Ông TC. Lai còn nói thêm rằng : Đừng hòng lấy ngôn từ mà phân tách cái đẹp trong mỹ thuật mặc dù rằng người ta cố gắng chứng minh về sự bài trí đặc biệt của những chữ hay về nét lượn bất ngờ của một nét nào đó mà người ta nghĩ rằng là những yếu tố góp phần tạo nên cái đẹp. Tuy nhiên, nhận định về những ấn triện, người thưởng giám có thể phê phán là chiếc này nhã, chiếc kia khỏe, chiếc này tung tăng đùa đỡn, chiếc nọ tinh khôn, chiếc này chín muồi chững chạc, tinh tế, chiếc nọ phong phú dồi dào…

Sau đây là những yếu tố mà nghệ nhân khắc ấn triện thông thường phải đạt đến khi hành động :

- Đạt cái « Khí » là nghệ nhân phải thuần thục về lục thư (sáu kiểu viết tiêu chuẩn của chữ Tầu) nhất là chữ « Triện » và « Lệ ». Nghệ nhân phải nắm vững những nét rắc rối trong cấu trúc của những chữ và cái tinh tế của ngành điêu khắc ấn. Ông phải có một nhận định sáng suốt và sâu sắc của công việc. Và phải nhìn gương sáng của Triệu Mạnh Phủ và Văn Bành mà hiểu rằng những nghệ nhân lớn trong ngành khắc ấn triện cũng là những thư pháp gia lớn.

- Đạt cái « Tinh » (hoặc cái Thần) nằm ẩn tàng trong vật thể. Cái tinh thần không ở trong chiếc ấn mà trong nghệ nhân, nếu chính ông ta không có tinh thần thì chiếc ấn chẳng có nốt. Nghệ nhân không tinh thần thì hơi thở yếu ớt, ngón tay vụng về, và kết quả sẽ tồi tệ thảm bại. Nó tựa như buồn ngủ mà nói chuyện, mắc ói mà… uống nước vậy. Nhưng đạt « tinh thần » thì ngón tay nghệ nhân như được chắp cánh, và mũi dao khắc của nghệ nhân như phát hào quang.

- Đạt cái « Hứng ». Hứng là vô hình và như ảo tưởng, nhưng một khi hứng đến khó mà đè nó xuống. Có hứng, thì nghệ nhân coi như là được nói chuyện với tiên thánh thần linh. Có hứng thì ban đêm đang ngủ tự nhiên bừng thức giấc – choàng dậy bắt tay vào sự khắc – chẳng cần hiểu phải thế nào và tại sao hay không tại sao lại tuân theo qui luật hay phương pháp nào. Kết quả nó giống như tiếng hát của tiều phu, ngư phủ cất tiếng hát không cần theo điệu nhịp nào nhưng cứ phát ra êm tai và tự nhiên gì lạ.

- Đạt cái « Cổ » : Có ba cái cổ là cổ về diện mạo, cổ về phong thái, cổ về hình thức.

Cái diện mạo khó có thể ép buộc được ; cái phong thái thì tùy con người ; và hình thức thì phải tùy cơ mà thích hợp.

- Diện mạo nói là cổ nó giống như vết đồi mồi trổ trên mặt một lão nhân, hay cái tuyết mốc của mặt đồng ; áp dụng vào chiếc ấn thì là cái vẻ mòn cũ và rách xước của tuổi tác hay sự tàn phá của nước xói, lửa nung.

- Phong cách nằm giữa mũi dao và mặt chữ. Nếu đường dao đi khắc khổ gập ghềnh, thì đó là cái cổ uy nghi ; nếu kết quả là một sự thanh thản thì đó là cái cổ thanh minh ; khi mũi dao vượt ra khỏi cái tầm thường nhân thế, thì đó là cái cổ phong nhã ; khi mũi dao không bị nhuốm cái khuôn sáo, thì đó là cái cổ kỳ quan.

- Muốn đạt cái cổ về hình thức, nghệ nhân chỉ cần thân thuộc với những trang cổ triện, đắm mình trong những món đồ cổ ngoạn.

Cái đẹp của ấn triện của người văn thi nhân thông thường là đẹp một cách dung dị và bình thản, chứ không ở chỗ phức tạp, cũng tựa như một cành hoa, một đám cỏ lơ thơ trước một túp lều tranh, hay vài con cá tung tăng trong nước hồ trong suốt, tự chúng đã toát ra cái đẹp rồi.

Ngoài ra, tính chất thanh tế cũng là một điều quí nếu nó làm tương phản cái thô nhám, gồ ghề… Mũi dao gập ghềnh cũng tựa như khúc gỗ ngàn năm, đặc sắc ở cái rời rạc thưa thớt… Còn mũi dao thanh tế thì phân biệt ở cái điểm vạch ra những nét nhỏ nhắn mảnh khảnh, nhẹ nhàng, chính xác. Cái thanh tế điểm xuyết phơn phớt cũng giống nàng Tây thi đang an giấc điệp ; còn nó nhí nhảnh nhộn nhàng, nó sẽ gợi nên hình ảnh của nàng Dương quí phi say đang múa khúc Nghê thường.

Những nét khắc nhẹ thường gây cảm giác thoải mái như một vài thoáng mây, một đôi nhánh liễu rủ… Nếu không có tài, mà cố tô điểm bằng nhiều nét thì cũng giống như vẽ thỏ mà chấm thêm… sừng.