<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-06-13 02:02:21rongxanhag>
Chiều giông "Mả ngụy" cũng giông …
Trên đất Sài Gòn xưa có một huyệt mộ được dân chúng đồn đãi nhiều chuyện ly kỳ, rùng rợn nhất; đấy là "Mả ngụy, vì nơi đấy chứa 1.831 thân xác của những người lính nổi loạn bị bắt, bị chém chết hết và chôn chung một chỗ.
Chỗ ấy ngày nay nằm ở vị trí ngã sáu công trường Dân Chủ, Q.3, TP. HCM (đầu đường 3 Tháng 2).Và hai tiếng "Mả ngụy" hay “Mả Biền Tru” từ lâu vẫn được các nhà viết sử, viết văn, khảo cổ học như Trần Trọng Kim, Vương Hồng Sển vv… nhắc đến mỗi khi kể về sự biến Lê Văn Khôi khởi binh chống triều đình Huế , liên quan đến cuộc xử trảm đồng loạt và đẫm máu kia.
Nguyên dưới thời Minh Mạng, khi Tổng trấn Gia Định thành là Lê Văn Duyệt vừa mất (năm 1832), quan Bố chính có tiếng tham ác là Bạch Xuân Nguyên liền phụng mật chỉ để ra tay truy xét và soi mói đời riêng của ông Duyệt (1833), rồi ra lệnh bắt giam con nuôi của ông là Lê Văn Khôi. Uất khí, Khôi vượt ngục ra ngoài, thầm tập họp lực lượng, dẫn đầu 27 thuộc hạ xông vào dinh Bố chính giết sạch cả nhà Bạch Xuân Nguyên để rửa hờn. Nghe động, Tổng đốc Nguyễn Văn Quế mang binh đến cứu Nguyên, cũng bị Khôi vây bắt giết luôn, rồi sẵn đà Khôi đánh úp thành Phiên An tức thành Bát Quái (ở Sài Gòn) xưng làm Bình Nam Đại nguyên soái và cất binh đánh chiếm, cai quản cả 6 tỉnh Nam kỳ.
Để đàn áp Khôi, triều đình Huế kéo hàng vạn quân thủy bộ vào Nam,vây chặt Khôi vào thành Phiên An suốt hơn 2 năm nhưng vẫn không phá nổi . Sau Khôi chết vì bệnh thủng và con trai là Lê Văn Câu mới 8 tuổi lên thay cha cầm cự, quân triều đình phải vất vả mãi đến tháng 7 năm Ất Tỵ (1835) mới hạ được thành và vào bắt giết cả thảy 1.831 người, đem chôn vào một chỗ đã nói trên .
Riêng 6 người bị kết tội chủ mưu phải đóng cũi giải về Huế * đều chịu án "tùng xẻo" hay còn gọi "xử bá đao"- tức là mỗi lần trống đánh một tiếng tùng , thì xẻo một miếng thịt cho đến chết" . Sự biến và kết cục hãi hùng đó diễn ra tuy cách đây đã hơn 160 năm , nhưng vẫn khiến người ta rùng mình mỗi đi qua chốn đó hay khi nghĩ đến.
Năm ngoái, trong mâm rượu cúng cô hồn nhân ngày xá tội vong nhân rằm tháng bảy, một ông lão xóm Vườn Chuối ngâm nga mấy câu về Mả ngụy như sau:
"Chiều giông Mả ngụy cũng giông.
Hồn lên lớp lớp bềnh bồng như mây.
Sống thời gươm bén cầm tay.
Chết thời một sợi lông mày cũng buông.
Thương thay Mả ngụy mưa tuôn...".
Và tôi thấy ai nấy đều ngậm ngùi …
(Theo báo Thanh niên ra ngày 24/7/2006 )
Vài chi tiết bổ sung :
1.Mả Ngụy :
Theo http://www.quan10.hochiminhcity.gov.vn : Số người sống sót trong thành bị xử tội chết hơn 1.800 người, đem chém đầu ở một cánh đồng hoang. Ta thử hình dung cuộc thảm sát quy mô ấy gây kinh hoàng như thế nào trong lúc dân số Gia Định thành quá ít ỏi. Khoảng năm 1930, các sử gia người Pháp có đến để tìm hiểu về sự kiện trên, được các người cao tuổi khẳng định những nấm mộ tập thể nằm rải rác bắt đầu từ Điện Biên Phủ (ngày nay) kéo dài đến phía Chợ Lớn. Những cụ già bảo rằng khu vực ấy ngang qua bệnh viện Bình Dân, chạy dài đến Việt Nam Quốc Tự (mới) vì mỗi huyệt mộ chôn nhiều lắm là vài mươi xác người !
Thời gian trôi qua chuyện đó đã thuộc về lịch sử, nhưng ngẫm nghĩ lại ta thấy nhân dân thời ấy có cách cư xử rất mực tình nghĩa và mang tính công bằng.Hiện nay ở quận 10, khoảng đường Cao Thắng, có một ngôi đình làng được dân xây cất buổi ấy( tất nhiên phải che giấu mục đích ) nhằm để hương khói, thờ cúng những người đã dám đứng vào hàng ngũ chống lại triều đình.
Tên gọi Mả Nguỵ có lẽ do đầu buổi đầu dân còn sợ vua Minh Mạng. Nhưng về sau, không ai còn gọi tên ấy nữa mà gọi là Đồng mả lạng, theo nghĩa mất dấu vết vì thời gian. Xưa kia, người Pháp gọi "cánh đồng mồ mả" vì có quá nhiều mồ mả (Plaise Des Tombean). Hiện nay vùng này nhà cửa đã đông đúc, khang trang …
-Theo Sài Gòn năm xưa của Vương Hồng Sển ,trang 83 :
Giặc Lê văn Khôi nổi dậy năm 1833, hạn (bị tiêu diệt ) ngày 8 tháng 9 năm 1834.Có cả thảy 1137 người lớn nhỏ bị chém và vùi thây trong một mả lớn không núm …Mộ ở gần trường đua cũ, làng Chí Hòa, tại góc đường Thuận Kiều(Lê Văn duyệt ) và Ge’ne’ral Liz’e (Phan Thanh Giản).Xưa còn thấy trụ đề “Ngụy tặc nhứt võng trinh tru”(quân loạn bắt chung một lưới bị giết hết ). Còn theo học giả Đặng Văn Ký thì mả ở gần Dưỡng đường Bình Dân đường Phan Thanh Giản , hiện nay là Điện Biên Phủ …
2.Tên sáu người chủ mưu :
-Theo tác giả Sylvestre trong quyển Revue Indochinoise 1915 thì đó là :Con trai Khôi,Cố đạo Marchand (Cố Du) và 4 người khác mà ông không kể tên
-Theo Nguyễn Phan Quang trong trang 238, quyển VN thế kỷ XIX (1802-1884 )Nxb TpHCM năm 2002 : Sáu người đó là :Lê văn Cù (8 tuổi ) , giáo sĩ Marchand (Cố Du), Bốn Bang ( người Hoa) và 3 thuộc tướng tâm phúc : Nguyễn văn Hoành, Nguyễn văn Trắm,Nguyễn văn Bột
-Theo Gs Trịnh Vân Thanh, người Hoa đó tên Mạch Tấn Giai
-TheoBách khoa toàn thư mở Wikipedia tiếng Việt: ". Có 6 người bị kết tội "chủ mưu" bị giải về cung và xử lăng trì, trong đó có con trai của Lê Văn Khôi mới 7 tuổi và hai người Pháp .
Ngẫm, chuyện xảy ra chưa lâu vậy mà nấm mồ tập thể và tên tuổi người chủ mưu chịu án, mỗi sách mỗi khác( Trong sử sách VN, không ít những trường hợp mù mờ tương tự ). Đó là lỗi do đất nước nhiều binh lửa,do triều đình bưng bít, người chép sử chưa làm tròn trọng trách hay vì bản tánh con người vốn dễ lãng quên ?…
Ảnh :Khu vực Mả ngụy bây giờ
Bùi Thụy Đào Nguyên, tổng hợp
Trên đất Sài Gòn xưa có một huyệt mộ được dân chúng đồn đãi nhiều chuyện ly kỳ, rùng rợn nhất; đấy là "Mả ngụy, vì nơi đấy chứa 1.831 thân xác của những người lính nổi loạn bị bắt, bị chém chết hết và chôn chung một chỗ.
Chỗ ấy ngày nay nằm ở vị trí ngã sáu công trường Dân Chủ, Q.3, TP. HCM (đầu đường 3 Tháng 2).Và hai tiếng "Mả ngụy" hay “Mả Biền Tru” từ lâu vẫn được các nhà viết sử, viết văn, khảo cổ học như Trần Trọng Kim, Vương Hồng Sển vv… nhắc đến mỗi khi kể về sự biến Lê Văn Khôi khởi binh chống triều đình Huế , liên quan đến cuộc xử trảm đồng loạt và đẫm máu kia.
Nguyên dưới thời Minh Mạng, khi Tổng trấn Gia Định thành là Lê Văn Duyệt vừa mất (năm 1832), quan Bố chính có tiếng tham ác là Bạch Xuân Nguyên liền phụng mật chỉ để ra tay truy xét và soi mói đời riêng của ông Duyệt (1833), rồi ra lệnh bắt giam con nuôi của ông là Lê Văn Khôi. Uất khí, Khôi vượt ngục ra ngoài, thầm tập họp lực lượng, dẫn đầu 27 thuộc hạ xông vào dinh Bố chính giết sạch cả nhà Bạch Xuân Nguyên để rửa hờn. Nghe động, Tổng đốc Nguyễn Văn Quế mang binh đến cứu Nguyên, cũng bị Khôi vây bắt giết luôn, rồi sẵn đà Khôi đánh úp thành Phiên An tức thành Bát Quái (ở Sài Gòn) xưng làm Bình Nam Đại nguyên soái và cất binh đánh chiếm, cai quản cả 6 tỉnh Nam kỳ.
Để đàn áp Khôi, triều đình Huế kéo hàng vạn quân thủy bộ vào Nam,vây chặt Khôi vào thành Phiên An suốt hơn 2 năm nhưng vẫn không phá nổi . Sau Khôi chết vì bệnh thủng và con trai là Lê Văn Câu mới 8 tuổi lên thay cha cầm cự, quân triều đình phải vất vả mãi đến tháng 7 năm Ất Tỵ (1835) mới hạ được thành và vào bắt giết cả thảy 1.831 người, đem chôn vào một chỗ đã nói trên .
Riêng 6 người bị kết tội chủ mưu phải đóng cũi giải về Huế * đều chịu án "tùng xẻo" hay còn gọi "xử bá đao"- tức là mỗi lần trống đánh một tiếng tùng , thì xẻo một miếng thịt cho đến chết" . Sự biến và kết cục hãi hùng đó diễn ra tuy cách đây đã hơn 160 năm , nhưng vẫn khiến người ta rùng mình mỗi đi qua chốn đó hay khi nghĩ đến.
Năm ngoái, trong mâm rượu cúng cô hồn nhân ngày xá tội vong nhân rằm tháng bảy, một ông lão xóm Vườn Chuối ngâm nga mấy câu về Mả ngụy như sau:
"Chiều giông Mả ngụy cũng giông.
Hồn lên lớp lớp bềnh bồng như mây.
Sống thời gươm bén cầm tay.
Chết thời một sợi lông mày cũng buông.
Thương thay Mả ngụy mưa tuôn...".
Và tôi thấy ai nấy đều ngậm ngùi …
(Theo báo Thanh niên ra ngày 24/7/2006 )
Vài chi tiết bổ sung :
1.Mả Ngụy :
Theo http://www.quan10.hochiminhcity.gov.vn : Số người sống sót trong thành bị xử tội chết hơn 1.800 người, đem chém đầu ở một cánh đồng hoang. Ta thử hình dung cuộc thảm sát quy mô ấy gây kinh hoàng như thế nào trong lúc dân số Gia Định thành quá ít ỏi. Khoảng năm 1930, các sử gia người Pháp có đến để tìm hiểu về sự kiện trên, được các người cao tuổi khẳng định những nấm mộ tập thể nằm rải rác bắt đầu từ Điện Biên Phủ (ngày nay) kéo dài đến phía Chợ Lớn. Những cụ già bảo rằng khu vực ấy ngang qua bệnh viện Bình Dân, chạy dài đến Việt Nam Quốc Tự (mới) vì mỗi huyệt mộ chôn nhiều lắm là vài mươi xác người !
Thời gian trôi qua chuyện đó đã thuộc về lịch sử, nhưng ngẫm nghĩ lại ta thấy nhân dân thời ấy có cách cư xử rất mực tình nghĩa và mang tính công bằng.Hiện nay ở quận 10, khoảng đường Cao Thắng, có một ngôi đình làng được dân xây cất buổi ấy( tất nhiên phải che giấu mục đích ) nhằm để hương khói, thờ cúng những người đã dám đứng vào hàng ngũ chống lại triều đình.
Tên gọi Mả Nguỵ có lẽ do đầu buổi đầu dân còn sợ vua Minh Mạng. Nhưng về sau, không ai còn gọi tên ấy nữa mà gọi là Đồng mả lạng, theo nghĩa mất dấu vết vì thời gian. Xưa kia, người Pháp gọi "cánh đồng mồ mả" vì có quá nhiều mồ mả (Plaise Des Tombean). Hiện nay vùng này nhà cửa đã đông đúc, khang trang …
-Theo Sài Gòn năm xưa của Vương Hồng Sển ,trang 83 :
Giặc Lê văn Khôi nổi dậy năm 1833, hạn (bị tiêu diệt ) ngày 8 tháng 9 năm 1834.Có cả thảy 1137 người lớn nhỏ bị chém và vùi thây trong một mả lớn không núm …Mộ ở gần trường đua cũ, làng Chí Hòa, tại góc đường Thuận Kiều(Lê Văn duyệt ) và Ge’ne’ral Liz’e (Phan Thanh Giản).Xưa còn thấy trụ đề “Ngụy tặc nhứt võng trinh tru”(quân loạn bắt chung một lưới bị giết hết ). Còn theo học giả Đặng Văn Ký thì mả ở gần Dưỡng đường Bình Dân đường Phan Thanh Giản , hiện nay là Điện Biên Phủ …
2.Tên sáu người chủ mưu :
-Theo tác giả Sylvestre trong quyển Revue Indochinoise 1915 thì đó là :Con trai Khôi,Cố đạo Marchand (Cố Du) và 4 người khác mà ông không kể tên
-Theo Nguyễn Phan Quang trong trang 238, quyển VN thế kỷ XIX (1802-1884 )Nxb TpHCM năm 2002 : Sáu người đó là :Lê văn Cù (8 tuổi ) , giáo sĩ Marchand (Cố Du), Bốn Bang ( người Hoa) và 3 thuộc tướng tâm phúc : Nguyễn văn Hoành, Nguyễn văn Trắm,Nguyễn văn Bột
-Theo Gs Trịnh Vân Thanh, người Hoa đó tên Mạch Tấn Giai
-TheoBách khoa toàn thư mở Wikipedia tiếng Việt: ". Có 6 người bị kết tội "chủ mưu" bị giải về cung và xử lăng trì, trong đó có con trai của Lê Văn Khôi mới 7 tuổi và hai người Pháp .
Ngẫm, chuyện xảy ra chưa lâu vậy mà nấm mồ tập thể và tên tuổi người chủ mưu chịu án, mỗi sách mỗi khác( Trong sử sách VN, không ít những trường hợp mù mờ tương tự ). Đó là lỗi do đất nước nhiều binh lửa,do triều đình bưng bít, người chép sử chưa làm tròn trọng trách hay vì bản tánh con người vốn dễ lãng quên ?…
Ảnh :Khu vực Mả ngụy bây giờ
Bùi Thụy Đào Nguyên, tổng hợp