Tham dự Hội nghị có lãnh đạo Ban Dân vận TW, Ban Tuyên giáo TW, Ban Tổ chức TW, Văn phòng TW, Thường trực các Ban Chỉ đạo: Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Tây Bắc; Hội đồng dân tộc của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội; các Bộ Công an, Quốc phòng, Ngoại giao, Tư pháp..., Văn phòng Chính phủ, Ban Tôn giáo Chính phủ, Ủy ban TW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh...; lãnh đạo Ủy ban nhân dân, Ban Dân vận Tỉnh ủy, Thành ủy, Ban Dân tộc nhiều tỉnh, thành phố.

Sau khi nghe Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Ksor Phước báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 501 và nghe ý kiến của các đại biểu dự Hội nghị, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng đã kết luận: Người Hoa là một bộ phận trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, có vị trí quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

Qua 10 năm thực hiện Chỉ thị 501, nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể quần chúng về công tác người Hoa đã đầy đủ và sâu sắc hơn, đã quan tâm hơn đến công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp người Hoa tích cực tham gia đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước.

Hơn 17.000 doanh nghiệp của người Hoa

Về chính trị, tư tưởng, đại đa số bà con người Hoa sống hòa nhập trong cộng đồng các dân tộc ở các địa phương, nhiều người đã tích cực tham gia các đoàn thể chính trị-xã hội. Tính đến tháng 12 năm 2005, cả nước đã có hơn 2.848 đảng viên là người Hoa, 12.782 đoàn viên thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, 1.066 người tham gia trong cấp ủy, Hội đồng nhân dân các cấp. Các nhiệm kỳ của Quốc hội trong thời gian qua đều có đại biểu là người Hoa.

Đa số người Hoa tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước ta. Số thanh niên người Hoa lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự ngày càng tăng. Đồng bào người Hoa tham gia rất hăng hái các hoạt động từ thiện, cứu trợ xã hội. Việc Nhà nước tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Huân chương Độc lập hạng Nhất cho cán bộ, đồng bào người Hoa tại thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai về thành tích xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam thể hiện sự đánh giá cao đóng góp của cộng đồng người Hoa.

Về kinh tế, cộng đồng người Hoa ở nước ta có tiềm năng lớn về vốn, kỹ thuật, tay nghề; có khả năng tổ chức, quản lý sản xuất, kinh doanh, thương mại, dịch vụ. Số lượng doanh nghiệp của đồng bào Hoa trong nước tăng nhanh trong những năm qua: hiện cả nước có 17.375 doanh nghiệp của người Hoa, riêng thành phố Hồ Chí Minh có trên 14.000. Đời sống của đồng bào người Hoa ngày càng ổn định và phát triển. Nhìn chung, người Hoa có mức sống khá. Tỷ lệ người Hoa có thu nhập cao ngày càng tăng, nhiều địa phương không còn hộ người Hoa đói nghèo.

Hoạt động văn hóa của người Hoa phát triển phong phú và đa dạng, phát huy được truyền thống văn hóa của dân tộc nhưng vẫn mang những nét đặc thù của người Hoa ở Việt Nam. Hiện nay, cả nước có 347 hội đoàn người Hoa (tập trung chủ yếu tại các tỉnh phía Nam), hoạt động chủ yếu dưới các loại hình hội quán, hội dòng họ, ban bảo trợ, hội văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao...
Về giáo dục, số người Hoa đã tốt nghiệp và đang theo học trong các trường đại học, cao đẳng ngày càng nhiều. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 01/GDĐT ngày 03/2/1997 hướng dẫn dạy tiếng nói và chữ viết dân tộc thiểu số, trong đó có tiếng Hoa. Đến nay đã có 102 trường, trung tâm Hoa ngữ, với 849 giáo viên và 64.406 học sinh người Hoa.

Về công tác người Hoa, kết luận của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng nêu rõ: Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức chính trị tư tưởng, ý thức trách nhiệm công dân Việt Nam trong người Hoa đã có những chuyển biến rõ và tích cực hơn. Cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và đoàn thể các cấp đã quan tâm đến công tác vận động, tập hợp người Hoa tích cực tham gia thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, thực hiện các phong trào ở địa phương.

Vấn đề hộ tịch, quốc tịch đang được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét giải quyết tốt hơn, đã giải quyết phần lớn những khó khăn về vấn đề này trong đồng bào người Hoa.

Bên cạnh những thành tựu chúng ta đã đạt được như trong báo cáo Tổng kết đã nêu, vẫn còn một số tồn tại và khuyết điểm, nổi lên là: Việc quán triệt và tổ chức triển khai Chỉ thị 501 chưa thật sự sâu rộng, nhất là trong các đoàn thể và trong quần chúng nhân dân, nhiều người chưa nắm được những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người Hoa. Một số nơi triển khai Chỉ thị còn đơn giản, không xây dựng kế hoạch hoặc chương trình hành động cụ thể, thiếu kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện.

Sự phối hợp giữa các bộ, ban, ngành liên quan, giữa cấp ủy và chính quyền ở địa phương trong thực hiện một số chính sách đối với người Hoa còn chưa thường xuyên, thiếu đồng bộ.

Tỷ lệ người Hoa tham gia các đoàn thể quần chúng, đặc biệt là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh còn rất thấp, còn một khoảng cách khá xa so với yêu cầu của công tác người Hoa trong thời kỳ mới, nhất là giai đoạn đất nước ta hội nhập quốc tế sâu rộng.

Bộ máy làm công tác người Hoa ở nhiều địa phương chưa được quan tâm đúng mức, còn thiếu về số lượng và chưa được bồi dưỡng về năng lực chuyên môn. Việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác vận động người Hoa chưa thực hiện tốt.

Trong thời gian tới, phải củng cố và kiện toàn bộ phận chuyên trách quản lý nhà nước đối với công tác người Hoa. Các ngành có liên quan đến công tác người Hoa cần phân công cán bộ theo dõi công tác này để phối hợp với các đoàn thể trong việc tuyên truyền, giáo dục, vận động đồng bào người Hoa chấp hành chính sách và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu những địa phương có đông người Hoa sinh sống kiện toàn tổ chức và cán bộ chuyên trách làm công tác quản lý nhà nước về người Hoa. Giao Ủy ban Dân tộc chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn việc kiện toàn tổ chức bộ máy, đề xuất bổ sung chức năng, nhiệm vụ thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với người Hoa từ trung ương đến địa phương, chú trọng phát huy tiềm năng, lợi thế của người Hoa trong phát triển kinh tế, nhất là các lĩnh vực công nghiệp nhẹ, thương mại, dịch vụ và xuất - nhập khẩu; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa người Hoa ở Việt Nam, tăng cường các hoạt động giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, các vùng, miền của đất nước.

Sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động người Hoa về trách nhiệm là công dân Việt Nam, nâng cao tinh thần cảnh giác với những luận điệu của các thế lực thù địch xuyên tạc, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, gây mất an ninh, trật tự. Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng nhấn mạnh, cần củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở và chất lượng công tác cán bộ người Hoa. Cần chú trọng hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng và bố trí sử dụng cán bộ người Hoa và công tác phát triển Đảng.