<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-03-08 14:35:57Nguyên Đỗ>
Viết, Viết Đi Viết Lại
Trong các nhà văn Hoa Kỳ, có hai nhà văn tôi rất thích mà giòng văn lại trái ngược hẳn với nhau, một ông dài lê thê, có khi cả trang chữ in mới có một dấu chấm là văn hào William Faulkner với những tác phẩm như Âm Thanh Và Cuồng Nộ,... và một ông ngắn gọn có khi đến cụt ngủn là văn hào Ernest Hemingway, tác giả nhiều tiểu thuyết như Ngư Ông Và Biển Cả... Cả hai nhà văn này đều đạt giải Nobel Văn Chương và được thế giới văn chương ngưỡng mộ như hai ngôi sao văn học của Hoa Kỳ.
Cả hai nhà văn đều viết kỹ lưỡng, viết đi viết lại không biết bao nhiêu lần cho đến khi vừa ý mới xuất bản. Không phải viết vội, viết nhanh, viết kiểu mì ăn liền thời đại vi tính bây giờ, kiểu viết cho xong rồi lỡ có việc gì cũng còn lời văn câu thơ để lại... cho mạng lưới.
Trong hồi ký của Ernest Hemingway với nhan đề, Papa Hemingway, A. E. Hotcher hỏi nhà văn về phương pháp làm việc của mình, Hemingway giải thích là ông thích khởi sự viết sớm, " Tôi đã thấy mỗi một buổi mặt trời lên trong suốt đời tôi," rằng công việc đầu tiên của ông là đọc lại và biên soạn lại những gì ông đã viết cho tới lúc ông đã ngưng hôm trước. Cứ kiểu này ông thông qua một tác phẩm "vài trăm lần". Ông rất chú tâm vào việc biên soạn, "mài cho bén, mài cho sắc góc cạnh vượt trội..." Có lần con trai của ông là Patrick đưa một truyện ngắn nhờ ông coi lại và sửa. "Tôi coi đi coi lại rất cẩn thận và sửa một chữ". Con ông nói, "Ba ơi, sao ba chỉ sửa có một chữ thôi?" Hemingway trả lời, "Nếu đó là một chữ đúng, thì đã nhiều rồi!"
Nhà văn Hemingway rất tiết kiệm chữ, chữ nào có giá trị của chữ nấy, nên khi ông nói một chữ phải sửa cũng đã là nhiều rồi. Bản thân tôi viết, nhiều khi viết nhanh cũng sai nhiều, nhưng quay lại sửa hoài cũng thành một thói quen. Biên soạn lại thường mất giờ hơn viết theo cảm hứng. Khi cảm hứng đến hay hồn thơ hoặc khí văn khơi nguồn, lời tuôn như suối, nhưng lúc biên soạn là lúc cắt bỏ, gạn lọc cho đúng theo ý mình chậm rãi và kỹ lưỡng hơn. Đôi lúc chủ quan hay mắt mình đi nhanh theo ý nghĩ của mình cũng gặp nhiều sơ sót, cần phải có người khác chỉ ra mình mới thấy.
Tôi cũng chẳng có mộng làm nhà văn hay nhà thơ gì, chỉ là viết vui văn nghệ với anh chị em cho vui, gọt giũa câu văn, trau giồi tiếng Việt cho ngày một tinh tế giàu có hơn, vì như cụ Phạm Quỳnh thời kỳ đầu văn học quốc ngữ đã viết đại khái là tiếng Việt còn nước Nam còn. Con người Việt Nam dù ở chân trời góc bể nào, dù ở Nga hay Hoa Kỳ, dù ở Đại Hàn hay ở Pháp, dù ở Đài Loan hay ở Anh, dù ở Úc hay ở Đức, nếu vẫn còn chú trọng vào ngôn ngữ Việt của mình thì hồn Đại Việt vẫn còn trường tồn.
Nếu bạn đọc thấy những gì Nguyên Đỗ viết sai chính tả hay thiếu sót xin cứ báo cho Nguyên Đỗ biết để sửa lại. Cám ơn các bạn nhiều.
Nguyên Đỗ
Trong các nhà văn Hoa Kỳ, có hai nhà văn tôi rất thích mà giòng văn lại trái ngược hẳn với nhau, một ông dài lê thê, có khi cả trang chữ in mới có một dấu chấm là văn hào William Faulkner với những tác phẩm như Âm Thanh Và Cuồng Nộ,... và một ông ngắn gọn có khi đến cụt ngủn là văn hào Ernest Hemingway, tác giả nhiều tiểu thuyết như Ngư Ông Và Biển Cả... Cả hai nhà văn này đều đạt giải Nobel Văn Chương và được thế giới văn chương ngưỡng mộ như hai ngôi sao văn học của Hoa Kỳ.
Cả hai nhà văn đều viết kỹ lưỡng, viết đi viết lại không biết bao nhiêu lần cho đến khi vừa ý mới xuất bản. Không phải viết vội, viết nhanh, viết kiểu mì ăn liền thời đại vi tính bây giờ, kiểu viết cho xong rồi lỡ có việc gì cũng còn lời văn câu thơ để lại... cho mạng lưới.
Trong hồi ký của Ernest Hemingway với nhan đề, Papa Hemingway, A. E. Hotcher hỏi nhà văn về phương pháp làm việc của mình, Hemingway giải thích là ông thích khởi sự viết sớm, " Tôi đã thấy mỗi một buổi mặt trời lên trong suốt đời tôi," rằng công việc đầu tiên của ông là đọc lại và biên soạn lại những gì ông đã viết cho tới lúc ông đã ngưng hôm trước. Cứ kiểu này ông thông qua một tác phẩm "vài trăm lần". Ông rất chú tâm vào việc biên soạn, "mài cho bén, mài cho sắc góc cạnh vượt trội..." Có lần con trai của ông là Patrick đưa một truyện ngắn nhờ ông coi lại và sửa. "Tôi coi đi coi lại rất cẩn thận và sửa một chữ". Con ông nói, "Ba ơi, sao ba chỉ sửa có một chữ thôi?" Hemingway trả lời, "Nếu đó là một chữ đúng, thì đã nhiều rồi!"
Nhà văn Hemingway rất tiết kiệm chữ, chữ nào có giá trị của chữ nấy, nên khi ông nói một chữ phải sửa cũng đã là nhiều rồi. Bản thân tôi viết, nhiều khi viết nhanh cũng sai nhiều, nhưng quay lại sửa hoài cũng thành một thói quen. Biên soạn lại thường mất giờ hơn viết theo cảm hứng. Khi cảm hứng đến hay hồn thơ hoặc khí văn khơi nguồn, lời tuôn như suối, nhưng lúc biên soạn là lúc cắt bỏ, gạn lọc cho đúng theo ý mình chậm rãi và kỹ lưỡng hơn. Đôi lúc chủ quan hay mắt mình đi nhanh theo ý nghĩ của mình cũng gặp nhiều sơ sót, cần phải có người khác chỉ ra mình mới thấy.
Tôi cũng chẳng có mộng làm nhà văn hay nhà thơ gì, chỉ là viết vui văn nghệ với anh chị em cho vui, gọt giũa câu văn, trau giồi tiếng Việt cho ngày một tinh tế giàu có hơn, vì như cụ Phạm Quỳnh thời kỳ đầu văn học quốc ngữ đã viết đại khái là tiếng Việt còn nước Nam còn. Con người Việt Nam dù ở chân trời góc bể nào, dù ở Nga hay Hoa Kỳ, dù ở Đại Hàn hay ở Pháp, dù ở Đài Loan hay ở Anh, dù ở Úc hay ở Đức, nếu vẫn còn chú trọng vào ngôn ngữ Việt của mình thì hồn Đại Việt vẫn còn trường tồn.
Nếu bạn đọc thấy những gì Nguyên Đỗ viết sai chính tả hay thiếu sót xin cứ báo cho Nguyên Đỗ biết để sửa lại. Cám ơn các bạn nhiều.
Nguyên Đỗ