NGÔ VĂN-SỞ mật truyền các trấn-thủ ở Kinh-bắc và Lạng, Thái rút quân lui về, nhưng phải thanh ngôn là đi hội quân để đắp lũy đất ở bên sông Nguyệt-đức. 255

Sở lại hẹn ngày cho các trấn-thủ ở Hải-dương và Sơn-tây phải đem quân về họp ở thành Thăng-long. Trấn Sơn-nam phải sửa soạn thuyền, đợi quân thủy đến thì cùng tiến-phát.

Năm hôm sau, các đạo đều hội binh ở dưới bóng cờ Tiết chế Văn-Sở. Lễ duyệt binh bắt đầu trang nghiêm cử hành ở bên sông Nhị. Sở hạ lệnh cho các bộ-binh phải sắm sẵn lương khô để đợi sai phái. Thuộc tướng Đặng-Văn-Chân được lệnh quản đốc thủy-quân, đường hoàng xuôi xuống miền Đông trước.

Sở vừa phân phát xong, thì trời đã vàng tối, bọn Trần Bá-Lãm và Nguyễn Đình-Khoan về tới Kinh-thành. Họ nói : « Khi đến Nam-quan, bị tên hậu lại nhà Thanh ngăn cản, không cho vào. Hiện nay quân Thanh đã vượt qua Nam-quan bộ kỵ tiền-phong của họ đã tiến đến địa phận huyện Phượng-nhãn ». 256

Giữa vòng các tướng, Sở lại bàn định rút lui. Nội-hầu Phan Văn-Lân phản đối : « Nước, không cứ lớn, quân, không cứ nhiều, cần phải biết mẹo, mới được. Chúng mình nay làm tướng, cầm quân ở ngoài, thế mà giặc đến không đánh, bàn nhau rút lui, còn gọi làm tướng sao được ! Vậy tôi xin đem một nghìn tinh-binh qua sông Nguyệt-đức 257, đánh cho chúng một trận, xem Nam khỏe hay Bắc khỏe nào ? Có thế, chúng mới biết ta đây cũng là hạng người gan dạ chứ ? »

Được Sở tán thanh, Lân liền ruổi quân qua đò sang Bắc. Gấp đường đi suốt ngày đêm, Lân kéo đến bờ bên Nam sông Nguyệt-đức thì lầu sương vừa điểm trống canh ba.

Bấy giờ là tháng một năm mậu-thân (1788). Đêm ấy, trời đang rét, gió bấc lạnh buốt.

Lân cứ hăng-hái thúc quân thẳng tiến vì thấy quân Sĩ-Nghị đã đến đóng ở núi Tam-tằng. 258

Khi lội qua sông Nguyệt-đức, rét buốt tận xương, quân sĩ run bây bẩy. Có người, vì không chịu nổi rét, chết ngay ở trong sông.

Đổ bộ được sang bắc ngạn, Lân thúc quân vây trại Tôn Sĩ-Nghị. Nhưng phần vì mặt trận quân Thanh kiên-cố, phần vì súng đạn ở trong bắn ra dào dào, quân Tây-sơn không sao đến gần được. Lại bị Trương Triều-Long 259, tiên phong bên Thanh, xông-xáo đánh giết và cung tên của hai cánh quân tả hữu dực bên địch bắn châu vào, quân Lân núng thế, chết mất vô kể.

Trước đó, Tôn Sĩ-Nghị phái ra một toán kỳ binh từ mạn thượng-lưu vượt qua sông, đi tắt đánh úp lấy đồn Thị-cầu.

Thấy trong đồn Thị-cầu phát hỏa, quân Lân cả sợ, vội vượt luỹ rút về. Giặc Thanh nhân cái đà thắng lợi đó, ruổi dài, tiến tràn, cho quân Lân bất lợi. 260

Việc Lân thua chạy ấy là một tin vừa đáng kinh vừa nhục nhã cho Ngô-Văn-Sở ! Hết sức giữ bí mật, Sở không muốn cho tin thua trận ấy đồn lan ra Thăng long.

Lệnh Tiết-chế vừa hạ : các quân, đội nào ngũ ấy, nghiêm chỉnh kéo đi. Họ đã trẩy qua Phúc-châu 261, mặt trời mới tròn bóng. Bấy giờ người Bắc mới biết quân Tây-sơn đã rút khỏi Thăng-long.

Đến Yên-mô 262 (ngày 20 tháng 11 năm mậu-thân, 1788) Sở chia bộ binh bổ đóng núi Tam-điệp (đèo ba đội), liên lạc với quân thuỷ ở hải phận Biện-sơn. 263

Từ đó, tự Trường yên 264 trở vào quân Sở chẹn giữ, cắt hẳn Thanh, Nghệ với các trấn đường ngoài, tình hình hai đằng bị ngăn cách hẳn.