Không thấy mà tin

Không Thấy Mà Tin

Lượt đọc: 12 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Chơi với M., nhưng trước 1975 H. không biết M. có hai người chú ruột đi tập kết ra Bắc. Sau 1975, khi làm lý lịch, H. mới rõ M thuộc gia đình cách mạng, là vàng mười. Trong đơn vị có người cho rằng nếu bon một tí thì M. tiến thân dễ dàng, gì chứ chức tổ trưởng, thậm chí phó phòng là cầm trong tay. Nhưng M. lại không ưa mấy vụ nầy. Hắn nói không muốn lăng xăng, chả ra làm sao cả, còn bôn-sê-vít thì cũng không. Anh em thấy nói chuyện với M. dễ chịu, không sợ ăng-ten, không sợ bị lỡ lời. Trong cơ quan ăn nói phải giữ gìn ý tứ, nhiều người đã bị vạ miệng, có lần thằng K. chỉ than phiền: “Đơn vị thiếu người, được tăng cường thêm, mình tưởng để làm việc, không ngờ thêm người về ngồi uống trà, nói chính sách, ngày mai qua tối cứ điện khí hóa, điện khí hóa mãi nhưng chạy mấy dây điện trong phòng cũng chạm chập tùm lum.” Thế mà hắn phải viết bản kiểm điểm về việc phát ngôn linh tinh.

Lần đầu M. rủ H. đến nhà chú của hắn, chú Tư: “Ông nầy là cán bộ nhưng có trình độ, cởi mở.”

Cán bộ nhưng có trình độ là thế nào? Suy nghĩ về cách nói của M., H. nói thụi: “Cán bộ nhiều người cũng có trình độ lắm chứ. Đến nói dóc mà có trình độ thì nói dóc mới ngon.” Nhưng việc đó đâu có ăn nhập gì, người dưng nước lã, gặp nhau thấy thích thích thì tếu táo vài câu, không hợp thì đừng có lần sau.

Chú Tư ở ngoài Bắc về, chưa có nhà riêng, được phân cho cái nhà của một người “bỏ chạy”. Ngôi nhà rộng rãi, tử tế, chứng tỏ người chủ trước cũng kha khá và kẻ được ở tiếp theo cũng là người có vai vế. Nhưng mỗi ông chủ thì có một cách, nên quang cảnh của ngôi nhà theo tính chủ.

Chú tiếp hai người cũng lịch sự, chú hỏi H.: “Đồng chí, à cháu công tác cùng đơn vị với cháu M. à?”

Tiếng cháu theo sau tiếng đồng chí, không biết là chú muốn tạo ra sự thân mật, hay chú cho rằng H. chưa phải là đồng chí của chú, H. suy nghĩ. Dầu sao H. cũng là khách, vừa lạ, vừa nhỏ tuổi nên chỉ ngồi nghe hai chú cháu họ nói, thỉnh thoảng “dạ có, dạ không”. Chú pha trà, cẩn thận rót ra, đõ vào vài ba lượt cho đến lúc nước có màu vàng lục mới bưng cốc lên nhấm. Trà ngon thật! Lấy trong ngăn kéo ra gói thuốc Ruby Queen Quân Tiếp vụ, chú nói liền: “Hàng Quân Tiếp vụ dùng cho quân đội miền Nam, khi tiếp quản kho quân nhu thuốc nầy còn nhiều lắm, nhưng ta giữ lại phân phối cho một số đơn vị chứ không đem ra bán ở các cửa hàng. Tuy là thuốc quân đội nhưng sản xuất theo tiêu chuẩn thuốc dân sự, đặc biệt là theo gu ăng-lê, thơm cực kỳ, không hút, chỉ ngửi mùi cũng mê.” H. đang thèm, lại thấy thuốc Ruby như thấy người quen lâu ngày mới gặp. Trên bàn còn có cái đài transitor hiệu Philips Hòa Lan đang phát ra giọng the thé. M. đưa tay tắt máy, căn phòng im hơn một tí. M. nói với chú Tư: “Các chú ngoài ấy về hay mở đài, cả ngày để máy phát suốt, đôi khi không nghe gì cả. Mở như thế nóng máy.”

Chú ờ ờ: “Mở nghe thời sự cho nó vui, không nghe đài thì còn biết nghe gì.”

H. khen: “Loại nầy thì đầu bảng, bắt sóng ngắn dễ dàng, có đèn để mở trong tối, lại có nút khóa SOL mở nghe nhạc. Nhưng rất tốn pin.”

Chú nói cũng nghe các đài phương Tây để biết thêm tin tức, biết họ nói như thế nào. Bọn nhà báo ngoại quốc thì dựa vào tính chuyên nghiệp và những việc mắt thấy tai nghe, chứ họ… họ… (dừng vài giây, có lẽ để tìm từ) ít thâm thúy như ta.

H. không nói gì, nhớ một lần đi họp ở khu phố, mấy ông an ninh đã cảnh cáo một số người, tối lại cứ ẵm cái máy National ba băng mở hết Bê-Ba-Xu, đến đài Mỹ, đài Nhựt, đài Tàu, còn báo đài của mình thì không nghe, không đọc. Nhưng nghe cho nó vui, không nghe đài thì còn biết nghe gì như chú Tư nói thì cũng đúng, giống kiểu dự tiệc cưới, nhà mời người ta hát cho vui, bất kể nhạc gì, ai hát hay thì vỗ tay, ai hát dở thì thôi.

Những lần sau đến chú Tư chơi, cũng thân tình, theo chú: “Nói gì thì nói, ở thành phố vẫn hơn ở thôn quê. Cứ bám cột điện mà sống.” Đó là kinh nghiệm, nhiều đứa bạn của H., sau 75 lật đật về quê rồi cuối cùng lại tìm cách ra thành phố. Chú khuyên nên phấn đấu cho tốt. Phấn đấu, trong cơ quan của H. có thừa người phấn đấu, dán một câu khẩu hiệu mà có đến năm người: một người cắt chữ, hai người căng tấm vải trên nền nhà, một người lựa chữ, bôi keo, một người dán lên vải. Những người đó hôm trước mới vừa được lãnh đạo tuyên dương, hôm sau xong việc, cuốn băng lại, chẳng ai gỡ chữ ra. Gián, mọt gặm nhấm lớp hồ, tấm vải bị đục thủng tùm lum, chỉ còn làm giẻ lau nhà. Việc nầy chẳng chết ai, chỉ bọn mối mọt là no nê.

Chú Ba của M. thì khác chú Tư, chú hay nói các chuyện: thế giới “sau Việt Nam” sẽ ra làm sao, các nước đang nhìn ta như thế nào. Thế giới sẽ ra sao ra trăng gì đó, họ sẽ nhìn ta như thế nào thì chắc phải có một kiểu, nhưng có như cái kiểu chú muốn không? Mấy cái chuyện ấy nó to tát mà chú nói như là sắp cờ trên bàn, nghe như xem truyện viễn tưởng, nhưng dù sao thì cũng cho nó vui. Chú nói thành thật: “Luật 10/59 chính quyền Ngô Đình Diệm lê máy chém đi khắp miền Nam”. H. và rất nhiều nhiều người, kể cả chú nữa, chưa hề thấy chiếc máy chém nó to nhỏ, cao thấp thế nào, nhưng nghe chú nói H. có cảm tưởng chú đang nghĩ rằng chính quyền kéo chiếc máy chém như người ta kéo chiếc xe bò đi khắp hang cùng ngỏ hẻm.

Từ ngày về miền Nam, chú Tư công tác thêm được một thời gian dài rồi mới nghỉ hưu. Chú bị bệnh, nằm viện lâu mà vẫn không bớt, lên tuyến trên ở Hà Nội hoặc Sài Gòn nhưng cũng không ra gì. Bác sĩ nói với vợ con chú rằng có đi ngoại quốc cũng thế thôi. Có người đến thăm, mách có thể chữa bằng cây nầy, lá kia, hái về phơi khô, bỏ vào nồi nấu, lấy nước uống thay nước chè, một thời gian sau sẽ khỏi. Họ nói, nhiều người mắc bệnh như chú, bác sĩ bó tay, thuốc tây không công hiệu nhưng uống cây lá ấy lại lành. Gia đình chú nghe theo, sưu tầm những sách báo viết về cây thuốc Nam, nhờ người tìm những vị thuốc dân gian. H. cũng tìm giúp một ít.

Nhưng bệnh càng ngày càng nặng, chú Tư đau đớn, kêu rên rất thảm thiết, ai thấy cũng xót xa, có người lại bàn với thím Tư: “Bác sĩ, thầy lang thì cứ theo, thuốc Tây thuốc Nam cứ dùng, nhưng cũng nên cầu an cho chú để chú đỡ đau đớn, mà nếu có đi thì cũng nhẹ nhàng.”

“Ông ấy là đảng viên, làm thế chi bộ họ có ý kiến.” Thím trả lời.

“Mình không cầu tại nhà mà đến chùa, đưa tên tuổi của chú, thím, của mấy đứa con nhờ thầy hằng đêm cầu ơn trên gia hộ. Cách nầy kín đáo và cũng không tốn kém gì nhiều. Nếu có duyên thì bớt được, còn không cũng chẳng mất gì, nhưng quan trọng là những người trong gia đình phải thành tâm.”

Thím đồng ý nhờ người lo liệu, còn thành tâm thì không ai thay chú thím được. Từ trước tới nay chú đã chọn một con đường, chú đã thành tâm đi trên đó. Nhưng con đường ấy không có lấy một mũi tên chỉ hướng, cột cây số cũng không, không biết đích ở gần hay xa, thậm chí cũng không định được vị trí đang đứng là chỗ nào. Bây giờ lại phải theo một con đường nữa, không như con đường trước kia, nhưng cũng đòi hỏi sự thành tâm.

Mọi người thân của chú, ít ra cũng cảm thấy nhẹ lòng là vào những ngày cuối, chú lại tỉnh táo và ra đi như đang nằm ngủ. Đến thăm chú, H. cũng thấy chú như đang ngủ, có điều trước đây chú không ngủ mà mơ, bây giờ chú ngủ mà không mơ, chú ngủ một giấc bình yên.

Ngày giỗ đầu của chú, anh N. thay mặt gia đình cám ơn cơ quan, đoàn thể cũ mà chú đã sinh hoạt, bạn bè bà con đã thăm hỏi, giúp đỡ gia đình trong lúc chú bị bệnh cũng như lúc chú ra đi. Anh N. chắc thường đi dự các hội nghị, hay phát biểu nầy kia nên ăn nói rất bài bản. Anh thưa gửi cẩn thận không bỏ qua một ai, như trong các buổi lễ người ta thưa gửi, giới thiệu hết các vị có mặt trên lễ đài, dù mất công, nhưng thừa còn hơn thiếu.

Ai đó ham xem phim nên không tắt cái TV, chỉ điều chỉnh phần âm thanh rất nhỏ mà vẫn theo dõi được Tây du ký. Ông Tề thiên Đại thánh cầm độc một cây gậy nhảy nhót, múa may, trừ khử yêu tinh giả dạng sư tăng, mĩ nữ, dân thường, để lập kế bắt cóc Tam Tạng. Có người đề nghị tắt TV cho đỡ ồn, xem hoài cũng chán: “Hồi đó một Tề thiên thì đủ nhưng bây giờ thì một nghìn Tề thiên như thế cũng thiếu, yêu tinh thì nhiều mà pháp thuật cũng quá cao.”

Có người muốn xem: “Yên chí, Đức Phật sẽ hiện, niệm thần chú thì lũ yêu tinh bây giờ sẽ trở lại nguyên hình của chúng cho mà xem, con nào là con chồn, con nào là con rắn, con nào là con cóc.”

Các ông bạn của chú ngồi riêng một bàn, nói thời sự đã đời thì quay sang chuyện bệnh hoạn, thuốc men. Ông nầy bị khó ngủ, nhức mỏi, viêm khớp; ông khác bị sỏi thận, loét bao tử, đại tràng. Một vị rút trong túi áo ra tờ giấy phô tô một bài báo nói về những cây lá có thể chữa được bệnh cao huyết áp, tiểu đường, ung thư.

“Ung thư mà chữa gì, đến Mỹ cũng bó tay.” Một vị nói thế.

“Thằng Mỹ chỉ được cái cấm vận là tài thôi, chả được nước mẹ gì.”

Một chú khác: “Từ 75 đến giờ mới đó mà ba mươi mấy năm, anh Tư cùng tuổi tôi mà ảnh đã ra đi, không biết mình còn sống được bao năm nữa?”

Làm ăn lu lu lấp lấp, quên cả ngày tháng, tự nhiên nghe nhắc “ba mươi mấy năm”, ai cũng giật mình. Ba mươi năm đâu phải ngắn, có người còn nói vào thập niên nọ thập niên kia của thế kỷ trước thì nghe ra xa lăng lắc. Nhưng một vài chuyện thì như mới đây, chẳng hạn, chú nầy, H. nhớ đã gặp rồi, sau 75, có một lần về cơ quan của H. giảng bài chính trị. Học chính trị là đến để tổ trưởng điểm danh, còn vào lớp thì nói chuyện tiếu lâm cho đỡ buồn ngủ. Nhưng nghe hay không thì cũng phải làm bài thu hoạch. Câu hỏi của chú (hay ở trên) ra lúc đó là nói về sự quá độ lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. Câu hỏi khó thật, đến nay, hơn ba mươi năm sau, không chỉ H. mà cả báo cáo viên vẫn chưa tìm ra câu trả lời. Cả lớp chỉ chép lại bài của anh tổ trưởng vì tin rằng mấy anh nầy am hiểu nên viết đúng. H. không biết đã viết những gì nhưng nếu bây giờ đọc lại bài của mình, chắc thấy buồn cười, mà thôi cũng là cho nó vui.

Có lần M. hỏi chú Tư rằng cái thời gian quá độ là bao lâu. “Tùy, nhưng phải qua, tin là phải qua”, chú trả lời vậy, rồi còn thêm: “Chúa cũng nói, phước cho những kẻ không thấy mà tin.” Ờ nhỉ, đến Chúa mà cũng khuyên thế nữa là chú Tư, nhưng Thiên đàng thì ở trên trời, người trần mắt thịt làm sao thấy được, chỉ đến được vào kiếp sau thôi, còn cái xã hội hạ giới thì thấy được chứ, chẳng lẽ cũng đợi đến kiếp sau à.

Một chú vừa đi du lịch nước ngoài kể: “Cũng thích thật, nhưng tiếc là mình đã hơi già.”

Mọi người cười ồ: “Tiếc là không còn trẻ, còn sức khỏe để cũng nầy kia chứ gì. Già thì tìm của già, cũ người mới ta.”

Biết là lời đùa nhưng chú vẫn thanh minh: “Không phải thế, không tiếc của đời mấy cái vớ vẩn. Trước đây còn trẻ giá mà được đi thế nầy thì hay hơn.”

Ờ nhỉ, già rồi đi ra cho biết thì cũng mang xuống mồ như chú Tư, nhưng nếu các chú hồi còn trẻ được đi ra thì hay hơn.

M. nói với H.: “Nếu còn khỏe đến hôm nay chú Tư cũng có tiêu chuẩn đi du lịch nước ngoài.”

“Bây giờ cán bộ đương chức hoặc hưu trí thường được tiêu chuẩn đi du lịch ngoại quốc, sướng quá hả.” H. trả lời.

Tiếc và tội cho chú Tư, còn một tiêu chuẩn nữa mà chú chưa được hưởng, nhưng không biết nếu còn khỏe, được đi nước ngoài thì chú sẽ tin vào những điều đã thấy hay vào những điều không thấy.

© 2010 Trịnh Khả Nguyên

© 2010 talawas

Nguồn: https://talawas.org/23150/
Nguồn: talawas.org
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Trịnh Khả Nguyên

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.