Tựa
Các bật danh nhân trên thế giới từ xưa đến nay, đều bởi các tinh anh trong trời đất chung đúc mà nên, thợ Tạo há có phân biệt nam giới hay là nữ giới hay sao. Ðã không phân biệt nam giới và nữ giới thì một người đàn bà thi đỗ trạng nguyên, làm đến thừa tướng có đủ trúng hiếu nghĩa, trên vì nước dưới vì nhà như Mạnh Lệ Quân nữ sĩ này cũng là một sự có thể có được, hà tất phải nghi ngờ. Kìa những công nghiệp hiển hách như bà Trưng nữ vương nước ta, bà Jeanne d’Arc nước Pháp, há không phải người trong nữ giới đó ru! Huống chi Mạnh Lệ Quân nữ sĩ đem cái tài văn chương thi đỗ làm quan, nào đã lấy chi làm lạ. Chỉ lạ về một nỗi cải dạng nam trang, liên trúng tam nguyên, đứng đầu hàng trăm quan, lại cùng cha anh đồng triều trong mấy năm trời, khiến cho bao kẻ mày râu khúm núm ở dưới quyền của mình mà vẫn nửa tin nửa ngờ, không biết nam hay nữ. Khen cho con Tạo khéo bày lắm cuộc eó le. Ðã sinh Mạnh Lệ Quân, sao lại còn sinh Lưu Khuê Bích để làm cho mối lương duyên của họ Mạnh phải trắc trở và gây nhiều nổi phong ba. Hay là con Tạo bao giờ cũng có ý bày trò để thử lòng hiền nữ. Bởi vậy trong bộ “Song phượng kỳ duyên” đã có Chiêu Quân tất phải có Mao Diên Thọ, mà trong bộ “Thuyền tình bể ái” đã có Cách Lan tất có Y Lý và Ðại Ôi. Như Ðại Ôi, như Mao diên Thọ, như Lưu Khuê Bích hoặc vì đố tài, hoặc vì ham sắc, mà sinh thù sinh oán đã đành, còn như nàng Y Lý đối với nàng Cách Lan, dẫu sau cũng là người trong một nhà, nỡ nào lại gây cuộc chông gai, chẳng qua chỉ bởi con Tạo khắc khe, những muốn trêu người quá ngán! ...Thậm chí khi nàng Cách Lan lưu lạc sang tới Mỹ Châu, trước khi chưa được sum họp cùng Băng Hãn, lại còn bị một tay Y Lý thứ hai nữa làm cho cực khổ trăm chiều. Mà tay Y Lý thứ hai này có phần độc địa gấp mười tay Y Lý trước. Ai xem truyện cũng phải đem lòng tức giận Y Lý, nhưng thiết tưởng ta không nên tức giận Y Lý, chỉ nên biết cho rằng đó là con Tạo mượn tay Y Lý để thử lòng Cách Lan. ( Xem bộ Tục thuyền tình bể ái ). Một người hiền nữ như Cách Lan, như Chiêu Quân và như Mạnh Lệ Quân trong bộ “ Tái sanh duyên” này thì dẫu trải qua trăm nghìn nỗi khó khăn, mà dạ sắt gan vàng, quyết không bao giờ biến đổi. Ðàn bà lấy chữ trinh làm trọng, có như thế mới không hổ thẹn với người trong gương, mới khỏi uổng phụ cái thông minh tài học, chứ nếu sớm mận tối đào, nay Trương mai Lý thì con người ấy ai cầu làm chi!...
Có ngài bảo Mạnh Lệ Quân là một chuyện bịa đặt, theo cái lý tưởng của nhà làm tiểu thuyết tự nghĩ bày ra, vì nhà làm bộ tiểu thuyết này nguyên cũng là một nhà nữ sĩ, cho nên có ý thiên trọng về nữ giới. Vả xét trong sử nhà Nguyên thì không thấy chép sự tích Mạnh Lệ Quân, đủ biết là lý tưởng tiểu thuyết, chứ không phải lịch sử tiểu thuyết vậy. Dẫu bịa đặt mặc lòng, nhưng cách kết cấu trong bộ tiểu thuyết này thì khắp các bộ tiểu thuyết tàu từ xưa đến nay chưa từng thấy bộ nào được xuất sắc như thế. Cấu tứ vẫn theo luân lý cổ, để giữ lấy cái nền phong hóa của Á Ðông mà bố cục thì rất ly kỳ, chẳng kém chi các tay tiểu thuyết Thái tây về thời cận cổ. Nhà nữ sĩ làm ra bộ tiểu thuyết này là ai? Xin giới thiệu để các độc giả biết rằng cháu nữ tôn quan thái bộc Trần Câu Sơn, quê ở Toàn Ðường, tên gọi bà là Ðoan Sinh cư sĩ. Bà kết duyên cùng ông họ Phạm. Ông vì việc thi cử mà bị người ta vu thác, phải tội đi đày. Từ đó bà một lòng thủ tiết, bỏ hết phấn sáp không hề trang điểm, đóng cửa mà soạn bộ “ Tái sanh duyên” này. Bà thác danh là đời nhà Nguyên có người nữ tử tên gọi Mạnh Lệ Quân, cải dạng nam trang đổi tên là Lệ Quân Ngọc, biệt hiệu là Minh Ðường, thi đỗ trạng nguyên, làm đến thừa tướng, lại đồng triều với chồng mà không cùng sum họp, để ngụ cái ý “Biệt phượng ly loan”. Bà thường nói:
- “Hễ phu quan ta chưa về thì bộ tiểu thuyết này quyết không bao giờ làm trọn” Ai ngờ trời gì độc địa, khi ông Phạm được ân xá về chưa đến nhà thì bà đã tạ thế. Sau lại có bà Lương Sở Sinh cung nhân làm tiếp theo cho trọn bộ này. Bộ tiểu thuyết này các phụ nữ nước Tàu thủơ trước, ai đã gọi là biết đọc biết viết, đều có xem qua. Bởi vậy nhà xuất bản đã hơn sáu mươi lần, cả thảy kể hàng mấy trăm vạn bộ, thế thì chẳng nói cũng đủ biết là bộ tiểu thuyết có giá trị vậy.
Một bộ tiểu thuyết có giá trị như thế mà soạn giả không ký tên, không giữ bản quyền, hoặc giả xã hội bấy giờ chưa biết trọng quyền lợi của người làm sách chăng, nhưng lấy cái kiến thức đàn bà mà danh không hám, lợi cũng chẳng màng thì thật là một điều ta đáng kinh phục. Mới đây ông Phạm Quỳnh chủ bút Nam Phong, có trao cho tôi xem bức thư của Ngô thị Quyên nữ sĩ bàn về cách làm bộ “Việt âm tự điển” Trong thư có câu: “Người đời thường hay bạc công kẻ làm sách” Ý nhị thay câu nói ấy, hoặc giả bà Ðoan Sinh nữ sĩ và bà Sở Sinh cung nhân cũng vì cái lý tưởng ấy mà không muốn ký tên vào bộ “Tái Sanh duyên” này chăng. Tuy vậy mà cái danh thơm của người làm sách có ích khi nào mất được, ai đã đọc tập “Tiểu thuyết khảo chứng” và tập “Khuê viên tung đàm” bằng chữ Nho, cũng phải kể lấy làm công. Thế thì người đời chưa từng có bạc công kẻ làm sách bao giờ.
Nước ta ngày nay nữ học mở mang, nghiên bút dùi mài, chắc đâu không sản xuất những tay đại trước thuật. Tôi có được biết một bà lão nữ sĩ, năm nay gần sáu mươi tuổi, không biết bà tập văn quốc ngữ từ bao giờ mà hiện đã soạn ra một bộ trường thiên tiểu thuyết, nhân đề là “Việt nữ kỳ hiếu” cả thảy hơn ba mươi cuốn, chia làm năm thời kỳ. Tôi trộm thấy hay, có khuyên bà xuất bản, thì bà nói:
- “Nếu xuất bản tất tôi phải ký tên, mà ký tên đàn bà bây giờ thì đánh chết chúng cũng bảo là đàn bà giả. Có khi tôi phải dấu tên hoặc ký tên đàn ông để cho chúng khỏi chỉ nghị. Nhưng thôi, làm mà chơi, xuất bản mà làm gì.” Lạ thay! Chẳng lẽ cái tính “Vô lạc hồ hữu danh” của nữ giới lại phú thiệm hơn nam giới hồ tai! Ký tên vào một cuốn sách có ích còn không muốn, huống chi lại tránh nhau ký tên vào những cuốn sách tối vô vị. Bọn mày râu ta nghĩ sau? Cổ nhân (không nhớ là ông bà nào) đã có câu:
- “Thế gian sở vị kỳ nam tử, đồ kiến phụ nhân sinh tu mi” nghĩa là: người đời vẫn gọi kỳ nam tử, chẳng qua đàn bà mà mọc râu. Thế thì ta cũng chớ nên vội đem con mắt “Bạch nhỡn” mà nhìn nữ giới. Chỉ nên kết luận một câu rằng:
- “Các bật danh nhân trên thế giới từ xưa đến nay, đều bởi cái tinh anh trong trời đất chung đút mà nên, thợ Tạo há có phân biệt nam giới và nữ giới vậy.
Hà Nội, ngày 25 Avril 1923
Nguyễn Đỗ Mục
![[8D]](/images/smiley/s3.gif)
)., cho nên HD không biết giữa 2 bản có khác nhau hay không hoặc là sai sót của dịch giả không chừng (HD không được rõ)
