Đêm Cô Tô trời trở gió trong cái lạnh se se. Sóng biển mùa này tuy có dịu êm hơn, nhưng đôi lúc, chúng tỏ ra đùa rỡ, tung những mảnh bọt trắng muốt, trong âm thanh reo vang, vừa cuốn lấy bờ cát mà lại vừa như giận hờn, chỉ chờ cơn thịnh nộ là va vào tảng đá một cách mạnh mẽ, khiến lòng người cảm thấy bất an khi đối diện với đất trời và biển cả.

Tôi ngẩng lên ngắm nhìn muôn triệu vì tinh tú lấp lánh trên bầu trời trong vắt, đen mịn như nhung. Xa xa, ánh đèn biển hay ánh trăng như rọi bóng bước chân trên bờ cát của chúng tôi, những cái bóng in trên mặt sóng nhấp nhoáng. Những cây dừa và phi lao uốn mình trong gió biển, đôi lúc như cúi nhẹ xuống để muốn lắng nghe chuyện của nhóm người với những âm thanh thì thầm tan trong gió. Thoáng thấy hơi biển mằn mặn trong làn tóc, hình như có cả mùi hương trầm trong đêm, tôi bật khóc vì thương nhớ một người lính đã hy sinh trên đảo. Người lính đã không chết dưới bom đạn chiến tranh, anh hy sinh trong một ngày thật đặc biệt, đánh đổi sinh mạng đời mình vì sự bình yên của nhân dân và những tấc đất thân yêu của biển đảo hôm nay.

Không tính toán vụ lợi, không chùn bước trước bao gian khổ, trong anh chỉ có một lời thề, một niềm tin tất thắng. Đó là câu chuyện về anh Nguyễn Văn Bích, người con quê hương Thanh Miện- Hải Dương, người đồng hương của tôi! Anh hy sinh khi tuổi đời hai mươi bảy, chưa từng biết đến hơi ấm của một cô gái. Viên đạn nằm sâu trong đầu đã khiến anh hôn mê cả tháng trời rồi chìm vào giấc ngủ sâu vĩnh viễn! Kẻ bắn anh là một tay lâm tặc hung dữ, liều lĩnh. Hắn đã lao vào anh trong những tiếng gầm gừ và nhả đạn điên cuồng khi biết mình bị vây bắt trong đợt truy quét nhóm thủ phạm gây ra hàng loạt vụ chặt phá rừng trên đảo

– Mai chị về Hải Dương, xin chị đừng có viết cái chuyện buồn tôi kể về anh Bích chị nhé! Thuần khẽ nói.

– Sao anh lại dặn tôi vậy? – Tôi ngạc nhiên thắc mắc.

-Chị không cần phải biết quá sâu, chị cứ nghe tôi. Đời mà!

Rồi Thuần hỏi tôi:

– Mà tôi hỏi câu này, chị trả lời thật nhé! Nếu nhà nước phân công chị ra công tác luôn ở đảo này, chị đi không?

– Thì… thì… tùy tình hình thực tế… rồi tính – Tôi chống chế.

– Thấy chưa? Đôi khi văn nghệ sỹ, nhà báo, nhà đài như mấy chị thường ca ngợi tụi tôi lên tuốt mây xanh, nào là hiên ngang đầu sóng ngọn gió, nào là hậu phương luôn nhớ về hải đảo với nỗi thương mến tự hào, sẵn sàng tiên phong ra biên giói hải đảo công tác theo sự phân công điều động …Vậy mà, ai cũng né tránh, tìm đủ lý do này nọ. Tôi nói có đúng không?

Thấy tôi bối rối, lung túng, Thuần cười buồn rồi bảo:

– Hỏi cho vui chứ tôi biết trước câu trả lời rồi!

Tôi cúi mặt, né tránh ánh nhìn của Thuần, rồi vu vơ nhìn những viên đá trên bãi biển, chưa biết nói sao với người lính trẻ. Thuần nói đúng. Chính tôi đã có biết bao lời hay ý đẹp, bao tác phẩm văn chương và những bài ký về chủ đề người lính đảo xa. Mỗi bài viết là một lời ca ngợi hoa mỹ và ồn ào về họ, nhưng, quả thực, nếu bảo đánh đổi đời mình, đổi cuộc sống đủ đầy đang có nơi đất liền với các chiến sĩ nơi đây thì…

Chiều nay, một chiều mùa đông yên bình và tràn ngập ánh nắng, cái nắng lạnh đặc trưng của đảo Bắc cuối năm, nó sớm tan để nhường cho màn đêm thống trị trong hân hoan và ngạo nghễ, tôi chia tay những người lính đảo Cô Tô.

Các anh đã chuẩn bị một tất niên sớm với sự trịnh trọng và mến khách. Bữa cơm ấm áp với các món ăn ngày tết miền Bắc: Có giò thủ, nem chạo, bánh chưng, xôi nếp với vài chai rượu trắng. Mọi người cùng hát vang bài hát “Chút thư tình của người lính biển”, chất giọng ấm áp, da diết dù thiếu ánh sáng và nhạc cụ, chỉ có một cây đàn ghi ta và cây sáo trúc. Nhưng chỉ thế thôi cũng đủ làm rộn ràng, một góc đảo, trong ánh lửa bập bùng, những tia sáng hồng rực mờ ảo làm mịn mang gò má những cô gái trẻ và làm lấp lãnh hơn ánh mắt nụ cười các chàng trai mười tám đôi mươi. Mấy anh lính trẻ còn còn nhún nhảy, hoạt náo với các tiểu phẩm hài hước tự sáng tác mang đậm chất lính.

Thuần ôm ghi ta, hát nhẹ nhàng từng giai điệu ca khúc “Biển – nỗi nhớ và em”, chất giọng mà tôi không ngờ, nó lại ngọt ngào đến vậy! “Gió âm thầm chẳng nói, mà sao núi phải mòn! Em đâu phải là chiều, mà nhuộm anh đến tím; Sóng có nghĩa gì đâu, nếu chiều nay em chẳng đến! Dù gió có làm em, nghiêng ngả vì anh”.

Bữa cơm kết thúc trong sự lưu luyến và câu chuyện còn dang dở… đốm lửa bập bùng day dứt… Những đôi mắt lặng im! Nhiều giọt nước mắt của các cô gái trong đoàn đã long lanh trên khóe, mặn chát đôi môi. Tôi bất chợt nhìn thấy một ánh nhìn đăm chiêu xa xăm thật lạ. Đôi mắt sáng của sự tự tin và hoài niệm, có cả nỗi nhớ da diết suy tư của một cuộc đời đã trải qua những sóng gió gian khổ. Đôi mắt của Thuần. Tôi chợt nhận ra hình những người lính đảo này đều có đôi mắt sáng, nụ cười hiền hậu cương nghị như thế!

Tranh của họa sĩ Hà Trần

Thuần kể về đời mình, cứ đều đều trong màn đêm đang ập xuống rất nhanh. Thuần bảo, anh ra đảo đã sáu năm và sắp được làm cha.

– Ở đảo thèm nhất là món gì? – Tôi hỏi.

– Đàn bà. – Thuần đáp gọn lỏn.

– Đàn bà?

– Thì là đàn bà, phụ nữ. Thế chị nghĩ chúng tôi là bê tông cốt thép hả. Đá cũng biết yêu thương, cũng khao khát một vòng tay phụ nữ mỗi đêm. Nói thật lòng. Mơ ước chính đáng là đây. Người nào nói không mơ là dối lòng đấy. Nhiều đêm, nằm chiêm bao thấy về đất liền với vợ con, rộn ràng nao nức đến choáng váng. Thức dậy chỉ thấy bốn bề sóng gió và tiếng đập cánh của hải âu. Mộng vỡ tan, trống trải man mác lắm chị ạ…

– Vợ anh sống ra sao? Làm nghề gì? Đã ra đây lần nào chưa?

– Cô ấy chạy chợ, cùng quê với tôi. Ra đây một lần rồi thì… – Nói đến đó Thuần chợt im lặng nhìn ra biển đêm với đôi mắt thật buồn

– Thì… sao?

– Thì cô ấy ra điều kiện cho tôi phải về đất liền, nếu không sẽ “ly dị”. Cô ấy cũng có cái lý của mình, đàn bà cần lắm mỗi ngày sự che chở gánh vác của đàn ông! Họ sẽ dần đuối sức và buông tay khi không tìm được sự che chở theo lẽ tự nhiên đó.

– Rồi anh trả lời sao?

– Tôi phân tích theo những gì tôi nghĩ thôi: Ai cũng nghĩ như em thì đất nước này sẽ ra sao? Nhiều đồng chí, đồng đội đã hy sinh để giữ gìn biển đảo quê hương, anh sẽ tiếp nối truyền thống vẻ vang ấy, mong em thông cảm và động viên anh? – Thuần cười.

– Kết quả ra sao? – Tôi tò mò

– “Bà xã” chiến tranh lạnh mấy tháng liền. Rồi cuối cùng cũng nhắn tin cho tôi, tôi mừng nhất là cái đoạn bà xã thông báo tôi sắp đượclên chức bố, cô ấy khẳng định nó là con trai cơ …

-Đêm đó tôi không ngủ được, cứ một mình hát nghêu ngao rồi cười như ma làm. Mấy tay lính già tưởng tôi trở bệnh, giục bọn trẻ đưa tôi ra trạm xá! Tôi bảo không sao, thì các ông ấy có tin đâu, cứ bắt tôi uống thuốc. Phải đến tận khi tôi đưa cho mọi người đọc cái tin nhắn của vợ, chúng ào lên chúc mừng, rồi lắc vai tôi tưởng suýt ngã lăn ra đấy. Sau đó, tiểu đội thịt hai con gà nuôi được 4 tháng, làm nồi lẩu, gọi là liên hoan chúc mừng tôi đấy. Hôm ấy, tôi say suốt đêm, mà không thấy mệ mới buồn cười chứ, người cứ lâng lâng như trên mây đấy. Cánh lính cùng quê nó bảo, thôi xuống mặt đất được rồi bố ạ…

Vừa đi, mấy chị em vừa cười về cái vụ lên chức bố của Thuần. Rồi Thuần dẫn chúng tôi đến một ngôi miếu nhỏ trên đảo Cô Tô. Trong khói hương nghi ngút, thoảng tiếng gió, tiếng sóng biển rì rào miên man, một không gian trầm mặc, khiến tôi tưởng tượng mình đang ở giữa làng quê yêu dấu. Cảm giác thật linh thiêng khi nhớ về người đã khuất, các anh hùng liệt sỹ nơi đảo xa đã ngã xuống để giữ trọn lời thề sắt son cùng quê hương đất nước. Cả những người lính thời bình đã quên thân mình bảo vệ người dân đảo, bảo vệ tài nguyên Tổ Quốc và chủ quyền biển đảo thiêng liêng nơi đầu sóng ngọn gió. Đó chính là lời thúc giục, lợi hiệu triệu tất cả cùng giữ trọn niềm tin và một trái tim dân tộc, hòa chung dòng máu cha ông đang sục sôi trong huyết quản, quyết tâm bám biển, bám đảo vì sự toàn vẹn thiêng liêng … cùng giữ lấy cõi bờ.

– Các chị có tin ma quỷ, thánh thần không? – Thuần hỏi

– Sao anh hỏi vậy? Một chị trong đoàn lên tiếng

-Chúng tôi không tin dị đoan, nhưng cứ linh cảm những người đồng đội đã hy sinh vẫn đang vương vẩn đâu đây, trong gió, trong mây, trong sóng biển ầm ào, trong tiếng chuông ngân và khói hương trầm mặc mỗi ngày, đâu đây cũng thấy họ. Họ không chết đâu phải không chị? Và họ luôn đi theo để bảo vệ chúng tôi, chở che cho chúng tôi! Rồi Thuần kể tiếp: Có lần đang ngủ, tôi thấy anh Bích về ngồi bên tôi, anh ấy bảo, mai ra biển phải mang đồ và áo phao cẩn thận nhé! Mà về sớm vào! Tỉnh dậy, tôi hoảng hốt tìm xung quanh, thì ra là mơ các chị ạ! Và buổi chiều hôm ấy, sau khi chúng tôi cập bờ 20 phút, một đợt gió lốc ập đến đã nhấn chìm cả con tàu không có người, tôi gọi tên anh Bích trong nước mắt!

Tôi im lặng bước dần ra phía biển. Cây hoa sim cứng cỏi vươn mình trong cát, hoa nở tím ngắt, khẽ rung rinh rướn những cánh móng về ngọn sóng. Bông hoa như một câu trả lời. Phía sau là bước chân của Thuần đang chậm rãi. Đúng như Thuần nói: Họ không chết mà bất tử trong trái tim đồng đội. Họ là những người mãi mãi nằm lại để dõi canh biên cương Tổ quốc.

Tôi nhớ tuần trước, cả đoàn theo lính đảo đến thăm ngọn hải đăng. Biển trở mình khi gió mùa Đông bắc tăng cường, sóng to gió lớn, cuồn cuộn và hung bạo dữ dằn khác thường. Tất cả như muốn nhấn chìm, nuốt chửng những con tàu nhỏ bé, những đàn chim hải âu chập choạng trên mặt nước, cả ngọn hải đăng màu trắng sừng sững hình như cũng đang run run và như chuẩn bị chìm xuống…

Đứng trên lan can ngọn hải đăng, từng hạt mưa nhỏ tê buốt táp lên tóc, lên áo của tôi, mưa biển lạnh hơn khiến tôi chóang váng tê dại. Nhưng bên tôi, những người lính đảo, thật bất ngờ, họ vẫn vô cùng bình thản, lạnh lùng. Đôi mắt dõi ra ngoài khơi, sóng bộ đàm hoạt động miệt mài trong sự nỗ lực không mệt mỏi. Họ đang kết nối với đội tìm kiếm cứu nạn trên biển để huy động ngư dân trở về đảo và đất liền. Họ đang kết nối để tìm những tín hiệu cấp cứu của người bị nạn trong cơn bão gió… Sẽ có nhiều điều thay đổi kỳ diệu đang đến trong ánh mắt, trái tim và tiếng nói ấy. Một cảm giác thật tuyệt vời, cảm giác yên bình và thân thương giữa biển khơi lạnh giá đầy gian khổ của những chiến sỹ đảo Cô tô. Khi bên ngoài, sóng to đang vùng vẫy và tràn đến, những khối nước khổng lồ xanh thẫm ập lên không thương tiếc, gió rít từng hội, tiếng chim kêu thảng thốt trong tiếng vặn mình răng rắc của những tấm cây cổ thụ…

Nguy hiểm vậy mà họ vẫn cười, nụ cười những người lính biển rắn rỏi đầy lạc quan. Tôi thầm nghĩ, chỉ có những ý chí bằng thép, trái tim nhiệt thành và tình yêu quê hương thật sự từ tấm lòng mới đủ sức vượt qua bao giông bão, hiểm nguy và cả nỗi cô đơn, nỗi nhớ. Hương vị của bữa cơm tất niên sớm vẫn còn đọng lại trong tâm trí tôi. Nhưng tôi cũng hiểu, để chuẩn bị cho buổi liên hoan chia tay, tôi được chứng kiến sự gian khổ thiếu thốn của lính đảo. Để có rau xanh và vài món cải thiện đãi khách đất liền, các anh đã phải giành bao thời gian để nuôi trồng, chăm bón và dành dụm nâng niu. Mỗi luống rau thấm đẫm giọt mồ hôi và công sức người lính. Những chuồng gà chuồng lợn được các anh tự tay xây lợp bằng đủ thứ nguyên vật liệu, cắt người trông nom, chăm sóc cần mẫn, chu đáo! Thậm chí, để cho gà ăn, các anh phải đi bộ cả cây số vì chúng được nuôi trên cây cao để tránh thú rừng và chuột. Khi chúng lớn, lại được chia ra thành từng ô chuồng nhỏ cho tiện việc chăm sóc, theo dõi… Mỗi khi có gà đẻ trứng, cả tiểu đội mừng vui với thành quả lao động, nâng niu và dành dụm, nếu ai ốm đau, mới được mang ra bồi bổ…

Tiếng còi tàu đã hụ vang báo hiệu giờ chia tay. Đứng trên boong tàu, tôi nhìn thấy bóng Thuần và những người lính trong bộ quân phục sơn vai. Tàu dần xa. Tiếng Thuần nói vọng theo mồn một, giọng nói ấm áp vang vang, át cả tiếng sóng biển.

– Tạm biệt đất liền. Nhớ ra thăm nhau nhé, đất liền ơi!

Tôi bật khóc giữa muôn trùng sóng nước, Nhất định, sẽ không thể là chuyến đi cuối cùng, vì tôi còn nhiều duyên nợ với đảo, Cô Tô ơi!