talawas – Tiếp theo bức thư của Nguyễn Hữu Đang gửi Lê Nguyên Chí ngày 30-9-1998, chúng tôi xin giới thiệu hai tư liệu khác về “nhân vật thứ 5” trong phiên tòa xử Nhân văn-Giai phẩm ngày 19-1-1960, vốn không được dư luận biết đến: Thư của ông Lê Mạnh Đức, con trai ông Lê Nguyên Chí, gửi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày 15-12-2007 và Thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi Ban Tổ chức Trung ương Đảng ngày 08-1-2008, 5 năm sau khi ông Lê Nguyên Chí qua đời.
______________
Lê Mạnh Đức
TP Hồ Chí Minh ngày 15 tháng 12 năm 2007
Kính gửi Bác Võ Nguyên Giáp
Thưa Bác,
Cháu là Lê Mạnh Đức, Bố cháu là Lê Nguyên Chí, người có thời gian cùng với Bác và các vị khác, sáng lập ra Phong trào Truyền bá Quốc ngữ, đã từng được cử vào Ban chấp hành Hội Nhân quyền Quốc tế trụ sở đặt tại Paris; sau đó tại Bộ Nội vụ từ những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp với nhiệm vụ phụ trách công tác Thanh tra (dưới sự chỉ đạo của Bác và Bác Hoàng Hữu Nam). Theo như Bố Mẹ cháu kể lại, trong những năm 1936-1945, khi Bố cháu nghỉ làm ở Sở Tài chính (Finances) để tham gia Cách mạng, có thời gian Bác đến nhà cháu ở 18 Phạm Phú Thứ để hàng đêm cùng nghe Đài Mạc tư Khoa lấy tài liệu viết báo. Mẹ cháu còn kể chuyện nấu cơm mời Bác ăn…
Thật không may, năm 1958 Bố cháu bị bắt oan và đi tù 5 năm, cùng 3 năm mất quyền công dân với tội danh “Bao che tư tưởng cho nhóm Nhân văn Giai phẩm”, thực chất vì quan hệ với Bác Nguyễn Hữu Đang, người cùng hoạt động trong Phong trào Truyền bá Quốc ngữ. Không viết một bài báo, không có bất cứ một hoạt động nào, tức là không có bất cứ một bằng chứng nào mà vẫn kết tội tù đày từng ấy năm, kéo dài oan khúc đến khi chết, kéo theo Vợ và 4 người con sống đau khổ biết nhường nào khi Chồng và Bố mang tội danh như thế.
Thưa Bác,
Năm 2003, Bố cháu bước vào tuổi 101 đã lặng lẽ ra đi, mang theo nỗi oan khổ kéo dài nửa thế kỷ. Những người tham gia Nhân văn Giai phẩm đã lần lượt được phục hồi hoặc thanh minh hết, riêng Bố cháu không ai nhắc nhở đến.
Có lẽ Bác là người duy nhất còn sống mà có biết về Bố cháu thời gian trước đây. Cháu thiết tha kính mong Bác có lời chứng thực những hoạt động của Bố cháu trước đây cùng lời đề nghị minh oan cho Bố cháu. Được như vậy cũng để nơi suối vàng Bố cháu cũng được mãn nguyện, nhất là chúng cháu khi đã trên dưới bẩy mươi tuổi, cùng thế hệ con cháu của chúng cháu, tất cả được tự hào có Cha, Ông là một Trí thức yêu nước, luôn trung thành với Tổ quốc.
Kính chúc Bác cùng gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc. Xin kính gửi Bác lời cảm ơn chân thành.
Kính thư
Chữ ký: Lê Mạnh Đức
Cháu Lê Mạnh Đức
Võ Nguyên Giáp
Kính gửi: Ban Tổ chức Trung ương Đảng,
Tôi nhận được thư anh Lê Mạnh Đức trình bày về bố mình là anh Lê Nguyên Chí bị qui oan, tôi có ý kiến đề nghị với Ban Tổ chức Trung ương như sau:
Trước đây, tôi đã có ý kiến minh oan cho anh Nguyễn Hữu Đang, nay được biết anh Chí là bạn của anh Đang, vì quan hệ với anh Đang mà bị qui oan, bị tù đày trong vụ “nhân văn giai phẩm”. Anh Chí trước hoạt động ở truyền bá quốc ngữ. Sau cách mạng tháng Tám có thời gian anh phụ trách công tác thanh tra ở Bộ Nội vụ, đã làm việc với tôi và anh Hoàng Hữu Nam. Anh Chí là người tốt. Chúng ta đã minh oan cho anh Đang, tôi đề nghị cần xem xét để minh oan cho anh Chí.
Hà Nội ngày 08 tháng 01 năm 2008
Chữ ký: Võ Nguyên Giáp