Giáo Sư NGUYỄN NGỌC BÍCH
Viết Thay Lời Tựa
Duy Văn Sử Quan





Paris. Quartier Latin. Một căn gác xép. Anh tôi, bây giờ ở Úc và khi viết thường ký tên Nguyễn Nam Phong, và tôi, lúc bấy giờ còn là một sinh viên cao học, nhẩy mấy bực cầu thang lên gõ cửa. Hai ông bà niềm nở ra đón chào. Nói các cháu chào hai bác, làm tôi ngượng tái người. Hè 1962, tôi chưa đầy 25 tuổi. "Xin anh cho các cháu gọi bằng chú là được rồi." Nhất định ông không chịu!

Ông vẫn thế, hơi cổ cổ, nhưng thân tình biết mấy! Gốc kẻ sĩ, ông không bao giờ rời bỏ được cái nét cương trực ở nơi ông, một thứ khí phách làm cho người khác nếu không mến được thì cũng phải nể. Hai ông bà lúc bấy giờ sống thật đạm bạc: Cả hai vợ chồng với ba người con, một trai hai gái, chỉ chung nhau có một căn phòng nhỏ -- hai ông bà nằm một giường còn ba cháu nhỏ chiếm cứ một cái giường chồng lên nhau, cháu trai nằm ở giường trên và hai cháu gái chia nhau giường dưới. Tuy nhỏ, đạm bạc, nhưng vẫn ngăn nắp. Lúc bấy giờ, ông cũng mới rời tòa Tổng Lãnh Sự của Việt Nam Cộng Hòa ở Tân Đề Li để sang Pháp viết cuốn sách "Từ Thực Dân đến Cộng Sản," một trong những cuốn sách đầu tiên viết về chính sách cải cách ruộng đất của Bắc Việt và những hậu quả thảm khốc của nó. Cuốn sách, viết bằng tiếng Anh, cho đến giờ này vẫn là một trong những cuốn đứng đắn và đầy ắp dữ kiện nhất viết về đề tài đó, chỉ mấy năm sau đã được dịch ra nhiều thứ tiếng, kể cả những tiếng như Urdu, Y-Pha-Nho, Nhật-Bản, và Ả-Rập.

Chính cái cặn kẽ đó đã là cái nét điển hình của nhà biên khảo Hoàng Văn Chí, mà sau này chúng ta mới được biết cũng là tác giả của tuyển tập nổi tiếng Trăm Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc (ông cho xuất bản tập này dưới bút hiệu Mạc Định). Ông cũng còn là tác giả cuốn "The New Class in North Vietnam" (Giai cấp Mới ở Bắc Việt), tiền thân cuốn Trăm Hoa Đua Nở nhưng có lẽ vì viết cho người ngoại quốc nên không đi sâu được vào nhiều vấn đề như cuốn sau.

Vì biết tôi đang học về văn-học Nhật-Bản nên ông hỏi tôi có biết tiếng Cao-ly không. Tôi bảo: "Em đang học, được độ hai năm." Ông bèn rút từ trong hồ sơ của ông ra một lá thư viết bằng tiếng Cao-ly và nhờ tôi đọc hộ. Vì tiếng Cao-ly của tôi có lẽ cũng chưa vững lắm, cộng thêm lá thư viết tay nên hơi khó đọc (tôi toàn học tiếng Cao-ly trong sách in nên rõ ràng lắm), tôi chỉ nắm lờ mờ được đại ý của lá thư. Ông bèn giảng: "Lúc bấy giờ là khoảng năm 1942. Người Cao-Ly (mà bây giờ thường gọi là Đại Hàn- NNB) cũng có người đi tranh đấu nhằm mưu tìm độc lập cho nước họ thoát khỏi nanh vuốt của quân-phiệt Nhật. Có người phải trốn sang tận Việt-nam, và anh này -- chỉ tác giả bức thư -- đã được gia đình nhà tôi cho tá túc, để trốn bọn Nhật, trong một thời gian."

Thì ra, chủ-nghĩa quốc-tế không phải đợi đến Cộng Sản sang nước ta rồi dân ta mới biết thế nào là "nghĩa vụ quốc tế." Có điều chủ nghĩa quốc tế, ở trong trường hợp của cha ông ta, xuất phát từ con tim -- khác xa một trời một vực với chủ nghĩa của Cộng Sản, lúc nào cũng nhồi nhét, tống xuống họng xuống cổ người ta.

Cũng nhân đó, tôi học được một nét quý ở nơi ông. Đó là tính ân cần mà bao giờ ông cũng dành cho thành phần tuổi trẻ, những thành phần cách mạng, những thành phần mà ông cho là nắm vận mệnh tương lai của đất nước. Hai mươi lăm năm sau, khi đến nhà ông ở Bowie, Maryland, trông thấy chung quanh ông quây quần những anh chị em trẻ, đến để học hỏi nơi ông, tôi thấy cái ngọn lửa cách mạng trong con người ông - ở tuổi 70 hơn - vẫn còn bừng bừng cháy!

Ông có tham vọng làm cách mạng. Cả cuộc đời ông là một cuộc đời cách mạng. Cách mạng chính trị, đối với thế hệ của ông, là mưu tìm sự độc lập cho tổ quốc thân yêu. Chính niềm khát khao này đã kích thích, thúc đẩy ông, vào năm 1945, đi xe đạp từ Thanh-hóa, nơi sinh quán của ông, ra đến tận Hà-nội để đi tìm những lực lượng cách mạng Việt Nam. Trên đường đi, ông đã phải đi qua bao nhiêu chặng cửa ải rất gian nguy vì lúc bấy giờ, quân đội và hiến binh Nhật còn trấn giữ nhiều trục giao thông ở trong nước.

Gặp được Hồ Chí Minh, ông đã đi theo "Cụ" để một lòng với kháng-chiến sau khi chiến tranh Việt-Pháp bùng nổ vào tháng 12-1946. Ông trở về Thanh Hóa rồi lập ra nhà máy thủy điện, rồi lại được giao phó việc in tiền và đúc tiền Cụ Hồ. Ở Thanh Hóa lúc bấy giờ có tướng Nguyễn Sơn, một sĩ quan đã sống nhiều năm và chiến đấu bên cạnh Hồng quân Tàu, đi theo cả cuộc trường chinh của Mao Trạch Đông về đến Diên An - một vị tướng có hào khí cách mạng lãng mạn và rất văn nghệ nên cũng đã thu hút được một số khá đông đảo văn nghệ sĩ về ở chung quanh mình. Nhưng khi nghe thấy Cộng sản Việt Nam sửa soạn học đòi "cải-cách ruộng đất" kiểu Trung cộng là lập tức tướng Nguyễn Sơn cho những người thân cận của ông, trong đó có ông bà Hoàng Văn Chí, hiểu rằng cuộc cách mạng Việt Nam đang bị dẫn dắt vào một con đường đầy sắt máu. Vì bất đồng ý kiến với Đảng Lao Động nên Nguyễn Sơn đã trở về Trung quốc để rồi sau này cũng bỏ xương ở đó.

Riêng ông Hoàng Văn Chí khi kháng chiến thành công, ông liền bỏ đi Nam. Không phải ông tin là ở miền Nam đã có minh chủ nhưng vì cuộc cải cách ruộng đất đã làm cho ông thấy chân tướng của Cộng sản VN, và ông không còn thể sống được với lũ người man rợ như vậy. Cho nên ra đi thì có, còn đến với ai thì chưa rõ ràng.

Nhưng không vì thế mà ông không tích cực. Chỉ riêng những tác phẩm của ông đủ cho ta thấy ông biết rõ cái chế độ đó đến mực nào. Có lẽ không ai ngoài ông mà có thể làm chủ biên được tập "Trăm Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc" ở mức gần như lý tưởng. Ông quen, ông là bạn của rất nhiều người trong số 34 tác-giả của vụ Nhân Văn Giai Phẩm. Do đó nên những dữ kiện đầu tập có thể xem là một bài phân tích mẫu mực về phong trào Nhân Văn Giai Phẩm, và cho đến nay, vẫn chưa có ai làm hơn được.

Nhưng con người cách mạng ở ông không ngừng ở đó. Sau khi làm cách mạng chính trị và kỹ thuật (ở trong kháng chiến là làm thủy điện, làm nhà máy giấy in tiền, v.v...; sang đến Mỹ sau này thì là nghiên cứu và lấy môn bài về làm tương Cự Đà cũng như đi ngay vào thực tế, tức lập xưởng sản xuất tương bán cho khắp thế giới), ông lại còn nuôi mộng làm cách mạng dân trí, làm cách mạng tư tưởng để thức tỉnh cả nhân loại.

Người xưa đã nói, lập ngôn (tức là nói một câu để đời) cũng đã khó, lập chí lại còn khó hơn (vì đòi hỏi nhiều kỷ luật), lập thuyết là khó nhất. Nhưng không vì thế mà ông nản lòng. Có lẽ ông cũng cho rằng đả phá thôi không đủ, mà phải đưa được ra cái gì hay hơn, sáng giá hơn, khoa học hơn, nhân bản hơn! Có lẽ vì thế mà mười năm cuối đời, ông bỏ ra nhiều thời giờ để làm công việc này.

Ông đã ngồi nghiên cứu lại hết cả, cổ kim, Đông Tây, đủ hết! Ông đặc biệt lại đem được cái hiểu biết thu thập được từ Ấn Độ, đem đúc kết hết cả lại với những cái hiểu biết của ông về khoa-học để thành một học thuyết mới, một tổng đề mà ông mong là sẽ hướng dẫn được chúng ta tới một tương lai sáng lạng.

Triết thuyết Duy Văn Sử Quan chính là những suy tư nghiền ngẫm của một bộ óc suốt đời tận tụy với quê hương, dân tộc, và văn hóa Việt Nam. Cái nhìn của ông không phải là một cái nhìn thuần túy văn-hóa, nó còn có tham vọng làm một tổng hợp, khoa học và con người trên một căn-bản mà ông gọi là "duy văn sử quan".

Chúng ta có thể đồng ý, chúng ta có thể không đồng ý, nhưng có một điều chắc chắn là ở tác giả Hoàng Văn Chí không có vấn đề "tận tín thư," không có vấn đề "giáo điều."

"Tin hoàn toàn vào sách vở thì thà không có sách còn hơn," Mạnh tử ngày xưa đã chẳng dạy rồi sao? Vì không "tận tín thư" nên ông Hoàng Văn Chí đòi xét lại tất cả, không chỉ một mình chủ thuyết Cộng sản, mà còn cả những sự thật mà nhiều người trong chúng ta đã coi là hiển nhiên và không còn thắc mắc nữa. Ông làm thế không phải để khuyến khích một tinh thần hoài nghi tất cả mà là để xây dựng trong ta một niềm tin có cơ sở hơn khi đã luận ra mọi nhẽ. Vậy đồng ý hay không với những điều ông trình bầy có lẽ còn không quan trọng bằng sự thảo luận với ông ở một trình độ khá sâu sắc.


*

Anh,

Mới ngày nào đây anh còn ngồi đó, nhìn ra cảnh vườn mà anh chị đã dày công xây đắp, vun trồng. Có những mùa hoa nở rộ, cánh trắng, cánh hồng xen lẫn vào màu xanh của lá với mây trắng lãng đãng ở xa xa, chắc hẳn nhiều bạn bè của anh chị cũng đã thoáng có ý tưởng là ta đã lạc vào tiên cảnh. Vào nhà trong, một ấm trà nóng, một đĩa rau muống luộc, một chén tương, một bát cà trắng tươi và dòn tan, một đĩa bê thui (rắc thính cũng của xưởng anh chị làm ra), là những kỷ niệm êm đềm và khó quên của cả một nhóm bạn "vong niên" mà có lẽ anh chị đã coi như là một phần của gia đình.

Mới đó, mới đó, chị còn cười tươi và kể xấu anh chuyện gì - nhưng trong đó ẩn chứa biết bao âu yếm.

Mới đó, mới đó, mà giờ đây cả anh, rồi đến chị, đã thành người thiên cổ. Vợ chồng cháu Dũng, cháu bé ngày nào mà anh chị còn bắt gọi em bằng bác, lại nhà để yêu cầu em có vài hàng giới thiệu tác phẩm "tử hậu” của anh, để đánh dấu ngày giỗ của anh. Em làm sao từ chối được, nhưng ngôn bất tận ý, chỉ mong sao ở Suối Vàng mấy lời mộc mạc trên đây làm cho anh chị cảm thấy ấm lòng đôi chút.

Nguyễn Ngọc Bích
Springfield, Virginia
Ngày 10-9-1990


Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

LỜI NHÀ XUẤT BẢN TỦ SÁCH CÀNH NAM
Nhân dịp xuất bản Duy Văn Sử Quan



Là một cơ sở nhỏ với lúc đầu phương tiện còn rất eo hẹp, Tủ Sách Cành Nam chưa bao giờ dám có tham vọng xuất bản những tác phẩm "nặng" thuộc loại nghiên cứu hay triết hoc. Không phải vì chúng tôi quan niệm là những sách này không quan trọng, mà chỉ vì tự lượng sức Tủ Sách Cành Nam chưa có đủ khả năng về mặt tài chánh, cũng như tổ chức, để có thể tung ra thị trường những tác phẩm loại đó.

Tuy nhiên, có những trường hợp không thể không cần xét lại căn bản, lý do: Cụ Hoàng Văn Chí, một vị học giả lão thành, mà mấy năm gần đây trong giới văn học hải ngoại, không mấy ai là không biết tiếng (Cụ là tác giả các cuôn Từ Thực Dân Đến Cộng Sản và Trăm Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc... ) Cụ không những đã cống hiến cho kho tàng văn học sử V.N những tài liệu thật quý giá, nhất là mấy năm sau này, Cụ đã bỏ hết công việc để chuyên tâm nghiên cứu, biên soạn bộ "Duy Văn Sử Quan" - một bộ sách có thể gọi là "đại tác phẩm" - nêu ra một đường lối trái ngược với lối "tư duy" máy móc thiếu nhân bản và thuyết "Duy Vật Sử Quan" của Cộng Sản.

Trong thời kỳ biên soạn, cụ thường bảo tôi: "Bao giờ viết xong bộ sách này, tôi sẽ nhờ Tủ Sách Cành Nam xuất bản hộ" Lúc ấy tôi chỉ vâng dạ, không dám hứa chắc, cũng không dám chối từ, vì tự nghĩ: chắc còn lâu cụ mới viết xong, biết đâu chừng đó Tủ Sách Cành Nam lại không có đủ phương tiện để ấn hành?

Ngờ đâu, khi bộ sách đã viết tới chín phần mười, chỉ còn một chương cuối cùng nữa là hoàn thành một tác phẩm vĩ đại, thì cụ đột ngột ra đi để lại một công trình lỡ dở, thật là một sự thiệt thòi lớn cho giới văn học.

Sau khi cụ Hoàng Văn Chí từ trần, cụ bà vẫn muốn noi theo chí hướng của cụ ông, định góp nhặt những bản thảo và nghe lại những bài cụ ông thuyết trình các nơi còn ghi trong băng "tape" để viết tiếp nốt chương cuối cùng rồi cho xuất bản. Nhưng có lẽ vì quá đau buồn và vì bệnh tật liên miên, nên không thể thực hiện được ý muốn, rồi chỉ mấy tháng sau, cụ cũng nối gót theo cụ ông tiêu dao miền cực lạc. Bộ sách vì thế mà thiếu mất chương kết luận.

Nhưng tuy cụ Hoàng Văn Chí đã ra đi trước khi tác phẩm hoàn thành, chúng tôi vẫn lạm nghĩ là những nét chính trong "Duy Văn Sử Quan" của cụ cũng đã rõ nét ở những chương đã được hoàn tất. Sau này, nếu có vị học giả nào muốn nghiên cứu theo đường lối của cụ, thì cũng đã có tài liệu sẵn sàng. Thiết tưởng cũng không đến nỗi uổng phụ cái công cụ đã tốn mười năm tâm huyết, cố gắng làm việc, bất kể ngày đêm để thực hiện kỳ được cái nguyện vọng của mình là mong được đóng góp một chút gì cho dân tộc, cho quê hương.

Nhân dịp trưởng nam của hai cụ là tiến sĩ Hoàng Việt Dũng, vì muốn hoàn thành tâm nguyện của tiên phụ đã cố gắng thu thập và sửa sang tập bản thảo và yêu cầu chúng tôi cho ấn hành bộ sách này, chúng tôi cũng không muốn phụ lòng tin cậy và sự ân cần ủy thác của hai cụ lúc còn sinh tiền, nên quyết định lãnh việc xuất bản, dám mong độc giả sẽ chia sẻ với chúng tôi, quan niệm đây là một đóng góp đáng kể của một người đã cả đời tận tụy với quê hương và con người Việt Nam.

Sau hết, chúng tôi xin được giữ nguyên dạng lối đánh máy và sắp chữ của tác giả - đây là những qui luật riêng của cụ (về chắp chữ hay gạch nối) - trong một tinh thần tôn trọng hoàn toàn di cảo của người quá cố.

TỦ SÁCH CÀNH NAM
Những ngày cuối năm - 1990

.

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

[size=+1]


Mục-Lục

DUY-VĂN SỬ-QUAN

Lời Mở Đầu: Đi tìm một Ý thức hệ Nhân văn

Phần I:Văn-Hóa và Dântộc
Chương I : Bảotồn Văn-hóa
Chương II : Văn-Hóa Giaolưu
Chương III :Nghiêncứu Văn-Hóa
Chương IV: Tận-Tín Thư
Chương V : Thẩmđịnh Sử-liệu
Chương VI : Nguồn-gốc Dântộc
Chương VII : Con Rồng, Cháu Tiên
Chương VIII : Chếđộ Mẫuquyền và Tinhthần Bộlạc
Chương IX: Tiếng Việt
Chương X : Nôlệ Văn-hóa Hántộc
Chương XI : Sađọa
Chương XII : Triết-học và Ýthức-hệ
Chương XIII : Nhogiáo và Khổnggiáo
Chương XIV : Triết-học Phậtgiáo
Chương XV : Lãogiáo
Chương XVI : Mặcgiáo
Chương XVII : Tâmtrí Bệnhhoạn

PHẦN II: VĂN HÓA VÀ NHÂN LOẠI

Chương XVIII : Văn-Hóa Biếnđổi
Chương XIX : Tâmtrí Tuần Hoàn
Chương XX : Tâmtrí và Văn-Hóa
Chương XXI : Vănhóa và Lịchsử
[/size]
 [/align] [/align]
Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan
[/align]

[size=+1][/size][/size]
[/align]


Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
2. Tâyphương càng ngày càng nghèo về Triết-học



Từ 50 năm, nền giáodục tâyphương, bắtđầu từ Hoakỳ, bị ảnhhưởng của Triết-học Được-việc (Pragmatism) của William James, chỉ nhằm đàotạo chuyênviên biết rất nhiều chi-tiết về kỹ-thuật để phục-vụ công nghệ. Nếu cần biết 10 cái Know-how (Làm thế-nào) để hànhnghề, họ dạy luôn 20 cái, khỏi cần bópđầu suynghĩ để tìm cái Know-why (Tại làm sao). Kếtquả là "càng ngày Tâyphương càng biết nhiều về những cái càng ngày càng nhỏ" ("They know more and more about less and less" Mortimer J. Adler, trưởngban biêntập bộ Encyclopaedia Britannica.)

Một nền giáodục nhưvậy không tài nào đàotạo được triếtgia. Triếtgia Mỹ lỗilạc nhất của hậubán Thếkỷ 20 là Eric Hoffer, tácgiả cuốn The True Believer, trong đó ông nói những kẻ cuồng-tín là những misfits, nghĩalà không đủ khả-năng để ngóc-đầu trong xãhội bìnhthường, nên phải làm cáchmạng cực- đoan để "làm quan đường-tắt". Sởdĩ ông trở-thành triếtgia vào bực-nhất là tại, may mắn hơn người, ông thất-học từ thưở nhỏ. Lớnlên, ông vừa tự-học vừa kiếm-ăn bằng nghề khuân vác ở bếntàu San Francisco. Saunày làm Giáosư Triết-học, ông vẫn ra bếntàu khuân-hàng, mỗi tuần một ngày.

Nhưng không gặp thày thì đành học bạn. Tam nhân đồng-hành tất hữu ngã sư. Cứ hỏihan người này, lắngnghe người khác, rồi lâu-ngày chẳng học được nhiều cũng học được ít. Cộng thêm việc tracứu sáchvở và suy-nghĩ trong nhiềunăm, chúngtôi mới nhậnthấy phải tiến về hướng nào mới bò-dần tới đích. Chúngtôi mới thoáng trôngthấy ánhsáng ở cuối đường-hầm.

Vì cùng-hội cùng-thuyền, chúngtôi tinrằng tất cả chúngta đều chung một hoàibão: Tìm hướngđi để cứuquốc và kiếnquốc. Vìvậy nên không ngại khen-chê, chúngtôi xin trìnhbầy những nhậnxét mà chúngtôi đã thâu lượm được, mặcdầu chưa có gì có thể gọi là hoàn-mỹ, vì nếu chờ cho được hoàn-mỹ thì phải chờ đến baogiờ, trong khi dântộc đang tiến dần tới nạn diệtvong?

Một lýdo khác: Những năm-tháng chúngtôi còn đủ sứckhỏe và đủ tỉnhtáo để đónggóp có thể đếm trên đầu ngón tay, nên có sự vộivã phải trút lại tráchnhiệm cho lớp người trẻ hơn. Có nhậnxét gì, chúng tôi cứ mộcmạc trìnhbầy, mụcđích chính là báo-cáo côngviệc, nói rõ chúngtôi đã đi tới chặng đường nào, để người tiếptay biết rõ nên bắtđầu từ chỗ nào để tiến xa hơn.
Côngviệc phát-huy một ýthức-hệ đầyđủ không thể là côngviệc của một cánhân.

Vì bàn về triết-học và tư-tưởng nên chúng tôi xin lưu-ý bạn đọc về một điểm: Triết-học là một lãnhvực mà không ai đồng-ý với ai, kể cả Thày và Trò, như Khổngtử và Mạnhtử, Plato và Aristotle. Về điểm này, Phậtgiáo Nhậtbản có một giaithoại :

"Hai chàng samurai, một chàng từ hảiđảo lên, một chàng từ miền-núi xuống, gặp nhau tại một lữquán ở Tokyo. Họ lậy nhau năm bẩy lậy, traođổi một vài câu xãgiao, rồi nhìn qua cửasổ thấy mặttrời trong buổi tàdương, anh chàng từ hảiđảo lên mở đầu câuchuyện bằng một nhậnxét mà anh tin là vôhại.

Anh nói: "Kỳlạ thay! Sáng nào mặttrời cũng mọc từ dưới biển lên, tối đến lại lặn xuống biển."

Anh chàng từ miền-núi xuống vội ngắt lời: "Tiênsinh thật là lầm! Suốt đời, sáng nào tôi cũng thấy mặttrời từ núi chui lên, tối đến lại chui xuống núi."

Võsĩ vốn nóng tính nên chẳng baolâu cuộc tranhluận về mặttrời biến thành cuộc đấu-gươm. Khi nghe tiếng hòhét và tiếng gươm va-chạm, ông chủ-quán tất-tưởi chạy đến, gạt mỗi võsĩ sang một bên, và hỏi nguyênnhân vụ xungđột.

Sau khi nghe rõ luậncứ của cả đôibên, ông chủquán lắcđầu nói: "Chết nỗi! Cả hai tiênsinh đều lầm. Mặttrời mọc từ mái-nhà lên, rồi tối đến lại chui xuống mái-nhà." Chỉ vào một nửa mặttrời còn đang lơlửng trên máinhà, ông nói tiếp: "Các ngài trông kìa! Rõràng nó đang chui xuống mái-nhà!"

Hai võsĩ đâm ông chết tươi, và tiếptục đánhnhau cho tới khi cả hai bị tử-thương và lăn-đùng ra chết."


Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
 

Toán --> Lý-hóa --> Sinhhọc -->TâmLý- học ----> Lịch Sử


Hai ngành khoahọc đi ngượcchiều với nhau nên cả hai hiệnđang "tắctị" và "lủngcủng" ở quãng-giữa "phuốc sét".

Nếu nối liền được Nãohọc với Tâmtrí, Văn-hóa, và Lịchsử thì kiếnthức nhânloại sẽ trở thành một cái "đũa DuyVăn Sửquan", đi thẳng từ toán-học ở một đầu, sang lịchsử ở đầu phía kia.
____________________________________________________________________

Toán - Lý-Hóa - Sinh-học - Não học - Tâm trí- Tư tưởng - Văn hóa - Lịch sử
____________________________________________________________________

Vấnđề rất phứctạp mà thu-gọn trong một cuốn sách nhỏ, nên chúngtôi chỉ trìnhbầy được những nét đạicương, không đi vào những chi-tiết của từng vấnđề một. Dođó, trong khi đọc một đoạn, hay một Chương nào đó, các bạn có thể thắcmắc, thấy chúngtôi nói "tréo cẳng ngỗng", trái với những điều nhiều người thường nói từ trước tới nay. Xin các bạn cứ bìnhtâm. Đấy là chúngtôi mới nói qua và nói vắntắt, rồi tới một Chương khác chúngtôi sẽ trìnhbầy cặnkẽ hơn. Chỉ tươngđối, vì từ Bộ-não đến Lịchsử NhânLoại là một câuchuyện quá dài.

Tuynhiên, trước khi đềcập đến Nãohọc và Tâmtrí để trìnhbầy luậncứ Vănhóa quyếtđịnh vậnmệnh các quốcgia dântộc trong giòng lịchsử, gọi tắt là "Duy Văn Sử Quan", xin bàn qua về những vấnđề liênquan đến Văn-hóa và Dântộc, với mụcđích giúp các bạn trẻ có dữkiện để suyluận về ảnhhưởng taihại của những lệchlạc về vănhóa trong mấy thếkỷ gần đây, khiến chúngta mất-nước với Pháp, với Liên xô.

Mụcđích chính là tìm cách chỉnhđốn lại Tâmtrí của chính chúngta, bằng cách nhìn vào Tiềnnhân về Đời Lý-Trần làm gương, lo việc kiệntoàn và bảo tồn nền Văn-hóa Dântộc, để có đầyđủ khả-năng đóng-góp một cách hữuhiệu vào côngcuộc Cứu-quốc và Kiến-quốc.

Như vậy là cuốn sách này sẽ chia thành 2 phần:

Phần I, nhanđề Văn-Hóa và Dântộc, bàn về những liênquan giữa Văn-hóa và Dântộc chúngta.

Phần II, nhanđề Văn-hóa và Nhânloại trìnhbầy ảnhhưởng của 40 tìnhtrạng tâmtrí (mental attitudes) khác nhau, và tạo nên 4 loại văn-hóa tiến-bộ, và 4 loại văn-hóa thoái-hóa.

Chúngtôi cũng sẽ trìnhbầy phươngthức biếnchuyển từ loại văn- hóa này sang loại văn-hóa khác ở Phần II.

LẬP TRƯỜNG CỦA NGƯỜI VIẾT

 
 

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
 
CÁO LỖI CỦA NGƯỜI ĐÁNH MÁY



Duy Văn Sử Quan ấn bản năm 1990 có nhiều phần do chính Cụ Hoàng Văn Chí đánh máy, sửa, và tự tay bỏ dấu. Cách đánh máy và ghép chữ là một di cảo đặc biệt của Cụ.

Khi đánh máy lại để đem vào Đặc Trưng, chúng tôi gặp khá nhiều khó khăn vì dấu chữ Việt không cho phép ghép chữ, nên phải đánh rời và trở lại ghép từng nhóm chữ sau đó, như quý vị đọc thấy trong phần Lời Mở Đầu.

Chúng tôi đã thưa chuyện với Tiến Sĩ Hoàng Việt Dũng, trưởng nam Cụ Hoàng Văn Chí, và được cho phép đánh máy lại theo cách viết từng chữ Việt rời thông thường, bắt đầu từ Chương 1 cho đến hết Chương 21, vì các lý do sau:

1/ - Lý do kỹ thuật: Bộ chữ Việt không cho phép bỏ dấu khi đánh chữ ghép nhau.
2/ - Dạng chữ ghép hơi phức tạp cho các thanh thiếu niên mới học tiếng Việt, dễ bị rối loạn, khó đọc và khó thâu nhập ý tưởng chính của tác giả hơn.
3/ - Sau này, nếu có vị nào theo đuổi ý hướng tác giả, phát huy một hệ thống ghép chữ được chuẩn nhận và có thể áp dụng dễ dàng hy vọng chúng ta có thể sửa lại.

Kính xin hương hồn Cụ Hoàng Văn Chí hiểu và tha lỗi.
Mong quý đọc giả của Đặc Trưng thông cảm, và nếu được, xin đọc ghép theo ý tác giả.

Kính,

Ngọc Ruby

2. Bảo tồn Văn-hóa CỔ-TRUYỀN
3. Bảo tồn VĂN-HÓA Cổ truyền Việtnam:

.

 
II. Tìm Thầy Học Đạo



Trong lịch sử Đông, Tây, thường có người nghe nói ở một chân trời góc biển nào đó có điều gì mới lạ, một phép kỳ diệu, không quản đường xa vạn dặm, quyết tâm trèo đèo lội suối tìm đến nơi, xem xét và học hỏi. Họ đi tìm "Thầy" học "Đạo", nhưng tùy theo sự hưởng ứng của người trong nước, và tùy theo cái Đạo họ học được, hay hay dở, công lao của họ thường mang lại 4 kết quả khác nhau:

1. Học được cái hay, mang về nước truyền bá, được nhiều người hưởng ứng. Đấy là trường hợp mấy thầy Đường Tăng, sang Ấn Độ nghiên cứu Phật Giáo và thỉnh Kinh Phật mang về Trung Quốc.

2. Đi xa, nhìn thấy nhiều cái hay, về nước đề nghị bắt chước, nhưng triều đình và giới sĩ phu trong nước u mê, không chịu nghe. Đấy là trường-hợp Nguyễn Trường Tộ.

3. Đi xa, trông thấy nhiều cái hay, về nước kể chuyện, nhưng người trong nước không tin, cho là "đi xa về nhà nói phét". Đấy là trường hợp Marco Polo người Ý, sang Trung Quốc về đời Nguyên và được Hốt Tất Liệt tin dùng. Tuy nhiên về sau, nhờ có tinh thần cởi mở của Phong trào Phục-Hưng Văn-Hóa (Renaissance), dư luận cũng công nhận Marco Polo nói đúng. Chính nhờ có Marco Polo mà sau này Columbus mới quyết chí tìm đường biển để sang Ấn-Độ. Như vậy là Marco Polo đã gián tiếp khuyến khích Columbus vượt biển và tìm thấy Mỹ Châu. Trong một chuyến đi thuyền trở về Ý, Marco Polo ghé Qui Nhơn, lúc bấy giờ thuộc Chiêm Thành, người Tàu vẫn gọi là Thị-Nại.

4. Để giải quyết khó khăn trong nước, một số người cất công đi "Tìm Thầy Học Đạo", nhưng không may gặp phải "Thầy dốt, Đạo xằng" mà cứ tưởng là hay, mang về phổ biến trong nước, gây nên tai họa tầy trời. Đấy chính là trường hợp rủi ro của ông Nguyễn Ái-Quốc, sang Liên xô học Đạo Mác-xít vớit Thầy Xít-ta-lin.

Trường hợp Thầy Đường Tăng, Nguyễn Trường Tộ, và Marco Polo, sử sách đã chép đầy đủ, chúng tôi khỏi phải kể lại. Ở đây, chúng tôi xin bàn thêm về sự hối hả của những người thiếu suy xét, hấp tấp vớ phải "Thầy dốt, Đạo xằng".

Sau khi Khổng Giáo được tôn làm "Quốc-giáo", và nắm được địa vị "độc-tôn" ở Trung quốc về cuối đời Đường, và ở Việt Nam về giữa đời Trần, Tàu và Việt Nam bắt đầu có tinh thần bài ngoại, kỳ thị văn hóa, nhất thiết không chấp nhận bất cứ điều gì không có trong Ngũ-Kinh, Tứ Thư. Họ trở thành cố chấp, thủ cựu, và phản tiến bộ. Họ ngủ "Giấc ngủ giáo điều Tống Nho", chẳng khác gì bây giờ Việt Cộng đang ngủ "Giấc ngủ giáo điều Mác-xít".

Sang đầu Thế kỷ 20, sau khi tinh thần Tống Nho đã tỏ ra lỗi thời và bất lực trước sự đe dọa của liệt cường Tây phương, một số thanh niên Tàu và Ta sang Liên xô "Tìm Thầy học Đạo", học được chủ nghĩa Mác-xít mới lạ, tin rằng chủ nghĩa ấy sẽ là một lợi khí sắc bén để đánh bại Thực Dân Đế Quốc. Vì quá hăng say, vội vã, họ đã phạm ba sai lầm vô cùng nghiêm trọng:

a. Cộng Sản mới chiếm được chính quyền ở Nga có mấy năm, chưa đủ thời gian để chứng tỏ chủ nghĩa Mác Lê có thực sự mang lại ấm no cho nhân dân hay không. Giá họ thận trọng hơn một chút, họ phải chờ ít năm, xem hay dở thế nào đã.

b. Họ đi tìm cái mới, nhưng trước khi ra đi, họ đã học ít nhiều Hán học nên đã bị tiêm nhiễm bệnh Giáo điều của Tống-Nho. Nguyễn Tất Thành có học trường Pháp Việt nhưng chưa tới mức thấm nhuần được Tinh Thần Hoài Nghi (Skepticism) và Tinh Thần Duy Lý (Rationalism) của Tây phương. Vì vậy nên khi vớ được sách Mác xít để đọc, cũng Tận Tín, chẳng khác mấy thế hệ trước học Tống Nho. Những người như Nguyễn Ái-Quốc hay Mao Trạch Đông làm một việc rất giản dị: Họ "bẩy" ông Khổng của Tống Nho đi, và đặt ông "Thánh Mác" vào chỗ. Thay vì "Khổng viết", họ nói "Mác đã nói". Nội dung trái ngược, nhưng tinh thần giáo điều mạnh hơn mọi phần.

c. Vì quá hối hả, muốn đánh bại thực dân đế quốc ngay tức thì, với bất cứ giá nào, họ nuốt chửng toàn bộ học thuyết Mác Lê. Tin theo học thuyết ấy, họ sẵn sàng sử dụng bạo lực "làm phương tiện đấu tranh", vì bạo lực được coi là lẽ tất nhiên trong Định luật thứ 3 của Duy Vật Biện chứng, tức là Hủy Thể của Hủy Thể, và Duy Vật Biện chứng là "Định Đề của học thuyết Mác xít". Định đề là một mệnh đề không có chứng minh.

Họ không biết, nếu dùng lâu ngày, phương tiện (means) có thể bị lầm lẫn thành cứu cánh (end), nên họ cho rằng dùng phương tiện nào cũng được, miễn là đạt tới thắng lợi cuối cùng. Họ không dè một chế độ xây-dựng bằng bạo lực, thế tất sẽ trở thành bạo tàn. Khởi thủy cứu cánh của họ là Độc Lập, Tự Do, Hạnh Phúc, nhưng vì sử dụng bạo lực làm phương tiện, chế độ của họ trở thành độc tài, quốc gia không độc lập, con người không có tự do, và nhân dân không có hạnh phúc.


________________________

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

 
TINH THẦN KHOA HỌC


Khoa học Tự nhiên giúp chúng ta hiểu biết về vũ trụ, về thiên nhiên, nhưng ngoài sự ích lợi ấy, người nghiên cứu Văn-hóa cũng nên dựa vào Khoa học Tự nhiên để phát triển Tinh thần Khoa học, nghĩa là:

Xây dựng kiến thức trên nguyên tắc hoàn toàn khách quan, bắt đầu từ việc nhận xét các hiện tượng, đến việc đặt vấn đề, rồi đưa ra một giả thuyết khả dĩ giải thích được tất cả mọi hiện tượng đã chiêm nghiệm và, nếu có thể, mang giả thuyết ấy ra thí nghiệm. Nếu thấy không đúng thì phải bỏ, hoặc nếu không hoàn toàn đúng thì phải sửa lại cho kỳ đúng. Đấy là kỷ luật của Khoa-học Thực-Nghiệm.

Nghiên-cứu Văn-hóa thuộc Khoa-học Xã-hội, không thí nghiệm được, nhưng phải chiêm nghiệm, nhận xét, và so sánh một cách hoàn toàn khách quan. Cũng phải đặt giả-thuyết để giải-thích mọi hiện-tượng đã chiêm-nghiệm. Không được phép tin những lý-thuyết mơ hồ, viển vông, thiếu chứng minh, và phản khoa-học.


PHONG-TỤC HỌC

Bước sang công việc Nghiên-cứu Văn-hóa, nên bắt đầu bằng Phong-tục học, vì phong-tục là một phần quan-trọng của Văn-hóa Cổ-truyền.

Nghiên cứu một số phong tục cổ truyền có thể giúp chúng ta hình dung được lề lối sinh hoạt của tiền nhân. Thí dụ: Mỗi lần chúng ta làm giỗ cúng thân nhân mới mất, chúng ta "cúng cơm", thổi bằng gạo tẻ, nhưng mỗi năm dân làng làm lễ cúng ông Thành-hoàng, bao giờ cũng "cúng xôi" đồ bằng gạo nếp. Tại sao? Tại vì lúc sinh thời, ông Cụ mà sau này được thờ là Thành-Hoàng chỉ ăn xôi. Hồi ấy các Cụ sống trên vùng đồi núi, ở Thượng-Du hay Trung-Du miền Bắc, và các Cụ trồng lúa ở các thung lũng rất phì nhiêu, có quá nhiều chất đạm (nitrogen), chỉ trồng được lúa nếp. Nếu trồng lúa tẻ, cây lúa sẽ bị "óp", ra rất nhiều lá, nhưng không ra hột. Mãi sau này, khi lưu vực Sông Nhị và Sông Mã bớt ngập lụt, mới trồng được lúa tẻ.

Hiện nay, những sắc tộc sống trên mạn ngược, như người Mường, Tày, vẫn ăn xôi mỗi ngày ba bữa. Năm 1982, người Hmong (Mèo) sang Hoa Kỳ tị nạn nhiều quá, ăn hết gạo nếp sản xuất tại Mỹ, nên phải nhập cảng gạo nếp của Trung-cộng mới đủ cho họ ăn.


PHONG TỤC ĐỐI CHIẾU


Tiếp theo là Phong-tục học Đối chiếu (Comparative Ethnology), để so sánh phong tục của Ta với phong-tục các dân tộc khác xem có điểm nào giống không. Môn học này có thể giúp chúng ta truy-nguyên Nguồn-gốc Văn-hóa, và một phần nào Nguồn-gốc Dân tộc.

Cho tới nay, nhiều người thường phạm một sai lầm căn bản:

Tin vào huyền thoại "Con cháu Ông Thần Nông", họ yên trí tổ tiên chúng ta là Tàu, hoặc là một trong các nhóm Bách-Việt, rồi học cứ lục lọi cổ thư Tàu để tìm nguồn gốc dân tộc (Sẽ trình bày ở Chương VI).

Giả dụ, nếu Pháp cai trị chúng ta thêm một nghìn năm, và cứ tiếp tục dạy chúng ta câu "Nos Ancêtres les Gaulois" thì có lẽ có nhiều học giả cũng lục lọi cổ thư Pháp để tìm hiểu thêm về những tổ tiên mơ hồ ấy. Thực sự đã có một ngữ học gia khẳng định rằng chữ Mẹ đĩ trong tiếng Ta phát xuất từ chữ Médis của người Tokharien, ở vùng Bretagne bên Pháp, và cũng là nơi phát xuất ra người Gaulois.

Nhận tổ tiên thống trị là tổ tiên của mình đã gây tai hại rất lớn cho tinh thần dân tộc. Lại cũng vì vậy mà lâu nay các học giả Việt ít để ý đến văn-hóa các dân tộc láng giềng, các sắc tộc thiểu số, mà họ coi là thấp kém, không đáng nhận làm bà con.

Một Định Luật Chung:

Tới đây chúng tôi xin mở một vạch ngoặc: Phong tục của một dân tộc cũng thay đổi trong thời gian, như cơ thể của một sinh vật trong giai đoạn trưởng thành, nên cả hai cùng chung một định luật: Trong lịch trình hình thành, mỗi sinh vật thường ôn lại lịch trình tiến hóa của giống nòi (Ontogeny recapitulates Philogeny).

Các nhà sinh-vật học thường dẫn chứng: Con cá sống dưới nước nên thở bằng mang. Khi cá bò lên cạn để biến thành các loài khác như loài bò sát, loài chim, loài có vú, mang biến đi, và phổi mọc ra.

Tuy nhiên, khi còn là bào thai, mỗi bào thai đều có 5 cái vạch ở mỗi bên cổ(gill slits). Ít lâu sau, những vạch mang ấy biến đi, rồi phổi mọc ra. Lối biến hóa kể trên gọi là Tiến-hóa thay thế (Evolution by substitution), nghĩa là một bộ-phận nào đó biến đi, trước khi được thay thế bằng một bộ phận hoàn toàn mới, hợp với hoàn cảnh sinh hoạt mới. Nhưng trong khi còn là bào thai, mỗi sinh vật vẫn "qua loa ôn lại" sự cấu-tạo cơ- thể của tổ tiên từ mấy triệu năm trước.

Di-tích Văn-hóa Ấn-Độ :

Vì chúng ta chịu ảnh hưởng rất lớn của Văn-hóa Hán-tộc, nên chúng ta yên-trí mọi phong-tục tập-quán của chúng ta đều phát-xuất từ Trung-quốc. Có nghiên-cứu Văn-hóa Ấn-Độ mới thấy rõ những phong tục đáng gọi là cổ truyền nhất đều phát xuất từ Ấn-độ. Việc ấy rất dễ hiểu, vì Ấn-độ có văn-minh sớm ngang với Ai-Cập, trước Trung Quốc 2, 3 ngàn năm.

Có thể từ Ấn-Độ truyền sang Trung Quốc, rồi như Phật giáo, từ Trung quốc truyền sang Việt Nam.

Sau đây là mấy thí dụ cụ thể:

1. Cách đây chừng 50 năm, bố mẹ thường đeo một cái kiềng vào chân đứa bé mới tập đi, có khi kèm thêm một cái lục lạc để nghe tiếng, biết nó đang ở đâu. Con gái thường để cái bờm, và con trai để hai trái đào. Nhưng lớn lên, chúng ta bỏ kiềng chân, bỏ bờm và bỏ trái đào. Con gái bắt đầu để tóc thề chấm ngang vai, đến tuần cập kê thì để tóc dài, vấn khăn, thò lò cái đuôi gà. Con trai thì cạo trọc đầu (vì chưa có tông đơ để hớt tóc), và sau đấy cũng để tóc dài, búi tó, và chít khăn.

Hiện nay ở miền Bắc Ấn Độ vẫn còn mấy bộ lạc mà già, trẻ, trai, gái, đều đeo kiềng chân, đàn bà để bờm, và đàn ông để trái đào suốt đời.

So sánh, chúng ta thấy những bộ lạc Ấn Độ cứ giữ nguyên những phong tục cổ truyền, như cá vẫn giữ mang, trong khi chúng ta bỏ phong tục cũ, theo thời trang mới. Nhưng chẳng khác các loài động vật có xương sống ở trên cạn vẫn có 5 cái vạch-mang để ôn lại quá khứ xa xăm của giống nòi, lúc nhỏ, chúng ta cũng đeo kiềng, để bờm, hoặc trái đào để nhắc lại truyền thống Ấn Độ. Phong tục đồ xôi cúng Thần cũng in hệt như vậy. Quá khứ vẫn nằm yên trong tiềm thức của dân tộc.

2. Để rước Thần, dân làng thường đặt bài vị của Thần trên một cái kiệu. Đi trước kiệu là cái Tàn, và hai bên kiệu là hai cái Tán để che nắng cho Thần ngồi trong kiệu.

Tán có hình quạt lông, nhưng to gấp đôi. Tàn giống cái lọng, nhưng may bằng nhiễu điều, nhỏ hơn, đường kính chỉ vào khoảng 70 phân. Xung quanh có tua-tủa dây thao đen. Cán dài chừng 2 mét, và phía trên cán có cái chóp dài chừng 20 phân.

Nếu chúng ta sang Cao-mên, rồi đi dần sang Thái Lan, Miến Điện, thì càng đi về phía Tây, cái chóp của cái Tàn càng dài hơn.

Sang tới Ấn Độ, thì cái chóp to và cao quá cỡ và cái Tàn rõ ràng là cái Linga (dương vật), và cái Tán là Yoni (âm vật). Người Ấn-Độ giữ nguyên-hình dương vật và âm vật vì họ thờ hai thứ ấy. Chúng ta không thờ hai "của quý" ấy, nên chúng ta chế biến cho khác đi, làm cho đẹp hơn và không "thô tục", vì Văn-hóa Hán tộc mà chúng ta đã hấp thụ chê bai việc ấy.

3. Còn nhiều phong tục như ăn trầu, nhuộm răng, ngồi xếp bằng, chít khăn, đóng khố,..., là phong tục Ấn-Độ, không phải phong tục Tàu.
 
 
 
______________________________

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
NGHIÊN CỨU THỔ NGỮ VÀ NGOẠI NGỮ

Vì tiếng nói là "chiếc xe vận tải văn-hóa" từ nơi này sang nơi khác nên người nghiên-cứu văn-hóa phải cố gắng học càng nhiều ngôn-ngữ càng hay. Nên bắt đầu từ gần đến xa, như tiếng Mường, tiếng Tày, thổ ngữ của người Thượng trên dãy Trường Sơn. Không có thổ ngữ nào quan trọng hơn tiếng Mường, vì đấy là tiếng của Nguyễn Kim, Lê Lợi, Đinh Tiên Hoàng, và Bà Triệu, nghĩa là Tiếng Việt Nam Cổ, mọi người đều nói cách đây mấy thế kỷ. Sau đấy là tiếng Tày, cũng gọi là tiếng Thổ, vì lẽ Tiếng Kinh, tức là tiếng nói ở kinh-thành, là sự pha trộn tiếng Mường và một ít tiếng Tày, với một số lớn tiếng Hán-Việt.

Sau đấy là những thổ ngữ trên dãy Trường Sơn, tiếng của "Người Thượng" vì trước kia chúng ta cũng là một trong số các sắc tộc "Thượng" đi dần từ miền Nam lên. Chúng ta chỉ khác họ ở điểm chúng ta dẫn đầu, mà vì dẫn đầu nên đụng chạm với văn-hóa Hán tộc trước nhất.

Sau cùng là ngôn-ngữ các dân tộc láng giềng như Lào, Mên, Mã Lai, Miến Điện, Phi Luật Tân,... , tất cả đều có liên hệ xa gần với tiếng Ta.

Là người Việt Nam, chúng ta cần phải biết ít nhiều chữ Hán, vì lẽ trong tiếng Ta có pha lẫn quá nhiều chữ Hán. Trong khi học tiếng Hán, nên để ý rằng giọng Hán-Việt và giọng Quan-Thoại (bây giờ gọi là giọng Phổ-thông) khác nhau rất nhiều.

Sự thể kể trên chứng tỏ sự cần thiết phải biết tiếng Mường, tức là Tiếng Việt Cổ và biết đọc chữ Hán, vì các đại-học Tây phương đều có lớp dạy chữ Hán, và tiếng Tàu đọc theo giọng Bắc Kinh.

KHẢO CỔ HỌC

Khảo cổ học là một bộ môn rất cần thiết cho công cuộc đi tìm nguồn gốc văn-hóa dân tộc. Thí dụ: Nhờ có Ông Orlov Jansé tìm được trống đồng ở Đông Sơn, và công cuộc tìm kiếm cổ vật của nhiều nhà khảo cổ khác, chúng ta mới có ý thức khá rõ ràng về nền văn-hóa cổ xưa, cách đây mấy ngàn năm. Nhưng xin có mấy nhận xét:

a. Chúng ta có trống đồng, và trống đồng Ngọc Lữ của chúng ta đẹp nhất. Nhưng vì văn hóa không bị giới hạn trong biên giới của một quốc-gia, nên chúng ta không nên khẳng định rằng chỉ có chúng ta có trống đồng và Văn-hóa Đông Sơn. Thực ra, Văn-hóa Đông Sơn chỉ là một nhánh của Văn-hóa Đông Dương (Indochinese Civilization) bao trùm Bắc Thái, Bắc Lào, Bắc Việt, mà giới Khảo cổ học và Tiền sử học coi là lâu đời và giá trị ngang với các nền Văn-hóa Cổ Ai Cập, Harrapa (Bắc Ấn), Văn-hóa Lưỡng-hà, và Văn-hóa nhà Thương bên Tàu. Công việc khảo cứu nền văn-hóa này mới bắt đầu, và còn đang tiếp tục.

b. Nhìn vào những di vật của người xưa để lại, có thể nhận xét về kỹ-thuật và lề lối sinh hoạt của người xưa. Thí dụ: Nhìn vào những hình trong trống đồng có thể hình dung lối ăn mặc: đàn bà mặc váy theo kiểu Hawaì, đàn ông đội nón có cắm lông chim, như người Da Đỏ ở Mỹ châu, và đóng khố như người Thượng.

Có thể nhận thấy người trong trống đồng thổi cái khèn làm bằng quả bầu có cắm nhiều ống nứa dài, ngắn, mà hiện nay người Lào và người Mèo vẫn còn thổi. Cũng có thể thấy sự liên hệ giữa cái khèn ấy với cái khèn người Inca ở Nam Mỹ vẫn đang thổi.

Tóm lại, chúng ta có thể nhận thấy: Văn-hóa là của chung của Nhân loại, đã truyền bá từ lục địa này sang lục địa kia, từ xưa tới nay. Ngoài ra còn nhiều liên-hệ văn-hoá khác giữa người Việt chúng ta với các dân tộc ở Thái Bình Dương và các thổ dân Da Đỏ ở Mỹ châu.

c. Nhưng chớ nên nhìn vào hình trên trống đồng mà quả quyết rằng nó chứa đựng một triết lý nào đó, vì lẽ người đúc trống đồng là thợ thủ công. Chẳng khác thợ kim hoàn ngày nay, họ dựa vào những kiểu sẵn có, rồi tô điểm thêm, cố làm thế nào cho tuyệt đẹp. Họ chẳng phải là triết gia, mà cũng chẳng có triết gia nào đứng đằng sau họ, vẽ họa đồ cho họ làm theo. Không nên suy diễn lung tung. 

 
SỬ HỌC


Mục đích của việc Nghiên-cứu Lịch-sử là học những bài học thuộc về quá khứ để rút kinh nghiệm cần thiết cho tương lai, nên học Lịch sử cần phải tìm hiểu nguyên nhân của mọi sự việc. Thí dụ:

1. Đọc Sử thấy chúng ta đã chiến thắng Mông Cổ. Nhưng cần phải tìm hiểu lý do tại sao Việt Nam là một nước nhỏ bé lại thắng một đế quốc rộng lớn và hùng mạnh như Đế quốc Mông Cổ.

2. Đọc Sử thấy chúng ta mất nước với Pháp. Việc cần thiết là phải tìm hiểu lý do tại sao Pháp ở bên trời Tây, chỉ mang một dúm quân sang, mà đánh bại chúng ta một cách dễ dàng. Có trả lời được những câu hỏi như vậy thì việc nghiên cứu Sử học mới thực sự có ích lợi.

Nghiên cứu Lịch sử Việt Nam thường gặp mấy khó khăn như sau:

1. Điều rất tiếc là những Cuốn Sử, đặc biệt là Sử Tàu và Sử Việt Nam chỉ ghi chép những chuyện đã xảy ra, như Trận Bạch Đằng, Trận Đống Đa, ai được, ai thua. Không nêu lên những ưu-khuyết-điểm của đôi bên, nghĩa là tất cả những yếu tố quân-sự, chính-trị, kinh-tế, v.v... đã quyết định sự thắng bại. Vì quân sự, chính-trị, kinh-tế, v. v... đều nằm trong Văn-hóa, và có so sánh tình trạng văn-hóa của đôi bên mới tìm thấy nguyên nhân thắng hay bại của mỗi bên. Chẳng hạn: Chúng ta thắng Mông Cổ về Đời Trần, vì lúc ấy chúng ta có một nền văn-hóa lành mạnh, phong phú, và sau này, chúng ta thua Pháp vì văn-hóa của chúng ta lệch lạc, vua quan và giới sĩ-phu đang ngủ Giấc ngủ Giáo-điều Tống Nho. Có nhiều yếu tố khác, như bệnh kiết lỵ, bệnh sốt rét giết đỡ quân Nguyên, nhưng Văn-hóa lành mạnh vẫn là yếu tố quyết định.

2. Sử gia thường diễn giảng lịch sử theo quan điểm thiển cận của mình. Tỉ dụ:

a)- Các sử gia Việt Nam thiếu kiến thức về nhân chủng và phong tục học cứ yên trí xã hội và phong tục ngày xưa cũng y-nguyên như ngày nay. Họ quan-niệm về đời Hồng Bàng, tổ tiên chúng ta đã xài tiếng Hán nhiều như bây giờ. Họ nói các Hoàng tử và Công chúa đời Hồng Bàng đã có tên bằng chữ Hán, nhưng họ không biết về thời ấy Tàu chưa lập quốc, mà chữ tượng hình, viết vào cộm rùa cũng chưa có.

b)- Các sử gia không biết cách đây 2 ngàn năm, chúng ta còn theo chế-độ mẫu quyền. Vì tài liệu của Tàu không nói bà Triệu có chồng, nên mấy sử gia Việt Nam đoán đại Bà là gái chưa chồng. Lại cũng vì cảm thấy "xấu hổ cho nam giới" khi thấy Bà Triệu là người đàn bà thứ ba đứng lên phất cờ khởi nghĩa, nên họ cố ý hạ giá Bà bằng cách nói Bà là "một cô gái ngỗ ngược", can tội giết chị dâu, rồi sợ bị truy nã, phải chạy vào núi trốn, v.v... Hãy hỏi: Lăng của Bà ở trong xó núi, vậy còn phải chạy vào núi nào nữa? Mà truy nã thế nào được? Tàu đã làm gì có lắm công an mật vụ đắc lực như FBI của Mỹ?

Tóm lại, sử sách Việt Nam chép nhiều điều rất vô lý cần phải xét lại. Tây phương đã thẩm định sử liệu của họ, nhưng chúng ta cũng cần phải thẩm định sử liệu của chúng ta.

 
TRIẾT HỌC

Những bộ môn văn-hóa vừa kể trên, như phong tục, ngôn ngữ, lịch sử, và khảo cổ, là những môn nghiên cứu "lề lối sinh hoạt". Nhưng Văn-hóa bao trùm cả lề lối sinh-hoạt lẫn lề lối suy nghĩ, mà phần "suy nghĩ" lại quan trọng hơn cả phần "sinh hoạt", vì con người thường suy nghĩ trước khi hành động.

Nghiên cứu lề lối hoặc phương thức suy nghĩ và suy luận thuộc phạm vi "Triết học". Vì suy nghĩ dẫn đường cho sinh hoạt, như chiếc đầu tầu kéo cả đoàn tàu, nên Triết học là bộ môn quan trọng nhất. Cá nhân nọ hơn cá nhân kia, dân tộc nọ hơn dân tộc kia, chỉ vì suy nghĩ đúng hay sai, theo một triết học hay, hay dở. Do đó, không nắm vững Triết học, không thông hiểu được Văn-hóa.

Tuy nhiên, có một điều đáng chú ý: Hồi chúng tôi bắt đầu học triết học, sách vở và thầy giáo còn khuyên: Trước khi học khoa học, phải học triết học đã, vì triết học dạy cho khoa học cách thức lý luận. Vì tự ngàn xưa, triết học Cổ Hy Lạp đã phát huy được một lối lý luận rất độc đáo, gọi là Tam đoạn luận, đại khái như sau:

Đoạn 1: Đã là người, thì thế tất có ngày phải chết.
Đoạn 2: Tôi là người,
Đoạn 3: Vậy thì có ngày tôi sẽ chết.

Cả ngàn năm Triết học Tây phương hãnh diện là có Tam đoạn luận và đã chỉ đường cho khoa học. Đến thế kỷ 18, khoa học đột nhiên phát triển, mà chẳng hề sử dụng Tam đoạn luận của Triết học. Khoa học cũng lập ra nhiều phương pháp lý luận mà triết học chẳng hề biết. Thế là từ đầu Thế kỷ, riêng về phương pháp lý luận, Triết học phải cắp sách đi với Khoa học.

Chúng tôi thiết nghĩ: Chỉ học một mình Triết học, không đủ. Muốn nghiên cứu Triết học cần có căn bản khoa học. Cái đại họa của nhân loại hiện nay là Triết gia Karl Marx bóp đầu nặn ra một triết học, nhưng vì ông chỉ là chuyên-viên nghiên-cứu triết-học và thần-học, cả đời chẳng học khoa-học, nên triết-học của ông đầy tính chất phản khoa-học.

Do đó, chúng tôi xin thành khẩn khuyên các bạn trẻ một câu: Hãy học toán-học và khoa-học cho có căn-bản lý-luận vững vàng trước khi mang sách triết học ra đọc. Nếu không có sự thận-trọng ấy, rất có thể ngáp phải những triết học vô cùng nguy hại, chẳng khác gì ông Hồ đã ngáp phải triết-học Mác-xít.

Vì tầm quan-trọng đặc biệt của Triết-học và Ý-thức hệ, chúng tôi sẽ bàn riêng ở Chương XII. Quan trọng vì sự tranh chấp giữa Thế giới Tư bản và Thế giới Cộng sản, giữa chúng ta và Việt Cộng là một cuộc tranh chấp ý-thức hệ. Mà Ý-thức hệ hay, hay dở, đúng hay sai, tùy thuộc vào Triết-học phát sinh ra nó. Mà muốn xây dựng Triết-học, thì việc đầu tiên cần phải làm là Nghiên-cứu Văn-hóa, vì Văn-hóa là sự thể-hiện của Triết-học. Nếu không có Ý-thức hệ rõ ràng minh bạch, chúng ta không rõ Chống Cộng để làm gì? Chống Cộng cho ai? Chống Cộng không phải chỉ đơn thuần là "vác súng bắn chết Cộng Sản". Nếu chỉ có vậy thì chúng ta đã thắng Cộng Sản từ khuya.

Và muốn chiến thắng Cộng Sản thì việc cần làm trước tiên là xây dựng một ý-thức hệ Nhân-Văn, hợp với Văn-hóa Dân tộc, Văn-hóa Nhân loại, và không phản khoa-học như Ý-thức hệ Mác-xít.

Tóm lại, nghiên cứu Văn-hóa là công việc tối cần, nhưng Văn-hóa là một "con voi khổng lồ". Phải mở mắt nhìn toàn thể con voi. Không nên nhắm mắt sờ một bộ phận, rồi đoán phỏng, nói liều.


________________________

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
2. Triều Đình Xuyên Tạc

Ngày xưa Trung Quốc có Dịch Học, dựa trên thuyết Âm Dương, rất sát khoa học và có lẽ phát xuất từ Thuyết Nguyên Tử của Ấn Độ, nhưng sách vở về Dịch Học đã thất lạc hết, chỉ còn lại hình Bát Quái và 64 quẻ, tức là 64 cách sắp xếp Âm và Dương, như xếp 6 viên gạch, viên nọ chồng lên viên kia.

Trung Quốc cũng có Kinh Dịch, một tổng hợp của 12 cuốn sách bói của 12 môn phái lý số về đời nhà Chu, mà đúng lý phải gọi là Chu Dịch, như Cụ Phan Bội Châu đã đề tên sách của Cụ.

Thường có sự lẫn lộn giữa Dịch Học và Kinh Dịch, vì giới lý số mượn 64 quẻ của Dịch Học để bói toán, chẳng khác ngày nay nhiều người thường dùng 52 lá bài tây, và ngay cả truyện Kiều của Nguyễn Du để soạn may rủi.

Về sau, có lẽ từ đời Tống, vua chúa Tàu muốn có thày bói giỏi, có học thức, để bói cho vua nghe, như ngày nào nên xuất hành, về phương nào, tối nào nên động phòng với bà cung phi nào để sinh quý tử, nên nhét ba chữ "Khổng Tác Dịch" vào cuốn Sử Ký của Tư Mã Thiên, cốt ý đưa Kinh Dịch vào chương trình Khổng Giáo, khiến thí sinh cứ thế mà học, không hiểu cũng phải cố mà hiểu, vì tưởng thật đây là tác phẩm của "Đức Thánh Khổng", giảng về luân lý đạo đức, mặc dầu từ đầu đến cuối, toàn là giọng "lơ mơ" của thày bói, khác hẳn lời giảng rõ ràng, minh bạch của Khổng Tử trong Luận Ngữ.

3. Sách sai vì văn tự lộn xộn

Những triết gia thưở xưa, như Khổng Tử, Mạnh Tử, Phật Thích Ca, chỉ giảng dạy các đệ tử, thày trò đối đáp với nhau. Các Ngài không phải là nhà văn, ngồi giữa bốn bức tường, cắm cúi viết sách để xuất bản như các học giả hiện nay. Trong nhiều trường hợp, trò nêu câu hỏi, rồi thầy giải thích, hoặc giữa lớp học, hoặc trong khi thầy trò đang đi trên đường. Có khi Thầy đàm luận với một đệ tam nhân, trò chắp tay đứng gần, nghe câu được câu chăng, sau này chép vào sách.

Ngày xưa chưa có máy ghi âm, chưa có tốc ký, chưa có lối viết thảo để viết nhanh, và ngay cả lối khải thư tương đối gọn gàng như bây giờ cũng chưa có. Cách đây mấy ngàn năm mỗi chữ Hán còn là một "bức vẽ tượng hình", mất nhiều công phu và thì giờ mới "vẽ" được một chữ.

Tỉ dụ:

Mỗi lần thầy nói "Mã", trò phải nhanh tay vẽ cả một con ngựa, có đầu, có đuôi, có đủ bốn chân, có một con mắt, và vài sợi lông bờm. Không có lông bờm có thể là một con thú khác, không phải ngựa.

Mỗi lần thầy nói "Lật", trò phải cấp tốc vẽ một cây hạt rẻ, có thân cây, một rễ cái, hai rễ con, ba cành, mỗi cành có một quả, mỗi quả có 5, 6 hạt rẻ, và trên mỗi quả, vắt vẻo một chiếc lá.

Sau đây là lối viết chữ Hán qua các thời đại:

- Chữ của người Thương đặt ra và viết trên cộm rùa, trước thế kỷ 12 trước Tây Lịch... với hình vẽ ngoằn ngoèo.

- Chữ viết của Triều đại nhà Chu (thời đại Khổng Mạnh) từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 3 trước Tây Lịch ... còn rất tượng hình.

- Sau khi nhà Tần đã thống nhất văn tự (Thế kỷ 3 trước Tây Lịch)...

- Lối "Khải Thư" hiện nay...

(Tác giả có hình chữ Mã và Lật trải qua các giai đoạn, nhưng hiện thời máy scan của nrb bị hư nên chưa mang hình vào được, xin toàn phố vui lòng chờ !)

Nhìn vào lối viết về Thời Khổng Mạnh với chữ nghĩa còn lôi thôi rườm rà như vậy, chúng ta có thể đoán biết mỗi lần thầy nói một tràng dài, giỏi lắm trò chỉ viết được vài chữ, cốt ghi mấy ý chính, rồi về nhà, trông cậy vào trí nhớ, ngồi suốt đêm từ từ viết lại. Nếu nhớ sai, tất nhiên viết sai, mà hễ người đầu tiên chép thế nào thì người sau cứ "nguyên văn lai cảo".

Đây chỉ là giả dụ. Thực tế thì cả mấy chục năm sau, nhân gặp nhau để làm giỗ Thầy, các đệ tử mới bảo nhau ai nhớ được Thầy đã nói gì thì chép lại thành sách. Những lời kể lại của mỗi đệ tử sau này là một "Chương" trong sách Luận Ngữ, còn truyền lại cho đến bây giờ.

4. Sai vì tam sao thất bản

Cứ xem Truyện Kiều, Nguyễn Du mới soạn cách đây hai trăm năm mà bây giờ đã có mấy chục bản khác nhau, thì đủ hiểu kinh điển của Khổng giáo, cách đây trên 25 thế kỷ chẳng khỏi sai lại rất nhiều. Các cụ thường nói: "tam sao thất bản", nghĩa là chỉ chép đi, chép lại ba lần là đã sai hẳn đối với nguyên bản, mà kinh điển Khổng giáo có lẽ đã chép đi, chép lại mấy trăm lần.

Trong nhiều trường hợp "thợ chép" vô tình chép sai, cũng như ngày nay thợ in xếp lầm chữ, khiến đôi khi người đọc phải đoán mới hiểu. Chữ quốc ngữ gồm có 25 mẫu tự Latin rất khác nhau, mà thợ in còn lầm lên lầm xuống, chẳng trách người xưa chép chữ Hán còn lầm nhiều hơn. Nhiều chữ có nghĩa khác nhau một trời một vực, mà viết thì gần giống nhau như trứng gà, trứng vịt. Hơn nữa, ngày xưa chưa có kính lão, những thợ chép cao niên thường "trông chữ Tác ra chữ Tộ", và chép chữ Tộ thay vì chữ Tác.

Từ ngày có máy in, tình trạng khả quan hơn, nhưng nhiều nhà in không có đủ 10 ngàn chữ chứa trong 10 ngàn hộp, nên thường xảy ra nạn thiếu chữ. Trong trường hợp ấy người thợ in có thể tự ý thay thế một chữ họ không có, bằng một chữ đồng âm, rồi để người đọc đoán lấy nghĩa. Bây giờ có computer, muốn "chế" ra chữ gì cũng được nên không có nạn ấy nữa.


5. Một chữ, hai nghĩa: "Thương Nhân"

Đường Thi có câu:

Thương nữ bất tri vong quốc hận,
Cách giang, do xướng Hậu Đình Hoa

Hỏi Cụ đồ: Thương nữ là gỉ?

Chiếu theo sách, Cụ đồ giảng: Thương là buôn bán. Thương nhân là lái buôn. Thương nữ là con gái đi buôn.

Hỏi thêm: Tại sao con gái đi buôn lại ca hát ở tửu điếm?
Cụ đồ bảo: Tại mấy cô ấy buôn son bán phấn.
Hỏi tiếp: Tại sao mấy cô buôn son bán phấn, tức là "gái mãi dâm" lại có "hận vong quốc"? Các cô ấy mất nước với ai? Từ bao giờ?
Sách không giảng nên Cụ đồ quát: Hỏi gì mà hỏi lắm thế?

Không phải chỉ có Cụ đồ Việt Nam lúng túng, mà tất cả những người Tàu chúng tôi hỏi đều lắc đầu. Lý do là tại chữ thương có hai nghĩa khác nhau.

a) - Người thuộc chủng tộc Ân, thành lập triều đại nhà Thương, ở lưu vực Sông Hoàng từ Thế kỷ 16 trước Tây Lịch.

b) - Nghề buôn. Thương nhân là người đi buôn.

Tại sao một chữ mà có 2 nghĩa khác nhau?

Tại vì sự thể như sau: Theo nguyên nghĩa "Thương nhân" là "Người thuộc chủng tộc Ân", những người đã lập nên một nước, có triều đại thường gọi là Nhà Thương. Do đó, lúc đầu, "Thương nhân" có nghĩa là "Dân của nước Thương, của Triều đại Nhà Thương".

Người Thương, tức là "Người Nước Thương", đã phát triển văn hóa nông nghiệp, nghĩa là đã định cư và khai thác ruộng đất. Thế kỷ 11 trước Tây Lịch, họ bị người Chu là rợ du mục từ Thiểm Tây tràn vào, cướp nước và giết họ, nhiều đến nỗi "máu chảy thành suối làm trôi cả chày giã gạo" Hơn nữa, vì người Chu là dân du mục, chỉ sống về chăn nuôi, không làm ruộng, không công nhận tư hữu tài sản về ruộng đất, nên thả dê, bò, phá hoại mùa màng của người Thương.

Người Thương phải chạy thoát thân. Nhiều nhóm chạy bằng thuyền sang Đài Loan, hoặc dọc theo ven biển, sang tới California và Guatemala. Người ta biết như vậy, vì các nhà khảo cổ đã tìm thấy ở bờ biển California và Guatemala những tảng đá hình tròn, to như bánh xe hơi, ở giữa có khoét lỗ tròn, mà người Thương dùng để neo thuyền. Vì ra đi tay không, người Thương phải kiếm sống bằng cách đi chợ nọ, chợ kia, buôn bán, kiếm chút tiền lời.

Vì vậy nên chữ "Thương nhân", nguyên nghĩa là "người nước Thương", về sau có nghĩa là "lái buôn". Cũng như chữ Juif của tiếng Pháp, nguyên nghĩa là người Do Thái, sau này lại có nghĩa là "người bủn xỉn", vì lẽ họ là những người mất nước, mất cơ nghiệp, phải di tản khắp nơi, nên phải ăn tiêu dè xẻn. Họ không xài lớn như nhiều người Việt tị nạn ở Mỹ, vì họ không quên "vong quốc hận".

Trong khi đàn ông Thương phải ngược xuôi buôn bán, đàn bà con gái phải đi làm "gái bar", ca hát ở mấy tiệm rượu, để kiếm thêm chút đỉnh góp vào quỹ gia đình, nuôi con cái. Về đời Đường, người Hán chưa có chủ trương cố tình "Hán hóa" các sắc tộc phi Hán, nên người Thương còn được coi là một sắc tộc riêng biệt, và chữ Thương nhân còn hiểu theo nguyên nghĩa: Người thuộc chủng tộc Ân, đã lập nên triều đại nhà Thương.

Đỗ Mục, tác giả bài Đường thi kể trên dùng chữ "Thương nữ" với nghĩa "Cô gái thuộc chủng tộc Thương". Ông có ý chê mấy cô không nhớ nhục mất nước, và lòng hận thù người Chu, nỡ mang nhan sắc và giọng ca, hát, vào những bài ẻo lả như bài Hậu Đình Hoa để mua vui cho mấy chú Hán tộc, con cháu người Chu cướp nước. Có hiểu chữ "Thương" theo nguyên nghĩa mới hiểu tại sao Đỗ Mục lại chê mấy cô đã "quên vong quốc hận".

Sau này, tự điển Tàu chỉ giảng Thương nhân là "lái buôn", bỏ hẳn nghĩa "Thương nhân là người thuộc chủng tộc Thương", vì người Hán muốn xóa nhòa cái tội đã cướp nước, và đã tàn sát người Thương. Chỉ vì tự điển Tàu bỏ hẳn nghĩa cũ, mà các thày đồ Ta đâm ra lúng túng.

________________________

Hoàng Văn Chí - Duy Văn Sử Quan

.
Như đã trình bầy ở trên, hồi người Chu tràn vào lưu vực Sông Hoàng, họ chém giết người Thương nhiều đến nỗi "máu chảy thành suối làm trôi cả chày giã gạo". Trong khi nhiều nhóm chạy bằng thuyền ra biển, thì một nhóm chạy bộ sang nước Ta. Nhóm này đụng độ với ông Phù Đổng Thiên Vương, và chúng ta gọi họ là "Giặc Ân", vì sau khi mất nước, mất triều đại, người Thương trở lại là "Người Ân" [Aryan]. Có sử gia ngờ "Giặc Ân là quân đội nhà Thương", nhưng Cụ Trần Trọng Kim không đồng ý. Cụ viện hai lẽ:

a. - Từ lưu vực Sông Hoàng đến ta xa quá, không thể nào hành binh nổi.

b. - Và Sử Tàu (tức Sử của nhà Chu) không chép.

Dại gì mà họ chép. Theo thiển ý của chúng tôi, "Giặc Ân" không phải là quân lính của triều đình nhà Thương, cử đi đánh nước Ta trong khi nhà Thương còn nắm chính quyền, mà "Giặc Ân" chỉ là tàn quân và thường dân người Ân di tản về phía Nam, chẳng khác nào quân đội và thường dân Tàu di tản sang Đài Loan, sau khi Trung Cộng toàn thắng ở lục địa. Mà hiện nay, vẫng còn toán quân của Quốc Dân Đảng Tàu chiếm cứ một vùng ở phía Bắc Miến Điện.

Nhưng người Ân không chạy một lèo từ lưu vực Sông Hoàng sang Bắc Việt - không ai có hơi sức đâu mà chạy dài như vậỵ Họ đi từ nơi này sang nơi khác, nhóm đi trước bị nhóm đi sau thúc, và nhóm sau cùng bị người Chu đánh tập hậu. Có lẽ phải mấy chục năm, nhóm đi đầu mới sang đến Bắc Ninh và bị ông Phù Đổng Thiên Vương đánh đuổi.

Về điểm người Thương là một chủng tộc riêng biệt, đã mất nước với nhà Chu, và sau đấy đã di tản ra khắp nơi, nên có hai điều đáng chú ý:

a) - Cho đến ngày nay, người Thương vẫn tẩy chay văn hóa Hán Tộc, không cho con cái đi học để mong làm quan, phục vụ chính quyền của người Hán, mà chỉ học đủ chữ để biên chép sổ sách, rồi kế nghiệp buôn bán của ông cha. Trong khi người Hán xâu xé, đấm đá nhau, người Thương rất đoàn kết, có tinh thần tương trợ cao độ. Họ cũng rất linh động, không giáo điều, đề cao chữ TÍN, nên tới đâu cũng nắm vững kinh tế và tài chính, in hệt người Do Thái, ngoại trừ một điểm: họ không can thiệp vào chính trị nơi họ ngụ cư. Sau đây là một giai thoại:

Vào khoảng 1925, hồi các quân phiệt Tàu còn đánh nhau lung tung, một hôm ký giả Albert Londres đến thăm thành phố Thiên Tân, vào giữa lúc ông quân phiệt đã cũ bỏ chạy, và ông quân phiệt mới chưa tới, cả một tuần lễ Thiên Tân không có người cai trị. Albert Londres vào một tiệm chạp phô hỏi ông chủ tiệm: "Trong những ngày không có chính phủ, có ảnh hưởng gì đến công việc làm ăn của ông không?" Chủ tiệm đáp: "Cái lị, puôn pán thì chỉ cần khách hàng, không cần chính phủ hớ!"

Sang bên Ta, người Tàu thuộc Hán tộc nhanh chóng đồng hóa với chúng ta để trở thành người "Minh Hương", nhưng người Thương chẳng chịu đồng hóa với ai cả. Họ sống quây quần với nhau ở Chợ Lớn, cũng như ở Singapore, và các Chinatown ở Hoa Kỳ.

b) - Trong bốn giai cấp Sĩ, Nông, Công, Thương, người Hán đặt người Thương xuống hạng bét, có lẽ chẳng phải vì họ ghét con buôn gian dối, mà chính vì họ khinh người Thương là dân "mất nước". Trong cuộc xung đột Hoa Việt do người Pháp gây ra, năm 1924 ở Hải Phòng, có khách trú dám gọi người Việt là "Vong quốc quỷ".

6. Ngụy tạo để kiếm lời

Thế Kỷ 3 tr.TL, Tần Thủy Hoàng ra lệnh đốt sách. Tần đổ, Hán lên thay. Muốn phục hồi Khổng giáo, và các triết học khác của Tiền Nho, Hán triều đặt giải thưởng để khuyến khích những người đã dấu được cổ thư mang nộp triều đình. Nhưng vì giải thưởng quá hậu, nên nhiều kẻ gian manh thừa cơ làm sách giả mang nộp và lĩnh thưởng, chẳng khác những người hiện nay làm hàng mạo hóa mang bán, hoặc làm giấy bạc giả.

7. Vẽ Búa

Một họa sĩ thường ngao-du khắp đó đây, tìm phong cảnh đẹp để vẽ tranh. Một hôm, sau khi đã lưu lại nhiều ngày ở một địa phương, và được một phú ông tiếp đãi nồng hậu, họa sĩ tặng chủ nhân một bức tranh tuyệt đẹp. Phú ông treo tranh giữa nhà, và khách đến xem ai cũng tấm tắc khen ngợi. Bức tranh tả một người tiều phu, hạ gánh củi xuống bên đường, ngoảnh nhìn khu rừng ở phía xa, trong buổi hoàng hôn, mặt trời xế núi. Người gánh củi có vẻ đăm chiêu, lo ngại.

Trong số những người xem tranh có người phê bình: "Anh chàng lo âu vì không hiểu ngày mai, mang củi ra chợ bán, có kiếm đủ tiền đong gạo, nuôi vợ con thêm một ngày nữa không?" Nếu có danh từ hiện đại, người ấy sẽ khen họa sĩ đã vẽ theo họa pháp "Hiện thực Xã hội" của cộng sản.

Rồi có một họa sĩ khác đến xem. Ông này cũng hết sức thán phục tài nghệ của tác giả bức tranh nhưng về sau, nêu lên một nhận xét mà chỉ những người cùng nghề mới có. Họa sĩ xem tranh bảo phú ông: "Bức tranh tuyệt đẹp, nhưng tiếc, người vẽ đãng trí, quên vẽ một vật tối cần thiết."

Phú ông hỏi quên cái gì? Họa sĩ giải thích: "Cụ nhìn bó củi, toàn là củi gộc, phải có búa mới chặt được. Thế mà Cụ nhìn kỹ xem, tác giả quên vẽ cái búa." Phú ông gật gù, và đồng ý để ông họa sĩ thứ hai vẽ thêm một cái búa, đặt vào bó củi.

Mấy năm sau, tác giả bức tranh có dịp đi qua, và ghé thăm phú ông. Phú ông kể lại câu chuyện "đãng trí", và nói đã nhờ một họa sĩ khác vẽ thêm cái búa cho được hoàn-hảo.

Thoạt nghe, họa sĩ chạy vội đến xem, và tức khắc giơ tay xé toạc bức tranh, ngồi ôm mặt khóc. Rất đỗi kinh ngạc, phú ông gạn hỏi duyên cớ. Nguôi giận, họa sĩ nghẹn ngào trả lời:

"Tôi đã dùng nét bút để diễn tả tâm trạng của nhân vật trong tranh. Người tiều phu vào rừng đốn củi, chiều về, đi được nửa đường mới sực nhớ đã bỏ quên chiếc búa nơi đốn cây. Anh lo ngại, sợ sáng hôm sau, người khác đến trước sẽ nhặt mất chiếc búa. Người tiều phu muốn trở lại lấy búa, nhưng sợ không kịp, vì trời đã gần tối. Tôi không vẽ chiếc búa, vì lẽ nó đang nằm chơ vơ trong rừng. Bây giờ Cụ nhờ người khác mang chiếc búa trả lại cho người gánh củi, thì tranh của tôi mất hết ý nghĩa. Tranh mà không có ý nghĩa thì giữ làm gì? Chẳng xé đi cho đỡ ngứa mắt?"

Chúng tôi kể chuyện Vẽ Búa để cụ thể hóa những việc tương tự đã xảy ra trong kinh điển của Trung quốc: Hậu Nho đã "vẽ rất nhiều búa" vào sách vở của Tiền Nho. Ở đây, chúng tôi chỉ xin nêu lên một chiếc "Búa Tạ", Hậu Nho đã "vẽ" vào hai cuốn Trung Dung và Đại Học của Khổng Giáo.

Hán tự có chữ Thành 成 , có ít nhất 3 nghĩa khác nhau:

a. Thành 成 là làm được một công việc gì (thành công), thực hiện được nguyện vọng (thành đạt), đạt tới tình trạng hiện hữu (thành hình).

b. Thành 誠 là thành thật, không điêu ngoa, xảo trá.

c. Thành 城 là tường xây xung quanh một căn cứ quân sự (thành lũy).

Ngày xưa chỉ có 1 chữ Thành 成 có đủ 3 nghĩa kể trên. Nhưng sau này, người Tàu nghĩ ra cách viết thành ba chữ khác nhau để khỏi lẫn lộn.

1. Họ để nguyên chữ Thành 成 cũ với nghĩa thứ nhất (Thành công, thành đạt, thành hình, v.v...)

2. Vì lòng thành thật thường biểu lộ qua lời nói, nên họ viết thêm chữ Ngôn言 bên cạnh chữ Thành cũ : 言 + 成 = 誠

3. Ngày xưa thành lũy chỉ là một bức tường đất - như Thành Cổ Loa - nên họ viết thêm chữ Thổ 土 bên cạnh chữ Thành cũ = 土 + 成 = 城

Trong hai cuốn Trung Dung và Đại Học có rất nhiều chữ Thành mà đúng lý phải viết chữ Thành 成 với ý nghĩa thứ nhất: thành công, thành đạt, thành hình, nhưng vì Hậu Nho quan niệm Khổng giáo chỉ là một môn học chuyên về luân lý đạo đức, nên yên trí mỗi lần "Thánh hiền" nói "thành", là một lần các Ngài khuyên nên "thành thật". Họ bèn tự ý vẽ một cái búa "ngôn bên" vào bất cứ chữ Thành nào trong hai cuốn sách. Không rõ từ bao giờ, nhưng bây giờ Trung Dung và Đại Học có rất nhiều chữ Thành 誠 là thành thật, hoàn toàn không ăn nhập với ý nghĩa của câu văn và của cuốn sách.

Sách đã viết như vậy, người đọc không hiểu, cũng phải cố mà hiểu, và hễ không tài nào hiểu nổi, thì bảo "đấy là ý kiến cao siêu của Thánh hiền, cứ tin như vậy, và học như vậy." Vả lại cũng chẳng có hại vì thành thật là một đức tính rất quý. Xin nêu lên ba trường hợp điển hình:

1. Sách Đại Học để ra một chương trình tu luyện, gồm có 8 mục liên tiếp: 1) Cách Vật. 2) Trí tri. 3) Thành ý. 4) Chính tâm. 5) Tu thân. 6) Tề gia. 7) Trị quốc. 8) Bình Thiên hạ.

Tám mục ấy in hệt 8 bực của một chiếc thang. Người tu luyện phải tuần tự leo từ bực thứ nhất (Cách vật). Đứng vững ở bực ấy, rồi mới leo lên bực thứ hai (Trí tri ). Xong rồi mới leo lên bực thứ ba (Thành ý), và cứ thế, từ từ leo lên bực thứ tám - Bình Thiên hạ - là bực cao tột.

Điều cốt yếu là: không thể nhảy vọt, bỏ sót một bực nào được. Một phần nào chúng ta gặp phải tai họa ngày nay cũng vì nước ta có nhiều nhân vật mà "Cách vật chưa xong, Trí tri chưa có, Ý chưa thành, Gia đình lộn xộn, mà đã được Mỹ cho thầu việc Trị quốc." Mất nước chỉ là kết quả dĩ nhiên.

Như đã trình bầy ở trên, mức thứ nhất là Cách vật, nghĩa là phải biết mọi vật, mọi sự, tức là phải học cái mà ngày nay chúng ta gọi là Khoa Học Thường Thức, cả Tự Nhiên, lẫn Xã hội. Mà quả thật ngày xưa lớp dạy Khoa học gọi là Lớp Cách Trí (Cách vật + Trí tri).

Mức thứ hai là Trí tri, nghĩa là phải hiểu đến nơi đến chốn nguyên nhân của mọi vật mọi sự, cái mà ngày nay chúng ta gọi là những Định Luật của Thiên nhiên và của Xã hội loài người. Thứ tự rõ ràng: Phải học trước, rồi nhiên hậu mới có thể hiểu được. Có học rộng, biết nhiều, mới hiểu sâu.

Mức thứ ba là Thành ý. Đã biết mọi vật, mọi sự trong thiên nhiên và trong xã hội, và hiểu rõ nguyên do của mọi việc, biết cái gì phải, cái gì trái, tại sao, thì có thể phát huy được một "ý niệm" về sự đời. Nói theo lối mới, Thành ý có nghĩa là "có lập trường vững vàng", hoặc nói về triết học, thì Thành ý là đã lập Thành một Ý-thức hệ đúng đắn.

Nếu đúng vậy thì chữ Thành 成 phải không có ngôn bên, nghĩa là lập thành. Nhưng khốn nỗi, sách lại viết chữ Thành 誠 có ngôn bên, nghĩa là "thành thật". Vì vậy nên các học giả Ta, Tàu, Tây, cứ phải căn cứ vào sách mà giảng chày giảng cối:

"Phải học mọi vật, phải hiểu đến nơi đến chốn, rồi mới có thể thành thật hóa cái Ý của mình được."

Lâm Ngữ Đường (Lin Yu Tang) dịch Thành ý sang tiếng Anh là:

To make one's will sincere.

Tâm thì có thành thật (thành tâm) hay xảo trá (manh tâm), nhưng Ý chỉ có tốt (hảo ý) hoặc xấu (ác ý). Làm gì có Ý thành thật?

Thí dụ: Tôi có ý định ăn cướp nhà băng. Bây giờ tôi phải làm gì để thành thật hóa cái ý của tôi? Phải chăng bảo tôi phải đi báo công an trước khi đi ăn cướp? Trời cũng không hiểu nổi. Không hiểu, nhưng cứ phải tin sách và nhắm mắt dịch đại.

2. Chương 20, sách Trung Dung nói "thánh nhân" không học cũng thành (đạt tới sự hiểu biết, khôn ngoan), nhưng tầm thường như chúng ta cũng có thể nên được bằng cách: Bác học chi, thẩm vấn chi, thận tư chi, minh biện chi, đốc hành chi.

Nghĩa là: Học thật rộng, nghiên cứu thật kỹ, suy nghĩ thật cẩn thận, lý luận thật minh bạch, để hết tâm trí vào công việc học hành thì cũng có thể thành được, tức là thành công về đường học vấn.

Nhưng vì sách viết chữ Thành 誠 có ngôn bên cạnh, nghĩa là thành thật, nên các học giả Đông Tây đều phải giảng: Phải học cho rộng, hỏi cho cùng, nghĩ cho kỹ, biện cho rành, làm cho siêng, mới có thể trở thành "con người thành thật" được.

Ô hay! Thành thật thì cứ việc thành thật, can gì phải làm lắm chuyện như vậy? Nếu phải công phu tới mức ấy, thì liệu trên thế gian có mấy người thành thật? Và tại sao trẻ con ngây thơ, và dân quê chất phác thường thành thật hơn mấy ông bác sĩ và luật sư?

3. Chương 25, sách Trung Dung, bàn về Vũ trụ và Thiên nhiên, về sự biến hóa kỳ diệu của vạn vật, và kết luận bằng một câu:

Thành giả, vật chi chung thủy; Bất thành vô vật.

Vì chữ Thành ở đây cũng là chữ Thành là Thành thật nên, cũng như tất cả các học giả khác, cụ Trần Trọng Kim cũng phải chiếu theo sách mà dịch "chữ một" (Nho Giáo trang 215) như sau: Thành (thật) là trước - sau của muôn vật. Không có thành (thật), thì không có sự vật gì cả.

Mấy câu hỏi cần được nêu lên:
- Trước - sau của muôn vật là cái gì?
- Tại sao không có thành thật thì không có sự vật gì cả?
- Muôn ngàn sự vật đã có trước mắt chúng ta rồi thì đức thành thật đã có sẵn rồi, còn phải tìm đâu nữa cho tốn công?

Cũng như Cụ Trần, Lâm Ngữ Đường dịch câu "Bất thành vô vật" sang tiếng Anh là "Without sincerety, nothing". Chắc chắn chẳng có người Anh nào hiểu nổi cái bí mật ấy.

Sự thực, trong Chương 25 và tiếp sang Chương 26, sách Trung Dung bàn về Thiên nhiên và những biến hóa kỳ diệu của Thiên nhiên, nên chữ Thành có nghĩa là "muôn vật đã đạt tới tình trạng hiện hữu", đã biến hóa theo cái Đạo của Trời đất, mà ngày nay chúng ta hiểu là những định luật của Thiên nhiên. Chữ Thành 成 phải không có ngôn bên cạnh mới có nghĩa, và câu văn phải hiểu như sau:

Thành giả = Tiến hóa là
Vật chi chung thủy = Sự biến đổi của vạn vật từ xưa tới nay.
Bất thành vô vật = Nếu không có tiến hóa, thì chẳng có (sinh) vật nào cả.

Tóm lại: Tiền Nho đã có ý thức về Tiến Hóa luận, 20 thế kỷ trước Darwin. Nhưng vì Hậu Nho đóng khung Khổng giáo trong vòng luân lý đạo đức, nên mỗi lần nghe Tiền Nho nói "thành" là yên trí "Thánh hiền khuyên nên thành thật, chớ có xảo trá."

Nhãn quan chật hẹp ấy đã gây nên ảnh hưởng dây chuyền:

- Vì giới hạn tư tưởng trong lãnh vực đạo đức, không dám vượt ra ngoài, không để ý đến Thiên nhiên, mặc dầu Tiền Nho đã có ít nhiều ý thức về thiên nhiên.

- Vì không để ý đến Thiên nhiên nên không phát triển được Khoa học Tự nhiên.

- Vì không phát triển được Khoa học Tự nhiên nên học thiếu bề rộng, nghiên cứu thiếu bề sâu, suy nghĩ không cẩn thận, lý luận không rành mạch, mặc dầu Tiền Nho đã khuyên: "Bác-học chi, thẩm-vấn chi, thận-tư chi, minh-biện chi."

Các bạn hãy tưởng tượng: Kinh điển chép sai, nhưng thầy cứ theo sách mà giảng chầy giảng cối, trò cứ ù ù cạc cạc mà học cả ngàn năm. Đến khi dịch sang tiếng Việt, thì vì không hiểu nghĩa, cứ "dịch chữ một", miễn là cố dịch. Tất cả những lời của Tiền Nho, hoặc chép đúng, hoặc chép sai, đã trở thành những "giáo điều bất khả nghị luận". Mà đã không được phép bàn luận thì chẳng còn là một triết học, mà đã trở thành một tín ngưỡng, một tôn giáo. Cứ việc nhắm mắt mà tin.

Đấy là nguyên do chính đã khiến Trung Quốc và Việt Nam ngủ giấc ngủ giáo điều một ngàn năm, đến bây giờ vẫn chưa thức tỉnh. Hết giáo điều Tống Nho, lại đến giáo điều Mác Xít. Mấy thế hệ trước đã ngủ quá say. Nếu thế hệ trẻ muốn phục vụ tương lai dân tộc thì nên coi chừng Bệnh Giáo điều, nghĩa là: Đừng nhắm mắt tin sách, đặc biệt cổ thư Á Đông, vì lẽ cổ thư Á Đông chưa được thẩm định lại.

 [/align] [/align][/align]

 
Lãng mạn hóa lịch sử

Chúng ta đều biết Cô Giang là một liệt-sĩ cách mạng đóng một vai trò rất quan trọng trong tổ-chức Việt Nam Quốc Dân Đảng. Cô cũng là vị hôn-thê của Nguyễn Thái Học. Ngày 17 tháng 7, 1930, sau khi đảng bị tan vỡ, Nguyễn Thái Học và 12 đồng chí của ông bị hành hình ở Yên Báy. Cô trà trộn vào đám đông để chứng kiến vụ hành quyết, và sau đấy, Cô về làng họ Nguyễn, ngồi dưới cây đa ở đầu làng, và dùng súng lục quyên sinh. Sở dĩ Cô Giang về tận quê nội của họ Nguyễn để tự sát là tại Cô muốn buộc nhà chức trách địa phương phải chôn cất Cô, ngay tại đây. Cô tự coi là vợ của Nguyễn Thái Học, tức là con dâu của họ Nguyễn, nên theo phong tục Việt Nam, Cô muốn "sống gửi thịt, chết gửi xương" cho họ Nguyễn.

Ấy thế mà khi viết về vụ này, trong cuốn LE VIETNAM, sử gia thân cộng Lê Thành Khôi nói: Cô Giang tự tử dưới gốc cây đa, vì trước kia Cô và Nguyễn Thái Học đã "ngồi tự tình với nhau dưới gốc cây đa ấy."

Ông Lê Thành Khôi (con Cụ Lê Thành Ý, đi lính sang Pháp hồi Thế Chiến I và có quốc tịch Pháp) sinh sau đẻ muộn, không biết Nguyễn Thái Học người Vĩnh Yên, và Cô Giang sinh trưởng ở Bắc Giang, hai người gặp nhau ở Nam Đồng Thư-xã (phố Hàng Gai, Hà Nội), là nơi hoạt động của Việt Nam Quốc Dân Đảng lúc bấy giờ. Nhà viết sử Mác Xít cố ý đặt chuyện tình tự dưới gốc cây đa để hạ giá trị Cô Giang, từ địa vị một Liệt Sĩ Cách Mạng xuống tư cách một Cô gái lãng mạn.

[/align][size=+1] 
[size=+1]Tình Sử Hóa Lịch Sử
[font="times new roman"]
Để giải thích lịch sử một cách dễ dàng và đơn giản, nhiều học giả và sử gia có xu hướng tiểu thuyết hóa lịch sử, và lấy ái tình làm động cơ cho những biến cố lịch sử. Xin kể hai chuyện:

a. Năm 1306, Vua Chàm là Chế Mân dâng châu Ô, châu Lý, cho nước Ta, bây giờ là tỉnh Thừa Thiên, và hỏi Huyền Trân công chúa làm vợ. Nhiều người chê Chế Mân là si tình, là ngu ngốc, mang lãnh thổ quốc gia đổi lấy một cô gái đẹp. Hoàng Cao Khải làm một bài thơ trong đó có hai câu:

Hai châu Ô, Lý vuông ngàn dặm
Một gái Huyền Trân đáng mấy mươi

Sự thực thì việc dâng đất và giao hảo là cả một quốc sách của Triều đình Chàm.

Như tằm ăn lá dâu, Việt Nam đã thôn tính hầu hết phần đất của Chàm ở phía Bắc đèo Hải-Vân, chỉ còn lại Châu Ô và Châu Lý, mà người Chàm không tài nào giữ nổi, vì không thể nào mang quân qua đèo Hải Vân để chống lại quân đội Việt Nam. Vì nhận thấy trước sau cũng mất vào tay Việt Nam, nên Vua Chàm không còn cách nào hơn là mang dâng đứt phần đất ấy, và hỏi nàng Huyền Trân làm vợ để cầu thân, cầu hòa, hy vọng có thì giờ củng cố quân lực, và lo việc phục thù về sau. Quả nhiên, vào khoảng 80 năm sau, Chiêm Thành trở nên hùng mạnh, Chế Bồng Nga đại thắng Việt Nam, mấy lần "cưỡi ngựa đi giữa thành Thăng Long như chỗ không có người."

b. Trong Việt Nam Sử Lược Cụ Trần Trọng Kim có viết:

"Sử chép rằng Thục Vương... hỏi con gái Vua Hùng Vương thứ 18 là Mỵ Nương không được, trong bụng lấy làm tức giận, dặn con cháu ngày sau đánh báo thù lấy nước Văn Lang... Người cháu Thục Vương tên là Phán... đem quân sang đánh lấy nước Văn Lang."

Xin có mấy nhận xét:

- Nước Thục ở vùng Tứ Xuyên bên Tàu cách nước Ta mấy ngàn dặm, đường xá chưa có. Làm sao vua nước Thục biết vua nước Ta có con gái đẹp mà muốn hỏi làm vợ?

- Nếu hỏi mà người ta không chịu gả, thì bực tức một hồi rồi cũng thôi. Có lẽ nào hỏi vợ không được mà sinh căm thù, đến nỗi dặn cháu đích tôn về sau phải mang quân đi đánh để "rửa nhục" cho ông nội? Lịch sử không ngộ nghĩnh như vậy.

- Về nước Thục, Cụ Trần bàn:

"Nước Thục chép trong sử nước ta không phải là nước Thục bên Tàu, vì rằng cứ theo sử nước Tàu thì đời bấy giờ đất Ba Thục (Tứ Xuyên) đã thuộc về nhà Tần cai trị rồi, thì còn có vua nào nữa."

Cụ Trần lý luận như vậy, chẳng khác nói rằng sau năm 1949 thì chẳng còn Trung Hoa Dân Quốc, vì lẽ Trung Hoa Lục Địa đã bị Cộng Sản Tàu chiếm hết rồi. Việc nhà Tần chiếm đất Ba thục không có nghĩa là Triều đình nhà Thục không còn, mà rất có thể họ mang tàn quân chạy về phía Nam, và sang chiếm nước Văn Lang, chẳng khác Tưởng Giới Thạch chạy sang Đài Loan, hoặc tân binh của Trung Hoa Dân Quốc chạy sang Miến Điện, và hiện nay vẫn chiếm cứ một phần đất của Miến Điện.


[/align]




[/align]
[/align][/size][/size][/font]