Phú Yên: 100 hộ dân/1 giếng nước đục
Tin VietNam Net
06:45' 11/06/2007 (GMT+7)


(VietNamNet) - Hàng ngày, từ mờ sáng đến sẩm tối, hàng trăm lượt người xã EaLâm (huyện Sông Hinh) xếp hàng cạnh giếng đầu làng. Nước kéo lên đục lờ, phải lọc qua túi vải rồi mới rót vào chai lọ.



Dân buôn Bưng A chen chúc xếp hàng cạng giếng
từ sáng sớm 


1 xã, 50% dân không nước ăn

Con đường từ thị Trấn Hai Riêng đến xã  EaLâm (gần 30km) không còn trắc trở như trước, đường thâm nhập nhựa mới làm đi khá êm, duy có một điều là cái nắng như đổ lửa trên đầu đã làm cho cây cối dọc 2 bên đường bắt đầu cháy lá, những nương ngô, rẫy sắn mới trồng bắt đầu héo ngọn. Ở đây mới vào đầu mùa nắng nóng nhưng đã thiếu nước cho cây trồng.

Thiếu nước cho sản xuất là chuyện thường xuyên ở xã vùng cao này, nhưng cơn khát nước sinh hoạt tại đây đã và đang bước vào giai đoạn gay gắt nhất. 

Tại Buôn Bưng A - trung tâm xã EaLâm có 3 giếng đào sâu 15-20 mét, thì 2 giếng đã cạn nước, 1 giếng còn lại  hàng ngày phải oằn mình vắt ra vài mét khối nước để phục vụ cho hơn 100 hộ dân trong buôn. Hàng ngày từ tờ mờ sáng đến sẩm tối, hàng trăm lượt người, từ cụ già 70-80 tuổi đến các em nhỏ xếp hàng bên cái giếng cạnh đầu làng.



Việc quan trọng nhất của thanh niên mỗi nhà bây giờ là gùi nước
 
Hơn 8h sáng ngày 5/6, người đến đây lấy nước đã rất đông. Dụng cụ đựng nước của bà con ở đây không phải bằng xô, bằng thùng, mà bằng trái bầu khô, hoặc chai nhựa, can nhựa vài ba lít nước. Tất cả được xếp vào một chiếc gùi mang về nhà.

Cái giếng sâu đến chục mét nước sâu hun hút, thành giếng đen ngòm; nước trong gàu được kéo lên đục lờ, phải đổ vào một cái túi lọc bằng vải rồi mới đổ vào chai lọ. Nước đục như vậy nhưng bà con bảo không dùng thì không còn nguồn nước nào khác.

Ông Nay Y Zet người buôn Bai cho biết: "Cả buôn Bưng A, Bưng B chỉ còn một giếng nước đây thôi, nước ít lắm nhiều bữa cạn hết, chắt nước lên vàng lắm nhưng cũng phải uống thôi. Còn tắm giặt thì phải ra hồ, ra suối nhưng nhiều bữa trời mưa nước trôi phân bò ra dơ lắm, cũng phải chấp nhận, chứ biết làm sao?".  

Tại UBND xã EaLâm, thường xuyên thấy họp chuyện nước sinh hoạt. Theo lời ông Nguyễn Tấn Nghĩa - Chủ tịch UBND xã, EaLâm có 415 hộ với gần 2.300 nhân khẩu, thì hiện nay có đến 50% hộ dân  thiếu nước uống. Cả xã có 5 buôn với 14 giếng nước thì chỉ còn 9 giếng dùng được nhưng trong tình trạng cạn kiệt, không đảm bảo chất lượng. 




Người già thì lo xếp hàng lấy nước
 
Ông Nghĩa nói: "Chúng tôi đang rất đau đầu về chuyện nước cho bà con, nhưng cũng chỉ biết vận động dân gắng tiết kiệm, san sẻ nhau, tránh tình trạng thiếu nước rồi lại nảy sinh tranh giành gây ra chuyện không hay...".


Công trình nước sạch cho nước nhiễm phèn


Chuyện người dân EaLâm thiếu nước sinh hoạt đã xảy ra từ nhiều năm qua. Tỉnh Phú Yên đã chỉ đạo cho Trung tâm Nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường (Sở NN&PTNT Phú Yên) xây dựng tại xã EaLâm 1 công trình nước sạch. Công trình này được đưa vào sử dụng cuối năm 2005 với kinh phí đầu tư hơn 1,2 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sau khi công trình đưa vào hoạt động một thời gian ngắn, đã bộc lộ nhiều nhược điểm. Theo thiết kế, hệ thống có công suất từ 86 - 108 m3/ngày đêm; với tuyến đường ống dài gần 4.750 mét, trong đó có đầu nối đường ống chính dẫn thẳng vào nhà của 315 hộ ở các buôn. Với công suất này, công trình đủ nước cung cấp cho người dân trong xã.

Nhưng trên thực tế, công trình chỉ đáp ứng 50% nhu cầu sử dụng nước và đến tháng 9/2006 chỉ còn 142 hộ ở buôn Học, buôn Gao và buôn Bưng B sử dụng.

Điều đáng bàn là chất lượng nguồn nước này không đảm bảo. Mới đây Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn Phú Yên đã cùng các ngành hữu quan kiểm tra tại hiện trường và lấy mẫu nước xét nghiệm tại 1 giếng đào và 1 mẫu nước giếng khoan sau khi bơm hơn 3 giờ. Kết quả cho thấy giếng khoan và giếng đào đều bị nhiễm phèn từ 2,5 lần đến 3 lần mức cho phép theo tiêu chuẩn qui định của Bộ Y tế.




Công trình nước sạch đến tận nhà dân, mỗi tội... không có nước!
 
Giải thích về vấn đề khối lượng và chất lượng nước không đạt, kỹ sư Trần Viết Thọ - cán bộ kỹ thuật Trung tâm Nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường đang có mặt  tại EaLâm cho biết: "Khi khảo sát thì nước rất tốt, nhưng chỉ sau 3-4 tháng đi vào hoạt động thì nguồn nước lại bị nhiễm phèn, chúng tôi đang khảo sát lại và đề xuất cấp trên cho phép triển khai biện pháp xử lý bằng cách xây bể lọc khử phèn, tuy nhiên còn chờ thời gian...".

Lấy tiền ngân sách trả tiền điện bơm nước

Sau khi khánh thành, công trình nước tại xã EaLâm được bàn giao cho xã quản lý khai thác theo phương thức tự thu tự chi. Xã đã thành lập tổ quản lý 3 người. Những người này được chi bồi dưỡng hàng tháng 500.000đồng/người. Tuy nhiên do nước thiếu, nước vàng nên dân không chịu trả tiền. Người làm công tác quản lý không có lương lại thêm vất vả vì bị dân trách cứ.

Tính ra mỗi tháng chi phí cho việc cung cấp nước tại xã EaLâm là 4,5 triệu đồng, nhưng thu tiền nước trong các hộ dân chỉ được 2 triệu đồng (1 m3 nước giá 2.000đồng). Tình trạng thu không đủ chi đã dẫn đến nợ tiền điện kéo dài. Được biết tính đến cuối tháng 5/2007xã EaLâm còn nợ ngành điện lực tiền điện để bơm nước gần 8 triệu 300 nghìn đồng.

Ngày 30/5 vừa qua Chi nhánh điện Sông Hinh đã ngưng cung cấp điện cho công trình cấp nước EaLâm. Xã EaLâm phải lập tờ trình xin phép UBND huyện Sông Hinh cho sử dụng tạm nguồn tiền ngân sách xã để trả nợ có điện cấp nước cho bà con. Nhưng là xã nghèo đặc  biệt khó khăn, cân đối mãi cũng chỉ trả được 4 triệu đồng tiền nợ.




Nước giếng vàng đục, phải lọc qua vải trước khi rót vào chai
 
.Theo lời ông Nguyễn Tấn Nghĩa: "Lẽ ra Chi nhánh điện Sông Hinh chưa cấp điện lại đâu, nhưng vì mình năn nỉ là sắp có đoàn công tác của Trường Chính trị tỉnh về xã công tác, đoàn này ở lại dài ngày, có nhiều cán bộ nữ nên họ tạm cấp điện. Thế nhưng họ bảo từ nay đến 25/6/2007 nếu không trả đủ tiền nợ sẽ tiếp tục cắt điện phục vụ trạm bơm".

Như vậy tình trạng thiếu nước sinh hoạt cho người dân EaLâm sẽ ngày càng gay gắt. 

Điều quan trọng hơn cả là vấn  đề thiếu nước sinh hoạt đã dẫn đến nhiều vấn đề nảy sinh khác. Ông Trần Tấn Nghĩa - chủ tịch UBND xã EaLâm cho biết nhiều người, có cả các già làng không có nước uống đã đòi trở về làng cũ, gây khó khăn trong công tác vận động các phong trào khác.

Trước thực tế này, UBND xã Ea - Lâm đã có nhiều tờ trình, báo cáo có kiến nghị các cấp xem xét giải quyết. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có giải pháp khắc phục. Theo đề nghị của xã nên sử dụng giếng khoan tại địa bàn xã Krông Năng (thuộc tỉnh Gia Lai) giáp ranh với xã EaLâm để từ đó dẫn nước về xã với chiều dài 2 km. Về phía ngành chuyên môn, Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường cũng có đề nghị giải pháp xây dựng bể lọc để khử phèn cấp nước sinh hoạt cho nhân dân.

Thế nhưng hiện nay các giải pháp đề xuất này  vẫn còn nằm trên giấy.
 
Và hàng  trăm hộ đồng bào dân tộc Ê - Đê xã EaLâm vẫn phải tiếp tục chắt từng giọt nước đục ngầu để ăn uống hàng ngày.

• 
  Trình Kế
  [/align]

http://www.vietnamnet.vn/xahoi/2007/06/704679/