Chỉ sau một tuần, Bredon đã học được nhiều thứ trong Hãng Pym. Hiện nay anh đã biết người ta có thể đóng khung bao nhiêu chữ trong một cột quảng cáo trên trang sáu của một tờ nhật báo. Anh ta còn biết cả những thói gàn tật xấu của ông Armstrong cũng như của ông Hankin. Ông Armstrong không có thái độ chống đối đối với những điều có chút ít đặc biệt, ông Hankin lại như một đứa trẻ hay xét nét tất cả những việc làm "vụng về mang tính nghệ sỹ". Bây giờ Bredon cũng đã biết những từ ngữ người ta hay sử dụng là những từ nào và những ai cần phải che chắn, loại bỏ: đừng bao giờ nói về một sản phẩm với những từ hoàn toàn "ngọt", "toàn là thứ nước thịt ép" vì như thế có thể phơi bày ra những tỳ vết trong quá trình làm công việc gian lận đó. Nhưng chỉ nói những thứ anh muốn nói về "chất lượng cực kỳ", "thành phần đã được chọn lựa", những công thức hoặc mẫu không chính xác không thể gây ra những hậu quả.
Bredon biết rất rõ nguyên tắc rất chặt chẽ của tờ Morning Star là kiên quyết không chấp nhận lồng ghép lời ghi chú nói một sản phẩm dược có thể chữa khỏi tận gốc một căn bệnh, nhưng lại cho phép khẳng định thứ thuốc đó có thể làm dịu cơn đau và dẫn đến những cải thiện nhanh chóng hơn tình trạng bệnh tật. Anh ta cũng đã biết được là những âm bản mòn nhất, những nét chữ nhạt nhất đều được công chúng nước Anh bỏ qua một cách bình thản nhất. Anh ta cũng đã quen với những cuộc xung đột nhỏ hàng ngày vẫn xảy ra trong cơ quan, trong đó, các thợ vẽ chống đối kịch liệt các biên tập viên. Cả hai loại chuyên gia này đều gán cho nhau cái tội muốn giữ độc quyền vị trí sử dụng trên các bản in đúc.
Bredon đã phải bằng cả những kinh nghiệm xương máu của mình mới học được cách xoay xở, hài hoà giữa ý thích và sự chán ghét của các cộng tác viên khác nhau của mình. Anh ta đã sống rất hoà hợp với tất cả mọi người, trừ hai nhân viên: ông già Copley - lập dị với mọi người và Willis - thường rất bảo thủ trước những cái mới. Bredon tìm hiểu lý do mãi mà vẫn vô ích và tỏ ra rất lấy làm tiếc, vì Bredon là một người có bản chất rất dễ gần và có tính ham hiểu biết cũng như tính hiếu kỳ của anh cũng không bao giờ cạn kiệt.
Một buổi sáng, cô Metayard bước vào phòng của biên tập viên mới, nói rằng cô đến xin anh tư vấn về vấn đề quảng cáo cho kính đeo mắt của hãng Tartempion. Cô vừa ngồi ghé lên mép bàn của anh, rồi như một cái máy, cô lục lọi lung tung trong hộp bút, sau đó:
- Này anh, đây là cái gì vậy? - Đột nhiên cô ta hỏi. - Ô! Miếng đá của anh chàng xấu số đây mà!
- Cô đang nói tới thứ gì vậy?
- Anh xem này, đây là miếng đá xốp khắc hình con bọ hung của Dean. Tại sao nó lại nằm trong này nhỉ?
- Ô! Cái thứ nhỏ xíu ấy ư? Tôi không biết nó là của ai. Nó đẹp đấy chứ; một thứ bằng mã não thật đấy, dẫu sao nó cũng không phải là món đồ cổ, cũng chẳng phải đồ dùng của người Ai Cập cổ mà.
- Có thể thế đấy, nhưng anh Dean lại rất thích miếng đá xốp có khắc hình con bọ hung xinh xắn này. Nó đẹp đấy chứ; bao giờ anh ấy cũng bỏ nó trong túi hay đặt trên bàn làm việc và luôn tin rằng nếu giữ nó trong người thì nó sẽ phù hộ cho anh ta không bao giờ bị ngã...
Bredon ngắm nghía miếng đá xốp đang nằm lọt thỏm trong lòng bàn tay mình, một thứ chỉ to bằng móng ngón tay cái và nhẵn lỳ như một miếng đá vân hoa, song hình như một góc của nó nhô lên trông như một cái sừng.
- Này, cô Metayard, anh Dean này là người thế nào?
- Ô! Anh biết rồi đấy, tôi không muốn nói xấu anh ta đâu, nhất là một khi anh ta đã khuất rồi, nhưng tôi phải thú thật rằng anh ta là người không thành thật lắm đâu. Trong số chúng ta, tôi cứ nghĩ anh ta là người khá hèn hạ.
- Về mặt nào vậy?
- Trước hết, vì những người anh ta thường gặp gỡ, chơi bời.
Bredon nhướn đôi lông mày lên có ý hỏi.
- Không đâu, không phải anh ta chơi với bọn lưu manh đâu, nhưng anh ta hay lẩn vào chơi với bọn Plangy, nghiện ngập. Chắc hẳn anh ta nghĩ bọn này là những người tử tế. Cũng may cho anh ta, vào đúng buổi chiều cô bé Punter-Smith tự tử thì anh lại không ngồi cùng lũ chúng, vì từ đây, anh có thể thấy nếu như anh ta có mặt ở đó và báo chí sẽ nói về anh ta như một đối tượng của vụ xcăng-đan này! Anh ta đã thành công ở đây. Ban giám đốc không thể xử lý được những vụ việc kiểu như vậy.
- Dean năm nay bao nhiêu tuổi?
- Hai mươi sáu hoặc hai mươi bảy gì đó.
- Tại sao anh ta lại vào làm ở đây?
- Chắc chắn cũng có cùng lý do như tất cả những người khác thôi; anh ta cần phải có tiền để sống mà. Anh ta xuất thân từ một gia đình rất trung bình, cha là một người có chút ít địa vị nào đó trong một ngân hàng và khi ông ta chết, chàng Victor non trẻ kia buộc phải làm việc để kiếm sống, vậy thôi.
- Cái anh chàng đó có thể làm quen với bọn Plangy thế quái nào?
Cô Metayard nhún vai.
- Hẳn là phải có ai đó giới thiệu anh ta với bọn chúng. Và rồi, anh ta đã thâm nhập vào trong lũ chúng không đến nỗi tồi. Hơn nữa, tên làm công tác tổ chức của bọn Plangy không phản đối tên "đĩ đực" này nhập bọn. Vậy là anh ta đã thành công. Nhưng, anh Bredon, hãy nói xem, đây mới là điều thú vị này, bản thân anh học hành thế nào mà anh lại về đây với chúng tôi? Nhất là khi anh đã biết trước là một biên tập viên mới chỉ kiếm được bốn livrơ mỗi tuần.
- Bốn livrơ, gần bằng giá mua một đôi giầy thấp cổ của hãng Briton. Tôi mua đôi giầy này ở hãng đó đấy.
- Bây giờ, thưa quí anh thân mến, bây giờ thì tôi đã bắt đầu hiểu được vì sao anh lại kiếm tiền rồi... Khi người ta nghèo túng vào đúng lúc cần mua một đôi giầy thấp cổ của hãng Briton... Tôi đã chậm mất rồi, tôi cần phải trở lại với đôi kính mắt hiệu Tartempion của tôi thôi.
Còn lại một mình, Bredon mắng mỏ, cằn nhằn bản thân mình:
"Mày là một thằng hành động ngốc nghếch, nhóc của ta ạ. Mày có vẻ đã đi quá đà rồi đấy... Nhưng bây giờ, trước hết phải chứng tỏ mày không phải là một biên tập viên nhăng nhít".
Anh ta bắt tay vào công việc, nhưng không bao lâu, Ingleby đã bước những bước uể oải, tẩu thuốc vắt vẻo trên môi, hai tay đút túi quần, lững thững đến phòng của Bredon.
- Chỗ anh có quyển từ điển không?
- Tôi không dùng nó, nhưng anh có thể tìm quanh đó xem sao.
Ingleby nhìn lên tất cả các giá sách, nhưng chẳng thấy gì hết.
- Chắc tại ai đó đang tra cứu nó đây mà. Anh đánh vần chữ...
- Anh làm các trò chơi ô chữ à?
- Không đâu, nhưng đó là một chữ ở trong một quảng cáo, sẽ phải tìm, vậy thôi!... Và tôi cho là chúng ta sắp phải chịu đựng tiếng ồn và bụi bặm trong thời gian tới.
- Tại sao chứ?
- Một lệnh độc đoán của ban giám đốc đã quyết định phải huỷ ngay chiếc cầu thang xoáy trôn ốc kia đi.
- Thật xuẩn ngốc! Quyết định phá huỷ cầu thang, như thế có nghĩa là Hãng đã tự nhận trách nhiệm về vụ tai nạn đó rồi.
- Theo ý riêng, tôi không muốn nói với anh là tôi cũng chẳng có gì để trách cứ anh ta cả, nhưng anh ta lại đã gây cho tôi cảm giác là anh ta chẳng lấy gì làm thật thà cả đâu. Nhất là cô Metayard, hình như có ý ghét anh ta lắm đấy.
- Tại sao cô nàng lại ghét anh ta kia chứ?
- Cũng như nhiều phụ nữ đã tự nhận, cô nàng cũng thiếu lòng độ lượng, vị tha... và trừ phần này ra, anh thân thiết với hãng Nutrax lắm thì phải?
- Tôi vẫn chưa làm quen với hãng; vào lúc này tôi còn đang vật lộn với các sản phẩm thuộc địa của hãng Twentyman và tôi đang tìm kiếm cho loại trà giá rẻ một cái tên đặc biệt, đối với tôi, hình như nó là thứ trà làm từ lá còn sót lại từ hôm trước...
- Anh hãy cứ gọi nó là Trà Gia Đình đi.
- Cảm ơn anh, một ý tưởng ra trò đấy chứ! Ô là la! Tôi cảm thấy mình lười nhác quá rồi... Trời đất! cái cô Parton này lại bất chợt đến với cái khay đựng cái gì đây nữa?
- Công việc mà... - Cô Parton vừa cười, vừa nói. - Ông Hankin yêu cầu anh nếm thử các món đựng trong sáu cái đĩa này. Mỗi đĩa là một mẫu cháo yến mạch của hãng Badburry, và ông ấy cũng yêu cầu anh viết báo cáo về giá trị cụ thể của mỗi thứ cháo đựng trong sáu đĩa này.
- Chúng ta thấy ngay thôi mà. - Ingleby thì thào nói. - Hãng Badburry tung ra những thứ tởm lợm này sao?
- Đúng vậy đấy! Anh hãy đọc nhãn mác của chúng đây: "Cháo yến mạch đóng hộp, một thứ vô giá đối với các bà nội trợ có quá nhiều công việc phải làm...". Đẹp chứ nhỉ?
- Và người ta sẽ ngoẻo sau tám ngày khi ăn phải thứ này. Liệu cô có thể yêu cầu anh McAllister nếm thử chúng thay tôi có được không?
- Anh ta đã thử rồi, nhưng báo cáo của anh ta không thành công và ông Hankin muốn anh làm lại từ đầu.
- Chúng ta phải làm gì để thắng con người hủ lậu của chúng ta đây... - Ingleby lại thì thầm nói. - Quần chúng sẽ không nghi ngờ về điều mà người ta phải chịu đựng cho ông ta.
Với vẻ bị bó buộc, anh ta bắt đầu nếm thử các loại cháo yến mạch trong sáu cái đĩa. Bredon, vẻ mặt lì lì, bỏ vào mồm mình một lượng cháo yến mạch ít tới mức không thể nhìn thấy và nói với cô Parton:
- Viết đi: Mẫu A: Mùi vị hạt phỉ, thức ăn giàu dinh dưỡng, cho thể trạng những người tập điền kinh. Mẫu B: Mùi vị ngon và thơm, hơi gắt đối với những người có tính tình tinh tế.
Cô Parton vừa ghi tốc ký vừa cười. Ingleby bỏ chạy ra ngoài.
- Nào, cô gái xinh đẹp, hãy nói nghe xem, - Bredon nói. - Cô có thể nói cho tôi biết, từ thời kỳ vị tiền nhiệm đáng kính của tôi, điều gì đã xảy ra ở đây? Tại sao mọi người lại nói về anh ta với một vẻ bất đắc dĩ và tại sao cô Metayard lại không thể cảm nhận được điều đó?
Cô Parton không để mọi người phải đợi câu trả lời của mình mà nói ngay:
- Vì đó là một người đạo đức giả; anh ta sống để ăn cắp ý tưởng của người này người nọ và rồi đưa những ý tưởng đó ra như thể chúng xuất phát từ chính đầu óc của anh ta vậy. Còn khi các sếp tỏ ý khen thì anh ta không bao giờ nói đó là ý tưởng của người khác.
Hình như Bredon đã thoả mãn khi nghe xong cách giải thích này, nhưng chỉ một lát sau, anh ta đã sải những bước dài trong hành lang và thò đầu qua cửa vào phòng làm việc của anh chàng Garrett. Đang tập trung vào bản báo cáo, Garrett nhìn lên với tiếng làu bàu trong miệng.
- Tôi hy vọng... - Bredon nói. - ... Sẽ không làm gián đoạn những suy nghĩ của anh vào đúng lúc các ý tưởng đang cất cánh bay trong đầu anh như lúc này, nhưng tôi muốn xin anh một lời khuyên về vấn đề nhãn mác, tôi còn muốn biết tôi phải làm như thế nào. Cô Parton vừa mới nói với tôi là Dean, người tiền nhiệm của tôi, có thói quen... ăn cắp ý tưởng của người khác. Lúc này, tôi muốn biết có phải tôi sẽ không thể bị kết tội như Dean không, vì tôi thường xuyên xin ý kiến của người này hay người khác.
- Tôi sẽ giải thích ngay cho anh điều đó: chẳng có qui tắc nào chính xác cả, nhưng chúng ta phải công nhận là người ta có thể lợi dụng những gợi ý của mọi người. Nếu như ban lãnh đạo khen, lúc đó anh phải thú nhận là những ý tưởng đó không phải của riêng anh. Hiểu chưa?
- Hiểu rồi, tôi hiểu. Nhưng giám đốc nói với anh là ông ta chưa hề thấy một ý tưởng nào ngu ngốc đến thế, thì anh cũng không được nói là ý tưởng đó không phải của anh, thế chứ gì?
- Tất nhiên là thế rồi, vì nếu đó là điều ngu ngốc thì tự anh, anh phải nhận lấy. Dean ăn cắp, như anh đã nói, những ý tưởng của người khác và nhận lời khen cho riêng mình. Tôi muốn nói thêm với anh rằng nếu tôi là anh, thì tôi sẽ chẳng bao giờ xin lời khuyên của lão Copley, cũng như của Willis. Cả hai người này đều nghĩ rằng mọi người đều phải tự xoay xở lấy mọi việc. Tôi cũng muốn nói với anh một việc khác nữa, đó là về chỗ làm việc của anh ấy mà, tôi không ta thán một lời nào về Dean với Willis cả... Tôi không biết giữa họ có chuyện gì, nhưng sự việc tiến triển hết sức xấu.
- Tôi hết sức biết ơn anh. - Bredon nói. - vì đã dám bàn vào một việc tế nhị một cách vụng về.
Tuy nhiên Bredon không quá sợ hãi những lời đe nẹt kia, vì mặc dù Garrett đã cho anh những lời khuyên thông minh, thì chỉ năm phút sau, anh ta đã lẻn vào phòng làm việc của Willis và nói về Dean mà không chút e dè gì. Ngay lập tức anh ta được Willis trả lời rằng anh ta, Bredon, sẽ làm tốt việc chăm lo tới những công chuyện giành cho anh ta... Ngoài ra, Willis còn nói rằng anh ta, riêng anh ta không hề có ý muốn nói về Dean hoặc về những gì có liên quan tới Dean. Bredon có cảm giác là Willis bị lúng túng và khó chịu... Anh ta hóm hỉnh nhấn mạnh. Sau một lát im lặng, Willis trả lời khô khốc:
- Tôi nói lại, những chuyện của Dean, tôi không quan tâm đâu.
Điều đó có thể đúng, nhưng Bredon không phải là một người dễ nản lòng.
- Này anh Willis, vậy thì anh Dean đã làm gì nhỉ? Tôi không hiểu nữa, vậy thì anh có điều gì không ưa anh ta?
- Nếu anh không hiểu anh Dean, thì tại sao anh lại đến đây nói với tôi về anh ấy? Nếu anh muốn hiểu thì anh ấy là một người thường chơi bời, kết bạn với những kẻ làm tôi không thích. Và khi xét bề ngoài, anh cũng thấy tôi thuộc về loại người như thế đấy, cả anh cũng vậy.
- Là anh muốn nói tới bọn Plangy phải không?
- Anh biết quá rõ là anh đã hiểu rồi còn gì!
- Tôi đã hiểu ư? Nhưng chính Ingleby đã nói với tôi là Dean lúc nào cũng quậy trong đám plangy mà, đối với riêng tôi, tôi chưa bao giờ có dịp gặp những người đó cả. Tóm lại, tôi cũng nghĩ hoàn toàn giống như anh thôi: đó là môi trường để nhìn từ xa hơn là đến gần. Tất cả những gì mà tôi biết về họ chính là họ đang sống một cuộc sống bê tha. Ông Pym biết Dean quan tâm tới bọn đó phải không?
- Tôi không nghĩ thế, nếu không thì ông ta đã đuổi Dean ra khỏi cửa từ lâu rồi. Nhưng tại sao anh ta lại quan tâm tới tất cả những thứ đó làm gì nhỉ?
- Ô! Thứ đó chẳng làm tôi đặc biệt chú ý tí nào cả. Tôi không hiểu tại sao tôi lại đưa ra các vấn đề về anh chàng Dean này. Hình như anh ta ở Hãng Pym này là không đúng chỗ thì phải. Chắc chắn hãng không có loại nhân viên này đâu.
- Chắc chắn là không rồi. Và nếu anh không muốn để mọi người nhìn nhận sai về anh, thì anh đừng có nói về Dean nữa... Theo ý tôi, điều anh ta làm tốt hơn cả là lao đầu xuống cầu thang cho xong.
- Anh cũng nói hơi quá đấy... Nơi đây, cũng có người khóc anh ta đấy... Anh ta không có gia đình ư? Tôi nghe nói anh ta có một người em gái thì phải.
- Thôi hãy để cho em gái anh ta được yên.
- Nào, tôi muốn chúng ta quay lại với câu chuyện ngốc nghếch của tôi hơn. Cảm ơn nhiều về cuộc trao đổi thân tình và dễ chịu này biết bao nhiêu...
Willis, với ánh mắt xa xăm, ngờ vực, nhìn anh ta đi xa dần...
Bredon, không hề mệt mỏi, bước tiếp vào phòng các nhân viên đánh máy.
- Dean có em gái, một người duy nhất, - Cô Parton nói với anh ta. - Chị ta là nhân viên trong một hãng buôn bán đồ dệt kim và ở trong một căn hộ nhỏ với anh trai mình. Chị ta là một người rất lễ độ, nhưng lại rất dễ khóc. Là tôi muốn nói, vào lúc nào đó chàng Willis của chúng ta sẽ bén hơi cô nàng thôi mà, nhưng điều đó không xảy ra đâu...
- A!... - Bredon đột nhiên kêu lên vì đã hiểu rõ mọi chuyện.
Anh ta vội trở về phòng làm việc và về với những mục quảng cáo của mình, nhưng không tài nào tập trung được tư tưởng vào công việc. Anh ta đi đi lại lại, rồi nhìn qua cửa sổ, sau đó lại quay trở lại chỗ bàn, rút từ đáy trong cùng của ngăn kéo ra một tờ giấy có ghi một dãy những ngày tháng. Đầu mỗi dòng ghi ngày tháng đó có ghi kèm một chữ cái viết hoa.
Tháng Giêng, ngày 7 - G)
Tháng Giêng, ngày 14 - O)
Tháng Giêng, ngày 21 - A)
Tháng Giêng, ngày 28 - P)
Tháng Hai, ngày 5 - G)
Bredon cũng nghiên cứu những tờ giấy khác cũng kín những chữ do chính tay Dean ghi chép lại bằng thứ chữ anh ta nhận ra được. Nhưng đặc biệt những dãy tháng và những con chữ viết hoa đã thu hút sự quan tâm anh ta nhiều nhất. Anh ta còn chăm chú kiểm tra tờ giấy đó và gấp lại bỏ vào túi. Anh ta suy tính: Dean đã đuổi theo cái gì? Anh ta theo đuổi hướng tìm tòi nào? Tất cả những dấu ghi chép bí hiểm này có ý nghĩa gì? Đột nhiên Bredon phá ra cười:
- Chung qui lại, đó chỉ có thể là một bản thiết kế tuyệt vời để ca ngợi các loại xà phòng của hãng Sopo thôi sao?...
***
Giám đốc hãng Pym và Công ty để hẳn một tuần trôi qua rồi mới cho phép mình giới thiệu một nhân viên mới. Chỉ khi đó, ông ta mới cho gọi nhân viên mới đó tới trình diện trước sự tôn nghiêm của mình và nói cho anh ta nghe bài thuyết giảng với đầy đủ thủ tục về sự cần thiết và nhiệm vụ của... ngành Quảng cáo... Nếu, sau bài thuyết giảng đó, nhân viên mới trở nên điên mà không tỏ ra ý định từ chối nhiệm vụ, thì anh ta sẽ được ghi tên vào danh sách những người được mời tới dự buổi uống trà hàng tháng, do ban giám đốc tổ chức chiêu đãi.
Bởi vậy, tám ngày sau khi bước chân vào hãng, Bredon mới được gọi tới văn phòng của tổng giám đốc.
- Nào, anh Bredon, - Ông Pym nói, miệng hơi cười cười. - Anh đã quen nơi làm việc của anh ở hãng chúng tôi chưa?
- Thưa ngài giám đốc, rất tốt ạ, tôi cảm ơn ngài.
- Anh không thấy công việc quá khó đấy chứ?
- Có thể có một chút khó khăn lúc ban đầu, - Bredon thú nhận với vẻ khiêm tốn. - Đôi lúc tôi cảm thấy bị lúng túng.
- Đúng, đúng vậy, - Ông Pym nói. - Anh có hiểu, hoà hợp với các sếp của anh, ông Armstrong và ông Hankin không?
Bredon trả lời là các sếp của mình tỏ ra rất tử tế, nhã nhặn và độ lượng, khoan dung.
- Những báo cáo của họ về anh rất tốt, Ông Pym lại nói tiếp. - Hình như họ đã tin anh sẽ trở thành một biên tập viên tốt rồi đấy.
Ông ta lại cười và Bredon đáp trả lại nụ cười đó của ông ta bằng một nét giả dối, mà những người khác nhìn thấy, lại cho đó là một hành động thân tình...
- Tốt nhất là hẵng cứ vậy đã, - Đó là câu trả lời khó hiểu của ngài tổng giám đốc.
Đột nhiên, ông Pym đứng dậy và vừa mở cánh cửa ngăn nơi ông ngồi làm việc với nơi cô thư ký ngồi, vừa nói:
- Cô Hartley, cô làm ơn đi nói với ông Vicker chuyển cho tôi bản kê của hãng Darling được không? Cô hãy chờ ông ta làm xong rồi mang về đây cho tôi.
Cô Hartley đứng dậy và vồn vã vâng lời, quẩy quả đi ngay. Như thế là cô ta đã thoát, không phải nghe bài thuyết giảng đúng thủ tục về lợi ích của quảng cáo, cũng như có thể không cho lọi vào tai mình những lời nói vọng qua vách ngăn mỏng mảnh giữa hai phòng. Sau khi cô bước ra khỏi, căn phòng chìm trong im lặng và rồi ông Pym hỏi:
- Giờ đây, chỉ còn tôi và anh, hai chúng ta và chẳng còn ai nghe được chúng ta nói nữa, anh có gì để nói cho tôi không?
Lúc này, rất thoải mái, Bredon mới tỳ khuỷu tay lên mép bàn làm việc của ngài tổng giám đốc, hơi nhoài người về phía trước và bắt đầu nói khẽ một lúc lâu. Anh ta càng nói thì hai má ông tổng giám đốc càng xanh lét hơn...
