Trích đoạn: tuyen45

Trích đoạn: Hansy

[color=#FF0000]

Trích đoạn: Hansy

VÁN CỜ THẾ CUỘC
---*---
Ván cờ thế cuộc hãy ngồi xem
Suy ngẫm nước đi thấy tối đen
Tướng sĩ vênh vao quân hoảng loạn
Pháo xe xếp xó cổng cài then
Què chân mã tượng đâu hồi kịp
Gẫy giáo tốt điều đã mấy phen
Vỡ trận binh hùng không lối chạy
Ván cờ thế cuộc hãy ngồi xem.

28/11/2012
Tuyen45



CHẲNG ĐÁNG XEM

Chuyện những đầu to chẳng đáng xem
Chỉ làm ảo thuật trắng thành đen
Lời dân khiếu nại thời im tiếng
Quỹ nước tiền vô lại đóng then
Dịp tốt lưng khom luôn mấy lượt
Vận đen đầu cúi đã bao phen
Cả đời sâu mọt nhìn lơ láo
Chuyện những đầu to chẳng đáng xem.

Lá chờ rơi 29/11/2012



NGAO NGÁN

Thế trận bày ra ghé mắt xem
Quân thù mưu bá lắm tim đen
Giương oai hôm sớm chuyên khua giáo
Oanh liệt xưa rày chịu rỉ then
Bạc nhược lòn trôn đà lắm nuộc
Oai hùng đuổi cướp đã bao phen
Giở trang sử cũ càng ngao ngán
Thế trận bày ra ghé mắt xem

HANSY

BIỂN ĐẢO SÓNG NGẦM
---*---
Biển đảo sóng ngầm trố mắt xem
Bá quyền phương bắc dã tâm đen
Ngang nhiên cướp đất vung đao dọa
Ngỗ ngược chỉ tay đóng chặt then
Nhu nhược bao người đang khiếp vía
Nhát hèn lắm kẻ sợ nhiều phen
Cầu an sống gấp trong hoang tưởng
Biển đảo sóng ngầm trố mắt xem.

30/11/2012
Tuyen45

Trích đoạn: Hansy

LIÊU TRAI

Hương dạ ru tình tím dạ hương
Sương mờ ảo ảnh lộng mờ sương
Dạt dào quân tử tim dào dạt
Vương vấn giai nhân mộng vấn vương
Nhạc điệu du hồn tràn điệu nhạc
Chương vần bấm phím trỗi vần chương
Gió mây đùa ghẹo cùng mây gió
Thương nhớ ngạt ngào dậy nhớ thương

HANSY

HƯƠNG THƠM ĐỒNG NỘI
---*---
Hương thơm sen tỏa ngát thơm hương
Sương phủ đồng quê lúa phủ sương
Quẩn gió mây bay thêm gió quẩn
Vương tơ sợi nhớ nhớ tơ vương
Sáo diều trầm bổng vang diều sáo
Chương nhạc du dương khúc nhạc chương
Nắng tỏa ban mai trời tỏa nắng
Thương người năm ấy xót người thương.

2/12/2012
Tuyen45

Trích đoạn: Hansy

Trích đoạn: vancali96

Trích đoạn: vancali96

Trích đoạn: Hansy

Cháu xin cám ơn Bác Lá, đã cho cháu bài thơ hoạ rất hay.
Xin chúc Bác luôn dồi dào sức khoẻ và vạn sự như ý.

Kính,
NH




_____________
Trang ĐL

Trích đoạn: Nguyệt Hạ




Cháu xin cám ơn Bác Lá, đã cho cháu bài thơ hoạ rất hay.
Xin chúc Bác luôn dồi dào sức khoẻ và vạn sự như ý.

Kính,
NH




_____________
Trang ĐL

Bài của bạn có 2 chữ “du” khiến nhiều bạn hiểu lầm là điệp tự nên tránh đi khi họa, nên xin mạn phép giải thích theo sự hiểu biết của tôi như sau :

chữ “du” trong lãng du hay viễn du có nghĩa du là “đi”
còn “phù du” thì đó là tên của một con vật có đời sống rất ngắn ngủi

Viết với chữ hán nôm thì chắc là viết khác nhau chỉ đọc giống nhau, tức thuộc loại “đồng âm dị tự”.

Còn với chữ quốc ngữ thì 2 chữ đó viết giống nhau và đọc cũng giống nhau. Nhưng về "nghĩa" thì khác nhau như nói trên nên đó không phải là điệp tự và hoàn toàn được phép dùng chung trong một bài thơ.
Tuy nhiên các bạn thơ thận trọng sợ bị coi đó là điệp tự nên thường tránh dùng chung.

Với chữ “trường” thì còn lắm nghĩa hơn nữa : 1/ trường là ruột (đoạn trường), 2/ trường là trường học, 3/ trường là dài (tình trường, dặm trường, đêm trường)

Như trên, vì viết giống nhau, đọc cũng giống nhau, nên các thi sĩ không dùng chung 3 chữ nầy trong một bài thơ. Vì ngại người không rành sẽ chê là thơ bị điệp tự. điệp vận.

cũng thế, chữ “thanh” có 3 nghĩa :
thanh chỉ một loại vât dụng nhỏ (thanh gươm)
thanh là âm thanh (thanh bằng, thanh trắc)
thanh là trong không đục (gió mát trăng thanh)

thơ Đường có 1 bài dùng chung 2 chữ “thanh” như sau :

DẠ BIỆT VI TƯ SĨ

Cao quán trương đăng tửu phục thanh
Dạ chung tàn nguyệt nhạn quy thanh
Chỉ ngôn đề điểu kham cầu lữ
Vô ná xuân phong dục tống hành
Hoàng hà khúc lý sa vi ngạn
Bạch mã tần biên liễu hướng thành
Mạc oán tha phương tạm ly biệt
Tri quân đáo xứ tẫn phùng nghinh.
Cao Thích

bản dịch :

ĐÊM TỪ BIỆT QUAN TƯ SĨ HỌ VI

Cao quán giăng đèn bày tiệc rượu
Trăng khuya chuông vọng nhạn về mau
Tiếng chim đêm gọi như tìm bạn
Ngọn gió xuân vờn để tiễn nhau
Lấn cát Hoàng Hà dòng uốn khúc
Hướng thành Bạch mã liễu tươi màu
Chớ buồn đất khách cùng chia biệt
Anh đến nơi đâu chẳng đón chào !
Đinh Vũ Ngọc

góp vui đôi dòng ai tin trật rán chịu.

Lá chờ rơi 05/12/2012

Kính thưa Bác Lá,

Dạ cháu xin cám ơn bác đã bỏ thì giờ quý giá để viết bài giảng giải thật rõ về cách dùng Điệp Từ trong thơ Đường luật.

Đây là một niềm vui thật lớn khi cháu được bác lưu tâm chỉ dạy. Thật là may mắn khi chúng cháu còn có bác , một người trưởng thượng, tận tình truyền lại kiến thức của mình cho thế hệ sau.

Xin ghi lại nơi đây lòng biết ơn của cháu.

Thưa bác, cháu mới tập làm thơ Đường luật nên vấp váp còn nhiều, kính mong bác tiếp tục hướng dẫn.


Kính chúc bác luôn sức khỏe dồi dào và vạn sự như ý.

Kính,
Nguyệt Hạ

Trích đoạn: Nguyệt Hạ


Kính thưa Bác Lá,

Dạ cháu xin cám ơn bác đã bỏ thì giờ quý giá để viết bài giảng giải thật rõ về cách dùng Điệp Từ trong thơ Đường luật.

Đây là một niềm vui thật lớn khi cháu được bác lưu tâm chỉ dạy. Thật là may mắn khi chúng cháu còn có bác , một người trưởng thượng, tận tình truyền lại kiến thức của mình cho thế hệ sau.

Xin ghi lại nơi đây lòng biết ơn của cháu.

Thưa bác, cháu mới tập làm thơ Đường luật nên vấp váp còn nhiều, kính mong bác tiếp tục hướng dẫn.


Kính chúc bác luôn sức khỏe dồi dào và vạn sự như ý.

Kính,
Nguyệt Hạ




Chào bạn Nguyệt Hạ,

Đó chỉ là sự chia sẻ chút hiểu biết và kinh nghiệm. Tuy nhiên vẫn có khi sai.
Mỗi người phải tự mình gạn lọc để dùng.

Còn về thơ Đường Luật, cách chơi thông dụng hiện nay là Niêm theo dải số 1-8 2-3 4-5 6-7,
tức là về Bằng và Trắc :
ba chữ nhì-tứ-lục của câu 1 giống của câu 8;
ba chữ nhì-tứ-lục của câu 2 giống của câu 3;
ba chữ nhì-tứ-lục của câu 4 giống của câu 5;
ba chữ nhì-tứ-lục của câu 6 giống của câu 7;

2 câu 3 và 4 phải đối nhau

Ví dụ :

Mưa hè nắng chái oanh ăn nói
Sớm ngõ trưa sân liễu đứng ngồi
(Khóc Thị Bằng - Tự Đức)

2 câu 5 và 6 phải đối nhau

Đập cổ kính ra tìm lấy bóng
Xếp tàn y lại để dành hơi
(Khóc Thị Bằng - Tự Đức)

trên nguyên tắc các cặp đối phải dùng đúng tự loại như 4 câu trên

Nhưng nếu không đúng tự loại mà cú pháp tương tự thì cũng dùng được , như :

Cướp của đánh người quân tệ nhỉ ?
Xương gà da cóc có đau không ?
(Hỏi thăm bạn bị cướp - Nguyễn Khuyến)

Chúc bạn vui với thơ Đường Luật.

Thân mến.

[size=4]Bảng kê 16 dạng Niêm Luật với những bài TNBC ĐƯỜNG THI tiêu biểu :
gởi Nguyệt Hạ (chỉ 1 bài trong mỗi dạng thơ)

dạng Niêm Luật 1/16 : 1-4 2-3 Bằng + 1-4 2-3 Bằng
Đây là dạng thứ nhất trong 2 dạng Niêm Luật có nhiều bài ĐƯỜNG THI nhất và tương ứng với cách chơi theo dải số 1-8 2-3 4-5 6-7 nên chỉ nêu 1 bài.

BẦN NỮ

Bồng môn vị thức ỷ la hương (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Nghĩ thác lương môi diệc tự thương
Thùy ái phong lưu cao cách điệu
Cộng liên thời thế kiệm sơ trang
Cảm tương thập chỉ khoa châm xảo (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Bất bả song mi đấu họa trường
Mỗi hận niên niên áp kim tuyến (bỏ luật chữ thứ 6)
Vị tha nhân tác giá y thường.
Tần Thao Ngọc

Dịch thơ : NGƯỜI CON GÁI NGHÈO

Chốn cửa bồng đâu biết lụa là
Cậy người mai mối nghĩ thương ta
Thanh cao yểu điệu ai ưa chuộng ?
Trang điểm tầm thường dạ xót xa !
Mười ngón dẫu khoe tài tuyệt xảo
Đôi mày khó vẽ nét kiêu sa
Vẫn buồn áo cưới may cho khách
Kim chỉ miệt mài năm tháng qua.
Đinh Vũ Ngọc

dạng Niêm Luật 2/16 : 1-4 2-3 Bằng + 1-4 2-3 Trắc
Dạng Niêm Luật này không có trong 3 quyển ĐƯỜNG THI tham khảo
nên xin dùng tạm một bài TNBC Đường Luật để thấy dạng thơ ra sao

HÀ TIỆN

Giàu thì ba bữa khó thì hai (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Lần lữa cho qua tháng thiếu đầy
Nón đổi lá ngoài quần đổi ống
Dép thay da mặt túi thay quai
Dặn vợ có cà đừng gắp mắm (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Bảo con bớt gạo bỏ thêm khoai
Thế gian mặc kẻ cười hà tiện
Ta chẳng phiền ai chẳng lụy ai.
Nguyễn-Minh-Triết (thơ xưa nên chắc không phải là ông Triết hiện nay)

dạng Niêm Luật 3/16 : 1-4 2-3 Trắc + 1-4 2-3 Bằng
Dạng Niêm Luật này có 6 bài ĐƯỜNG THI :

1/6 DẠ BIỆT VI TƯ SĨ

Cao quán trương đăng tửu phục thanh (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Dạ chung tàn nguyệt nhạn quy thanh
Chỉ ngôn đề điểu kham cầu lữ
Vô ná xuân phong dục tống hành
Hoàng hà khúc lý sa vi ngạn (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Bạch mã tần biên liễu hướng thành
Mạc oán tha phương tạm ly biệt (bỏ luật chữ thứ 6)
Tri quân đáo xứ tẫn phùng nghinh.
Cao Thích

Dịch thơ : ĐÊM TỪ BIỆT QUAN TƯ SĨ HỌ VI

Cao quán giăng đèn bày tiệc rượu
Trăng khuya chuông vọng nhạn về mau
Tiếng chim đêm gọi như tìm bạn
Ngọn gió xuân vờn để tiễn nhau
Lấn cát Hoàng Hà dòng uốn khúc
Hướng thành Bạch mã liễu tươi màu
Chớ buồn đất khách cùng chia biệt
Anh đến nơi đâu chẳng đón chào !
Đinh Vũ Ngọc

2/6 TÂY DỊCH TỈNH TỨC SỰ

Tây Dịch trùng vân khai thự huy (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Bắc Sơn sơ vũ điểm triều y
Thiên môn liễu sắc liên Thanh tỏa
Tam điện hoa hương nhập Tử vi
Bình minh đoan hốt bồi uyên liệt (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Bạc mộ thùy tiên tín mã quy
Quan chuyết tự bi đầu bạch tận
Bất như nham hạ yểm kinh phi.
Sầm Tham

Dịch thơ : VIỆC Ở TỈNH TÂY DỊCH

Tây Dịch mây tan ngời nắng sớm
Ba Sơn mưa nhẹ rắc triều y
Nghìn nhà sắc liễu liền Thanh Tỏa
Ba điện mùi hoa tới Tử Vi
Sáng mai cầm hốt hàng uyên xếp
Chiều tối buông roi mặc ngựa đi
Quan vụng thương mình đầu bạc hết
Cổng tre về núi ở qua thì.
Lê Nguyễn Lưu

3/6 TÚC ĐÀO LỆNH ẨN CƯ

Văn thuyết hoa nguyên khả tị Tần (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Tầm u sổ nhật bất phùng nhân
Yên hà động lý vô kê khuyển
Phong vũ lâm gian hữu quỷ thần
Hoàng công thạch thượng tam chi tú
Đào lệnh môn tiền ngũ liễu xuân (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Túy ngọa bạch vân nhàn nhập mộng
Bất tri hà vật thị ngô thân.
Tô Quảng Văn

Dịch thơ : TRỌ TẠI NHÀ ẨN CỦA QUAN LỆNH ĐÀO TIỀM

Nghe nói nguồn hoa lánh nạn Tần
Bao ngày chẳng gặp dấu nhàn nhân
Khói mây động vắng không gà chó
Mưa gió rừng thiêng có quỷ thần
Trên hòn Hoàng Thạch ba cành thắm
Trước ngõ Đào Tiềm năm liễu xuân
Mây trắng say nằm êm giấc mộng
Đâu còn biết vật vốn là thân!
Lê Nguyễn Lưu

4/6 VĂN LÂN GIA LÝ TRANH

Bắc đẩu hoành thiên dạ dục lan (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Sầu nhân ỷ nguyệt tứ vô đoan
Hốt văn họa các Tần tranh dật
Tri thị lân gia Triệu nữ đàn
Khúc thành hư ức song nga liễm (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Điệu cấp giao liên ngọc chỉ hàn
Ngân thược trùng quan thính vị tịch
Bất như miên khứ mộng trung khan.
Từ An Trinh

Dịch thơ : NGHE ĐÀN TRANH NHÀ HÀNG XÓM

Bắc đẩu ngang trời đêm sắp tan
Buồn trong trăng sáng ý mơ màng
Chợt nghe gác họa âm Tần vọng
Mới biết nhà bên gái Triệu đàn
Khúc trọn hẳn chau đôi mắt ngọc
Điệu mau e buốt ngón tay vàng
Lắng nghe then khóa còn chưa mở
Ngủ quách may ra mộng gặp nàng.
Đinh Vũ Ngọc

5/6 BÁN NHẬT THÔN

Bán Nhật ngô thôn đới vãn hà (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Nhàn môn cao liễu loạn phi nha
Hoành vân lĩnh ngoại thiên trùng thụ
Lưu thủy thanh trung nhất lưỡng gia
Sầu nhân tạc dạ tương tư khổ (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Nhuận nguyệt kim niên xuân ý xa
Tự thán Mai Sinh đầu tự tuyết
Khước liên Phan Lệnh huyện như hoa.
Tiền Khởi

Dịch thơ : THÔN BÁN NHẬT

Ráng tỏa trời chiều Bán Nhật thôn
Chim bay liễu rủ trước nhàn môn
Ngàn trùng cây núi làn mây phủ
Vài nóc nhà bên suối nước tuôn
Ðêm trước người buồn vương nhớ mãi
Năm nay tháng nhuận ý xuân dồn
Ðã thương Phan Lệnh hoa đầy huyện
Ðầu bạc Mai Sinh lại xót hơn.
Bùi Khánh Ðản

6/6 KINH NAM ÐẠO HOÀI CỔ

Nam quốc sơn xuyên cựu đế kỳ (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Tống đài Lương tạ thượng y hi
Mã tê cổ thụ hành nhân yết
Mạch tú hoang thành dã trĩ phi
Phong xuy lạc diệp điền cung tỉnh (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Hoả nhập hoang lăng hóa bảo y
Ðồ sử Từ thần Dữu Khai phủ (bỏ luật chữ thứ 6)
Hàm Dương chung nhật khổ tư quy.
Lưu Vũ Tích

Dịch thơ : ÐẠO KINH NAM HOÀI CỔ

Ðô cũ miền Nam ở chốn này
Ðình Lương đài Tống dấu còn đây
Cây cao ngựa hí hành nhân vắng
Lúa tốt thành hoang dã trĩ bay
Lăng cũ áo bào mồi lửa đốt
Cung xưa giếng ngự lá thu đầy
Lòng quê cám cảnh Từ thần Dữu
Ở đất Hàm Dương nhớ suốt ngày.
Bùi Khánh Ðản

dạng Niêm Luật 4/16 : 1-4 2-3 Trắc + 1-4 2-3 Trắc
Đây là dạng thứ hai trong 2 dạng Niêm Luật có nhiều bài ĐƯỜNG THI nhất và tương ứng với cách chơi theo dải số 1-8 2-3 4-5 6-7, nên chỉ nêu 1 bài.

LOẠN TRUNG ỨC CHƯ HUYNH ĐỆ

Thời nạn niên hoang thế nghiệp không (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Đệ huynh cơ lữ các tây đông
Điền viên liêu lạc can qua hậu
Cốt nhục lưu ly đạo lộ trung
Điếu ảnh phân phi thiên lý nhạn (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Từ căn tán tác cửu thu bồng
Cộng khan minh nguyệt ưng thùy lệ
Nhất dạ hương tâm ngũ xứ đồng.
Bạch Cư Dị

Dịch thơ : THỜI LOẠN NHỚ ANH EM

Mùa mất, nhà tan, cảnh chiến trường
Anh em tản mác ở mười phương
Ruộng vườn hoang phế sau thời loạn
Cốt nhục phân ly khắp nẻo đường
Bóng nhạn dặm nghìn chia lối thẳm
Cỏ bồng tháng chín dứt tơ vương
Cùng trông trăng sáng, đều sa lệ
Chốn chốn canh dài nhớ cố hương.
Bùi Khánh Đản

dạng Niêm Luật 5/16 : 1-4 2-3 Bằng + 1-3 2-4 Bằng
dạng Niêm Luật này có một bài ĐƯỜNG THI. Bài này có cách dùng vần rất đặc biệt, sẽ nhắc lại để nói rõ thêm ở phần sau :

ÐẰNG VƯƠNG CÁC

Ðằng Vương cao các lâm giang chử (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Bội ngọc minh loan bãi ca vũ
Họa đống triêu phi Nam phố vân
Châu liêm mộ quyển Tây sơn vũ
Nhàn vân đàm ảnh nhật du du (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Vật hoán tinh di kỷ độ thu
Các trung đế tử kim hà tại ?
Hạm ngoại trường giang không tự lưu.
Vương Bột

Dịch thơ : ÐẰNG VƯƠNG CÁC

Gác Đằng cao ngất bên sông sâu
Múa hát đàn ca vắng bấy lâu
Nam phố mây mai in cột chạm
Tây sơn mưa xế cuốn rèm châu
Mây trôi đầm lặng soi bao thuở
Vật đổi sao dời trải mấy thâu
Trong gác con vua đâu vắng bóng ?
Hiên ngoài sông nước vẫn trôi mau.
Đinh Vũ Ngọc

dạng Niêm Luật 6/16 : 1-4 2-3 Bằng + 1-3 2-4 Trắc
dạng Niêm Luật này không có trong 3 quyển ĐƯỜNG THI tham khảo
nên xin dùng tạm một bài TNBC Đường Luật để thấy dạng thơ.

BÀI THƠ AI TẶNG...

Bài thơ ai tặng chẳng riêng chung (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Đậm nét từ ngoài đến nội dung
Ý đẹp với tiêu đề mở cuộc
Lời hay trong kết luận sau cùng
Đối chỉnh cung đàn reo thánh thót (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Vần trơn tâm sự trải mông lung
Cả một trời xuân theo nét bút
Gieo muôn hương ngát của nghìn trùng.
LCR

dạng Niêm Luật 7/16 : 1-4 2-3 Trắc_+ 1-3 2-4 Bằng
Dạng Niêm Luật này có 1 bài ĐƯỜNG THI :

ĐĂNG TÙNG GIANG DỊCH LÂU BẮC VỌNG CỐ VIÊN

Lệ tận giang lâu vọng Bắc quy (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Điền viên dĩ hãm bách trùng vi
Bình vu vạn lý hà nhân khứ
Lạc nhật thiên sơn không điểu phi
Cô chu dạng dạng hàn triều tiểu (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Cực phố thương thương viễn thụ vi
Bạch âu ngư phủ đồ tương đãi
Vị tảo Sam Thương lãn tức ky.
Lưu Trường Khanh

Dịch thơ : LÊN LẦU TRẠM TÙNG GIANG - TRÔNG VỀ QUÊ PHƯƠNG BẮC

Lầu sông lệ cạn trông về Bắc
Vườn ruộng trăm vòng chịu bủa vây
Vạn dặm đồng không người chẳng đến
Nghìn non chiều xuống chim còn bay
Thuyền đơn thấp thoáng triều se lạnh
Bến cũ xanh xanh cây mọc dày
Âu trắng ngư ông xin hãy đợi
Chưa qua hoạn nạn khó về ngay.
Đinh Vũ Ngọc

dạng Niêm Luật 8/16 : 1-4 2-3 Trắc + 1-3 2-4 Trắc
Dạng Niêm Luật này có 4 bài ĐƯỜNG THI :

1/4 TẢO TRIỀU ĐẠI MINH CUNG

Ngân chúc triều thiên tử mạch trường (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Cẩm thành xuân sắc hiểu thương thương
Thiên điều nhược liễu thùy Thanh Tỏa
Bách chuyển lưu oanh nhiễu Kiến Chương
Kiếm bội thanh tùy ngọc trì bộ (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc, bỏ Luật chữ thứ 6
Y quan thân nhả ngự lô hương
Cộng mộc ân ba Phụng Trì thượng (bỏ Luật chữ thứ 6
Triều triều nhiễm cán thị quân vương.
Giả Chí

Dịch thơ : CHẦU SỚM Ở CUNG ĐẠI MINH

Đuốc bạc chầu vua dặm tía dài
Màu xuân thành cấm thấm ban mai
Liễu Thanh Tỏa rũ tơ mềm mại
Oanh Kiến Chương kêu giọng bẻ bai
Bước nhẹ sân rồng khua kiếm bội
Hương thơm lò nhự ướp cân đai
Phụng Trì tắm gội ơn mưa móc
Văn bút hầu luôn cạnh ngọc giai.
Lê Nguyễn Lưu

2/4 HỌA GIẢ CHI XÁ NHÂN “TẢO TRIỀU ĐẠI MINH CUNG” CHI TÁC
(nêu rồi ở 2/4 Niêm, nêu lại để thấy luôn phần Luật)

Giáng trách kê nhân báo hiểu trù (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Thượng y phương tiến thúy vân cừu
Cửu thiên xướng hạp khai cung điện
Vạn quốc y quan bái miện lưu
Nhật sắc tài lâm tiên chưởng động (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Hương yên dục bạng cổn long phù
Triệu bãi tu tài ngũ sắc chìếu
Bội thanh quy đáo Phụng Trì đầu.
Vương Duy

Dịch thơ : HỌA BÀI “CHẦU SỚM Ở CUNG ĐẠI MINH” CỦA XÁ NHÂN ĐẠI CHÍ

Vừa nghe báo sáng lệnh kê nhân
Quan thượng y dân áo thúy vân
Chín bệ mở toang cung ngọc điện
Trăm quan mừng lạy đấng anh quân
Tay tiên đón nắng cao cao vẫy
Áo ngự xông hương lớp lớp vần
Tan cuộc triều đình vâng chiếu chỉ
Phượng Trì trở lại ngọc vang ngân.
Lê Nguyễn Lưu

3/4 QUÁ THỪA NHƯ THIỀN SƯ, TÚC CƯ SĨ TUNG KHÂU LAN NHÃ

Vô Trước Phiên Thân đệ dữ huynh (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Tung Khâu lan nhã nhất phong tình ...
Thực tùy minh khánh sào ô hạ
Hành đạp không lâm lạc diệp thanh
Bích thủy định xâm hương án thấp (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Vũ hoa ưng cộng thạch sàng bình
Thâm động trường tùng hà sở hữu?
Nghiễm nhiên Thiên Trúc cổ tiên sinh.
Vương Duy

Dịch thơ : QUA NHÀ TU CỦA THIỀN SƯ THỪA NHƯ VÀ CƯ SĨ TÚC Ở NÚI TUNG

Vô Trước Thiên Thân cũng một nhà
Tung Khâu núi tạnh mái lan xa
Ăn theo khánh gõ vầy chim quạ
Đi dẫm rừng hoang động lá sa
Gần suối, án hương nhuần thấm nước
Như mưa, giường đá trải bằng hoa
Động sâu thông lớn còn chi nữa?
Thiên Trúc thầy xưa ở đó mà!
Lê Nguyễn Lưu

4/4 KHỨ GIA CHÂU, QUÁ THÀNH CỐ HUYỆN, TẦM VĨNH AN SIÊU THIỀN SƯ PHÒNG

Mãn thụ tỳ bà đông trước hoa (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Lão tăng tương kiến cụ cà sa
Hán Vương thành bắc tuyết sơ tễ
Hàn Tín đàn tây nhật dục tà
Môn ngoại bất tu thôi ngũ mã (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Lâm trung thả thính diễn tam xa
Khởi liệu Ba Xuyên đa thắng sự
Vị quân thư thử báo kinh hoa.
Sầm Tham

Dịch thơ : ĐI GIA CHÂU, QUA HUYỆN THÀNH CỐ, TÌM CHỖ Ở CỦA SIÊU THIỀN SƯ TẠI VĨNH AN

Cây rợp tỳ bà đông nở hoa
Sư già gặp gỡ đủ cà sa
Hán Vương thành bắc tan cơn tuyết
Hàn Tín đàn tây giục bóng tà
Năm ngựa cửa ngoài khoan ruổi vội
Ba xe rừng thẳm hãy nghe qua
Đâu tưởng Ba Xuyên nhiều chuyện lạ
Thư này vì bác báo kinh hoa.
Lê Nguyễn Lưu

dạng Niêm Luật 9/16 : 1-3 2-4 Bằng + 1-4 2-3 Bằng
Dạng Niêm Luật này có 3 bài ĐƯỜNG THI :

1/3 KÝ THÔI THỊ NGỰ

Uyển khê sương dạ thính viên sầu (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Khứ quốc trường như bất hệ châu
Độc liên nhất nhạn phi Nam độ
Khước tiện song khê giải Bắc lưu
Cao nhân lũ giải Trần Phồn tháp (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Quá khách nan đăng Tạ Diễu lâu
Thử xứ biệt ly đồng lạc diệp
Triêu triêu phân tán Kính Đình thu.
Lý Bạch

Dịch thơ : GỬI QUAN THỊ NGỰ HỌ THÔI

Vượn khóc đêm sương xứ uyển khê
Như thuyền không buộc mãi xa quê
Nhạn đành lẻ một phương Nam đến
Suối chẳng chung đôi đất Bắc về
Hạ chỏng Trần Phồn còn lắm kẻ
Leo lầu Tạ Diễu khó trăm bề
Nơi đây lá rụng cùng chia biệt
Núi Kính Đình thu vẫn cách ly.
Đinh Vũ Ngọc

2/3 ĐĂNG KIM LĂNG PHƯỢNG HOÀNG ĐÀI

Phượng Hoàng Ðài thượng phượng hoàng du (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Phượng khứ đài không giang tự lưu
Ngô cung hoa thảo mai u kính
Tấn đại y quan thành cổ khâu
Tam sơn bán lạc thanh thiên ngoại (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Nhị thủy trung phân bạch lộ châu
Tổng vị phù vân năng tế nhật
Trường An bất kiến sử nhân sầu.
Lý Bạch

Dịch thơ : LÊN ĐÀI PHƯỢNG HOÀNG Ở KIM LĂNG

Chim Phượng hoàng chơi lầu Phượng hoàng
Phượng bay lầu trống với trường giang
Cung Ngô hoa cỏ con đường rậm
Thời Tấn xiêm y nấm mộ tàn
Ngọn núi Tam Sơn trời xẻ nửa
Dòng sông Nhị Thủy bãi chia ngang
Ô hay mây nổi che trời sáng
Chẳng thấy Trường An sầu chứa chan.
Đinh Vũ Ngọc

3/3 THÀNH TÂY PHA PHIẾM CHU (nêu rồi ở 3/4 Niêm, nêu lại để thấy luôn phần Luật)

Thanh nga hạo xỉ tại lâu thuyền (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Hoành dịch đoản tiêu bi viễn thiên
Xuân phong tự tín nha tường động
Trì nhật từ khan cẩm lãm khiên
Ngư xuy tế lãng dao ca phiến (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Yến xúc phi hoa lạc vũ diên
Bất hữu tiểu chu năng đảng tưởng
Bách hồ ná tống tửu như tuyền.
Đỗ Phủ

Dịch thơ : CHƠI THUYỀN PHÍA TÂY THÀNH

Mày xanh răng trắng tựa thuyền lầu
Sáo ngắn tiêu ngang đưa giọng sầu
Gió xuân dám động cột ngà trắng
Bóng xế nhìn qua dải gấm màu
Cá phun sóng gợn quạt ca dậy
Yến giẫm hoa bay múa tiệc chầu
Không có thuyền con chèo quẩy nước
Thì trăm vò rượu chảy về đâu ?!
Nguyễn Hữu Huyên

dạng Niêm Luật 10/16 : 1-3 2-4 Bằng + 1-4 2-3 Trắc
Dạng Niêm Luật này có 1 bài ĐƯỜNG THI :

HÀNH DƯƠNG DỮ MỘNG ĐẮC PHÂN LỘ, TẶNG BIỆT

Thập niên tiều tụy đáo Tần kinh (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Thùy liệu phiên vi Lĩnh ngoại hành
Phục Ba cổ đạo phong yên tại
Ông Trọng di khu thảo thụ bình
Trực dĩ dung sơ chiêu vật nghị (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Hưu tương văn tự chiếm thì danh
Kim triều bất dụng lâm hà biệt
Thùy lệ thiên hàng tiện trạc anh.
Liễu Tông Nguyên

Dịch thơ : CÙNG MỘNG ĐẮC CHIA ĐƯỜNG Ở HÀNH DƯƠNG, TẶNG THƠ KHI LY BIỆT

Tần kinh xơ xác chục năm trời
Lĩnh ngoại ai ngờ lại đến nơi !
Lối cũ Phục Ba mây gió thoảng
Gò xưa Ông Trọng cỏ cây tươi
Biếng lười chỉ tổ cho người mỉa
Chữ nghĩa làm chi để tiếng đời !
Chẳng đến bên sông ly biệt sớm
Một mình giặt dải lệ tuôn rơi...
Lê Nguyễn Lưu

dạng Niêm Luật 11/16 : 1-3 2-4 Trắc + 1-4 2-3 Bằng
Dạng Niêm Luật này có 5 bài ĐƯỜNG THI :

1/5 HOÀI CỔ TÍCH - KỲ NHỊ

Dao lạc thâm tri Tống Ngọc bi (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Phong lưu nho nhả diệc ngô sư
Trướng vọng thiên thu nhất sái lệ
Tiêu điều dị đại bất đồng thì
Giang san cố trạch không văn tảo (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Vân vũ hoang đài khởi mộng tư
Tối thị Sở cung câu dẫn diệt
Châu nhân chỉ điểm đáo kim nghi.
Đỗ Phủ

Dịch thơ : NHỚ CHUYỆN XƯA – BÀI HAI

Tống Ngọc sầu thương cảnh rụng rơi
Phong lưu nho nhả bậc thầy tôi
Nghìn thu tưởng nhớ còn rơi lệ
Một cảnh tiêu sơ dẫu khác thời
Sông núi nhà xưa văn vẻ đó
Mây mưa đài cũ mộng mơ thôi
Thương thay cung Sở tiêu tan hết
Nơi lái thuyền xưa chỉ vẫn ngờ.
Đinh Vũ Ngọc

2/5 TẶNG KHUYẾT HẠ BÙI XÁ NHÂN

Nhị nguyệt hoàng ly phi Thượng Lâm (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Xuân thành tử cấm vãn âm âm
Trường lạc chung thanh hoa ngoại tận
Long Trì liễu sắc vũ trung thâm
Dương hòa bất tán cùng đồ hận (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Tiêu hán thường huyền bổng nhật tâm
Hiến phú thập niên do vị ngộ
Tu tương bạch phát đối hoa trâm.
Tiền Khởi

Dịch thơ : TẶNG XÁ NHÂN HỌ BÙI TRONG CUNG

Vườn Thượng Lâm oanh bay tháng hai
Thành xuân cửa sấm sớm mờ phai
Hoa ngoài Trường Lạc chuông văng vẳng
Mưa giữa Long Trì liễu bẻ bai
Khí ấm không tan hờn khốn quẫn
Sông ngân còn đỡ nỗi quan hoài
Mười năm dâng phú thời chưa gặp
Tóc trắng trâm hoa luống thẹn cài!
Lê Nguyễn Lưu

3/5 TỰ CỦNG LẠC CHU HÀNH NHẬP HOÀNG HÀ TỨC SỰ, KÝ PHỦ HUYỆN LIÊU HỮU
(nêu rồi ở 3/4 Luật, nêu lại để thấy luôn phần Niêm)

Lục thủy thương thiên lộ hướng đông (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Đông Nam sơn khoát đại hà thông
Hàn thụ y vi viễn thiên ngoại (bỏ Luật chữ thứ 6
Tịch dương minh diệt loạn lưu trung
Cô thôn kỷ tuế lâm y ngạn (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Nhất nhạn sơ tình há sóc phong
Vi báo Lạc Kiều du hoạn lữ
Thiên chu bất hệ dữ tâm đồng.
Vi Ứng Vật

Dịch thơ : KỂ VIỆC TỪ CỦNG LẠC ĐI THUYỀN VÀO SÔNG HOÀNG HÀ, GỬI CÁC BẠN CÙNG LÀM QUAN Ở PHỦ VÀ HUYỆN

Nước biếc trời xanh lối tới đông
Đông nam núi rộng một dòng thông
Cây lạnh mịt mù trời thẩm thẩm
Nắng chiều thấp thoáng nước bềnh bồng
Bờ kia mấy độ thôn nằm quạnh
Gió bấc trời trong nhạn liệng không
Nhắn giúp Lạc Kiều bè bạn cũ :
Lòng với thuyền con chẳng buộc đồng.
Lê Nguyễn Lưu

4/5 TỐNG TIỀN VỆ HUYỆN - LÝ THẨM THIẾU PHỦ

Hoàng điểu phiêu phiêu dương liễu thùy (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Xuân phong tống khách sử nhân bi
Oán biệt tự kinh thiên lý ngoại
Luân giao khước ức thập niên thì
Vân khai Mấn Thủy cô phàm viễn (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Lộ nhiễu Lương Sơn thất mã trì
Thử địa tòng lai khả thừa hứng (bỏ luật chữ thứ 6)
Lưu quân bất trú ích thê kỳ.
Cao Thích

Dịch thơ : TIỄN ĐƯA QUAN THIẾU PHỦ - LÝ THẨM HUYỆN TIỀN VỆ

Vút giọng oanh vàng tơ liễu buông
Gió xuân tiễn khách dạ sầu thương
Chia ly ngàn dặm bao đau xót
Gắn bó mười năm mấy vấn vương
Mấn Thủy mây giăng buồm lẻ bóng
Lương Sơn ngựa chậm núi chen đường
Nơi đây ngày trước cùng vui thú
Chẳng giữ chân anh thật đáng buồn !
Đinh Vũ Ngọc

5/5 TÍCH VŨ VÕNG XUYÊN TRANG TÁC

Tích vũ không lâm yên hỏa trì (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Chưng lê xuy thử hướng đông chuy
Mạc mạc thủy điền phi bạch lộ
Âm âm hạ mộc chuyên hoàng ly
Sơn trung tập tĩnh quan triêu cẩn (Niêm 1-4 2-3, Luật Bằng
Tùng hạ thanh trai chiết lộ quỳ
Dã lão dữ nhân tranh tịch bải
Hải âu hà sự cánh tương nghi?
Vương Duy

Dịch thơ : LÀM Ở NHÀ VÕNG XUYÊN TRONG CƠN MƯA DẦM

Mưa dầm leo lét lửa rừng hoang
Quê kệch canh lê cháo nếp xoàng
Nước ruộng mênh mông đàn hạc trắng
Cây hè dìu dặt cái oanh vàng
Xem cẩn ngồi thiền trong núi quạnh
Bè quỳ ăn nhạt dưới thông quang
Giành ngồi chiếu rượu kìa bao bác!
Âu biển vì đâu cứ ngỡ ngàng?
Lê Nguyễn Lưu

dạng Niêm Luật 12/16 : 1-3 2-4 Trắc + 1-4 2-3 Trắc
dạng Niêm Luật này không có trong 3 quyển ĐƯỜNG THI tham khảo
nên xin mượn tạm một bài TNBC Đường Luật của cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm
để thấy dạng thơ.

DĨ HÒA VI QUÝ

Ở thế đừng tranh tiếng trượng phu (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Làm chi cho có sự đôi co
Đây cậy đây khôn đây chẳng nhịn
Ðấy rằng đấy phải đấy không thua
Duật nọ hãy còn đua đến bạng (Niêm 1-4 2-3, Luật Trắc
Lươn kia hầu dễ kém chi cò
Chữ rằng : Nhân dĩ hòa vi quý
Vô sự thì hơn khỏi phải lo.
Nguyễn-Bỉnh-Khiêm

dạng Niêm Luật 13/16 : 1-3 2-4 Bằng + 1-3 2-4 Bằng
Dạng Niêm Luật này có 1 bài ĐƯỜNG THI :

SỨ QUÂN TỊCH DẠ TỐNG NGHIÊM HÀ NAM PHÓ TRƯỜNG THỦY, ĐẮC “THÌ” TỰ

Kiều ca cấp quản tạp thanh ti (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Ngân chúc kim bôi ánh thúy mi
Sứ quân địa chủ năng tương tống
Hà doãn thiên minh mạc tọa từ
Xuân thành nguyệt xuất nhân giai túy (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Dã thú hoa thâm mã khứ trì
Ký thanh báo nhĩ sơn ông đạo:
Kim nhật Hà Nam thắng tích thì.
Sầm Tham

Dịch thơ : SỨ QUÂN ĐẶT TIỆC ĐÊM TIỄN QUAN DOÃN HÀ NAM HỌ NGHIÊM ĐI TRƯỜNG THỦY (lấy vần “thì”)

Hát vang sáo rộn nhịp đường tơ
Đuốc bạc ly vàng rạng ánh mơ
Chủ hạt sứ quân mời tiễn biệt
Thâu đêm Hà doãn chẳng đành ngơ
Thành xuân trăng mọc người say khướt
Đồn lính hoa đầy ngựa thẩn thơ
Xin với sơn ông lời nhắn gởi:
Hà Nam xưa kém hẳn bây giờ.
Lê Nguyễn Lưu

dạng Niêm Luật 14/16 : 1-3 2-4 Bằng + 1-3 2-4 Trắc
Dạng Niêm Luật này có 2 bài ĐƯỜNG THI :

1/2 PHỎNG LÃ DẬT NHÂN BẤT NGỘ (nêu rồi ở 2/4 Luật, nêu lại để thấy luôn phần Niêm)

Đào nguyên diện diện tuyệt phong trần (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng
Liễu thị nam đầu phỏng ẩn nhân
Đáo môn bất cảm đề phàm điểu
Khan trúc hà tu vấn chủ nhân
Thành ngoại thanh sơn như ốc lý (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Đông gia lưu thủy nhập tây lân
Bế hộ trừ thư đa tuế nguyệt
Chủng tùng giai tác lão long lân.
Vương Duy

Dịch thơ : THĂM NGƯỜI ẨN HỌ LÃ, KHÔNG GẶP

Đào Nguyên gió bụi cách xa đây
Nam Liễu thăm ai ẩn chốn nầy
“Phàm điểu” dám đề lên cổng trước
Chủ nhân chẳng hỏi ngắm tre gầy
Non xanh ngoài quách như trong mái
Nước đổ nhà đông đến xóm tây
Đóng cửa bao năm ngồi viết sách
Hàng thông đã mọc vảy rồng đầy.
Lê Nguyễn Lưu

2/2 LONG TRÌ

Long trì dược long, long dĩ phi, (Niêm 1-3 2-4, Luật Bằng, câu 1 bỏ Luật 2 chữ 4 và 6
Long đức tiên thiên, thiên bất vi.
Trì khai thiên hán phân hoàng đạo,
Long hướng thiên môn nhập tử vi.
Để đệ lâu đài đa khí sắc, (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Quân vương phù nhạn hữu quang huy.
Vị báo hoàn trung bách xuyên thủy, (bỏ Luật chữ thứ 6
Lai triều thử địa mạc đông quy.
Thẩm Thuyên Kỳ

Dịch thơ : AO RỒNG

Ao Rồng rồng nhảy, rồng bay đi,
Trời với đức rồng chẳng trái nghi.
Ao khơi Thiên Hán chia Hoàng Đạo,
Rồng hướng Thiên Môn tới Tử Vi.
Dinh thự lầu đài tươi khí sắc,
Quân vương thần tử rỡ quang huy.
Hoàn vũ trăm sông xin nhắn bảo:
Chầu đây, còn phải chảy đông chi!
Lê Nguyễn Lưu

dạng Niêm Luật 15/16 : 1-3 2-4 Trắc + 1-3 2-4 Bằng
Dạng Niêm Luật này không có trong 3 quyển ĐƯỜNG THI tham khảo
nên xin dùng tạm một bài TNBC Đường Luật để thấy dạng thơ.

BÁC LÁ YÊU DẤU !

Bác Lá vui đùa bạn hữu đông (Niêm 1-3 2-4, luật Trắc
Ông đi vắng lặng hỏi buồn không ?
Chỉ lối ngay đường thường đụng chạm
Lời ngay nẻo phải khó tương đồng
Tình ơi kính Lão đời thanh thản (Niêm 1-3 2-4, luật Bằng
Bạn hởi thương người nước đục trong
Chờ Rơi ở lại đừng xa nhé
Bé tịt hồn thơ muối xát lòng.
Vancali

dạng Niêm Luật 16/16 : 1-3 2-4 Trắc + 1-3 2-4 Trắc
Dạng Niêm Luật này có 2 bài ĐƯỜNG THI :

1/2 ĐỀ ĐÔNG KHÊ CÔNG U CƯ

Đỗ Lăng hiền nhân thanh thả liêm (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc, bỏ Luật chữ ‘Lăng’
Đông Khê bốc trúc tuế thời yêm
Trạch cận thanh sơn đồng Tạ Diễu
Môn thùy bích liễu tự Đào Tiềm
Hảo điểu nghinh xuân ca hậu viện (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Phi hoa tống tửu vũ tiền thiềm
Khách đáo đãn tri lưu nhất túy
Bàn trung chi hữu thủy tinh diêm.
Lý Bạch

Dịch thơ : ĐỀ CHỖ Ở ẨN CỦA ĐÔNG KHÊ CÔNG

Đỗ Lăng đã nổi tiếng người hiền
Về ẩn Đông Khê trải mấy niên
Nhà cận núi xanh như Tạ Diễu
Cửa buông liễu biếc tựa Đào Tiềm
Đón xuân chim quý ca sau viện
Mời rượu hoa bay múa trước hiên
Khách đến nài nhau say một bữa
Trong mâm chỉ có muối tinh nghiền.
Đinh Vũ Ngọc

2/2 CHƯỚC TỬU DỮ BÙI ĐỊCH (nêu rồi ở 4/4 Niêm, nêu lại để thấy luôn phần Luật)

Chước tửu dữ quân quân tự khoan (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Nhân tình phiên phúc tự ba lan
Bạch thủ tương tri do án kiếm
Chu môn tiên đạt tiếu đàn quan
Thảo sắc toàn kinh tế vũ thấp (Niêm 1-3 2-4, Luật Trắc
Hoa chi dục động xuân phong hàn
Thế sự phù vân hà túc vấn
Bất như cao ngọa thả gia xan.
Vương Duy

Thơ dịch : RÓT RƯỢU MỜI BÙI ĐỊCH

Mời anh cạn chén để nguôi sầu
Tráo trở tình đời khác sóng đâu
Tóc trắng quen thân còn thủ kiếm
Cửa son hiển đạt lại cười nhau
Mưa dầm cỏ dại càng phơi phới
Gió lạnh hoa xuân chịu dãi dầu
Chuyện thế mây trôi thôi chớ hỏi
Chi bằng ăn ngủ khỏi lo âu.
Đinh Vũ Ngọc

********