<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2006-08-25 12:07:39Dino>
Gần đây, dư luận xôn xao vì sự trùng hợp của một số chi tiết trong hai truyện ngắn “Cánh đồng bất tận” (CĐBT) của Nguyễn Ngọc Tư và “Dòng sông tật nguyền” (DSTN) của Phạm Thanh Khương. Hàng loạt ý kiến đăng đàn trên các phương tiện thông tin đại chúng về hai tác phẩm đã làm thành một làn sóng về ứng xử. Nên chăng tạo nên sự ầm ĩ không đáng có ấy?
Chúng tôi xin ghi lại ý kiến của các nhà quản lý, các nhà văn, nhà phê bình cũng như của chính hai tác giả gửi cho nhau xung quanh vấn đề này.
Nhà văn Đỗ Kim Cuông (Vụ trưởng Vụ Văn nghệ - Ban Tư tưởng văn hóa TƯ):
Tôi đã đọc cả CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư và DSTN của Phạm Thanh Khương. Đã nghe ý kiến người này người nọ bảo “đạo văn”, đọc cả những dòng tâm tình, chất phác đến cháy gan ruột của Nguyễn Ngọc Tư gửi cho H. (một người bạn của Nguyễn Ngọc Tư - PV). CĐBT đã in trên báo Văn nghệ cả năm nay, đã gây nên những tranh luận bổ ích. DSTN mới in trên Văn nghệ quân đội (tháng 4/2006), truyện dự thi. Người đọc có cảm giác môtíp kết cấu hai truyện có nét giống nhau. Cũng là chuyện dòng sông với con đò phiêu bạt, kiếp sống của những người nông dân trông vào đàn vịt, con cá. Chuyện tình của một người đàn ông với những người đàn bà trôi nổi theo dòng sông, kênh rạch, cuộc sống nghiệt ngã, đói khổ víu bám người nông dân…
Có người nói: “Văn học là tiếng chim gọi đàn”. Một tác phẩm hay của người này có thể tạo cảm hứng sáng tác cho người khác. Không thể không nói rằng nếu đã đọc CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư, tác giả DSTN, không ảnh hưởng. Còn nếu như Phạm Thanh Khương chưa đọc tác phẩm CĐBT mà viết DSTN thì quả là điều trùng hợp kỳ lạ. Và nếu Phạm Thanh Khương là người có nghề, hẳn anh sẽ không tạo ra kiểu kết cấu, xây dựng nhân vật mà người đọc có cảm giác như đã bắt gặp ở CĐBT. Lỗi một phần ở người biên tập đã không chỉ ra cho Phạm Thanh Khương những khiếm khuyết có thể khắc phục này.
Dù sao hai tác phẩm CĐBT và DSTN cũng là truyện ngắn khá độc đáo về sông nước mà mỗi tác giả đều có những đóng góp nhất định về đề tài, chủ đề tư tưởng và bút pháp thể hiện. Đọc CĐBT, người đọc chia sẻ với Nguyễn Ngọc Tư số phận nghèo khổ của người nông dân Nam Bộ và cảm nhận được ngọn gió đồng phóng túng trên những cây mắm, cây đước, bụi cỏ sắc ở các kênh rạch phương Nam. Đọc DSTN bạn đọc đồng cảm với cha con ông lão đánh cá và ngửi được cả mùi bùn đất của bờ bãi sông Hồng, tiếng vó bè kẽo kẹt vang trên mặt nước…
Văn chương muôn đời luôn đòi hỏi sự sáng tạo, khác biệt, sáng tạo vượt lên cả chính mình. Với hy vọng ấy, bạn đọc có quyền mong mỏi ở Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương những tác phẩm văn học mới viết về quê hương mình.
Nhà phê bình Nguyễn Hòa:
Chuyện đạo văn là chuyện giấy trắng, mực đen rõ ràng đã được đẩy lên thành chuyện dư luận. Khi tất cả chỉ ở khả năng thì các phương tiện thông tin đã đẩy lên thành chuyện lương tâm, tự trọng của tác giả với sự áp đặt gần như là đạo văn là không được. Trong khi đó, theo tôi được biết đích xác, cả hai người viết không hề có ý kiến gì. Tôi cũng chia xẻ với ý kiến của Nguyễn Ngọc Tư trên Vietnamnet rằng: đặt ra vấn đề quyền lợi của người đọc, những người phát ngôn quên rằng đã xúc phạm đến lòng tự trọng của nhà văn khi không có khả năng xảy ra chuyện đạo?
Hãy thử làm phép so sánh giữa “Số đỏ” và “Đường công danh”. Cho đến hôm nay, tôi lấy làm lạ rằng đã rất nhiều lần tôi phát hiện ra những vụ đạo văn có bằng chứng hẳn hoi mà báo chí không hề lên tiếng, vậy mà trong chuyện này… Tôi lấy làm buồn.
Nhà phê bình Bùi Công Thuấn:
Những ý kiến về sự “hao hao” giống nhau giữa CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư và DSTN của Phạm Thanh Khương đã làm lộ ra sự hời hợt của nhà phê bình và tạo nên sự hoang mang không đáng có cho bạn đọc.
Tôi đồng ý với nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn rằng “giống nhau về cốt truyện có thể chấp nhận được”, và nhà văn Sương Nguyệt Minh có lý khi biên tập DSTN. Ông nói: “Tôi nghĩ, trong văn chương cũng có những sự trùng hợp ngẫu nhiên, các số phận ở những vùng đất, làng quê nhiều khi có sự gặp gỡ”. Người đọc cần đặc biệt chú ý đến những khác biệt rất xa giữa hai tác giả Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương trong cách khai thác chất liệu, mục đích miêu tả, tư tưởng chủ đề và hiệu quả thẩm mỹ của hai tác phẩm.
Điều quan trọng là hai tác giả Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương khác nhau hoàn toàn về cách thể hiện, ngôn ngữ, chủ đề, tư tưởng và cả những hiệu quả thẩm mỹ. Điều ấy khẳng định giá trị ngòi bút của mỗi nhà văn. Không nên vì thích cách viết của Nguyễn Ngọc Tư mà nặng lời xúc phạm Phạm Thanh Khương.
Tôi nghĩ cần phải đọc tác phẩm với thái độ trân trọng và bằng những phương pháp thẩm định có tính khoa học để nhận ra cho được những sáng tạo của nhà văn. Cách đọc cảm tính chỉ là cách đọc để giải trí mà thôi. Nó chứa đựng quá nhiều sự hàm hồ, chủ quan.
Nhà thơ Dương Thuấn:
Khá nhiều báo, nhiều cá nhân đã thể hiện việc đuổi theo sự vụ nhưng cái đích cuối cùng lại không để ý đến, rằng việc đuổi theo ấy có nên không. Chuyện đơn giản, không có gì lại đẩy lên thành sự vụ to tát, trong khi thời sự cuộc sống còn bao điều cần phải quan tâm. Người làm thơ mượn tứ trong dân ca, ngẫu nhiên trùng thi hứng từ một hình ảnh, hiện tượng rất nhiều, không thể nói ai đạo ai nếu không đem so sánh, đối chiếu cùng tác phẩm ấy, thậm chí phải dõi theo, nắm bắt cả con đường văn nghiệp của nhà văn để nắm được phong cách, ý đồ chủ đạo của nhà văn cho thấu đáo.
Sự ứng xử không quan tâm đến văn hóa ứng xử, nói hơi to tát nhưng có thể “giết chết” một vài người và làm bận lòng rất nhiều người. Thử đặt mình là một độc giả không đọc hoặc không hiểu về văn chương, chỉ tin vào những dư luận đã được báo chí đăng tải, hậu quả sẽ thế nào?
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư:
“Anh Khương!
Tôi cũng mong mình mau thoát khỏi chuyện này, nhưng mọi việc đã vượt ra khỏi vòng kiểm soát của chúng ta. Chúng ta đã nêu lên quan điểm là chuyện này là của chúng ta, nhưng nhiều người đã gạt ra, bảo là chuyện của công chúng (như VTV1). Vậy thì tôi và anh gặp nhau để nói chuyện gì? Ai nghe chúng ta? Quan điểm của tôi đã rõ ràng, và tôi duy trì quan điểm đó trên hầu hết các báo, nhất là trên Vietnamnet, anh cũng biết.
Anh đã nghĩ chưa, chúng ta sẽ nói gì với nhau, thông qua báo chí? Tôi thì thực sự không biết nói gì, bởi tôi chưa từng ám chỉ hay kết luận lỗi này do anh, tôi không phải là người khơi ra vụ này. Vì vậy, tôi không phải là người có quyền kết luận. Giống như ở tòa án, tôi không phải là nguyên đơn mà anh chẳng phải bị đơn, báo không phải là tòa án, vì thế chúng ta chẳng cần đối chất, anh Khương à. Tôi nghĩ, làm như thế, chúng ta càng bất lợi. Như anh đã thấy, họ không thèm nghe chúng ta. Vậy thì câu chuyện của chúng ta chỉ xoay quanh những lời động viên nhau…
Tôi biết anh bị sốc, mệt mỏi. Tôi cũng vậy, nhưng mọi nỗ lực của chúng ta lúc này đã trở thành vô ích. Nên chúng ta gặp nhau thì cũng chẳng giải quyết được gì hết, bởi giải quyết được, thì đã xong rồi.
Khi tôi bảo, có chuyện gì thì chúng tôi sẽ nói với nhau, nhưng rõ ràng chúng ta không có chuyện gì hết, anh không nghĩ tôi “đạo”, ngược lại, tôi cũng chẳng kết luận xấu về anh. Thông tin mà chúng ta cung cấp cho báo chí gần như đã đầy đủ, rằng tôi không đọc của anh, anh không đọc của tôi, quá trình sáng tác có nhiều bạn bè chứng kiến, chỉ là do ngẫu nhiên thôi…
Chúng ta còn thông tin gì chưa nói?
Và cuộc trò chuyện của chúng ta coi chừng là con dao hai lưỡi, nó giống như chúng ta sản xuất đạn để họ dùng đạn ấy bắn lại chúng ta. Tôi đã nếm trải rồi. Tôi biết mình nhỏ tuổi, kinh nghiệm sống không bằng anh, nhưng tôi sống giữa sự khắc nghiệt đã quen rồi…”. (Trích thư gửi nhà văn Phạm Thanh Khương qua e-mail ngày 30/6).
Nhà văn Phạm Thanh Khương:
“Chào bạn Nguyễn Ngọc Tư!
Nhận được thư Tư lòng tôi cũng nhẹ đi một chút. Thực sự tôi buồn cho nhân tình thế thái, buồn cho cái gọi là “bạn văn nghiệp”. Trong chuyện này, Ngọc Tư cũng chẳng sung sướng gì, còn tôi thì quả là trời giáng! Nhiều khi tôi cứ ước, giá ai đó cứ cầm gậy mà đánh thẳng vào người tôi, có lẽ tôi còn thấy không khổ bằng kiểu hành xác tôi như thế này.
Có lẽ chưa bao giờ tôi lại nghĩ sẽ liên lạc với Tư trong trường hợp như thế này. Hôm nay, viết cho Tư có lẽ cũng không quá muộn để có thể hiểu rõ nhau hơn, dù chúng ta chưa biết gì về nhau, nhưng những cuộc tranh luận trên báo những ngày qua đều làm cho tôi và Tư mệt mỏi. Cả tôi và Tư đang bị cuốn vào những điều mà chúng ta không muốn.
Ngọc Tư! Tôi biết Ngọc Tư cũng sẽ buồn khi tôi nói chưa đọc truyện của Ngọc Tư, nhưng tôi không thể dối lòng mình. Nếu tôi đọc rồi thì cái sĩ của kẻ sĩ thôi cũng phải thấy xấu hổ về những điều mình viết ra không bằng người khác chứ nói gì đến chuyện đem ra chiềng làng mà đây lại gửi dự thi. Tôi nghĩ rằng, Ngọc Tư cũng như tôi mà thôi, khi cái gì mà mình chưa bằng lòng thì chẳng bao giờ chúng ta lại đưa ra cho thiên hạ đàm tiếu. Ở đời có người cha mẹ nào muốn sinh con khi nó còn bấy bớt, bởi nó chẳng thể ở với chúng ta được lâu.
Tôi được biết, Ngọc Tư cũng như tôi, đều khao khát một cuộc sống yên ổn, để sống cho gia đình, cho bạn bè, cho những gì tốt đẹp đang đợi chờ phía trước. Bởi tất cả những gì tôi và Ngọc Tư đã qua, đã có phải đánh đổi bằng biết bao mồ hôi và nước mắt…”. (Trích thư gửi nhà văn Nguyễn Ngọc Tư qua e-mail ngày 30/6)
Nguồn:Báo Công an Nhân dân:
http://vnca.cand.com.vn/vi-VN/doisongvanhoa/2006/8/51141.cand
Chúng tôi xin ghi lại ý kiến của các nhà quản lý, các nhà văn, nhà phê bình cũng như của chính hai tác giả gửi cho nhau xung quanh vấn đề này.
Nhà văn Đỗ Kim Cuông (Vụ trưởng Vụ Văn nghệ - Ban Tư tưởng văn hóa TƯ):
Tôi đã đọc cả CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư và DSTN của Phạm Thanh Khương. Đã nghe ý kiến người này người nọ bảo “đạo văn”, đọc cả những dòng tâm tình, chất phác đến cháy gan ruột của Nguyễn Ngọc Tư gửi cho H. (một người bạn của Nguyễn Ngọc Tư - PV). CĐBT đã in trên báo Văn nghệ cả năm nay, đã gây nên những tranh luận bổ ích. DSTN mới in trên Văn nghệ quân đội (tháng 4/2006), truyện dự thi. Người đọc có cảm giác môtíp kết cấu hai truyện có nét giống nhau. Cũng là chuyện dòng sông với con đò phiêu bạt, kiếp sống của những người nông dân trông vào đàn vịt, con cá. Chuyện tình của một người đàn ông với những người đàn bà trôi nổi theo dòng sông, kênh rạch, cuộc sống nghiệt ngã, đói khổ víu bám người nông dân…
Có người nói: “Văn học là tiếng chim gọi đàn”. Một tác phẩm hay của người này có thể tạo cảm hứng sáng tác cho người khác. Không thể không nói rằng nếu đã đọc CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư, tác giả DSTN, không ảnh hưởng. Còn nếu như Phạm Thanh Khương chưa đọc tác phẩm CĐBT mà viết DSTN thì quả là điều trùng hợp kỳ lạ. Và nếu Phạm Thanh Khương là người có nghề, hẳn anh sẽ không tạo ra kiểu kết cấu, xây dựng nhân vật mà người đọc có cảm giác như đã bắt gặp ở CĐBT. Lỗi một phần ở người biên tập đã không chỉ ra cho Phạm Thanh Khương những khiếm khuyết có thể khắc phục này.
Dù sao hai tác phẩm CĐBT và DSTN cũng là truyện ngắn khá độc đáo về sông nước mà mỗi tác giả đều có những đóng góp nhất định về đề tài, chủ đề tư tưởng và bút pháp thể hiện. Đọc CĐBT, người đọc chia sẻ với Nguyễn Ngọc Tư số phận nghèo khổ của người nông dân Nam Bộ và cảm nhận được ngọn gió đồng phóng túng trên những cây mắm, cây đước, bụi cỏ sắc ở các kênh rạch phương Nam. Đọc DSTN bạn đọc đồng cảm với cha con ông lão đánh cá và ngửi được cả mùi bùn đất của bờ bãi sông Hồng, tiếng vó bè kẽo kẹt vang trên mặt nước…
Văn chương muôn đời luôn đòi hỏi sự sáng tạo, khác biệt, sáng tạo vượt lên cả chính mình. Với hy vọng ấy, bạn đọc có quyền mong mỏi ở Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương những tác phẩm văn học mới viết về quê hương mình.
Nhà phê bình Nguyễn Hòa:
Chuyện đạo văn là chuyện giấy trắng, mực đen rõ ràng đã được đẩy lên thành chuyện dư luận. Khi tất cả chỉ ở khả năng thì các phương tiện thông tin đã đẩy lên thành chuyện lương tâm, tự trọng của tác giả với sự áp đặt gần như là đạo văn là không được. Trong khi đó, theo tôi được biết đích xác, cả hai người viết không hề có ý kiến gì. Tôi cũng chia xẻ với ý kiến của Nguyễn Ngọc Tư trên Vietnamnet rằng: đặt ra vấn đề quyền lợi của người đọc, những người phát ngôn quên rằng đã xúc phạm đến lòng tự trọng của nhà văn khi không có khả năng xảy ra chuyện đạo?
Hãy thử làm phép so sánh giữa “Số đỏ” và “Đường công danh”. Cho đến hôm nay, tôi lấy làm lạ rằng đã rất nhiều lần tôi phát hiện ra những vụ đạo văn có bằng chứng hẳn hoi mà báo chí không hề lên tiếng, vậy mà trong chuyện này… Tôi lấy làm buồn.
Nhà phê bình Bùi Công Thuấn:
Những ý kiến về sự “hao hao” giống nhau giữa CĐBT của Nguyễn Ngọc Tư và DSTN của Phạm Thanh Khương đã làm lộ ra sự hời hợt của nhà phê bình và tạo nên sự hoang mang không đáng có cho bạn đọc.
Tôi đồng ý với nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn rằng “giống nhau về cốt truyện có thể chấp nhận được”, và nhà văn Sương Nguyệt Minh có lý khi biên tập DSTN. Ông nói: “Tôi nghĩ, trong văn chương cũng có những sự trùng hợp ngẫu nhiên, các số phận ở những vùng đất, làng quê nhiều khi có sự gặp gỡ”. Người đọc cần đặc biệt chú ý đến những khác biệt rất xa giữa hai tác giả Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương trong cách khai thác chất liệu, mục đích miêu tả, tư tưởng chủ đề và hiệu quả thẩm mỹ của hai tác phẩm.
Điều quan trọng là hai tác giả Nguyễn Ngọc Tư và Phạm Thanh Khương khác nhau hoàn toàn về cách thể hiện, ngôn ngữ, chủ đề, tư tưởng và cả những hiệu quả thẩm mỹ. Điều ấy khẳng định giá trị ngòi bút của mỗi nhà văn. Không nên vì thích cách viết của Nguyễn Ngọc Tư mà nặng lời xúc phạm Phạm Thanh Khương.
Tôi nghĩ cần phải đọc tác phẩm với thái độ trân trọng và bằng những phương pháp thẩm định có tính khoa học để nhận ra cho được những sáng tạo của nhà văn. Cách đọc cảm tính chỉ là cách đọc để giải trí mà thôi. Nó chứa đựng quá nhiều sự hàm hồ, chủ quan.
Nhà thơ Dương Thuấn:
Khá nhiều báo, nhiều cá nhân đã thể hiện việc đuổi theo sự vụ nhưng cái đích cuối cùng lại không để ý đến, rằng việc đuổi theo ấy có nên không. Chuyện đơn giản, không có gì lại đẩy lên thành sự vụ to tát, trong khi thời sự cuộc sống còn bao điều cần phải quan tâm. Người làm thơ mượn tứ trong dân ca, ngẫu nhiên trùng thi hứng từ một hình ảnh, hiện tượng rất nhiều, không thể nói ai đạo ai nếu không đem so sánh, đối chiếu cùng tác phẩm ấy, thậm chí phải dõi theo, nắm bắt cả con đường văn nghiệp của nhà văn để nắm được phong cách, ý đồ chủ đạo của nhà văn cho thấu đáo.
Sự ứng xử không quan tâm đến văn hóa ứng xử, nói hơi to tát nhưng có thể “giết chết” một vài người và làm bận lòng rất nhiều người. Thử đặt mình là một độc giả không đọc hoặc không hiểu về văn chương, chỉ tin vào những dư luận đã được báo chí đăng tải, hậu quả sẽ thế nào?
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư:
“Anh Khương!
Tôi cũng mong mình mau thoát khỏi chuyện này, nhưng mọi việc đã vượt ra khỏi vòng kiểm soát của chúng ta. Chúng ta đã nêu lên quan điểm là chuyện này là của chúng ta, nhưng nhiều người đã gạt ra, bảo là chuyện của công chúng (như VTV1). Vậy thì tôi và anh gặp nhau để nói chuyện gì? Ai nghe chúng ta? Quan điểm của tôi đã rõ ràng, và tôi duy trì quan điểm đó trên hầu hết các báo, nhất là trên Vietnamnet, anh cũng biết.
Anh đã nghĩ chưa, chúng ta sẽ nói gì với nhau, thông qua báo chí? Tôi thì thực sự không biết nói gì, bởi tôi chưa từng ám chỉ hay kết luận lỗi này do anh, tôi không phải là người khơi ra vụ này. Vì vậy, tôi không phải là người có quyền kết luận. Giống như ở tòa án, tôi không phải là nguyên đơn mà anh chẳng phải bị đơn, báo không phải là tòa án, vì thế chúng ta chẳng cần đối chất, anh Khương à. Tôi nghĩ, làm như thế, chúng ta càng bất lợi. Như anh đã thấy, họ không thèm nghe chúng ta. Vậy thì câu chuyện của chúng ta chỉ xoay quanh những lời động viên nhau…
Tôi biết anh bị sốc, mệt mỏi. Tôi cũng vậy, nhưng mọi nỗ lực của chúng ta lúc này đã trở thành vô ích. Nên chúng ta gặp nhau thì cũng chẳng giải quyết được gì hết, bởi giải quyết được, thì đã xong rồi.
Khi tôi bảo, có chuyện gì thì chúng tôi sẽ nói với nhau, nhưng rõ ràng chúng ta không có chuyện gì hết, anh không nghĩ tôi “đạo”, ngược lại, tôi cũng chẳng kết luận xấu về anh. Thông tin mà chúng ta cung cấp cho báo chí gần như đã đầy đủ, rằng tôi không đọc của anh, anh không đọc của tôi, quá trình sáng tác có nhiều bạn bè chứng kiến, chỉ là do ngẫu nhiên thôi…
Chúng ta còn thông tin gì chưa nói?
Và cuộc trò chuyện của chúng ta coi chừng là con dao hai lưỡi, nó giống như chúng ta sản xuất đạn để họ dùng đạn ấy bắn lại chúng ta. Tôi đã nếm trải rồi. Tôi biết mình nhỏ tuổi, kinh nghiệm sống không bằng anh, nhưng tôi sống giữa sự khắc nghiệt đã quen rồi…”. (Trích thư gửi nhà văn Phạm Thanh Khương qua e-mail ngày 30/6).
Nhà văn Phạm Thanh Khương:
“Chào bạn Nguyễn Ngọc Tư!
Nhận được thư Tư lòng tôi cũng nhẹ đi một chút. Thực sự tôi buồn cho nhân tình thế thái, buồn cho cái gọi là “bạn văn nghiệp”. Trong chuyện này, Ngọc Tư cũng chẳng sung sướng gì, còn tôi thì quả là trời giáng! Nhiều khi tôi cứ ước, giá ai đó cứ cầm gậy mà đánh thẳng vào người tôi, có lẽ tôi còn thấy không khổ bằng kiểu hành xác tôi như thế này.
Có lẽ chưa bao giờ tôi lại nghĩ sẽ liên lạc với Tư trong trường hợp như thế này. Hôm nay, viết cho Tư có lẽ cũng không quá muộn để có thể hiểu rõ nhau hơn, dù chúng ta chưa biết gì về nhau, nhưng những cuộc tranh luận trên báo những ngày qua đều làm cho tôi và Tư mệt mỏi. Cả tôi và Tư đang bị cuốn vào những điều mà chúng ta không muốn.
Ngọc Tư! Tôi biết Ngọc Tư cũng sẽ buồn khi tôi nói chưa đọc truyện của Ngọc Tư, nhưng tôi không thể dối lòng mình. Nếu tôi đọc rồi thì cái sĩ của kẻ sĩ thôi cũng phải thấy xấu hổ về những điều mình viết ra không bằng người khác chứ nói gì đến chuyện đem ra chiềng làng mà đây lại gửi dự thi. Tôi nghĩ rằng, Ngọc Tư cũng như tôi mà thôi, khi cái gì mà mình chưa bằng lòng thì chẳng bao giờ chúng ta lại đưa ra cho thiên hạ đàm tiếu. Ở đời có người cha mẹ nào muốn sinh con khi nó còn bấy bớt, bởi nó chẳng thể ở với chúng ta được lâu.
Tôi được biết, Ngọc Tư cũng như tôi, đều khao khát một cuộc sống yên ổn, để sống cho gia đình, cho bạn bè, cho những gì tốt đẹp đang đợi chờ phía trước. Bởi tất cả những gì tôi và Ngọc Tư đã qua, đã có phải đánh đổi bằng biết bao mồ hôi và nước mắt…”. (Trích thư gửi nhà văn Nguyễn Ngọc Tư qua e-mail ngày 30/6)
Nguồn:Báo Công an Nhân dân:
http://vnca.cand.com.vn/vi-VN/doisongvanhoa/2006/8/51141.cand
