TÂY-SƠN nổi lên từ năm tân-mão (1771), ban đầu còn đụng chạm với chúa Nguyễn ở Thuận, Quảng, rồi cuộc chiến cứ lan rộng ra khắp Gia-định lục tỉnh sau tràn đến cả những đảo Phú-quốc, Côn-lôn… Cuộc thua chạy của Nguyễn-Ánh ở Nam-hà đã rước quân Tiêm đặt chân lên đất Lục-tỉnh cũng như cuộc bôn-bá của Lê Chiêu-thống ở Bắc-hà đã đưa quân Thanh đến đóng ở thành Thăng Long.
Nguyên từ hồi Long-xuyên 416 thất thủ, Nguyễn-Ánh đã sai Mạc Thiên-Tứ và Tôn Thất-Xuân sang Tiêm cầu cứu. Đến tháng sáu, năm mậu tuất (1778), chúa Nguyễn lại sai cai cơ Lưu Phúc-Trưng sang Tiêm tu hiếu và hỏi tin tức Thiên-Tứ.
Năm giáp thìn (1784), như trước đã nói Nguyễn-Ánh qua Tiêm-la cầu viện. Bọn tướng Tiêm là Chiêu-Tăng, Chiêu-Sương 417 đem 2 vạn thủy binh và 3 trăm chiến thuyền sang Nam. Bấy giờ Trương Văn-Đa, phò mã Tây-sơn, đang đóng giữ Gia-định, vội vàng cáo cấp với Nguyễn Huệ hồi ấy còn làm Long-nhương tướng quân. Long nhương tướng quân bèn làm theo mưu kế của Lê Xuân-Giác : đem hết quân cứng mạnh đặt mai phục ở Xoài-mút 418 (thuộc Định-tường) bên rạch Gầm 419, rồi dùng chước nhử quân Tiêm đến.
Quân Tiêm-la đã không thuộc đường đất lại quen mùi mấy trận thắng lợi ban đầu, cứ đổ rốc xuống Mỹ-tho, Long-nhương tướng quân liền thúc quân thủy, quân bộ đổ ra đánh úp : Tiêm binh đại bại, chỉ còn vài nghìn quân tàn, theo đàng núi Chân-lạp, nheo nhóc trốn về. 420
Sau trận thua năm giáp-thìn (1784) này, người Tiêm sợ Tây-sơn như sợ cọp. 421
Vì những việc đã xảy như thế, nên Tây-sơn và Tiêm-la hồi ấy thường có những chuyện xích-mích trên đường bang giao.
Đến năm canh-tuất (1790), vua Quang-trung đã giảng hòa với Mãn-thanh, có phái sứ bộ sang Thanh để gây mối thiện cảm.
Trong lúc đó sứ ta và sứ Tiêm gặp nhau ở khuyết đình nhà Thanh, hai bên cùng dự yến tiệc đến gần hai tuần, thế mà vẫn không có bình tích một chút nào cả. Vả, trong khi cùng liệt ở triều ban bên Thanh, đâu đấy noi theo điển nghi, ai nấy túc mục, sứ ta, cũng như sứ Tiêm, cả hai đều lãng quên những tư hiềm về việc nước. 422
