1

Những việc chuẩn bị giết người bao giờ cũng xảy ra nhân danh Chúa Trời hoặc nhân danh một đấng cao thế giả định nào đó mà nhân loại đã nghĩ ra và tạo nên theo trí tưởng tượng của mình. Trước khi chém đầu một tù nhân nào đó, người Phoenicia ngày xưa cũng đã tổ chức những buổi Thánh lễ trọng thể, giống như những thế hệ mới của hàng mấy nghìn năm sau này làm trước lúc kéo quân ra chiến trận để tiêu diệt kẻ thù của mình bằng lửa và bằng đao kiếm.

Những kẻ ăn thịt người ở các đảo của Guinea và Polynesie cúng hiến các vị thần của mình và làm nhiều nghi lễ khác nhau trước khi ăn thịt những người bị bắt hoặc những người không cần thiết, chẳng hạn những nhà truyền giáo, những khách du lịch, những đại diện của các công ty thương mại khác nhau, hay những người tò mò bình thường. Bởi lẽ văn hóa áo lễ vẫn chưa xâm nhập được đến đó, họ trang điểm xung quanh hồng mình bằng vòng lông chim rừng sặc sỡ.

Trước khi hỏa thiêu những người bị kết án, pháp đình tôn giáo đã cử hành Thánh lễ trọng thể nhất, đó là buổi Thánh lễ lớn có hát ca.

Khi hành hình những kẻ tội phạm thì bao giờ cũng có các linh mục tới hành lễ, sự có mặt của họ chỉ gây phiền nhiễu, quấy rối phạm nhân. Ở nước Phổ thì mục sư dẫn kẻ khốn khổ ấy đến dưới lưỡi rìu của đao phủ, ở Áo thì linh mục Kitô giáo đưa tội phạm tới giá treo cổ, ở Pháp tới máy chém, ở Mỹ đến ghế điện, ở Tây Ban Nha tới cái ghế bóp cổ khéo léo, và ở Nga thì linh mục râu ria của chính thống giáo cũng đi đưa phạm nhân ra pháp trường, vân vân.

Trong tất cả mọi trường hợp, người ta lạm dụng Đức Chúa bị đóng đinh trên cây thánh giá, như thể muốn nói rằng: anh sẽ chỉ bị chặt đầu, bị treo cổ, bị bóp cổ, bị truyền điện mười lăm nghìn volt, nhưng mà anh hãy xem Đức Chúa đã phải chịu đựng những gì.

Cái lò sát sinh khổng lồ của Đại chiến Thế giới không thể không có sự ban phước lành của linh mục. Các tuyên úy của tất cả mọi quân đội đã cầu nguyện và tổ chức các buổi Thánh lễ cầu chiến thắng cho bên mà họ được hưởng lộc.

Linh mục xuất hiện trong dịp hành hình quân lính chống đối, cũng có mặt trong lúc xử tử các lính lê dương người Séc.

Không có gì thay đổi kể từ thời tướng cướp Vojtěch, được mệnh danh là đức thánh, một tay cầm kiếm và tay kia nắm cây thánh giá, đã chém giết và tiêu diệt người Slav ở vùng Baltic.⦾

Ở toàn bộ châu Âu, người ta đi tới lò sát sinh ấy như đàn trâu bò. Không chỉ đồ tể của các hoàng đế, các nhà vua, của các thế lực thống trị và các nhà lãnh đạo quân sự khác, mà còn có cả các linh mục đủ tôn giáo tín ngưỡng cũng đã đưa người ta tới đó. Họ ban phước lành, họ để người ta thề nguyền một cách giả dối rằng sẽ tiêu diệt kẻ thù ở dưới bộ, ở trên không, ở ngoài biển, vân vân và vân vân.

Thánh lễ quân sự ngoài trời được tổ chức hai lần. Lần thứ nhất khi quân lính lên đường ra mặt trận, lần thứ hai ở trước trận tuyến, khi họ đối mặt với sự đổ máu và giết người. Tôi nhớ là có lần trong một buổi Thánh lễ như thế, máy bay kẻ thù thả một quả bom trúng vào bàn thờ di động và người ông tuyên úy chỉ còn là đống giẻ đẫm máu.

Sau đó, người ta viết về ông ấy như về người tử vì đạo, trong khi các máy bay của chúng ta mang lại vẻ vang tương tự như thế cho những tuyên úy ở phía bên kia trận tuyến.

Chúng tôi đã quá trớn lấy điều đó làm trò đùa. Chỉ qua một đêm, ở cây thánh giá dựng tạm trên nấm mộ chôn những mảnh da thịt còn sót lại của tuyên úy, có gắn mấy vần thơ sau:

Cái bất hạnh chung đã gặp ông.

Thiên đường ông hứa với chúng tôi

Rơi từ trời xuống giữa Thánh ca,

Ông tan thành mảnh, đúng nơi này.

2

Tuyên úy Otto Katz

Grog mà Švejk đã pha còn mạnh hơn cả grog của các thủy thủ già đời. Giá mà uống nó thì ngay cả những tên cướp biển của thế kỷ mười tám cũng phải thấy hài lòng.

Tuyên úy Otto Katz vô cùng thích thú: “Anh đã học ở đâu mà pha được thứ grog ngon đến thế này?” ông hỏi.

“Trước đây khi đi chơi lang thang,” Švejk trả lời, “tôi học được một người thủy thủ trác táng ở Brémy. Ông ấy bảo là grog phải mạnh đến mức nếu ai uống rồi mà chẳng may rơi xuống biển thì bơi qua được kênh La Manche. Còn nếu uống grog pha loãng thì sẽ bị chết đuối như con chó con.”

“Uống xong grog này thì chúng ta có thể làm được một buổi Thánh lễ tuyệt vời,” tuyên úy bảo, “tôi nghĩ là trước buổi lễ tôi sẽ nói vài lời chia tay. Tổ chức Thánh lễ ngoài trời cho binh lính không phải là trò đùa như khi làm chủ tế Thánh lễ ở trong trại giam quân đội, hay giảng kinh cho bọn tù nhân bất lương ấy. Trong trường hợp làm Thánh lễ ngoài trời thì phải thực sự tỉnh táo. Bàn thờ di động ta có rồi này, đấy là chiếc bàn thờ xếp gọn gàng, nhỏ thôi. Ôi Jesus Maria, Švejk ơi,” tuyên úy ôm đầu, “chết tôi rồi, chúng mình ngu như bò… Anh có biết tôi đã cất cái bàn thờ di động vào chỗ nào không? Tôi để nó ở trong bộ sofa mà chúng ta đã bán!”

“Ái chà, quả là không may, thưa tuyên úy,” Švejk nói, “tôi biết ông mua bán đồ nội thất cũ thật, nhưng mà hôm kia tôi có gặp vợ ông ấy. Bà ấy nói ông ấy đã bị bắt vào tù vì một cái tủ bị lấy cắp nào đó, còn bộ sofa của chúng ta thì ông ấy đã bán cho một ông giáo ở Vršovice. Với cái bàn thờ di động thì gay go đấy. Tốt nhất là chúng ta nên uống nốt grog rồi đi tìm nó, chứ tôi nghĩ là không có bàn thờ di động thì không thể làm Thánh lễ ngoài trời được.”

“Chúng ta đúng là chỉ thiếu có cái bàn thờ di động,” tuyên úy rầu rĩ nói, “còn thì ở ngoài sân tập đủ thứ đã được chuẩn bị rồi. Thợ mộc cũng đã dựng bục. Hào quang thì tu viện Břevnov sẽ cho mượn. Chén Thánh thì tôi có, nhưng mà bây giờ chẳng biết nó ở đâu…”

Tuyên úy suy nghĩ: “Thì cứ cho là tôi đã đánh mất chén Thánh đi… Chúng ta sẽ dùng cúp thể thao của trung úy Witinger ở trung đoàn 75 vậy. Trước đây trung úy đã chạy thi và đã giành được cúp giải Sport-Favorit. Trung úy là vận động viên chạy tốt, ông ấy thường khoe với chúng tôi là đoạn đường bốn mươi kilomet từ Vienna đến Mödling ông ấy chạy hết có một tiếng bốn tám phút thôi. Hôm qua tôi đã nói về chuyện ấy với trung úy rồi. Tôi là đồ con bò, cái gì cũng để đến phút cuối cùng. Tại sao mà tôi lại ngu thế, không để ý nhìn vào cái ghế sofa…”

Dưới ảnh hưởng của grog pha theo công thức của người thủy thủ trác táng, tuyên úy bắt đầu tự chửi rủa mình, nói những câu rất phong phú hoa mỹ về những chỗ mà một người như ông đáng bị gửi đến.

“Thôi, bây giờ thì chúng ta phải đi tìm cái bàn thờ di động,” Švejk giục, “trời đã sáng rồi ạ.”

“Tôi còn phải mặc quân phục và uống một cốc grog nữa.”

Cuối cùng thì họ cũng đi ra được khỏi nhà. Trên đường đến gặp bà vợ ông chủ cửa hàng mua bán đồ nội thất cũ, tuyên úy kể cho Švejk nghe về việc hôm qua nhờ trời ban phước lành ông đã thắng bạc được nhiều tiền, rằng nếu mọi việc trôi chảy thì ông sẽ chuộc lại cái piano từ hiệu cầm đồ.

Việc ấy cũng tương tự như khi những người vô thần hứa hẹn sẽ dâng lễ vật.

Bà vợ còn đang ngái ngủ của ông chủ hiệu mua bán đồ nội thất đưa cho họ địa chỉ của ông giáo ở Vršovice, người chủ mới của cái ghế sofa. Tuyên úy tỏ ra đặc biệt hào phóng, ông véo má bà rồi cù dưới cằm bà.

Họ đi bộ đến Vršovice, bởi vì tuyên úy nói là phải đi dạo để hít thở khí trời, để cho đầu óc nghĩ sang chuyện khác.

Vào đến căn hộ ở Vršovice của ông giáo, một người già ngoan đạo, họ thấy mình gặp chuyện không dễ chịu chút nào. Số là khi phát hiện ra chiếc bàn thờ di động ở trong chiếc sofa, ông giáo cho rằng đó là điềm trời báo và đã đem tặng nhà thờ ở Vršovice. Ông giáo chỉ xin đề đằng sau bàn thờ di động một dòng chữ: “Với lòng thành kính và ngợi ca Đức Chúa Trời. Giáo viên về hưu Kolařík kính biếu, vào năm 1914 của Chúa chúng ta.” Bị khách trông thấy mình còn đang mặc quần áo lót, ông giáo già vô cùng lúng túng.

Nói chuyện với ông giáo thì biết là ông đã coi việc tìm thấy bàn thờ di động là một điều thần kỳ và là lệnh của trời. Rằng khi mua chiếc ghế sofa, có một tiếng nói nào đó trong ông bảo ông rằng: “Hãy nhìn vào cái ghế đi, hãy nhìn vào ngăn kéo của nó đi!” Rồi ông nói đã nằm mơ thấy thiên thần trực tiếp ra lệnh cho mình: “Con hãy mở ngăn kéo của chiếc ghế sofa ra đi!” Và ông đã tuân lời.

Khi nhìn thấy trên chiếc bàn thờ di động nhỏ gồm ba phần ghép lại có chỗ khoét hõm để đặt Nhà tạm, ông giáo quỳ phục xuống trước cái ghế sofa rồi nhiệt thành cầu nguyện rất lâu và ca ngợi Đức Chúa Trời. Ông đưa chiếc bàn thờ di động đến để trang điểm cho nhà thờ ở Vršovice và coi đó là mệnh lệnh từ trời truyền xuống.

“Không, chúng tôi không thấy vui thú gì,” tuyên úy nói, “khi tìm được vật gì không phải là của mình thì ông phải đưa đến trình cảnh sát, chứ không được mang nó đến một phòng để đồ lễ chết tiệt nào cả.”

“Vì cái thần kỳ ấy,” Švejk thêm lời, “có thể ông sẽ có vấn đề. Ông mua sofa, chứ nào có mua bàn thờ di động, mà nó lại là của công của quân đội nữa. Vì cái lệnh trời ấy có thể ông sẽ phải trả một giá rất đắt. Đáng lẽ ra ông không được nghe theo bất kỳ lời nào của thiên thần. Có một người ở Zhoř khi cày ruộng tìm thấy một cái chén. Đó là cái chén Thánh bị lấy cắp của nhà thờ, ai đó đã chôn giấu ở đây để chờ đến dịp tốt, khi người ta quên nó đi. Người ấy cũng coi đây là lệnh trời, thành ra đáng lẽ nung cái chén cho chảy ra thì ông ấy mang nó đến đưa cho mục sư, bảo là muốn biếu nhà thờ. Mục sư thì lại nghĩ là người ấy bị lương tâm cắn rứt, bèn cho gọi trưởng thôn, ông trưởng thôn bèn cho gọi hiến binh tới, thế là người ấy bị kết án oan về tội ăn cắp vật thánh, tại vì cứ lải nhải mãi về cái thần kỳ. Người ấy muốn cứu mình nên cũng kể về một thiên thần nào đó, lại còn lẫn lộn lôi cả Đức Mẹ Đồng Trinh Maria vào nữa, rốt cuộc thì người ấy bị kết án mười năm tù. Bây giờ thì tốt nhất là ông đi với chúng tôi đến gặp linh mục, để cha trả lại chúng tôi của công ấy. Bàn thờ di động đâu có phải là con mèo hay đôi tất mà bảo rằng ông thích tặng ai thì tặng được.”

Ông giáo già run cả người. Vừa lập cập hai hàm răng, ông vừa mặc quần áo: “Quả thật tôi không hề có ý định hay có xử sự xấu xa tồi tệ gì. Tôi đã nghĩ là nghe theo lệnh trời như thế thì tôi có thể góp phần làm đẹp cho nhà thờ nghèo khó của chúng tôi ở Vršovice thôi.”

“Ừ, tất nhiên là bằng của công của quân đội,” Švejk nói một cách thẳng thừng và khắc nghiệt, “cảm ơn trời về những cái lệnh thần thánh như thế. Có một ông tên là Pivoňka, người ở Chotěboř. Ông này cũng cho là được lệnh trời, khi mà tự nhiên trong tay ông có vướng một sợi dây thừng, ở đầu dây kia thì có con bò cái của nhà ai đó.”

Khổ thân ông giáo già, ông hoàn toàn bối rối khi nghe những lời như thế, ông thôi không bào chữa cho mình nữa mà cố gắng mặc quần áo thật nhanh để đi giải quyết sự việc.

Mục sư ở Vršovice vẫn còn đang ngủ. Tiếng động ồn ào làm cha thức giấc và vẫn còn ngái ngủ, cha lên tiếng nguyền rủa, bởi vì nghĩ là phải đi ban Bí tích Xức dầu cho ai đó.

“Sao mà chẳng thôi cái việc xức dầu lần cuối đi cho xong chuyện,” cha hầm hừ và miễn cưỡng mặc quần áo, “chết thì cứ việc chết, nhưng sao lại nhằm đúng vào lúc người ta đang ngon giấc. Rồi lại còn phải đôi co về tiền nong nữa chứ?”

Họ gặp nhau ở phòng ngoài. Mục sư – đại diện của Đức Chúa Trời giữa những con chiên thường dân ở Vršovice, và tuyên úy – đại diện của Trời ở trong quân đội dưới trần gian.

Nhưng nói cho cùng thì đó là mâu thuẫn giữa người dân thường và người lính.

Nếu mục sư khẳng định rằng bàn thờ di động không thuộc về ghế sofa thì tuyên úy cho rằng cứ theo đó mà suy ra thì ghế sofa lại càng có ít dính líu hơn đến phòng để đồ lễ của nhà thờ, nơi chỉ có toàn người dân thường đi đến.

Trong khi đó, Švejk đưa ra đủ lời nhận xét, rằng lấy của công của quân đội để làm giàu cho nhà thờ nghèo là chuyện dễ dàng, cái từ nghèo được anh nói trong ngoặc kép.

Cuối cùng thì họ đi vào phòng để đồ lễ của nhà thờ và mục sư trao trả chiếc bàn thờ di dộng với dòng chữ sau:

Tôi nhận chiếc bàn thờ di động mà tình cờ nó đến được nhà thờ ở Vršovice.

Tuyên úy Otto Katz

Chiếc bàn thờ di động nổi tiếng này là sản phẩm của một công ty Do Thái tên là Moritz Mahler ở Vienna. Công ty này chuyên sản xuất các vật dụng thờ phụng và các đồ phục vụ tôn giáo như tràng hạt mân côi và tranh ảnh các vị thánh.

Bàn thờ có ba phần ghép lại, được thếp vàng giả, hết sức giả, giống như tất cả cái vẻ vang của Giáo hội thần thánh.

Nếu không có trí tưởng tượng thì không thể biết được những bức tranh vẽ trên ba phần ghép của bàn thờ thể hiện cái gì. Nhưng chắc chắn đó là bàn thờ có thể sử dụng được cho cả những người vô thần nào đó ở Zambezi, hay cho các thầy cúng của người Buryat hoặc của người Mông Cổ.

Bàn thờ được sơn bằng những màu chói mắt. Từ đằng xa, trông nó giống như cái biển vẽ màu dùng để kiểm tra sự rối loạn sắc giác của các nhân viên đường sắt.

Chỉ duy nhất có một hình rõ ràng trên bàn thờ. Đó là hình một người trần truồng với vầng hào quang trên đầu, mình thì có màu xanh xanh, giống như cái phao câu của con ngỗng⦾ đã nặng mùi và bắt đầu bị phân hủy. Vị thánh này không bị ai làm gì cả. Ngược lại, hai bên cạnh còn có hai vật có cánh, chúng thể hiện các thiên thần. Nhưng người xem thì có cảm giác là vị thánh không mặc quần áo này đang gào thét vì kinh hoàng trước những gì bao quanh ngài, bởi vì các thiên thần có hình dạng như những quái vật trong truyện cổ tích, một cái gì giữa con mèo hoang có cánh và quái thú của ngày tận thế.

Đối diện với vị thánh này là tranh vẽ thể hiện Chúa Ba Ngôi. Nhìn chung thì khi vẽ con chim bồ câu họa sĩ không thể sai được. Họa sĩ đã vẽ hình một con chim mà ta có thể coi là chim bồ câu cũng được, hay là con gà mái của giống gà Wyandotte trắng thì cũng thế. Nhưng Chúa Cha thì trông giống như một tên cướp ở Miền Tây hoang dã trong một bộ phim giật gân được giới thiệu với khán giả. Ngược lại, Chúa con là một chàng trai trẻ vui vẻ với cái bụng đẹp được che bằng một cái gì trông như đồ tắm. Nhìn chung, ta có cảm giác Chúa con giống như một vận động viên thể thao. Cây thánh giá trong tay Chúa con được cầm một cách thanh lịch như thể nó là chiếc vợt tennis.

Nhưng nhìn từ xa, tất cả mọi thứ đều nhòa vào với nhau, trông như hình chiếc tàu hỏa đang vào ga.

Về bức tranh thứ ba thì không thể nói được nó thể hiện cái gì. Quân lính bao giờ cũng tranh cãi với nhau và giải nghĩa câu đố hình ấy. Thậm chí có người còn cho nó là bức tranh vẽ phong cảnh vùng sông Sázava ở miền Trung Séc.

Bên dưới bức tranh có dòng chữ bằng tiếng Đức: Thánh Maria, Đức Mẹ Chúa Trời, cầu cho chúng con là kẻ có tội.

Švejk mang bàn thờ di động đặt ngay ngắn vào trong xe ngựa rồi lên phía trước ngồi cùng với người đánh xe ngựa. Tuyên úy ngồi trong xe, hai chân đặt thoải mái lên Chúa Ba Ngôi.

Ở phía trước, Švejk nói chuyện về chiến tranh với người đánh xe. Ông đánh xe là một kẻ chống đối. Ông bình luận đủ thứ về chiến thắng của vũ khí Áo, chẳng hạn ông nói: “Người ta sẽ làm cho các anh lao đao ở Serbia.” và những câu tương tự. Khi xe đi qua trạm thu thuế nhập thị, nhân viên trạm thuế hỏi họ chở cái gì. Švejk trả lời: “Chúa Ba Ngôi, Đức Mẹ Đồng Trinh Maria và tuyên úy.”

Trong khi đó, ở sân tập, các biệt đội diễu hành đang sốt ruột chờ đợi. Họ đã chờ lâu. Bởi vì tuyên úy còn phải đi đến gặp trung úy Witinger để lấy chiếc cúp thể thao, sau đó đi đến tu viện Břevnov mượn Hào quang, lấy Bình thánh và các vật dụng khác dùng trong buổi lễ Thánh, kể cả một chai rượu thánh. Xem ra, cử hành Thánh lễ ngoài trời không phải là chuyện đơn giản chút nào.

“Chúng tôi lung tung chẳng đâu vào đâu,” Švejk nói với người đánh xe.

Và anh đã đúng. Vì khi đã đi đến sân tập, tới bục gỗ có tay vịn quây quanh cùng với cái bàn để đặt bàn thờ di động, mới té ra rằng tuyên úy quên không chỉ định ai sẽ làm người giúp lễ.

Trước đây, thường thì người giúp lễ của tuyên úy là một người lính bộ binh ở trung đoàn. Nhưng anh ta đã thà bị thuyên chuyển sang phục vụ điện đài rồi ra mặt trận còn hơn.

“Không sao cả, thưa tuyên úy,” Švejk bảo, “tôi cũng có thể làm được việc ấy.”

“Nhưng mà anh có biết giúp lễ không?”

“Tôi chưa bao giờ làm việc ấy,” Švejk trả lời, “nhưng mà thử thì làm gì chả được. Đang thời buổi chiến tranh, mà trong chiến tranh thì người ta làm những việc trước đây họ không hề nghĩ tới. Nói câu dở hơi ‘Và ở cùng cha.’ để đáp lại lời ‘Chúa ở cùng anh chị em.’ của tuyên úy thì tôi cũng làm được. Và tôi cũng nghĩ là rón rén đi vòng quanh tuyên úy thì cũng chẳng có gì là khó. Rồi rửa tay cho tuyên úy, rót rượu cho tuyên úy…”

“Thôi được,” tuyên úy nói, “nhưng mà nước thì đừng rót cho tôi, tốt hơn là rót rượu vào cả cái bình đựng nước. Còn thì tôi sẽ bảo để anh biết đi sang bên phải hay bên trái. Nếu tôi huýt nhỏ một tiếng tức là đi sang bên phải, huýt hai tiếng là đi sang bên trái. Sách lễ thì anh cũng không phải nâng lên đặt xuống làm gì nhiều. Nói cho cùng thì đây là trò vui. Anh có thấy hồi hộp không?”

“Tôi chẳng sợ gì cả, thưa tuyên úy, cả giúp lễ cũng không sợ.”

Tuyên úy đã nói đúng khi bảo rằng đó là trò vui.

Mọi việc đều qua rất trôi chảy.

Tuyên úy đã nói rất ngắn gọn.

“Các binh lính! Chúng ta tụ tập ở đây để trước khi ra chiến trận mở trái tim hướng về Chúa, để Chúa mang lại chiến thắng và bảo vệ cho chúng ta bình an. Tôi sẽ không giữ các anh ở đây lâu và chúc các anh mọi sự tốt đẹp nhất.”

“Nghỉ!” ông đại tá già đứng bên cánh trái hô.

Thánh lễ quân sự ngoài trời do đó được gọi là quân sự, bởi cái lẽ nó phụ thuộc vào các luật lệ quân sự giống như chiến thuật ở ngoài mặt trận. Trong chiến tranh Ba mươi năm, mọi di chuyển của quân đội đều rất chậm, vì vậy các buổi Thánh lễ quân sự cũng kéo dài lê thê khác thường. Với chiến thuật hiện đại, khi quân đội thao tác nhanh chóng và linh lợi thì buổi Thánh lễ quân sự cũng phải gọn gàng và linh lợi.

Buổi Thánh lễ này vì thế kéo dài mười phút và những người đứng gần bàn thờ vô cùng ngạc nhiên không hiểu tại sao trong khi cử hành lễ tuyên úy lại huýt sáo.

Švejk làm theo các tín hiệu một cách khéo léo. Anh đi sang bên phải bàn thờ, rồi lại lượn trở về bên trái và không nói gì hơn ngoài câu “Và ở cùng cha.”

Hình ảnh ấy trông tương tự như vũ điệu của người da đỏ xung quanh tảng đá thờ, nhưng nó gây được ấn tượng tốt, xua đi được cái nhàm chán của sân tập bụi bặm buồn thiu cùng với dãy cây mận ở phía sau và các nhà xí bốc mùi thay thế cho mùi hương trầm huyền bí của các nhà thờ Gotic.

Tất cả mọi người đều hết sức vui vẻ. Các sĩ quan xung quanh đại tá kể chuyện cười cho nhau nghe mà không có vấn đề gì cả. Thỉnh thoảng lại nghe tiếng ai đó bảo: “Cho tớ hít một hơi.”

Từ các đại đội, những làn khói thuốc màu xanh bay lên trời, giống như làn khói xông hương. Khi thấy cả đại tá cũng châm thuốc, từ sĩ quan đến quân lính ai ai cũng hút.

Rối lời mời cầu nguyện vang lên bằng tiếng Đức: “Chúng ta hãy cầu nguyện.” Cả đội ngũ xếp thành hình vuông của những người lính mang quân phục màu xám quỳ gối, làm bụi tung lên. Họ quỳ gối trước cái cúp thể thao mà trung úy Witinger đã giành giải Sport-Favorit trong cuộc thi chạy Vienna – Mödling.

Chiếc cúp được rót đầy rượu và khi nhìn thấy tuyên úy nâng cúp lên miệng, tiếng bình phẩm xì xào truyền đi trong quân ngũ: “Tay ấy nốc mới ghê chưa.” Tuyên úy còn nâng cúp như vậy hai lần nữa. Rồi lại một lần nữa khi “Chúng ta cầu nguyện.” Sau đó bạn quân nhạc chơi thật hay bài quốc ca Áo. Rồi tiếp theo, quân lính chỉnh hàng ngũ và đi khỏi sân.

“Anh thu những thứ kia vào,” tuyên úy bảo Švejk và chỉ tay đến bàn thờ di động, “để ta lại chở đi trả.”

Thế là họ lại đi cùng với người đánh xe ngựa để trả lại cẩn thận tất cả những vật dụng đã mượn, chỉ giữ lại chai rượu lễ Thánh.

Khi trở về đến nhà, Švejk bảo người đánh xe bất hạnh tới gặp ban chỉ huy để thanh toán tiền xe cho những chuyến đi ông ta đã chở họ, rồi quay sang tuyên úy, anh hỏi: “Báo cáo tuyên úy, người giúp lễ có phải theo đúng đạo của người chủ tế không?”

“Tất nhiên rồi,” tuyên úy đáp, “nếu không thì buổi Thánh lễ sẽ chẳng có giá trị gì.”

“Thế thì, thưa tuyên úy, thế thì sai lầm to rồi,” Švejk nói, “tôi chẳng theo đạo nào. Thế thì có buồn không?”

Tuyên úy nhìn Švejk và im lặng một lúc, rồi vỗ vai anh và bảo: “Anh có thể uống cạn chỗ rượu Thánh còn sót trong chai và hãy nghĩ là anh đã quay trở về với giáo hội.”

← Thánh Vojtěch (956?–997) là vị Thánh bảo trợ của Séc và Ba Lan. Ông là người cực lực chống lại những biểu hiện xã hội tiêu cực đối lập với học thuyết Giáo hội như việc buôn bán nô lệ, việc linh mục lập gia đình, nạn rượu chè. Bị giết khi đi truyền giáo Phổ, ông được Giáo hội coi là tử đạo và được phong Thánh năm 999.

← Trong tiếng Séc, cái phao câu của gia cầm, đặc biệt của vịt và ngỗng, được gọi bằng từ có nghĩa là giám mục, vì nó có hình dáng giống cái mũ Mitra của giám mục.