Iran có sợ tàu chiến Mỹ?

15:35' 24/05/2007 (GMT+7)


Liệu màn biểu dương lực lượng của Mỹ tại Vịnh Persian có làm thay đổi ý định của Iran về chương trình hạt nhân?

9 tàu chiến Mỹ đổ bộ vào Vùng Vịnh [/align]

 [/align]





Hàng không mẫu hạm Mỹ vào vịnh Persian.[/align]Rất dễ để hiểu tại sao 9 tàu chiến Mỹ chở 17.000 binh sĩ rầm rộ tiến vào Vịnh Persian ngay giữa thanh thiên bạch nhật vào ngày 23/5. Màn biểu dương lực lượng đó trùng khớp với tuyên bố đã định sẵn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), khẳng định, Iran đã tiến dài trong chương trình hạt nhân của mình, bất chấp sự phản đối của Mỹ, LHQ và EU. Thêm nữa, Tổng thống mới đắc cử của Pháp, Nicolas Sarkozy cũng góp sức khi tuyên bố rành mạch rằng, một Iran có vũ khí hạt nhân là điều không thể chấp nhận và ông sẽ ủng hộ các biện pháp trừng phạt cứng rắn để ngăn chặn chính quyền Tehran.

Nhưng cũng khó hiểu là không biết cái màn trình diễn đó có làm Iran ’’lay động’’. Đặc biệt gần đây, giới lãnh đạo quốc gia Hồi giáo này ’’thề’’ sẽ đáp trả bất kỳ mối đe doạ nào. Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad cảnh cáo, Iran sẽ trả đũa thích đáng nếu như bị tấn công - bao gồm cả khả năng ’’khoá chặt’’ Eo biển Hormuz, nơi tàu chiến Mỹ thường tuần tiễu và cũng qua eo biển này, mỗi ngày có vô số đoàn tàu chở dầu thô đi qua.
Ở bên ngoài, người ta lo ngại Iran đang đi nhanh hơn người ta tưởng trong việc phát triển chương trình hạt nhân. IAEA cho rằng, khoảng 1.300 máy ly tâm của Iran đang hoạt động để làm giàu uranium tại một cơ sở hạt nhân ở Natanz. Như vậy, thuyết phục Iran ngừng là điều rất khó... Hơn nữa, Iran lúc nào cũng khẳng định chương trình hạt nhân nhằm mục đích dân sự.

Sự đối đầu ngoại giao chắc chắn sẽ còn tiếp tục khi Mỹ và phương Tây... đang cố gắng gây sức ép đối với Tehran. Các nhà đàm phán Iran sẽ gặp đại diện từ Mỹ và châu Âu vào cuối tháng này để bàn về những giải pháp thực tế hơn cho vấn đề hạt nhân. Nhưng, cần lưu ý, mọi nỗ lực đàm phán trước đây hầu hết đều thất bại.[/align] [/align]Ngay cả việc tìm hiểu được sức mạnh của phái cứng rắn và ôn hoà trong giới lãnh đạo Iran cũng là điều rất khó. Những người theo đường lối cứng rắn ở Iran dường như đang ’’nhúng tay’’ vào các cuộc xung đột ngày một leo thang ở Iraq và có thể cả Afghanistan.

Tại Iran, ’’khoảng trống’’ cho những người tự do, hoặc bất đồng chính kiến ngày một thu hẹp. Mới đây, một nữ học giả người Mỹ gốc Iran đã bị bắt, bỏ tù và kết án vì tội âm mưu lật đổ chế độ. Đặc biệt, Hossein Mousavian, một cựu quan chức đàm phán hạt nhân hàng đầu, đã bị bắt giam. Ông bị buộc tội làm gián điệp sau khi có quan hệ với nhân viên của một đại sứ quán nước ngoài...

Trong khi không hiểu những người ôn hoà ở Iran, nhận được sự ủng hộ của giai cấp trung lưu, được khuyến khích như thế nào, thì chắc chắn các biện pháp trừng phạt kinh tế vô hình trung sẽ thu hút thêm sự ủng hộ cho phe cứng rắn, đặc biệt trong trường hợp Iran bị tấn công. Phức tạp hơn, Tổng giám đốc IAEA, ông Mohamed ElBaradei đã làm ’’phật lòng’’ các cường quốc phương Tây khi khuyến nghị, Iran cần được phép giữ lại một ’’mức độ làm giàu uranium nào đó’’.

Tuần tới sẽ như một ’’hàn thử biểu’’ cho triển vọng giải quyết cuộc khủng hoảng. Vào ngày 28/5, Đại sứ Mỹ tại Iraq sẽ có cuộc gặp với người đồng nhiệm Iran. Nhưng có điều, câu chuyện của họ chỉ xoay quanh vấn đề an ninh Iraq. Sau đó 2 ngày, vòng đàm phán kế tiếp sẽ diễn ra giữa người phụ trách chính sách ngoại giao EU Javier Solana và Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran Ali Larijani.[/align] [/align]Vấn đề ở chỗ, có nhiều khả năng, dù Mỹ có ’’dương oai diễu võ’’ và IAEA có đưa ra báo cáo Iran vẫn đẩy mạnh chương trình hạt nhân, không có dấu hiệu đáng kể nào cho thấy Tehran sẵn sàng nhượng bộ.[/align] [/align]

Trần Kiên (theo Economist)
[/align]