Anh em một nhà

Anh Em Một Nhà

Lượt đọc: 27 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Ở cuối xóm ấy có căn nhà nhỏ. Đó là nhà hắn! Hắn tên Tút, hiện sống với gia đình anh trai, tên Đẹt.

Nhà hắn nghèo. Nghèo từ ba đời trước. Đời ông bà nội hắn (ông tên Nặc, bà tên Thỉ) đã từng đi ở đợ. Đời cha mẹ hắn (cha tên Kềnh, mẹ tên La) được chia đất ruộng nhưng cũng không khá lên được. Nghèo vẫn hoàn nghèo.

Mẹ hắn tới mười lần sinh nở nhưng ông trời chỉ cho nuôi có ba đứa. Từ nhỏ, anh chị em hắn đã thấy cha mẹ vay tiền rồi bán nông sản còn non cho người ta. Trong xóm nhà nào cũng từng ít nhất một lần cho nhà hắn vay. Lúa, khoai, môn, sắn… Tất tần tật, cái gì cũng có thể thế chấp vay được.

Não, chị gái đầu của hắn xinh và khôn khéo nhất nhà. Nghe nói trước đây cũng vì cha mẹ vay tiền mà chị phải lấy anh Thiệt xóm trên đã có một đời vợ và đứa con. Nhà này hứa sẽ xóa nợ nếu chị gái hắn lấy con trai họ. Sau này vợ chồng chị Não không biết có phải vì sợ điều tiếng mà cưới nhau xong lại bỏ xóm đi làm ăn. Lâu lâu mới về.

Cha hắn bị bệnh sụn lưng. Cả xóm không ai có thể quên được hình ảnh của ông trên đồng, ngoài bãi. Cái tấm lưng bị còng cứ cúi rạp xuống đất. Tội. Khi ngủ, ông cũng ngủ trong tư thế ấy!

Mẹ hắn ươn yếu nên ít ra đồng. Ngày nào bà cũng đi chợ. Nhà có gì bán nấy. Có khi chỉ cân khoai, vài củ sắn, vài nhánh chuối, bó rau và đổi về là mấy con cá nhỏ, vài lát thịt. Ăn hết hôm nay, mai lại đi.

Anh trai hơn hắn vài tuổi, người nhỏ, khuôn mặt gầy. Học hoài cũng chỉ hết lớp năm. Duyên nợ tác thành, chị dâu hắn không xinh nhưng khỏe mạnh, biết lo việc nhà.

Cha mẹ hắn cũng nhờ có chị về mà những năm cuối đời thoát khỏi cảnh ăn nóng trả nguội.

Trong lúc cả nhà ai cũng nhỏ thó thì hắn như bị đột biến ren với thân hình khềnh khàng. Cả xóm có cái giếng dùng chung. Cái dáng lều khều với hai thùng nước vừa đi vừa lúc lắc của hắn có lẽ ai cũng nhớ.

Khuôn mặt hắn to. Mũi bè. Mắt xếch. Hàm răng lại mọc theo kiểu chín sáu ba không. Đã vậy hắn lại còn hay cười nên hay bị gọi tên và chọc ghẹo. So với anh thì hắn tệ hơn nhiều bởi cái tính dỡ khùng.

Hắn hình như cũng biết sự yếu thế của mình nên ít xuất hiện ở những nơi đông người. Hơn hai mươi tuổi, tóc hắn đã bạc. Những sợi tóc to và dài cứ cuộn vào nhau chằng chéo khiến cho mái tóc hắn lúc nào cũng xộp lên. Y như cái ổ rơm…

Với hắn, người ta có nhiều chuyện để kể cho nhau nghe. Nghe xong cười ra nước mắt.

Có lần hắn đi thăm chị gái. Khi đi, hắn theo người cùng xóm nhưng khi về chỉ có một mình. Khi lên xe khách, chị gái đã dặn dò hắn và chủ xe đủ thứ. Hắn gật đầu ra vẻ hiểu biết lắm. Sau gần một ngày, chủ xe cho hắn xuống và bảo hắn cứ đi bộ là về đến nhà. Hắn thấy trời tối nhìn đâu cũng lạ tưởng nhà còn xa nên vào nhà người ta xin ngủ nhờ để sáng về. Chủ nhà nhận ra hắn nên dắt về tận cửa. Hóa ra, hắn đã về cách nhà có hơn một cây số!

Một lần đi chơi, anh hắn biết có chỗ người quen đưa công nhân đi làm ăn bên Lào nên về đánh tiếng. Thế là hắn theo đám bạn làm thuê. Sau hơn một năm, hắn mang về hai mươi triệu. Đó là số tiền quá lớn đối với hắn. Hắn đưa chị dâu cất dùm. Sau mấy tháng ở nhà, hắn định đi nữa, hỏi chị dâu lấy lại tiền thì chị dâu bảo hết rồi.

– Không có tiền thì thôi không đi làm nữa.

Vậy là hắn ở nhà. Chị dâu gọi hắn đến và chỉ vào con bò trong chuồng:

– Chú không đi thì tôi giao con bò này cho chú. Cuối năm nó đẻ là chú có tiền.

Vậy là sáng hắn dắt bò đi, chiều dắt về. Nhiều người trêu chọc hỏi hắn dạo này làm chi. Hắn vỗ tay tự hào nói:

– Sáng mang bảy triệu đi, chiều mang bảy triệu về.

Người nghe ngẩn tò te không hiểu. Hỏi ra mới biết, đó là giá con bò cái hắn giữ. Hết năm đó con bò đẻ ra bê con. Tính ra năm đó hắn lãi. Đi đâu hắn cũng khoe. Giờ hắn mang đi, mang về tới mười ba triệu!

Mỗi khi mùa về, việc đồng áng nhiều, anh chị hắn làm không xuể nên sai hắn đi làm cỏ lúa. Chị dâu đã cẩn thận chỉ cho hắn đám ruộng của nhà, vậy mà chẳng hiểu sao khi chị hắn đi kiểm tra thì thấy đám ruộng còn nguyên cỏ. Hỏi ra mới biết hắn làm cỏ nhầm sang ruộng người khác! Anh hắn cằn nhằn, chị hắn chán chường nuốt cơn thịnh nộ.

Từ đó, hắn làm việc gì cũng phải có anh chị chỉ giáo. Lúc đầu hắn chỉ im lặng nhưng sau cảm thấy mình dần mất đi cái quyền của người làm chủ.

Một vài kẻ rỗi mồm trong xóm nhân lúc uống rượu trêu hắn giống kẻ ở. Hắn ấm ức càng uống nhiều hơn. Cuối buổi rượu, hắn khệnh khạng về, trên tay là cây gậy. Thấy hắn, chị dâu hỏi:

– Chú làm gì mà cầm gậy thế?

– Thích thì cầm!

Biết sắp có chuyện nên chị dâu lãng hắn đi xuống bếp. Nhưng đâu chỉ một lần. Trốn hoài cũng có lúc phơi mặt nghe hắn xỏ xiên. Và có lúc đã có trận ức chiến giữa hắn và anh chị xảy ra.

Tranh của họa sĩ Trần Thắng

2-

Có bữa, hắn đu đưa cùng thằng cháu Cu Đẹt trên chiếc võng lác ở sau nhà.

Lúc này đầu óc hắn đang nghĩ về ổ cù cu đang ấp trong bụi tre và nghêu ngao: Chui vào bắt ổ cù cu. Thấy ông hàng xóm chổng khu lên trời.

Bỗng hắn dừng hát. Đầu óc hắn căng ra khi mắt hắn chạm vào cái màn gió mỗi lúc càng xao động hơn trước mặt. Nhờ có ánh sáng từ cái cửa sổ phía sau hắt vào, hắn nhìn rõ mồn một. Bên trong, hai cái bóng của anh và chị hắn đang vật nhau. Sau một hồi vật lộn, cái bóng to đổ xuống rồi cái bóng nhỏ chồm lên. Cái màn gió tưng bừng run rẩy theo nhịp một hai ba. Đến khi cái bóng nhỏ ngã vật xuống thì tất cả im lặng. Lát sau, hắn nhìn thấy chị dâu từ trong ấy bước vội ra. Tóc xổ tung, áo quần xộc xệch. Lúc này thì hắn đã hiểu, chuyện gì vừa mới xảy ra.

Cũng từ đó hắn biết hồi hộp, xao động trước vẻ đẹp. Hắn thích con gái. Trong xóm có mấy cô vừa đẹp vừa xinh. Hắn đi qua, mắt liếc ngang dọc, đôi khi còn buông câu trêu ghẹo. Nhưng con gái xóm này thấy hắn như thấy hủi, tránh biệt. Hắn biết mình đang khát khao một thứ gì đó, lớn hơn cả tình thương mà cha mẹ đã dành cho hắn.

– Mày muốn vợ à?

Đám trai xóm trêu chọc khi hắn đi qua đám con gái đi làm đồng về. Hắn cười ngượng ngập.

– Vợ à? Cũng thích đấy!

Anh chị bàn chuyện hắn nên lấy vợ. Hắn cười và gật đầu. Anh chị hắn và những người tử tế chỉ trỏ, mai mối cho hắn hết đám này qua đám khác. Ai cũng mong hắn có được tấm vợ ít nhất cũng khôn khéo như chị dâu hắn. Nhưng rốt cuộc, tất cả chẳng thành.

Sau mấy năm, đám cùng lứa với hắn ai cũng có vợ con, thấy hắn tưng tửng khó tìm vợ nên bạn bè lại mai mối. Có cô kia có vẻ hợp với hắn. Hắn được đám bạn nhiệt tình thay nhau chạy xe máy chở đi, chở về. Sau họ bảo hắn mua chiếc xe đạp rồi tự đi cho oách. Hắn nói không dám vì sợ ngã. Hắn lội bộ bốn cây số đến nhà. Có vẻ như cô này nể sự kiên trì của hắn nên đã bật đèn xanh. Hắn vui vẻ lên trông thấy. Hắn ngoan hơn. Cười nói lãng bãng.

Đó là thời gian hắn ít rượu chè và vui vẻ nhất. Nhiều người biết tính hắn nên khơi gợi cho hắn nói chuyện rồi cười. Hắn cũng học mót dăm ba câu nói tếu táo. Ở đâu có hắn là ồn ào chuyện.

Hắn vui sướng vì sắp có vợ đến nơi thì bỗng dưng anh chị hắn ngăn cản.

– Này! Hết chỗ hay sao mà lấy con đó?

– Đã xấu lại còn man mát…

Đang ngồi mâm, hắn bỏ bát xuống và đứng dậy. Hai anh em cãi nhau. Bữa cơm lại thành chiến trận. Khổ. Chị dâu không thể ngăn cản nên bỏ ăn, kéo thằng cu Đẹt chạy đi. Sau đó làu bàu:

– Cái nhà này sắp thành trại tâm thần rồi…

Hắn lại uống rượu. Lại say. Có lúc còn khóc.

Người đi qua. Kẻ đi lại. Người thương, kẻ trách. Hắn vật vạ ngoài đường chán rồi như cái nam châm, hút về phía nhà ông bà Dĩu. Ai cũng nói hắn là Chí Phèo thời sau tái hiện. Chí Phèo này chỉ nể và sợ ông Dĩu mà thôi…

3- Nhà ông Dĩu cách nhà hắn vài căn. Con cái đi làm ăn xa hết, chỉ có hai ông bà ở nhà. Trong lúc nhiều người không muốn chứa chấp hắn thì ngược lại, nhà ông bà là nơi cho hắn trú ngụ những lúc say. Một lần thấy hắn cầm cây gậy, đám đàn bà con gái thấy là chạy như ma đuổi dù hắn chưa hại ai.

– Tút này! Ngồi xuống uống nước chè với ông.

Nghe tiếng ông Dĩu, hắn như tỉnh lại, vút cây gậy rồi từ từ bước vào sân. Cái bàn gỗ ngay góc sân là nơi ông và hắn thường ngồi. Ông là người điềm đạm, nói chuyện cũng rất từ tốn. Ông hỏi han hắn đủ thứ rồi sau đó chuyển tông sang kể chuyện vui. Xóm này ngày xưa cũng có ông Dực chuyên nói trạng. Cây ớt làm gỗ, cá đô bảy món, cây gậy biết khua… Hắn nghe và cười như nắc nẻ. Hắn thích những chuyện như vậy và quên luôn những chuyện ấm ức của mình.

Ông Dĩu trước đây từng làm nghề mộc. Trong xóm ngoài làng, ai ai cũng nhờ ông. Những nhát rìu từ tay ông. Sang trái, sang phải. Xoay ngang, xoáy dọc. Đẽo gỗ rồi dựng nhà. Ông khỏe như lão điền. Chỉ nhờ ông mà mấy cây mít, cây xà cừ trong xóm đã biến thành rường, cột. Ông bào, đục lỗ rồi làm con trỏ. Sau đó cùng với người nhà, ông đã hoàn thành những căn nhà gỗ to nhỏ khác nhau. Sau này ông chuyển sang nghề đóng hòm cho người chết. Những tấm ván từ thân gỗ tự ông cưa ra. Ông đục, bào và lắp ghép lại thành những cái hòm. Thuở ấy, cứ trong nhà có người trên năm mươi tuổi là người ta đã lo chuẩn bị hòm sẵn. Người ta còn tận dụng những chiếc hòm ấy đựng lúa, đựng sắn, khoai khi vào vụ.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể có tiền, có gỗ để chuẩn bị sẵn. Đã có nhiều nhà, có người thân ra đi mà chưa kịp chuẩn bị. Họ phải chạy vạy mượn trước của hàng xóm.

Chuyện cha mẹ hắn chết vào ngày tháng nào, lúc mấy giờ và vì sao chết thì chỉ có ông là người tường tận nhất. Cha hắn chết, mượn hòm của ông Chình trong xóm còn mẹ hắn chết mượn một trong hai cái hòm của nhà ông. Hai cái hòm ấy ông chuẩn bị cho sự ra đi của ông và bà. Hòm làm từ cây mít. Nó được khoét giữa thân gỗ chứ không phải ghép mảnh như những cái hòm bình thường khác.

Cái chết của mẹ hắn đến thương. Ông còn nhớ buổi chiều ấy, mẹ hắn chân tập tễnh sang nhà ông kêu là dẫm phải gai. Ngày sau, bà đi cuốc phân bò. Tối lên cơn sốt. Con cháu chở đến viện nhưng không kịp. Nghe bác sỹ nói, bị vi trùng uốn ván.

Khi mẹ hắn chết, không còn cách nào khác, chính ông và anh trai hắn đặt bà vào võng rồi trùm kín chăn, chở về vào ban đêm bằng xe đạp. Đường quê lóc xóc vì ổ gà, ổ voi. Đi cả hai tiếng đồng hồ mới được nửa chặng. Anh hắn đi trước cứ kêu nặng. Ông bảo dừng lại. Xuống xe mới biết cái đầu của mẹ hắn thò hẳn ra ngoài, tóc bị xổ tuột vấn vào bánh xe. Anh hắn vừa gỡ vừa khóc. Trong cơn bí bách, ông nói lẫy:

– Mụ La này! Trời gần sáng rồi. Mụ mà không cho nó gỡ tóc là tui bỏ về luôn cho mẹ con mụ ở đây đó…

Vậy mà thiêng. Chỉ lát sau là anh hắn gỡ được, đạp xe đi lại nhẹ tênh, về đến nhà lúc ba giờ sáng.

Ông Dỉu thương nhà hắn. Của đáng tội, con cái sinh ra, đã nghèo lại không được thông minh nhanh nhẹn như người ta nên trăm ngàn cái thiệt.

Một bữa. Ông Dỉu nghe to tiếng liền chạy sang. Hắn tay cầm que gỗ đứng đằng này sân, anh hắn đứng đằng kia sân. Thằng nào cũng to tiếng, hùng hổ như muốn lăn xả vào nhau.

Hắn khi ấy mặt đang căng lên:

– Đuổi à?

– Tao không đuổi mà chỉ nói nên ăn riêng…

– Gì chứ chia nhà thì đây chẳng sợ. Một hàng ghế là xong!

– Không sợ sao mày không đồng ý… còn chửi?

– Chửi là bởi đứa nào nói đây là con nuôi… Không phải con đẻ.

Giọng ám chỉ của hắn khiến anh hắn mặt đanh lại, nhìn về phía vợ khi đó đang đứng khuất ngoài vườn.

– Mẹ mày có nói vậy không?

– Tui chỉ nói con nuôi thì sẽ không giống người trong nhà.

Giờ thì ông Dĩu đã biết sâu xa lý do hắn gây sự.

Ông về kêu bà sang, bà giải thích với vợ chồng thằng anh còn ông dùng chiến thuật dụ dỗ thằng em. Khi cả hai đã đường ai nấy đi thì ông và bà mới yên mà về.

Một bữa ông gọi hắn đến nhà. Ngồi uống nước, ông hỏi:

– Tút à? Ông thấy cháu dạo này khỏe mạnh và thông minh hẳn ra. Chắc có gì vui phải không?

Như đánh trúng giỏ, hắn tuôn trào chuyện hắn quen cô Xinh xóm bên. Rồi chuyện anh chị hắn ngăn cản. Ông hỏi:

– Cháu muốn lấy vợ à?

Hắn cười ngoác miệng:

– Muốn lỡ… vậy (là muốn lấy vợ) rồi ông ơi!

– Bữa nào cháu dắt ông đến coi mặt được không? Nếu được, ông thay mặt cha mẹ cháu sang hỏi vợ cho cháu nhé.

Hắn gật đầu. Sau vài chiêu to nhỏ, ông rót nước. Hắn uống xong rồi về. Nhẹ nhàng vui vẻ.

Chẳng hiểu bằng cách nào mà ông bà Dĩu lại thuyết phục được anh chị hắn. Cuộc gặp gỡ họ nhà trai và nhà gái đã được ấn định. Mấy tháng sau, hắn cưới được vợ là cô Xinh. Hắn được ông bà Dĩu và bà con trong xóm góp công, góp của dựng cho căn nhà nhỏ ở đám đất xã mới cấp.

Giờ thì hắn đã tạm quên đi những buổi rượu. Hắn ngoan hơn khi biết nghe lời vợ. Không như anh chị hắn nghĩ, cô Xinh tuy không xinh nhưng lại khôn khéo chẳng thua gì chị dâu hắn. Họ cùng làm ruộng, nuôi bò và xây dựng gia đình hạnh phúc.

Và nghe đâu, cũng từ khi hắn có vợ biết làm ăn thì xóm này đã có nhiều người học theo, bỏ rượu chè. Chỉ sau đó mấy năm thì xóm thay đổi. Hộ nghèo giảm. Hộ giàu tăng. Xóm có nhiều nhà mới mọc lên, hứa hẹn một tương lai tốt đẹp!

Nguồn: https://vanvn.vn/anh-em-mot-nha-truyen-ngan-chau-hoai-thanh/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Châu Hoài Thanh

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.