<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-05-08 04:04:49silverbullet>
Tản mạn chuyện Bằng cấp - Phê Bình (I)
Đỗ Trung Nhân
Chuyện thứ nhất: Bằng cấp!
Chuyện bằng cấp ở Việt Nam (VN) đang được cả xã hội quan tâm. Nhìn thực trạng xã hội, nhìn những người có bằng cấp trong các chức vụ được giao và kết qủa công việc... dân ta ngán ngẩm tặc lưỡi - lặng lẽ ngâm nga bài thơ Vịnh Tiến Sĩ Giấy của cụ Nguyễn Khuyến:
“Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai.
Cũng gọi ông Nghè, có kém ai
...
Cái giá khoa danh, ấy mới hời...
Ngỡ rằng đồ thật hóa đồ chơi”.
Nhưng...
Nếu chỉ có vậy - chỉ đề kiếm cơm, để vơ vét cho đầy túi tham, để có điều kiện thụt két hay nghênh ngang - đã đi một nhẽ. Đằng này một số vị lại lấy bằng cấp làm chuẩn mực, thước đo đề nhìn đời rồi quy nạp: anh này chưa học đại học, chị kia mới học đến lớp 11, 12 nên những tác phẩm, bài viết của họ không có giá trị, thậm chí - đồ vứt! v.v... và v.v...
Hãy nói về trường hợp nhà phê bình Trần Mạnh Hảo (TMH) và giáo sư tiến sĩ - Nhà giáo Nhân dân - Nguyễn Đăng Mạnh (NĐM).
Vị giáo sư khả kính Nguyễn Đăng Mạnh sau khi đọc 25 bài phê bình sách giáo khoa (do giáo sư chủ biên) của Trần Mạnh Hảo, đã “bức xúc” văng ra câu nói “rất” không mô phạm: “...Tôi thực sự muốn tranh luận với tên “hủ văn” này trên mọi diễn đàn”.
“Tên hủ văn” Trần Mạnh Hảo đã khiến ông NĐM nổi đóa, đến độ không thể viết được bài nào đáp lại. Có thể có hai khả năng:
Thứ nhất, TMH nói quá đúng, NĐM không thể phủ nhận, cứng cựa... nên cay cú – Khinh!.
Thứ hai - Như ông Mạnh biện báo – “TMH viết bừa bãi, giọng khó nghe... trở thành “Chí Phèo Phê Bình” nên “bị tẩy chay”… “Đói - không được chấp nhận”. Cuối cùng thì bật ra lời nói vô cùng “gay cấn, bức xúc” - kia.
Trong tranh luận văn chương, học thuật có một quy ước: Ngưòi phê ta, ta phê lại. Người chưa hiểu ta, ta giải thích bằng những bài viết nghiêm túc, lịch sự, tương ứng chứ không mạt sát nhau, chưa kể người phản bác, lại là Nhà giáo nhân dân. Ba bài TMH phê bình các tác phẩm của ông NĐM, nội dung vấn đề rất nghiêm túc, tuy có phần châm biếm, giễu cợt. Nhưng không có câu văn nào như nhà giáo nhân dân, giáo sư tiến sĩ viết, nói với TMH. Tại sao ông Mạnh lại nổi khùng, không bình tĩnh đối đáp, trả lời đối thủ nếu ông tin vào khả năng, trí tuệ nhà giáo nhân dân của mình ? Có lẽ ông khinh “tên hủ văn”, tay “Chí Phèo Phê bình” nên không thèm đáp lời. Tai hại thay! Nếu ông chịu khó lắng nghe… nếu ông không khinh thuờng người không có bằng cấp… nếu… và nếu - thì đâu đến nỗi “Chí Phèo phê bình” dành cho ông tới 25 bài viết!
Thà cứ như Đỗ Minh Tuấn tranh luận kịch liệt với TMH, người đọc vẫn kính trọng cả hai. Bởi vì trong tranh luận tìm ra chân lí, thực chất là cuộc chiến đãu giành phần thắng của hai đối thủ trong khi mỗi người nhằm đạt tới mục đích của mình. Đã gọi “cuộc chiến” phải có thắng, có thua, thậm chí hòa nhưng phải đạt được tinh thần trong sáng, thượng võ, ngời ngời khí phách quân tử. Tôi chưa đọc được bài viết nào của ông Mạnh viết trả lời TMH về các bài viết phê bình kia (…), mà chỉ đọc được những lời khiếm nhã, chê bai TMH mới học hết phổ thông trung học, không qua trường lớp, nghĩa là chê đối thủ không có bằng cấp – “vô học”!
Lời chê thái qúa này e rằng không ổn, khiến người đời sẽ liên tưởng lung tung...

Hàng ngũ những người được toàn đảng CSVN suy tôn là lãnh tụ, kể từ Hồ Chí Minh, trở xuống đến tất cả học trò và đàn em của cụ - đều không có bằng cấp đại học, lại càng không có hàm “Nhà giáo nhân dân – Giáo sư tiến sĩ”
Trước tiên, liên tưởng đến ông Đỗ Mười gốc vốn là thợ sơn, thợ hoạn lợn, văn hóa tiểu học, chưa qua đại học, song vẫn làm đuợc thủ tướng rồi tổng bí thư đảng cộng sản Việt Nam (ĐCSVN). Gần đây nhất - ngày 4/11/2005, báo Nhân Dân đăng của ông bài “Về định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong xây dựng đất nước ta hiện nay” - nhằm chỉ đạo, định hướng cho Bộ chính trị ĐCSVN khóa 10...
Thứ nữa - đến ông Lê Đức Anh. Ông Anh xưa chỉ là anh cai đồn điền cao su, văn hóa chắc chỉ khá hơn ông Đỗ Mười chút ít - nhưng vẫn trở thành chủ tịch nước cộng Hoà XHCN Việt Nam. Mới đây lại được Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương của Nguyễn Khoa Điềm - cho làm phim ca ngợi, viết hồi kí... Câu chửi TMH vô học có thể làm hai ông M-A chạnh lòng. Làm phật lòng một trong hai người - đã mệt. Nhà giáo nhân dân, giáo sư tiến sĩ Nguyễn Đăng Mạnh lại chửi bóng gió cả cặp bài trùng M-A, chắc ông sắp gay go đến nơi...
Về chuyện bằng cấp, nếu ông Mạnh không quên thì hẳn còn nhớ: Hàng ngũ những người được toàn Đảng CSVN suy tôn là lãnh tụ, kể từ cụ Hồ Chí Minh, trở xuống đến tất cả học trò và đàn em của cụ - đều không có bằng cấp đại học, lại càng không có hàm “Nhà giáo nhân dân – Giáo sư tiến sĩ” - như ông. Một số rất ít chỉ mới đến giáo viên trung học - như ông Võ Nguyên Giáp chẳng hạn. Số khác từ nước ngoài về phục vụ cách mạng có học hàm, học vị nhưng vì mục tiêu, cương lĩnh của đảng “Trí, Phú, Địa, Hào - đào tận gốc, trốc tân rễ” - nên không được đảng trọng dụng. NĐM chửi TMH vô học có khác gì chửi khéo cả hệ thống tam tứ đời “đảng ta” - vô học. Đây lại là nguy cơ tiềm ẩn thứ hai đối với giáo sư !
Nếu ông Mạnh chưa quên thì hẳn còn nhớ: Các nhà văn, nhà thơ - kể cả nhà phê bình lừng danh Hoài Thanh, thậm chí là tổ sư của phê bình - Hải Triều Nguyễn Khoa Văn - bố đẻ của Trưởng Ban Văn hóa Tư Tưởng Trung Ương Nguyễn Khoa Điềm - cũng chẳng ai có bằng cấp như ông, thậm chí còn “dưới can Văn hóa” của TMH. Tuy vậy họ vẫn cho ra đời những áng văn chương tuyệt tác, những tập sách phê bình giá trị, những lí luận phê bình siêu việt. Tiện đây cần nói luôn: Những điều 70 năm trước, cây lí luận Hải Triều, đại diện cho đảng CS Đông Dương cổ võ giới trí thức văn nghệ sĩ đi theo, sáng tác phục vụ nhân dân cần lao. Bây giờ, 70 năm sau, học thuật đó đang bị ngay con trai ông phủ định - làm ngược lại.
Năm 1936 Hải Triều dương cao ngọn cờ nghệ thuật vị nhân sinh, kêu gọi văn nghệ sĩ hãy sáng tác phục vụ nhân dân bị áp bức (Nghệ thuật vị Nhân sinh), từ chối quan điểm, sáng tác phục vụ giới tiểu tư sản - (Nghệ thuật vị Nghệ thuật). Quan điểm tư tưởng đó được khá nhiều văn nghệ sĩ đương thời hưởng ứng. Có thể trong không gian tự do sáng tác do ảnh hưởng của Mặt Trận Bình Dân Pháp tác động đến bộ máy cai trị của Pháp ở Đông Dương, ngày nay chúng ta mới có một giòng văn chương tiền chiến (trước 1945) - xuất sắc. Hôm nay - 70 năm sau (1) - nếu ai hưởng ứng lời Hải Triều Nguyễn Khoa Văn, coi nghệ thuật vị nhân sinh là cứu cánh cho nền văn học nghệ thuật nước nhà, viết phục vụ nhân sinh là mục đích tối thượng - lập tức con trai ông Hải Triều - Nguyễn Khoa Điềm sẻ cho kẻ đó biết tay: “Vừa vừa phai phải” - Kiểm điểm, truất chức, khai trừ (đuổi) rồi bị o ép sống ngắc ngoải. “Căng” hơn - vào tù! “Đảng ta” không cho phép ai viết lên sự thật, phơi bầy sự thật phục vụ nhân sinh. Đảng lớn tiếng quát: Hãy viết theo trường phái nghệ thuật vị nghệ thuật - nghĩa là càng né tránh hiện thực khách quan càng tốt! Không nhân “sinh”, nhân “tử” gì hết! Trang viết hiện thực của các anh sẽ xúi nhân sinh làm loạn !
Nếu ông Mạnh không quên thì hẳn còn nhớ: Rất nhiều danh nhân thế giới không có bằng cấp mà vẫn làm lên những công trình vĩ đại của nhân loại: chỉ kể về 2 người Mỹ, một xưa, một nay: Thomas Edison (1) chưa học hết trung học nhưng có tới gần 80 công trình khoa học. Còn người trẻ ở thời nay là vua phần mềm Bill Gates - học đại học giữa chừng rồi bỏ (2).
Như vậy rút ra: tấm bằng, cái danh hiệu “Nhà giáo Nhân dân”, “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Giáo sư tiến sĩ” hay gì gì đi nữa đều không phải thước đo giá trị đích thực của con người. Trần Mạnh Hảo viết hàng trăm bài phê bình đóng góp nhiều cho ngành giáo dục hoàn thiện sách giáo khoa phục vụ tốt việc giảng dậy cho con em chúng ta. Có thể trong những đóng góp đó còn một số điều chưa chính xác... làm mếch lòng kẻ này... làm nhóm kia tức giận... nhưng không gây hại cho nhân dân, cho đất nước. Thế nhưng bọn cơ hội, bọn xu nịnh, bọn ngụy quân tử, bọn lưu manh “mua” được học hàm, học vị, chúng đã gây cho đất nước tai hoạ. Hậu quả nhãn tiền: Đám quan chức của bộ Giao Thông Vận Tải liên tiếp mấy đời Bộ trưởng đều có học hàm, học vị cao nhưng ăn cắp “thành thần”, làm thất thoát - tức là toa rập nhau ăn cắp - không biết bao nhiều tiền vàng của công qũy.

Nhà phát minh Thomas Alva Edison (11/2/1847–18/10/1931) và doanh nhân William H. Gates (1955–)
Bọn bất lương được “Trên” bảo lãnh - sau khi mua được chức, học hàm, học vị sẽ giành vị trí “thủ lĩnh”, quay ra bán bằng cấp, bán ghế ngồi, thụt két để cống nạp những kẻ đỡ đầu ở trên, đồng thời “thu hồi vốn”, tiếp tục phè phỡn, trác táng. Còn guồng máy sẽ tạo ra hệ thống những quan tham khác, tiếp tục ăn cắp công qũy nhiều hơn. Cơ quan điều tra của ông Lê Hồng Anh đang sục tìm xem: cựu Viện trưởng Viện Thiết Kế Giao Thông - Bộ trưởng Bùi Danh Lưu. Bộ trưởng Lê Ngọc Hoàn- Bộ trưởng kế tiếp (…) có ăn của đút, ăn cắp công qũy không? Toa rập với tay chân ăn cắp bao nhiêu? Đào Đình Bình và toàn bộ ê kíp của ông ta đang được xác định: đã dung túng thuộc hạ, ăn cắp công qũy, cùng chia chác với nhau - bao nhiệu triệu USD?
Còn ông Nhà giáo Nhân dân, giáo sư tiến sĩ NĐM đã kí bao nhiêu chữ kí giám định các bản luận án tiến sĩ? Trong hàng đống những tấm bằng đó, có bao tấm không đủ điều kiện để nhận học vị? Bao nhiêu kẻ bất tài nhưng vẫn có bằng có hàm?
Như vậy cái bằng, cái cấp kia có ý nghĩa gì?
Kẻ mang tấm bằng, mang danh hiệu chức tước khoa học có đáng không?
Chắc chắn không đáng!
Thế mà ông NĐM cứ lấy tấm bằng của mình làm chuẩn mực để đo thiên hạ. Tốt nhất ông nên viết bài phản bác những luận đìểm của TMH mà ông cho là sai, hoặc lặng lẽ cùng các cơ quan chuyên môn của Bộ Giáo dục sửa sai trong hàng triệu trang sách gíao khoa - TMH đã vạch ra do ông chủ biên, chứ đừng quá tức giận rồi nói năng văng mạng. Ông có chửi TMH bao nhiêu, anh ta vẫn sẽ không sao, vì anh ta còn trẻ hơn ông, đủ sức “gồng mình” chịu đựng như đã từng gồng mình! “Tên hủ văn” - như ông hằn học “phong” tặng, tay “Chí Phèo phê bình” - như những người bị phê bình tức tối ghán ghép - vốn coi trời bằng vung. Không sợ trời, không sợ đất, chỉ sợ sự thật và lẽ phải. Chắc sẽ không có gì làm anh ta chùn bước! Còn ông, nếu con số bài phê bình tăng lên nữa sẽ làm ông bức xúc... ngộ ... nhỡ... - bể mạch máu não, nhồi máu cơ tim – thì con, cháu ông mất nhờ !
Đọc tiếp phần 2 trong ngày 18/04/2006: Chuyện thứ hai: Phê Bình!
Copyright © 2006 by DCVOnline
http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=article&sid=1570
[/align]
SILVER BULLET, a straightforward solution gives extreme effectiveness.