<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-09-22 06:22:53Ngọc Lý>
Việt Nam trong nỗ lực gia nhập Hội Ðồng Bảo An LHQ
2007.09.21
Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA
Tuần tới, hàng trăm nguyên thủ các nước thành viên Liên Hiệp Quốc sẽ đổ về New York, tham dự phiên họp Ðại Hội Ðồng. Trong số những nhà lãnh đạo sẽ có mặt dự cuộc họp năm nay là Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng của Việt Nam.
Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
Tải xuống để nghe
[/align]
Một buổi họp của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Photo courtesy Un.org
[/align]Không chỉ đại diện cho quốc gia để dự Ðại Hội Ðồng Liên Hiệp Quốc năm nay, ông Dũng đến New York với một trách nhiệm quan trong hơn, đó là mở cuộc vận động trực tiếp với lãnh đạo các nước bạn, để đảm bảo Việt Nam sẽ được nhận làm hội viên không thường trực của Hội Ðồng Bảo An cho nhiệm kỳ tới.
Ðây là mục đích mà chính phủ Việt Nam đã đặt ra từ 5 năm qua, coi đó là một trong những mục tiêu quan trọng nhất về ngoại giao, cần phải thực hiện ở những năm đầu thiên niên kỷ.
Việt Nam gia nhập Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc là đề tài chúng tôi nói đến tuần này. Khách mời là Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, hiện đang giảng dạy về chính trị ở Ðại Học George Mason, bang Virginia, Hoa Kỳ, và là một trong những chuyên gia hàng đầu về vấn đề Việt Nam.
Như thường lệ, cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện và Ban Việt Ngữ xin gửi đến quý thính giả trong khuôn khổ Tạp Chí Câu Chuyện Thời Sự Hàng Tuần.
Tầm quan trọng
Nguyễn Khanh: Cám ơn Giáo Sư đã nhận trả lời phỏng vấn của chúng tôi. Thủ Tướng Việt Nam sang tận Hoa Kỳ tiếp tục cuộc vận động vào ghế không thường trực của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Xin hỏi Giáo Sư tại sao tầm quan trọng lại cao đến như vậy?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Trước hết, vào được ghế hội viên dù là không thường trực của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc là một vinh dự, và Việt Nam cần được vinh dự đó. Như giới lãnh đạo mới của Việt Nam từng nói là phải ra biển lớn, thì đây là ra biển lớn.
Chúng ta cũng thấy các nhà lãnh đạo mới của Việt Nam cũng muốn tiếp xúc với lãnh đạo các cường quốc. Ông Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết đã sang Mỹ, bây giờ ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đến Mỹ hy vọng gặp Tổng Thống George W. Bush. Thành ra một công đôi ba việc, chứ không phải chỉ có một việc đâu.
Nguyễn Khanh: Việt Nam phải ra biển lớn và như Giáo Sư mới nói thì là hội viên không thường trực của Hội Ðồng Bảo An là bằng chứng Việt Nam đi ra biển lớn. Liệu ra biển sóng gió có nhiều không và Việt Nam có đủ sức để chịu đựng sóng gió không?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Điều đó còn sớm để có thể biết được. Nhưng trước hết nói sóng gió thì ghê gớm quá, nhưng thật sự Việt Nam sẽ phải đối phó, phải cư xử, phải có một chính sách, phải có người đại diện đủ khôn khéo để có thể đi vào những cuộc điều đình với các quốc gia, để đưa ra những quyết định đúng.
Thế giới có nhiều vấn đề tế nhị, mà Hội Ðồng Bảo An là cơ quan có nhiều quyền hành nhất của Liên Hiệp Quốc, đưa ra những quyết định lớn liên quan đến hòa bình và an ninh thế giới.
Trong tinh thần đó, người ta sẽ cần lá phiếu của Việt Nam, và đây chính là dịp để Việt Nam có thể trao đổi phiếu lấy ảnh hưởng. Mặt khác, Việt Nam cũng cần biết sử dụng lá phiếu của mình một cách khéo léo, để có lợi cho mình và không gây nên những thù nghịch không cần thiết.
Thành ra, Việt Nam đi vào biển lớn là đi vào chính trị thế giới, chứ không chỉ là liên hệ giữa các nước cộng sản anh em như ngày xưa, cũng không còn là liên hệ giữa các nước Ðông Nam Á, mà bây giờ là tất cả các nước trên thế giới, và phải đề cập đến mọi vấn đề liên quan đến thế giới chứ không phải chỉ là những vấn đề liên hệ trực tiếp đến Việt Nam.
Quyền lợi
Nguyễn Khanh: Nghe Giáo Sư nói và nếu chúng tôi hiểu không lầm thì với chiếc ghế quan trọng sẽ có được, Việt Nam sẽ có cả quyền lợi lẫn trách nhiệm. Muốn hỏi thêm Giáo Sư là quyền lợi như thế nào?
Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải)
chào đón Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Novo-Orayovo,
bên ngoài Moscow hôm 11-9-2007. AFP PHOTO
[/align]Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Trước hết, tôi muốn nói đến quyền hạn của Hội Ðồng Bảo An. Liên Hiệp Quốc được thành lập với nhiệm vụ bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới, tất cả mọi cơ quan của Liên Hiệp Quốc như Hội Ðồng Bảo An, Ðại Hội Ðồng và ngay cả Hội Ðồng Kinh Tế Xã Hội cũng đều nhắm vào nhiệm vụ này.
Riêng Hội Ðồng Bảo An được trao cho trách nhiệm chính để đảm bảo hòa bình và an ninh cho thế giới, có nghĩa là một vấn đề đang được thảo luận ở bất cứ cơ quan nào, kể cả ở Ðại Hội Ðồng, nhưng khi Hội Ðồng Bảo An thụ lý thì phải ngừng lại để Hội Ðồng Bảo An lấy quyết định. Ðó là điểm thứ nhất cho thấy tầm quan trọng của Hội Ðồng Bảo An.
Ðiểm thứ hai là trong các cơ quan của Liên Hiệp Quốc, Ðại Hội Ðồng chỉ có thể đưa ra nghị quyết, tức là chỉ khuyến cáo. Làm quyết định là quyền của Hội Ðồng Bảo An. Hai quyết định quan trọng nhất là quyết định chế tài về kinh tế, và thứ hai là chế tài về quân sự. Cho nên, tất cả các nước hội viên của Hội Ðồng Bảo An đều có quyền tham dự vào quyết định đó.
Dĩ nhiên 15 nước hội viên của Hội Ðồng Bảo An được chia ra làm 2 loại. Một là 5 cường quốc có quyền phủ quyết, và còn lại là 10 nước quyền hạn không nhỏ, nhưng không có quyền phủ quyết.
Thủ tục bỏ phiếu cũng khác nhau, với những vấn đề quan trọng thì bắt buộc phải có đa số và trong đó phải có phiếu đồng ý của 5 nước thường trực; còn những vấn đề được coi là những vấn đề bình thường, không thật quan trọng, thì chỉ cần đa số. Ở trường hợp này, các nước hội viên không thường trực có nhiều quyền hạn hơn.
Nhưng bất kỳ cuộc bỏ phiếu nào của Hội Ðồng Bảo An cũng đều quan trọng, vì bất kỳ vấn đề nào được một quốc gia đưa ra, nước đó cũng sẽ mở cuộc vận động để làm sao có đủ số phiếu cần thiết, cô lập những nước muốn phủ quyết hoặc muốn bỏ phiếu chống.
Thành ra, mỗi là phiếu của các nước trong Hội Ðồng Bảo An đều rất quan trọng, và từ đó, tạo thành cái thế để mặc cả, để đổi lấy quyền lợi với những nước khác. Và đó là quyền lợi của một nước hội viên Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Trách nhiệm
Nguyễn Khanh: Thế còn về trách nhiệm thì sao, thưa Giáo Sư?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Về trách nhiệm thì nhiệm vụ bảo vệ hòa bình, an ninh cho thế giới là trách nhiệm quan trọng nhất. Khi Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ra quyết định chế tài với một nước nào đó, thì các nước hội viên phải làm theo.
Thí dụ chế tài Iraq chẳng hạn, dù Việt Nam có thân Iraq đến đầu đi chăng nữa thì cũng phải thi hành. Liên Hiệp Quốc ra lệnh chế tài Iran chẳng hạn, thì dù Việt Nam không muốn cũng phải làm, nếu không thì sẽ bị chỉ trích. Ðó là nghĩa vụ của Việt Nam.
Ðiều thứ hai là khi Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc quyết định dùng biện pháp quân sự với một nước nào đó, thì mọi nước đều phải tham gia và theo tôi Việt Nam có thể tham gia dễ dàng. Nhưng tham gia cũng là điều tế nhị, vì thí dụ như một nước thân thiện với Việt Nam lại bị Hội Ðồng Bảo An quyết định chế tài thì Việt Nam phải tham gia làm sao, như thế nào? Thành ra bổn phận thì có, nhưng cũng phải tính toán rất nhiều, rất kỹ.
Tôi xin đơn cử trường hợp của Nhật Bản. Trước đây, Nhật viện dẫn điều 9 của hiến pháp không cho phép gửi quân ra nước ngoài, nên họ chỉ đóng tiền cho Liên Hiệp Quốc thôi. Sau cuộc chiến Vùng Vịnh 1991, Nhật bị chỉ trích nặng nề nên cuối cùng cũng phải gửi quân đi, đưa quân sang Kampuchea, Mozambique, và đó là thí dụ về nghĩa vụ phải làm.
Một cơ hội thử thách kinh nghiệm
Nguyễn Khanh: Khi nói đến nghĩa vụ, trách nhiệm và đặc biệt qua những trình bày của Giáo Sư, tôi có cảm tưởng là vào Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc có thể là một vinh dự, nhưng rõ ràng sẽ đẩy Việt Nam đến chỗ mà chúng tôi xin phép được gọi tạm là ngã năm, ngã bảy quốc tế. Bởi vì có thể ông Mỹ bỏ phiếu chống, ông Trung Quốc bỏ phiếu thuận, thì Việt Nam biết đi con đường nào?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Đấy là điều tôi muốn nói đến. Ðiều này tùy thuộc vào suy tính của Việt Nam. Ðấy là thử thách kinh nghiệm ngoại giao của Việt Nam, và bây giờ Việt Nam phải lật lá bài của mình lên.
Trước đây có nhiều vấn đề Việt Nam lờ đi, không quyết định, bay giờ trong cương vị hội viên Hội Ðồng Bảo An, Việt Nam phải quyết định, tức là lá bài của Việt Nam, lập trường của Việt Nam sẽ lộ ra. Và khi lập trường được bày ra thì có thể sẽ đưa đến hậu quả là nước này thích mình, nước kia không thích mình.
Dĩ nhiên khi vào Hội Ðồng Bảo An, Việt Nam sẽ học được rất nhiều kinh nghiệm, và để đối phó với những khó khăn đó thì Việt Nam cần phải có những nhà ngoại giao nhiều kinh nghiệm, vì chẳng lẽ ngày nào cũng phải về trình lại với Bộ Chính Trị để quyết định hay sao?
Vợ chồng Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và bà Trần Kim Chi (trái)
chụp hình với vợ chồng Thủ tướng Úc John Howard và bà Janettee (giữa)
khi đến dự tiệc tối APEC tại Sydney hôm 8-9-2007. AFP PHOTO
Dĩ nhiên, việc lớn thì có thể làm như vậy nhưng vẫn phải tùy cơ ứng biến, phải có người tài tùy cơ ứng biến và hiểu biết vè chính trị quốc tế thật nhiều thì mới có thể đóng vai trò một cách tốt đẹp được, nếu không thì sẽ phải làm theo kiểu người ta thường nói là “ngậm miệng ăn tiền”, cứ từ từ thôi. Nhưng sẽ có những vấn đề Việt Nam phải quyết định.
Nguyễn Khanh: Như vậy, chúng tôi xin phép trở lại câu hỏi đã đặt ra với Giáo Sư trước khi chúng ta chấm dứt buổi nói chuyện ngày hôm nay. Như vậy, liệu có thật sự Việt Nam đi ra biển lớn hay không?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Nói ra là biển lớn thì đã ra rồi đấy, nhưng vấn đề ra biển lớn thành công không, con tầu có đứng vững không thì phải xét sau. Nhưng dù sao, chắc chẳng có gì nguy hiểm.
Tôi coi đây là cơ hội thử thách để học tập thêm. Dù sao sự hiện diện ở Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc cũng làm cho uy tín của Việt Nam gia tăng, và Việt Nam trở thành có trọng lượng hơn đối với một số vấn đề quốc tế. Tôi nghĩ là có lợi nhiều hơn là có hại.
Nguyễn Khanh: Xin cám ơn Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng.
[/align]
[/align]© 2007 Radio Free Asia
[/align][/align]
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2007/09/21/VietnamToTheUNSecurityCouncil_Khanh/
VN sẽ làm gì ở Hội đồng Bảo an?
[/align]BBC 20/9/2007
Giáo sư Stein Tønnesson hiện giảng
tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế ở Oslo, Na Uy
Chuyến công du New York của Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng để dự phiên họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc từ 24.09 này là để vận động để Việt Nam giành được ghế một thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an.
[/align]
[/align]Nếu đạt được mục tiêu này, vị thế chính trị của Việt Nam chắc chắn sẽ lên cao trong nhiệm kỳ 2008-2009 của Hội đồng Bảo an nhưng các thách thức cũng không ít cho hệ thống chính trị trong nước và ngành ngoại giao.
Đó là ý chính trong bài trả lời phỏng vấn BBC Tiếng Việt của Giáo sư Stein Tønnesson, một chuyên gia nghiên cứu về Việt Nam từ Oslo, Na Uy hôm 19.09.2007.
Trước câu hỏi của Nguyễn Giang về cơ hội của Việt Nam được bầu vào làm một trong 10 nước không thường trực, bên cạnh năm thành viên thường trực (Anh, Hoa Kỳ, Nga, Pháp và Trung Quốc) vào kỳ họp 16.10 tới, Giáo sư Tonnesson nói:
GS Stein Tønnesson: Theo những gì tôi được biết cho tới nay thì cơ hội của Việt Nam là rất lớn. Có vẻ như Việt Nam đã có được xác nhận từ đa số các quốc gia Á châu rằng họ muốn Việt Nam vào ghế của châu lục này tại Hội đồng Bảo an trong nhiệm kỳ tới. Hiện vẫn còn sự chống lại của một số nước, ví dụ như Hoa Kỳ, nhưng tôi nghĩ rất có nhiều khả năng là Việt Nam sẽ được chọn. Tôi không dám nói là tôi có thông tin nội bộ gì cả, mà chỉ căn cứ nhận định của mình trên báo chí.
Vậy ta cứ cho là Việt Nam sẽ được chọn, thì các nhà lãnh đạo Việt Nam sẽ có được lợi ích gì?
GS Stein Tønnesson: Điều đầu tiên tôi muốn nói là nó sẽ đem lại một số lợi ích cho nhân dân Việt Nam. Khi VN có một vị thế như vậy, là một thành viên HĐBA cũng có nghĩa là có trách nhiệm phải nâng mình lên bằng các tiêu chuẩn quốc tế. Và điều đó sẽ tăng sức ép từ toàn thế giới lên VN để nước này phát triển, ví dụ như về các tiêu chuẩn nhân quyền. Đó là điều người dân Việt Nam được hưởng. Còn đối với chính quyền VN thì đây sẽ là một thách thức rất lớn (great challenge), vì ghế thành viên HĐBA đem lại một thách thức rằng làm sao họ có đủ năng lực sẵn sàng giải quyết khủng hoảng, và họ phải có quan điểm rõ ràng khi đối mặt với các lựa chọn khó khăn.
Khi bạn ngồi ở HĐBA của LHQ, bạn đại diện cho cả khu vực của mình và có một vị thế sang trọng, thì bạn phải cần một chương trình để thực hiện trong lúc giữ chức. Tôi không biết Bộ Ngoại giao Việt Nam có sẵn sàng cho nhiệm vụ này không. Việt Nam đã không được chuẩn bị tốt lắm để làm thành viên ASEAN năm 1995, và cũng không tốt lắm khi vào APEC năm 1998, nhưng tư cách thành viên các tổ chức đó chắc chắn giúp họ tăng kiến thức và ý thức về các vấn đề quốc tế. Và tôi nghĩ rằng với chuyện vào HĐBA LHQ thì tác động này sẽ còn mạnh hơn.
Nhưng trong một thế giới đang chia phe giữa, một bên là Nga với Trung Quốc, bên kia là Hoa Kỳ với các đồng minh như Anh chẳng hạn, thì Giáo sư có nghĩ rằng giới ngoại giao Việt Nam, và các lãnh đạo Việt Nam trong đảng Cộng sản có thấy đây là nhiệm vụ khó khăn khi phải cân bằng? Họ rất yêu thích cách đi cân bằng nhưng biết đâu lần này không dễ, vì họ phải chọn vị trí?
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong
chuyến thăm CHLB Nga 11.09.2007
GS Stein Tønnesson: Nói đúng ra tôi không là hoàn toàn thích thú về điều đó nhưng tôi nghĩ trong những trường hợp Nga và Trung Quốc chọn vị trí chống lại Phương Tây trong Hội đồng Bảo an thì có nhiều khả năng Việt Nam sẽ vào cùng thế đứng với Nga và Trung Quốc, và đồng ý với các nước này. Việt Nam không muốn làm mất lòng hai nước đó. Điều khó khăn giả thiết là có chính là khi cả Nga và Trung Quốc cùng hướng đến một quyết định không lay chuyển nào đó, và dù Việt Nam không thích cũng sẽ vẫn bị kéo vào phía đồng thuận chung đó. Điều đấy lại có thể tác động không hay đến những mối quan hệ khác của Việt Nam với một nước thứ ba bị thiệt bởi quyết định trên.
Giả sử có chuyện gì đó xảy ra với Iran thì ông có nghĩ rằng Việt Nam sẽ phải phát biểu, hoặc sẽ chẳng phát biểu gì? Đây là giả thuyết nếu có chuyện trong vòng hai năm tới.
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ đề tài Iran sẽ khó cho Việt Nam để phát biểu được gì nhiều. Các chiến tuyến đã được định rõ trong chuyện này. Năm nước thành viên thường trực, cùng Đức, EU, Ấn Độ và các quốc gia khác nữa đều biết ai nghĩ gì trong tương quan của họ với nhau. Vì vậy tôi không thấy có vai trò gì nhiều cho Việt Nam trong vụ này. Việt Nam sẽ phải bỏ phiếu mà thôi.
Còn quan hệ với Trung Quốc. Ông có nghĩa một vai trò mới tại Hội đồng Bảo an sẽ giúp Việt Nam cải thiện tình hình an ninh trên biển, vấn đề biên giới với Trung Quốc nếu có xảy ra xung đột dù ở dạng nào?
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ nếu bạn tưởng tượng ra một khả năng như thế thì chắc chắn đó sẽ là một đe dọa cho Việt Nam khi trở thành thành viên Hội đồng Bảo an. Nhưng tôi không phán đoán rằng sẽ có khó khăn gì ghê gớm giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian tới. Trung Quốc đã hành xử chừng mực trên biển Đông Nam Á hơn so với trong quá khứ. Cơ chế tư vấn giữa Việt Nam và Trung Quốc đã và đang tăng vai trò của nó. Bởi vậy tôi không cho rằng chúng ta sẽ chứng kiến khó khăn lớn giữa hai nước tới đây.
Nếu có chuyện gì mới xảy ra xung quanh đề tài quyền con người thì Việt Nam sẽ hành xử ra sao thưa ông? Lấy ví dụ, nước Na Uy của ông đã làm việc tuyệt vời cho vấn đề Darfur và dùng vị trí thành viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an của mình để thúc đẩy ra nhiều giải pháp cho Darfur và các chuyện liên quan đến nhân quyền khác?
Vị thế Việt Nam lên cao trên trường quốc tế nhờ tư cách thành viên Hội đồng Bảo an LHQ, thì sức ép về các tiêu chuẩn nhân quyền cũng tăng theo
[/align][/align]GS Stein Tønnesson
[/align][/align]
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ đây có thể sẽ là lĩnh vực Việt Nam gặp nhiều vấn đề. Vì như tôi nói, cùng với vị thế lên cao trên trường quốc tế nhờ tư cách thành viên Hội đồng Bảo an LHQ, thì sức ép về các tiêu chuẩn nhân quyền cũng tăng theo. Tôi không rõ các cơ quan lo về chính sách nội vụ của nhà nước Việt Nam như Bộ Công an, và quân đội có chịu nhún mình trước sức ép đó không. Còn Bộ Ngoại giao, cơ quan sẽ ở vào vị thế tế nhị rằng họ phải làm nhiều nữa để cải thiện hình ảnh, uy tín Việt Nam trên thế giới, có thể không có được thế lực cần có ở Hà Nội. Vì vậy, một trong nhiều tác động của tư cách thành viên Hội đồng Bảo an là Bộ Ngoại giao có được lý do mạnh mẽ để tăng ảnh hưởng của mình. Điều xảy ra ở Đại hội Đảng lần vừa qua (04.2006）là Bộ Ngoại giao chẳng được cơm cháo gì (nguyên văn: bad representation) khi tranh vào vị trí lãnh đạo Đảng.
Nhưng nay một Phó Thủ tướng là Bộ trưởng Ngoại giao rồi chứ. Thế nhưng như ông nói, ngành ngoại goao Việt Nam không được chuẩn bị tốt để đóng vai trò quan trọng mới này?
GS Stein Tønnesson: Không, hoàn toàn không. Ngành này không có bao nhiêu ảnh hưởng đối với các chính sách nội bộ. Và các chính sách nội bộ của Việt Nam sẽ được soi trên bình diện quốc tế một khi Việt Nam vào HĐBA. Chuyện đối nội tác động đến đối ngoại đã xảy ra nhưng sẽ còn tăng nữa.
Ông nói việc trình làng ra thế giới ở mức độ cao hơn trong vai trò mới sẽ giúp người dân Việt Nam cải thiện vị thế của họ? Nói thế có vẻ hơi mơ hồ.
GS Stein Tønnesson: Đấy là hy vọng của tôi. Hy vọng thực lòng của tôi là Việt Nam, vì đã trả qua những điều khủng khiếp của chiến tranh, sẽ xây dựng một nghị trình hòa bình (peace agenda) trong các vấn đề quốc tế. Đây là chỗ Việt Nam có thể thiết lập một số nguyên tắc đạo đức, vì chính Việt Nam đã chịu nhiều đau thương chiến tranh. Đấy là một khả năng cho Việt Nam thúc đẩy để có vai vế quốc tế tốt hơn.
Ông nghĩ đây chính là một ưu thế?
GS Stein Tønnesson: Nó chắc chắn sẽ là một ưu thế nếu được tận dụng. Sau đó thì tất nhiên là cần phải nghiên cứu về hòa bình, và phải thảo luận chính trị cả về đối nội và đối ngoại với một nghị trình hòa bình. Thực ra chưa thấy có gì như thế diễn ra ở Việt Nam cả, nhưng nó có thể xảy ra nếu Việt Nam cần một cách thức để trình bày, giới thiệu một vị thế, hình ảnh mới, khi đã ngồi vào một vị trí tầm thế giới.
LHQ sẽ phải bàn tới tình hình Miến Điện,
nơi đang có biểu tình chống chính phủ
Nhưng ai trong hệ thống muốn vai trò này? Biết đâu đây là vai trò quá sức họ? Vì sao họ muốn và ghế thành viên Hội đồng Bảo an có đem lại lợi ích gì về mặt thương mại cho Việt Nam không?
GS Stein Tønnesson: Tôi hy vọng rằng sẽ có một thế hệ những trí thức trẻ. Ví dụ họ có thể là những người từng học trường của đảng nhưng được đào tạo tốt, hay các nhà lý luận, tư tưởng, triết gia, nhà văn. Nếu họ có thể đóng góp cho một nghị trình tri thức như thế, thì nó sẽ làm sáng sủa hẳn thứ ý thức hệ bị xơ cứng mà bạn thấy ở Việt Nam ngày hôm nay.
Vậy GS nghĩ rằng các trí thức Việt Nam có thể đóng góp cho nhà nước để thực hiện vai trò quốc tế?
GS Stein Tønnesson: Nếu có một sự tương tác giữa những trí thức bên phía tư duy tự do hơn, cởi mở hơn và các trí thức đang hoạt động cạnh chính quyền, và có thêm các tiếng nói độc lập trong Quốc hội, nơi người ta có thể thảo luận về chính những bất ổn nội bộ gần đây như các vụ khiếu kiện chống lại quan chức lạm quyền... Nếu tất cả cùng hoạt động để tạo một nghị trình vì mục tiêu xây dựng xã hội bền vững, hòa bình cho cả trong và ngoài nước, thì đó sẽ là một nghị trình rất mới mẻ, sáng sủa, có thể giúp Việt Nam tránh được cuộc xung đột một mất một còn giữa những người bảo vệ chế độ và những người đối kháng.
Nhưng tôi không nhìn thấy lợi ích trực tiếp gì về kinh tế cho Việt Nam ở đây.
GS Stein Tønnesson: Anh muốn nói về lợi ích kinh tế đến từ tư cách thành viên của HĐBA? Không có đâu. Đây là một vị trí đầy danh dự, nó cho nước thành viên một số quyền lực nhưng cũng đem lại nhiều rủi ro và tăng các thách thức. Người ta không được hưởng lợi ích kinh tế gì mấy, trừ khi bạn nhắm đến việc tạo ra một mạng lưới quan hệ có thể dùng cho mục tiêu kinh tế, nhưng đó không phải là bản chất của việc trở thành một thành viên của Hội đồng Bảo an LHQ.
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/indepth/story/2007/09/070920_tonnessonvietnam.shtml
2007.09.21
Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA
Tuần tới, hàng trăm nguyên thủ các nước thành viên Liên Hiệp Quốc sẽ đổ về New York, tham dự phiên họp Ðại Hội Ðồng. Trong số những nhà lãnh đạo sẽ có mặt dự cuộc họp năm nay là Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng của Việt Nam.
Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
Tải xuống để nghe
[/align]
Một buổi họp của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Photo courtesy Un.org
[/align]Không chỉ đại diện cho quốc gia để dự Ðại Hội Ðồng Liên Hiệp Quốc năm nay, ông Dũng đến New York với một trách nhiệm quan trong hơn, đó là mở cuộc vận động trực tiếp với lãnh đạo các nước bạn, để đảm bảo Việt Nam sẽ được nhận làm hội viên không thường trực của Hội Ðồng Bảo An cho nhiệm kỳ tới.
Ðây là mục đích mà chính phủ Việt Nam đã đặt ra từ 5 năm qua, coi đó là một trong những mục tiêu quan trọng nhất về ngoại giao, cần phải thực hiện ở những năm đầu thiên niên kỷ.
Việt Nam gia nhập Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc là đề tài chúng tôi nói đến tuần này. Khách mời là Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, hiện đang giảng dạy về chính trị ở Ðại Học George Mason, bang Virginia, Hoa Kỳ, và là một trong những chuyên gia hàng đầu về vấn đề Việt Nam.
Như thường lệ, cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện và Ban Việt Ngữ xin gửi đến quý thính giả trong khuôn khổ Tạp Chí Câu Chuyện Thời Sự Hàng Tuần.
Tầm quan trọng
Nguyễn Khanh: Cám ơn Giáo Sư đã nhận trả lời phỏng vấn của chúng tôi. Thủ Tướng Việt Nam sang tận Hoa Kỳ tiếp tục cuộc vận động vào ghế không thường trực của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Xin hỏi Giáo Sư tại sao tầm quan trọng lại cao đến như vậy?
Thế giới có nhiều vấn đề tế nhị, mà Hội Ðồng Bảo An là cơ quan có nhiều quyền hành nhất của Liên Hiệp Quốc, đưa ra những quyết định lớn liên quan đến hòa bình và an ninh thế giới. Trong tinh thần đó, người ta sẽ cần lá phiếu của Việt Nam, và đây chính là dịp để Việt Nam có thể trao đổi phiếu lấy ảnh hưởng. Mặt khác, Việt Nam cũng cần biết sử dụng lá phiếu của mình một cách khéo léo, để có lợi cho mình và không gây nên những thù nghịch không cần thiết.
[/align]Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Trước hết, vào được ghế hội viên dù là không thường trực của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc là một vinh dự, và Việt Nam cần được vinh dự đó. Như giới lãnh đạo mới của Việt Nam từng nói là phải ra biển lớn, thì đây là ra biển lớn.
Chúng ta cũng thấy các nhà lãnh đạo mới của Việt Nam cũng muốn tiếp xúc với lãnh đạo các cường quốc. Ông Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết đã sang Mỹ, bây giờ ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đến Mỹ hy vọng gặp Tổng Thống George W. Bush. Thành ra một công đôi ba việc, chứ không phải chỉ có một việc đâu.
Nguyễn Khanh: Việt Nam phải ra biển lớn và như Giáo Sư mới nói thì là hội viên không thường trực của Hội Ðồng Bảo An là bằng chứng Việt Nam đi ra biển lớn. Liệu ra biển sóng gió có nhiều không và Việt Nam có đủ sức để chịu đựng sóng gió không?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Điều đó còn sớm để có thể biết được. Nhưng trước hết nói sóng gió thì ghê gớm quá, nhưng thật sự Việt Nam sẽ phải đối phó, phải cư xử, phải có một chính sách, phải có người đại diện đủ khôn khéo để có thể đi vào những cuộc điều đình với các quốc gia, để đưa ra những quyết định đúng.
Thế giới có nhiều vấn đề tế nhị, mà Hội Ðồng Bảo An là cơ quan có nhiều quyền hành nhất của Liên Hiệp Quốc, đưa ra những quyết định lớn liên quan đến hòa bình và an ninh thế giới.
Trong tinh thần đó, người ta sẽ cần lá phiếu của Việt Nam, và đây chính là dịp để Việt Nam có thể trao đổi phiếu lấy ảnh hưởng. Mặt khác, Việt Nam cũng cần biết sử dụng lá phiếu của mình một cách khéo léo, để có lợi cho mình và không gây nên những thù nghịch không cần thiết.
Thành ra, Việt Nam đi vào biển lớn là đi vào chính trị thế giới, chứ không chỉ là liên hệ giữa các nước cộng sản anh em như ngày xưa, cũng không còn là liên hệ giữa các nước Ðông Nam Á, mà bây giờ là tất cả các nước trên thế giới, và phải đề cập đến mọi vấn đề liên quan đến thế giới chứ không phải chỉ là những vấn đề liên hệ trực tiếp đến Việt Nam.
Quyền lợi
Nguyễn Khanh: Nghe Giáo Sư nói và nếu chúng tôi hiểu không lầm thì với chiếc ghế quan trọng sẽ có được, Việt Nam sẽ có cả quyền lợi lẫn trách nhiệm. Muốn hỏi thêm Giáo Sư là quyền lợi như thế nào?
Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải)
chào đón Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Novo-Orayovo,
bên ngoài Moscow hôm 11-9-2007. AFP PHOTO
[/align]Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Trước hết, tôi muốn nói đến quyền hạn của Hội Ðồng Bảo An. Liên Hiệp Quốc được thành lập với nhiệm vụ bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới, tất cả mọi cơ quan của Liên Hiệp Quốc như Hội Ðồng Bảo An, Ðại Hội Ðồng và ngay cả Hội Ðồng Kinh Tế Xã Hội cũng đều nhắm vào nhiệm vụ này.
Riêng Hội Ðồng Bảo An được trao cho trách nhiệm chính để đảm bảo hòa bình và an ninh cho thế giới, có nghĩa là một vấn đề đang được thảo luận ở bất cứ cơ quan nào, kể cả ở Ðại Hội Ðồng, nhưng khi Hội Ðồng Bảo An thụ lý thì phải ngừng lại để Hội Ðồng Bảo An lấy quyết định. Ðó là điểm thứ nhất cho thấy tầm quan trọng của Hội Ðồng Bảo An.
Ðiểm thứ hai là trong các cơ quan của Liên Hiệp Quốc, Ðại Hội Ðồng chỉ có thể đưa ra nghị quyết, tức là chỉ khuyến cáo. Làm quyết định là quyền của Hội Ðồng Bảo An. Hai quyết định quan trọng nhất là quyết định chế tài về kinh tế, và thứ hai là chế tài về quân sự. Cho nên, tất cả các nước hội viên của Hội Ðồng Bảo An đều có quyền tham dự vào quyết định đó.
Dĩ nhiên 15 nước hội viên của Hội Ðồng Bảo An được chia ra làm 2 loại. Một là 5 cường quốc có quyền phủ quyết, và còn lại là 10 nước quyền hạn không nhỏ, nhưng không có quyền phủ quyết.
Thủ tục bỏ phiếu cũng khác nhau, với những vấn đề quan trọng thì bắt buộc phải có đa số và trong đó phải có phiếu đồng ý của 5 nước thường trực; còn những vấn đề được coi là những vấn đề bình thường, không thật quan trọng, thì chỉ cần đa số. Ở trường hợp này, các nước hội viên không thường trực có nhiều quyền hạn hơn.
Nhưng bất kỳ cuộc bỏ phiếu nào của Hội Ðồng Bảo An cũng đều quan trọng, vì bất kỳ vấn đề nào được một quốc gia đưa ra, nước đó cũng sẽ mở cuộc vận động để làm sao có đủ số phiếu cần thiết, cô lập những nước muốn phủ quyết hoặc muốn bỏ phiếu chống.
Thành ra, mỗi là phiếu của các nước trong Hội Ðồng Bảo An đều rất quan trọng, và từ đó, tạo thành cái thế để mặc cả, để đổi lấy quyền lợi với những nước khác. Và đó là quyền lợi của một nước hội viên Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Trách nhiệm
Ðiều thứ hai là khi Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc quyết định dùng biện pháp quân sự với một nước nào đó, thì mọi nước đều phải tham gia và theo tôi Việt Nam có thể tham gia dễ dàng. Nhưng tham gia cũng là điều tế nhị, vì thí dụ như một nước thân thiện với Việt Nam lại bị Hội Ðồng Bảo An quyết định chế tài thì Việt Nam phải tham gia làm sao, như thế nào? Thành ra bổn phận thì có, nhưng cũng phải tính toán rất nhiều, rất kỹ.
[/align]Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng
Nguyễn Khanh: Thế còn về trách nhiệm thì sao, thưa Giáo Sư?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Về trách nhiệm thì nhiệm vụ bảo vệ hòa bình, an ninh cho thế giới là trách nhiệm quan trọng nhất. Khi Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ra quyết định chế tài với một nước nào đó, thì các nước hội viên phải làm theo.
Thí dụ chế tài Iraq chẳng hạn, dù Việt Nam có thân Iraq đến đầu đi chăng nữa thì cũng phải thi hành. Liên Hiệp Quốc ra lệnh chế tài Iran chẳng hạn, thì dù Việt Nam không muốn cũng phải làm, nếu không thì sẽ bị chỉ trích. Ðó là nghĩa vụ của Việt Nam.
Ðiều thứ hai là khi Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc quyết định dùng biện pháp quân sự với một nước nào đó, thì mọi nước đều phải tham gia và theo tôi Việt Nam có thể tham gia dễ dàng. Nhưng tham gia cũng là điều tế nhị, vì thí dụ như một nước thân thiện với Việt Nam lại bị Hội Ðồng Bảo An quyết định chế tài thì Việt Nam phải tham gia làm sao, như thế nào? Thành ra bổn phận thì có, nhưng cũng phải tính toán rất nhiều, rất kỹ.
Tôi xin đơn cử trường hợp của Nhật Bản. Trước đây, Nhật viện dẫn điều 9 của hiến pháp không cho phép gửi quân ra nước ngoài, nên họ chỉ đóng tiền cho Liên Hiệp Quốc thôi. Sau cuộc chiến Vùng Vịnh 1991, Nhật bị chỉ trích nặng nề nên cuối cùng cũng phải gửi quân đi, đưa quân sang Kampuchea, Mozambique, và đó là thí dụ về nghĩa vụ phải làm.
Một cơ hội thử thách kinh nghiệm
Nguyễn Khanh: Khi nói đến nghĩa vụ, trách nhiệm và đặc biệt qua những trình bày của Giáo Sư, tôi có cảm tưởng là vào Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc có thể là một vinh dự, nhưng rõ ràng sẽ đẩy Việt Nam đến chỗ mà chúng tôi xin phép được gọi tạm là ngã năm, ngã bảy quốc tế. Bởi vì có thể ông Mỹ bỏ phiếu chống, ông Trung Quốc bỏ phiếu thuận, thì Việt Nam biết đi con đường nào?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Đấy là điều tôi muốn nói đến. Ðiều này tùy thuộc vào suy tính của Việt Nam. Ðấy là thử thách kinh nghiệm ngoại giao của Việt Nam, và bây giờ Việt Nam phải lật lá bài của mình lên.
Trước đây có nhiều vấn đề Việt Nam lờ đi, không quyết định, bay giờ trong cương vị hội viên Hội Ðồng Bảo An, Việt Nam phải quyết định, tức là lá bài của Việt Nam, lập trường của Việt Nam sẽ lộ ra. Và khi lập trường được bày ra thì có thể sẽ đưa đến hậu quả là nước này thích mình, nước kia không thích mình.
Dĩ nhiên khi vào Hội Ðồng Bảo An, Việt Nam sẽ học được rất nhiều kinh nghiệm, và để đối phó với những khó khăn đó thì Việt Nam cần phải có những nhà ngoại giao nhiều kinh nghiệm, vì chẳng lẽ ngày nào cũng phải về trình lại với Bộ Chính Trị để quyết định hay sao?
Vợ chồng Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và bà Trần Kim Chi (trái)
chụp hình với vợ chồng Thủ tướng Úc John Howard và bà Janettee (giữa)
khi đến dự tiệc tối APEC tại Sydney hôm 8-9-2007. AFP PHOTO
Dĩ nhiên, việc lớn thì có thể làm như vậy nhưng vẫn phải tùy cơ ứng biến, phải có người tài tùy cơ ứng biến và hiểu biết vè chính trị quốc tế thật nhiều thì mới có thể đóng vai trò một cách tốt đẹp được, nếu không thì sẽ phải làm theo kiểu người ta thường nói là “ngậm miệng ăn tiền”, cứ từ từ thôi. Nhưng sẽ có những vấn đề Việt Nam phải quyết định.
Nguyễn Khanh: Như vậy, chúng tôi xin phép trở lại câu hỏi đã đặt ra với Giáo Sư trước khi chúng ta chấm dứt buổi nói chuyện ngày hôm nay. Như vậy, liệu có thật sự Việt Nam đi ra biển lớn hay không?
Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng: Nói ra là biển lớn thì đã ra rồi đấy, nhưng vấn đề ra biển lớn thành công không, con tầu có đứng vững không thì phải xét sau. Nhưng dù sao, chắc chẳng có gì nguy hiểm.
Tôi coi đây là cơ hội thử thách để học tập thêm. Dù sao sự hiện diện ở Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc cũng làm cho uy tín của Việt Nam gia tăng, và Việt Nam trở thành có trọng lượng hơn đối với một số vấn đề quốc tế. Tôi nghĩ là có lợi nhiều hơn là có hại.
Nguyễn Khanh: Xin cám ơn Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng.
[/align]
[/align]© 2007 Radio Free Asia
[/align][/align]
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2007/09/21/VietnamToTheUNSecurityCouncil_Khanh/
VN sẽ làm gì ở Hội đồng Bảo an?
[/align]BBC 20/9/2007
Giáo sư Stein Tønnesson hiện giảng
tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế ở Oslo, Na Uy
Chuyến công du New York của Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng để dự phiên họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc từ 24.09 này là để vận động để Việt Nam giành được ghế một thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an.
[/align]
[/align]Nếu đạt được mục tiêu này, vị thế chính trị của Việt Nam chắc chắn sẽ lên cao trong nhiệm kỳ 2008-2009 của Hội đồng Bảo an nhưng các thách thức cũng không ít cho hệ thống chính trị trong nước và ngành ngoại giao.
Đó là ý chính trong bài trả lời phỏng vấn BBC Tiếng Việt của Giáo sư Stein Tønnesson, một chuyên gia nghiên cứu về Việt Nam từ Oslo, Na Uy hôm 19.09.2007.
Trước câu hỏi của Nguyễn Giang về cơ hội của Việt Nam được bầu vào làm một trong 10 nước không thường trực, bên cạnh năm thành viên thường trực (Anh, Hoa Kỳ, Nga, Pháp và Trung Quốc) vào kỳ họp 16.10 tới, Giáo sư Tonnesson nói:
GS Stein Tønnesson: Theo những gì tôi được biết cho tới nay thì cơ hội của Việt Nam là rất lớn. Có vẻ như Việt Nam đã có được xác nhận từ đa số các quốc gia Á châu rằng họ muốn Việt Nam vào ghế của châu lục này tại Hội đồng Bảo an trong nhiệm kỳ tới. Hiện vẫn còn sự chống lại của một số nước, ví dụ như Hoa Kỳ, nhưng tôi nghĩ rất có nhiều khả năng là Việt Nam sẽ được chọn. Tôi không dám nói là tôi có thông tin nội bộ gì cả, mà chỉ căn cứ nhận định của mình trên báo chí.
Vậy ta cứ cho là Việt Nam sẽ được chọn, thì các nhà lãnh đạo Việt Nam sẽ có được lợi ích gì?
GS Stein Tønnesson: Điều đầu tiên tôi muốn nói là nó sẽ đem lại một số lợi ích cho nhân dân Việt Nam. Khi VN có một vị thế như vậy, là một thành viên HĐBA cũng có nghĩa là có trách nhiệm phải nâng mình lên bằng các tiêu chuẩn quốc tế. Và điều đó sẽ tăng sức ép từ toàn thế giới lên VN để nước này phát triển, ví dụ như về các tiêu chuẩn nhân quyền. Đó là điều người dân Việt Nam được hưởng. Còn đối với chính quyền VN thì đây sẽ là một thách thức rất lớn (great challenge), vì ghế thành viên HĐBA đem lại một thách thức rằng làm sao họ có đủ năng lực sẵn sàng giải quyết khủng hoảng, và họ phải có quan điểm rõ ràng khi đối mặt với các lựa chọn khó khăn.
Khi bạn ngồi ở HĐBA của LHQ, bạn đại diện cho cả khu vực của mình và có một vị thế sang trọng, thì bạn phải cần một chương trình để thực hiện trong lúc giữ chức. Tôi không biết Bộ Ngoại giao Việt Nam có sẵn sàng cho nhiệm vụ này không. Việt Nam đã không được chuẩn bị tốt lắm để làm thành viên ASEAN năm 1995, và cũng không tốt lắm khi vào APEC năm 1998, nhưng tư cách thành viên các tổ chức đó chắc chắn giúp họ tăng kiến thức và ý thức về các vấn đề quốc tế. Và tôi nghĩ rằng với chuyện vào HĐBA LHQ thì tác động này sẽ còn mạnh hơn.
Nhưng trong một thế giới đang chia phe giữa, một bên là Nga với Trung Quốc, bên kia là Hoa Kỳ với các đồng minh như Anh chẳng hạn, thì Giáo sư có nghĩ rằng giới ngoại giao Việt Nam, và các lãnh đạo Việt Nam trong đảng Cộng sản có thấy đây là nhiệm vụ khó khăn khi phải cân bằng? Họ rất yêu thích cách đi cân bằng nhưng biết đâu lần này không dễ, vì họ phải chọn vị trí?
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong
chuyến thăm CHLB Nga 11.09.2007
GS Stein Tønnesson: Nói đúng ra tôi không là hoàn toàn thích thú về điều đó nhưng tôi nghĩ trong những trường hợp Nga và Trung Quốc chọn vị trí chống lại Phương Tây trong Hội đồng Bảo an thì có nhiều khả năng Việt Nam sẽ vào cùng thế đứng với Nga và Trung Quốc, và đồng ý với các nước này. Việt Nam không muốn làm mất lòng hai nước đó. Điều khó khăn giả thiết là có chính là khi cả Nga và Trung Quốc cùng hướng đến một quyết định không lay chuyển nào đó, và dù Việt Nam không thích cũng sẽ vẫn bị kéo vào phía đồng thuận chung đó. Điều đấy lại có thể tác động không hay đến những mối quan hệ khác của Việt Nam với một nước thứ ba bị thiệt bởi quyết định trên.
Giả sử có chuyện gì đó xảy ra với Iran thì ông có nghĩ rằng Việt Nam sẽ phải phát biểu, hoặc sẽ chẳng phát biểu gì? Đây là giả thuyết nếu có chuyện trong vòng hai năm tới.
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ đề tài Iran sẽ khó cho Việt Nam để phát biểu được gì nhiều. Các chiến tuyến đã được định rõ trong chuyện này. Năm nước thành viên thường trực, cùng Đức, EU, Ấn Độ và các quốc gia khác nữa đều biết ai nghĩ gì trong tương quan của họ với nhau. Vì vậy tôi không thấy có vai trò gì nhiều cho Việt Nam trong vụ này. Việt Nam sẽ phải bỏ phiếu mà thôi.
Còn quan hệ với Trung Quốc. Ông có nghĩa một vai trò mới tại Hội đồng Bảo an sẽ giúp Việt Nam cải thiện tình hình an ninh trên biển, vấn đề biên giới với Trung Quốc nếu có xảy ra xung đột dù ở dạng nào?
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ nếu bạn tưởng tượng ra một khả năng như thế thì chắc chắn đó sẽ là một đe dọa cho Việt Nam khi trở thành thành viên Hội đồng Bảo an. Nhưng tôi không phán đoán rằng sẽ có khó khăn gì ghê gớm giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian tới. Trung Quốc đã hành xử chừng mực trên biển Đông Nam Á hơn so với trong quá khứ. Cơ chế tư vấn giữa Việt Nam và Trung Quốc đã và đang tăng vai trò của nó. Bởi vậy tôi không cho rằng chúng ta sẽ chứng kiến khó khăn lớn giữa hai nước tới đây.
Nếu có chuyện gì mới xảy ra xung quanh đề tài quyền con người thì Việt Nam sẽ hành xử ra sao thưa ông? Lấy ví dụ, nước Na Uy của ông đã làm việc tuyệt vời cho vấn đề Darfur và dùng vị trí thành viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an của mình để thúc đẩy ra nhiều giải pháp cho Darfur và các chuyện liên quan đến nhân quyền khác?
Vị thế Việt Nam lên cao trên trường quốc tế nhờ tư cách thành viên Hội đồng Bảo an LHQ, thì sức ép về các tiêu chuẩn nhân quyền cũng tăng theo[/align][/align]GS Stein Tønnesson
[/align][/align]
GS Stein Tønnesson: Tôi nghĩ đây có thể sẽ là lĩnh vực Việt Nam gặp nhiều vấn đề. Vì như tôi nói, cùng với vị thế lên cao trên trường quốc tế nhờ tư cách thành viên Hội đồng Bảo an LHQ, thì sức ép về các tiêu chuẩn nhân quyền cũng tăng theo. Tôi không rõ các cơ quan lo về chính sách nội vụ của nhà nước Việt Nam như Bộ Công an, và quân đội có chịu nhún mình trước sức ép đó không. Còn Bộ Ngoại giao, cơ quan sẽ ở vào vị thế tế nhị rằng họ phải làm nhiều nữa để cải thiện hình ảnh, uy tín Việt Nam trên thế giới, có thể không có được thế lực cần có ở Hà Nội. Vì vậy, một trong nhiều tác động của tư cách thành viên Hội đồng Bảo an là Bộ Ngoại giao có được lý do mạnh mẽ để tăng ảnh hưởng của mình. Điều xảy ra ở Đại hội Đảng lần vừa qua (04.2006）là Bộ Ngoại giao chẳng được cơm cháo gì (nguyên văn: bad representation) khi tranh vào vị trí lãnh đạo Đảng.
Nhưng nay một Phó Thủ tướng là Bộ trưởng Ngoại giao rồi chứ. Thế nhưng như ông nói, ngành ngoại goao Việt Nam không được chuẩn bị tốt để đóng vai trò quan trọng mới này?
GS Stein Tønnesson: Không, hoàn toàn không. Ngành này không có bao nhiêu ảnh hưởng đối với các chính sách nội bộ. Và các chính sách nội bộ của Việt Nam sẽ được soi trên bình diện quốc tế một khi Việt Nam vào HĐBA. Chuyện đối nội tác động đến đối ngoại đã xảy ra nhưng sẽ còn tăng nữa.
Ông nói việc trình làng ra thế giới ở mức độ cao hơn trong vai trò mới sẽ giúp người dân Việt Nam cải thiện vị thế của họ? Nói thế có vẻ hơi mơ hồ.
GS Stein Tønnesson: Đấy là hy vọng của tôi. Hy vọng thực lòng của tôi là Việt Nam, vì đã trả qua những điều khủng khiếp của chiến tranh, sẽ xây dựng một nghị trình hòa bình (peace agenda) trong các vấn đề quốc tế. Đây là chỗ Việt Nam có thể thiết lập một số nguyên tắc đạo đức, vì chính Việt Nam đã chịu nhiều đau thương chiến tranh. Đấy là một khả năng cho Việt Nam thúc đẩy để có vai vế quốc tế tốt hơn.
Ông nghĩ đây chính là một ưu thế?
GS Stein Tønnesson: Nó chắc chắn sẽ là một ưu thế nếu được tận dụng. Sau đó thì tất nhiên là cần phải nghiên cứu về hòa bình, và phải thảo luận chính trị cả về đối nội và đối ngoại với một nghị trình hòa bình. Thực ra chưa thấy có gì như thế diễn ra ở Việt Nam cả, nhưng nó có thể xảy ra nếu Việt Nam cần một cách thức để trình bày, giới thiệu một vị thế, hình ảnh mới, khi đã ngồi vào một vị trí tầm thế giới.
LHQ sẽ phải bàn tới tình hình Miến Điện,
nơi đang có biểu tình chống chính phủ
Nhưng ai trong hệ thống muốn vai trò này? Biết đâu đây là vai trò quá sức họ? Vì sao họ muốn và ghế thành viên Hội đồng Bảo an có đem lại lợi ích gì về mặt thương mại cho Việt Nam không?
GS Stein Tønnesson: Tôi hy vọng rằng sẽ có một thế hệ những trí thức trẻ. Ví dụ họ có thể là những người từng học trường của đảng nhưng được đào tạo tốt, hay các nhà lý luận, tư tưởng, triết gia, nhà văn. Nếu họ có thể đóng góp cho một nghị trình tri thức như thế, thì nó sẽ làm sáng sủa hẳn thứ ý thức hệ bị xơ cứng mà bạn thấy ở Việt Nam ngày hôm nay.
Vậy GS nghĩ rằng các trí thức Việt Nam có thể đóng góp cho nhà nước để thực hiện vai trò quốc tế?
GS Stein Tønnesson: Nếu có một sự tương tác giữa những trí thức bên phía tư duy tự do hơn, cởi mở hơn và các trí thức đang hoạt động cạnh chính quyền, và có thêm các tiếng nói độc lập trong Quốc hội, nơi người ta có thể thảo luận về chính những bất ổn nội bộ gần đây như các vụ khiếu kiện chống lại quan chức lạm quyền... Nếu tất cả cùng hoạt động để tạo một nghị trình vì mục tiêu xây dựng xã hội bền vững, hòa bình cho cả trong và ngoài nước, thì đó sẽ là một nghị trình rất mới mẻ, sáng sủa, có thể giúp Việt Nam tránh được cuộc xung đột một mất một còn giữa những người bảo vệ chế độ và những người đối kháng.
Nhưng tôi không nhìn thấy lợi ích trực tiếp gì về kinh tế cho Việt Nam ở đây.
GS Stein Tønnesson: Anh muốn nói về lợi ích kinh tế đến từ tư cách thành viên của HĐBA? Không có đâu. Đây là một vị trí đầy danh dự, nó cho nước thành viên một số quyền lực nhưng cũng đem lại nhiều rủi ro và tăng các thách thức. Người ta không được hưởng lợi ích kinh tế gì mấy, trừ khi bạn nhắm đến việc tạo ra một mạng lưới quan hệ có thể dùng cho mục tiêu kinh tế, nhưng đó không phải là bản chất của việc trở thành một thành viên của Hội đồng Bảo an LHQ.
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/indepth/story/2007/09/070920_tonnessonvietnam.shtml