SAU khi Huệ đã kéo quân ra Bắc, vua Trời 159 Nguyễn Nhạc ở Qui-nhơn, nhờ bức thư của Huệ 160 đưa về, mới hay tin « đại cử Bắc phạt » đó. Trước hành động ấy của Huệ, Nhạc rất không đẹp lòng vì cho rằng Huệ tự tiện làm việc như thế, là Huệ tỏ ra không thèm đếm xỉa đến vua anh. Nếu Huệ thành công, tất vua anh không thể kiềm-chế được nữa. Hối-hả, Nhạc sai người đến Phú-xuân để ngăn lại, nhưng đã muộn rồi. Khi được tin Huệ đã hạ xong thành Thăng-long, Nhạc lo sợ quá !

Huệ vốn là tay ngang-tàng sắc-sảo, nay lại đóng binh ở ngoài sau một trận thành công lớn, Nhạc biết không thể gọi về bằng cách viết mấy chữ trên mảnh giấy được.

Tháng tám, năm bính-ngọ (1786). Nhạc đem 500 thân binh và 100 voi lật đật từ Qui-nhơn trẩy ra Phú-xuân, lựa lấy thêm quân tinh-nhuệ 161, rồi lại đi gấp ra Thăng-long lót miệng bằng tiếng đem quân ra tiếp ứng chú Thơm (tên tục của Huệ) đương ở Bắc-hà.

Hay tin đó, ngoài Bắc náo động, ai nấy xôn xao, ngờ sợ. Có người khuyên vua Chiêu-thống, để giữ vững chiếc ngai hoàng-đế, nếu đưa biểu xin hàng vua Thái-đức (Nguyễn-Nhạc).

Vua Thái-đức, sau bảy ngày đêm, đi gấp đường, đã từ Phú-xuân ra tới Bắc.

Vua Chiêu-thống thân ra đón tiếp tận ngoài cửa Nam giao, còn các tụng quan thì quỳ đón ở bên đường.

Vua Thái-đức không hề đoái đến đám vua quan Bắc-hà đang trịnh trọng nghênh giá, chỉ sai người báo vua Lê hãy cứ về cung, thế rồi ruổi quân đi thẳng.

Tuy được vua Thái-đức hẹn đến bữa khác sẽ tương kiến, nhưng, qua hôm sau, vua Lê đã phải lóp-ngóp sang tận chỗ của vua Thái-đức đương đóng để tỏ cảm tình.

Nghe lời Chỉnh khuyên, Thái-đức tiếp Chiêu-thống bằng lễ « hai vua tương kiến ».

Thoạt thấy Chiêu-thống đến nơi, Thái-đức đứng trên thềm, sai em là Nguyễn-Huệ xuống thềm đón.

Rồi Thái-đức ngự ở ghế giữa, mời Chiêu-thống ngồi ghế bên tây. Nguyễn Huệ ngồi ghế bên đông.

Chiêu-thống nói lấy lòng khách bằng những lời yên ủi và cám ơn.

Thấy vua Lê tỏ ý muốn cắt đất để làm lễ khao quân, Thái-đức vội gạt : « Giận họ Trịnh chuyên chính, anh em chúng tôi mới phải làm việc tôn phù này. Đất đai nếu của họ Trịnh, một tấc chúng tôi không để, nhưng nếu của nhà Lê, một tấc cũng không lấy. Chúng tôi chỉ mong Tự-hoàng cầm vững kiền-cương, giữ yên bờ-cõi, « hai nước » chúng ta đời đời hòa-mục giao hiếu với nhau : thế là phục ».

Chiêu-thống mời Thái-đức ở lại ít lâu để giúp mình. Thái-đức nhận lời và hứa sẽ kết chặt tình liên lạc giữa « hai nước ».

Bấy giờ tướng-sĩ Tây-sơn đóng lâu ở Thăng-long, ai nấy không khỏi nhớ nhà.

Tả quân Vũ Văn-Nhậm, vì ghét Hữu-Chỉnh là người tráo-trở, hay vơ lấy quyền binh, nhân gièm Chỉnh ở trước mặt Nguyễn-Huệ rằng : « Chỉnh là kẻ bô-thần, cùng đường, phải về với ta. Hắn muốn cam tâm với cố-quốc, nhờ sức ta làm được thành công. Nay ta lại phi hàng vài vạn người để làm vây cánh cho hắn thì còn gì bất trí hơn nữa ? Vả, hắn thường nói : Ở Bắc-hà, chỉ có một mình hắn là nhân tài. Bây giờ chi bằng ta kéo về, bỏ hắn ở lại. Người Bắc oán hắn đến tận xương tủy : ta mượn tay họ để giết hắn đi. Khi Chỉnh chết rồi, ta sẽ lấy Bắc-hà cho rảnh ».

Nguyễn-Huệ lấy làm phải, đã ngầm có ý bỏ Chỉnh rồi, lại gặp Nguyễn-Nhạc vừa ở Nam ra, bèn ngày đêm mật tính đường về mà Chỉnh bấy giờ đương đóng ở chùa Tiên-tích 162, say sưa trong cảnh tôn vinh, vẫn mơ màng không biết !

Về phần Chỉnh, thấy Nguyễn-Nhạc sai chọn ngày tốt, sắm lễ vật để yết Thái-miếu nhà Lê, Chỉnh cứ đồ chừng rằng anh em Tây-sơn chắc chưa rút lui.

Trong khi anh em Tây-sơn cùng ở Thăng-long, họ nhường nhịn nhau rất khôn khéo. Phàm việc, Nhạc muốn làm thế nào thì nên thế ấy. Huệ nhất nhất thuận nghe và các tướng sĩ cũng đều vâng theo mệnh lệnh của Nhạc.

Suốt ngày 17, tháng 8 năm bính-ngọ (1786), Huệ, với thái-độ vồn-vã niềm-nở, giữ Nguyễn Hữu-Chỉnh ở lại trong dinh nói chuyện lan-man, không hề hở ra cho biết sắp lìa non Nùng, sông Nhị.

Nhưng, giữa trống canh ba đêm hôm đó, một ám hiệu truyền ra, quân-gia Tây-sơn nai-nịt đâu đấy, cả thủy lẫn lục thảy đều lặng lẽ kéo đi : bao nhiêu của cải trong kho đạn Bắc-hà đều đem theo cả.

Sai người từ giã vua Chiêu-thống, anh em Tây-sơn vội vã về Nam bỏ Chỉnh ở lại đất Bắc.

Qua sớm sau, Chỉnh bối rối, chưa biết xoay trở ra sao.

Vì không dám ở lại Thăng-long, sợ chác oán mua thù với người bắc, Chỉnh liền quyết theo anh em Tây-sơn.

Lập tức sáng sớm ngày 18, Chỉnh cùng vài mươi thủ hạ, lật đật chạy ra bến sông, cướp được một chiếc thuyền buồm, quăng hết đồ đạc của người ta đi, dương buồm để vô Nghệ. 163

Trong khi đó nhiều kẻ chợ đuổi theo, tranh nhau lấy gạch ngói ném Chỉnh. Chỉnh phải chính tay giết chết vài người, mới đi thoát được.

Khi kéo quân đến Nghệ-an anh em Tây-sơn có gặp mấy cuộc tập-công của những phần tử tự động.

Lê Hân, cựu quản Hậu thắng cơ ở Nghệ-an và Lê-Đình-Hoán, cựu quản Hữu-uy cơ ở Nghệ-an, đứng lên chiêu mộ binh-phu ở làng Nộn-liễu huyện Nam-đường (Nghệ-an), chận đường, giữ hiểm, chẹn đánh ở núi Đại-huệ thuộc địa phận làng Sa-nam, huyện Nam-đường. Nhưng Tây-sơn tung quân tràn qua núi : quân bọn Lê Hân thua lớn, bị giết đến 8,9 phần 10.

Rồi ung dung đem quân vào trấn doanh Nghệ-an. Nguyễn Huệ đóng lại hơn mười ngày, thu xếp mọi việc : Giao trách nhậm đóng giữ trấn đó cho bộ tướng là Nguyễn Văn Duệ. Lại cắt đô-đốc Vũ 164 Chiêu-Viễn đóng ở Hà-trung, Vũ-Văn-Nhậm cầm trọng binh đóng ở Động-hải, làm thế ỷ giốc với Duệ.

Khi Chỉnh theo kịp đến Nghệ, Nguyễn Huệ bề trong tuy không bằng lòng, nhưng ngoài mặt vồn vã yên ủi. Huệ bảo Chỉnh : « Hiện nay tướng Trịnh là Hoàng Phùng-Cơ và Đinh Tích-Nhưỡng hãy còn, thì ngoài Bắc không có ông ở lại không xong ».

Rồi Huệ tặng Chỉnh 20 lạng vàng, 200 lượng bạc và khuyên đóng lại ở Nghệ-an, cùng làm việc với Nguyễn-Văn-Duệ.

Để trinh-thám những hành động của Chỉnh, Nguyễn Huệ dặn ngầm Vũ Văn-Nhậm : « Chỉnh vốn là tên vong mạng, túng thế hắn mới về với ta. Hắn quyệt lắm ! không thể tin cậy đặng. Vả, người Bắc căm giận hắn vô cùng. Ta muốn bỏ hắn cho họ giết đi, nên lúc về Nam, giấu bặt không cho biết. Chẳng dè hắn lại trốn chết, theo về tận đây. Kể về tình nghĩa, không lẽ không dung. Giờ ta cho hắn ở lại Nghệ-an là quê-hương hắn. Vậy thì các ngươi phải hiệp lòng, đậu cật, phòng giữ cho cẩn thận. Hễ hắn làm chi, và lòng người yêu hay ghét hắn ra sao, các ngươi phải dò xét cho kỹ. Thấy có sự chi khác, thì phải tức-tốc mật báo lại cho ta hay ».