hỏi của Khánh Ly. Câu hỏi mà anh hoàn toàn không có ý định sẽ soạn thành ca khúc, và cũng bởi vì trước đó Nguyễn Ánh chưa bao giờ nghĩ đến việc sáng tác.
Tuy nhiên trước đề nghị của Khánh Ly, ông đã hoàn tất nhạc phẩm đầu tiên của mình trong một thời gian ngắn. Sau khi “Không” được thành hình, ông suy nghĩ mãi mà không tìm ra được cho mình một cái tên nào, cuối cùng ông nghĩ ra cách đếm những chữ cái của tên Nguyễn Ánh gồm chín chữ. Ông quyết định dùng con số 9 đặt kèm với tên của mình. Tên Nguyễn Ánh 9 ra đời từ đó để được ký lần đầu tiên dưới nhạc phẩm “Không.”
Mấy năm sau, ca khúc này được chuyển sang tiếng Nhật. Con số 9 định mệnh đối với ông đúng là một con số hên, đánh dấu cho nhiều giai đoạn trong cuộc đời của mình, chẳng hạn như ông lập gia đình vào ngày 9. Nhiều lần ông mua vé số và đã trúng với những vé khi công lại đếu là 9 nút! Số visa mấy lần đi Pháp của ông khi cộng lại cũng là 9 nút. Gần đây nhất, visa vào Hoa Kỳ của ông cũng mang con số 9 may mắn khi những con số được cộng lại!
Nguyễn Ánh 9 tên thật là Nguyễn Đình Ánh, sinh tại Phan Rang năm 1939. Song thân ông người gốc Đà Nẵng. Gia đình ông sau đó dời ra Nha Trang cho đến khi ông được 11 tuổi, mới theo gia đình vào Sài Gòn và theo học tại trường Taberd đến năm 1954.
Cũng trong thời gian này ông gia nhập ban thiếu nhi Tuổi Xanh của cặp nghệ sĩ Kiều Hạnh và Phạm Đình Sỹ. Lý do khiến Nguyễn Ánh 9 gia nhập ban Tuổi Xanh đến từ vấn đề tự ái.
Nhận thấy Quốc Thắng nhỏ tuổi hơn mình mà lại có tài ca hát, do đó ông cho là mình cũng nên khai thác một khả năng văn nghệ nào đó. Nhờ có được chút ít căn bản về nhạc lý qua những giờ học nhạc ở trường Taberd nên Nguyễn Ánh 9 đã võ vẽ đàn được mandoline và trở thành một thành viên của ban Tuổi Xanh. Nhưng thân phụ ông không muốn con mình theo đường ca nhạc nên đã gửi ông lên Đà Lạt, ở nội trú trường Yersin cho đến năm 58.
Sau khi ông lấy được mảnh bằng Tú Tài 2 chương trình Pháp về môn toán, là môn ông rất có khiếu, ông trở lại Sài Gòn, tiếp tục sinh hoạt với Tuổi Xanh, và cộng tác với chương trình Tiếng Hát Sinh Viên do Duy Trác thực hiện.
Năm 1959, Nguyễn Ánh 9 nhờ quen biết người hàng xóm tên Bùi Quang Linh, trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông được làm quen với cây đàn piano. Bùi Quang Linh hiện là giáo sư Viện Âm Nhạc Rome và cũng là người đầu tiên tốt nghiệp trường Quốc Gia Âm Nhạc về piano, sau đó được học bổng sang Ý và cư ngụ ở đây cho đến nay.
Âm thanh của đàn dương cầm đã quyến rũ ông từ đó. Trước khi sang Ý, Bùi Quang Linh đã để lại tất cả sách vở, tài liệu của mình cho Nguyễn Ánh 9 với hy vọng người bạn thời niên thiếu của mình có cơ hội để trở thành một nhạc sĩ dương cầm.
Nguyễn Ánh 9 đã không phụ lòng Bùi Quang Linh.
Điều ông quan tâm hiện nay là “tại sao người ngoại quốc không chơi nhạc của Việt Nam mình?”
Theo Nguyễn Ánh 9, có thể nhạc Việt Nam không được phổ biến nhiều nên không gây được sự chú ý trên phạm vi quốc tế.
Phần khác theo ông là những người trong giới âm nhạc Việt đã không mạnh dạn đưa ra cho người ngoài biết, mà cứ e dè rút lại trong cộng đồng mình.
Là một nhạc sĩ ở trong nước, ông cho rằng nhà nước phải khuyến khích những nhạc sĩ sáng tác đưa những nhạc phẩm có giá trị của họ ra ngoài nước.
Ông cho biết trong những dịp biểu diễn piano trước các khách nước ngoài với những nhạc phẩm Việt Nam của những nhạc sĩ hảœi ngoại (cũng như trong nước), ông nhận thấy họ đều tỏ ra thích thú.
Nguyễn Ánh 9 cũng đưa ra một thắc mắc: tại sao những nhạc sĩ sử dụng piano Việt Nam khi lên sân khấu chỉ đàn những bài của Chopin, Beethoven... mà ít có ai trình bày nhạc của Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên hay Vũ Thành An, cũng như của các nhạc sĩ Việt Nam khác.
Nguyễn Ánh 9 là con út trong một gia đình khá giả với thân phụ làm nghề thầu khoán, có ba người con. Thân phụ anh với một quan niệm cổ điển, đã không muốn cho người con út đi theo con đường văn nghệ, vì “nếu mày đi theo con đường này thì tao mở cửa mời mày đi ra khỏi nhà.”
Trước sự hăm dọa của bố, Nguyễn Ánh 9 đã quyết định ra đi. “Thế là tôi bụi đời,” ông đã kể lại cuộc đời nghệ sĩ của mình tại Quán Anh Vũ vào cuối thập niên 50.
Cũng trong thời gian làm tại Anh Vũ, Nguyễn Ánh quen biết với một nữ vũ công tên Ngọc Hân, em của vũ sư nổi danh Nguyễn Thống.
“Bà ấy mê tôi đàn, tôi mê bà ấy nhẩy.”
Hai người kết hôn vào năm 65 sau khi ông đã nhờ mẹ năn nỉ với bố cho quay về nhà cũng như xin phép được lấy vợ. Vợ chồng Nguyễn Ánh 9 và Ngọc Hân có với nhau hai con trai, đều là nhạc sĩ piano.
Sau phòng trà Anh Vũ, Nguyễn Ánh 9 về hợp tác với các nhà hàng ca nhạc và vũ trường ở Sài Gòn như Quốc Tế, La Cigale, Mỹ Phụng, Văn Cảnh, Arc en Ciel, Chez Jo Marcel, Queen Bee...
Sau năm 75, Nguyễn Ánh 9 ở lại Việt Nam cho đến nay.
Thời gian đầu ông thường đi diễn chung ở các tỉnh với đoàn văn nghệ của Duy Khánh cùng với nhạc sĩ Quốc Dũng, sau đó ông trở thành công nhân tại Xa Cảng Miền Tây cho đến năm 78. Sau đó ông mở lớp dạy piano trong một thời gian dài, cùng lúc đi đàn tại một số nhà hàng, có nhiều khách nước ngoài lui tới.
Thời gian này ông viết được một số bài như “Cô Đơn,” “Tình Yêu Đến Trong Giã Từ,” “Mênh Mông Tình Buồn.”
Các sáng tác mới của ông đã được học trò ông mang ra hải ngoại và được nhiều ca sĩ nổi danh trình bày trên các chương trình video.
Nguyễn Ánh 9 cho biết ông đã “rửa tay gác kiếm” từ hai năm nay, không còn đi làm ban đêm ở nhà hàng Land Mark, là nơi ông cộng tác từ năm 1992.
Hiện ông dự định sẽ thu thanh một CD độc tấu piano, cũng “do tự ái dân tộc nổi dậy” sau khi tham dự buổi trình tấu của một nhạc sĩ Nga, trình bầy nhạc Trịnh Công Sơn và một số nhạc phẩm Việt Nam khác, gây được rất nhiều thích thú cho khán thính giả.
Nguyễn Ánh tuy đã “rửa tay gác kiếm” như ông nói để không còn đêm đêm ngồi trước cây piano quen thuộc đã dính liền với cuộc đời ông như một định mệnh. Nhưng trong lãnh vực sáng tác, chắc chắn ông sẽ còn tiếp tục cho ra đời những tình khúc khác, trước khi chính thức rửa tay... gác bút, xa rời những nốt nhạc nhẩy múa trên những dòng kẻ như con đường cuộc đời ông đã vạch sẵn.