Chương 31
Ngài Damasso Ensina đang trầm tư đi lại trong phòng. Những lời cảnh cáo của ông em rể khắc sâu vào trong đầu và ngài lo ngại nghĩ cách làm cho thằng con trai phóng đãng tỉnh ngộ.
Martin kết thúc công việc rất nhanh và ra khỏi văn phòng, để ông chủ ở lại một mình với những âu lo. Khi Agustin xuất hiện ở cửa, ông Damasso đưa mắt nhìn chàng ta một cách lơ đễnh.
-         Con lúc nào cũng đi đâu mất tăm thế hả? – một lát sau ông hỏi.
Suy ngẫm kỹ càng từ trước đó về việc làm sao đến chỗ cha xin tiền, Agustin lâm vào tình trạng vô cùng bối rối. Chàng ta đoán rằng đặt vấn đề này không phải đơn giản, chắc là cha đã phong phanh nghe được về hôn lễ của chàng cũng nên.
-         Dạ… con… - chàng ta ấp úng – con ở mãi trong nhà, và…như ba biết đấy….
-         Có lẽ đến lúc phải tìm cho con công việc gì đó – cha chàng cắt lời.
-         Ồ, con sẵn lòng làm bất cứ việc gì! Ngay cả từ ngày mai, nếu ba thấy cần.
-         Rất sung sướng  được nghe những lời như thế… - ông Damasso thốt ra, lấy vẻ mặt quan trọng – cuộc sống phóng dật chỉ là sự phung phí thời gian và tiền bạc, nó không nên có ở những người trẻ tuổi.
Những lời này không hứa hẹn điều gì tốt lành cho Agustin. Nhưng ở phòng bên đang có Amador ngồi đợi và có thể đột nhập vào đây bất cứ lúc nào làm lộ hết bí mật. Cho nên chỉ còn một cách băng qua trở ngại.
-         Ba hoàn toàn có lý, thưa ba – chàng ta phụ hoạ - Chính vì thế mà con quyết định phải làm việc.
-         Thế thì tốt, con trai ạ. Nhất định ba sẽ tìm cho con một chỗ xứng đáng.
-         Cám ơn ba. Một khi có công việc để làm, con sẽ không còn rảnh rỗi và sẽ không tiêu tiền đến thế. Còn không thì chính con không biết thế nào mà lại nợ một nghìn peso nữa.
Agustin thốt ra câu ấy bằng cái giọng tự nhiên và khinh khi nhất, song thực tế thì sợ hãi theo dõi ấn tượng của nó gây ra cho cha.
Ông Damasso vẫn đang đi từ góc này sang góc khác liền quay phắt lại một cách đột ngột và nhìn con trai dò xét. Trong đầu ông bất giác nảy ra ý nghĩ rằng ông Fidel đã nói như thể tiên tri.
-         Một nghìn peso! – Ngài tư sản khả kính kêu lên – Thế nhưng ba mới đưa con cũng số tiền ấy cách đây không lâu kia mà?
-         Vâng, đúng thế…Nhưng nói thật…chính con cũng không biết tại sao thế…thợ may…bạn bè….rồi….
-         Chú Fidel hình như biết trước – ông Damasso giận giữ nói – Cái lũ du đãng chỉ biết mỗi một việc vung vãi tiền của. – rồi quay về phía cậu con trai ông hỏi thêm – Mày nói là một nghìn peso hả? Nhưng sao lại thế chứ? Đúng là đùa! Tiêu phí hai nghìn peso trong một tháng! Quỷ tha ma bắt! Thưa ngài, rõ ràng là ngài cho rằng chúng ta nhiều tiền đến mức gà mổ không hết!
-         Thưa ba, từ nay về sau sẽ không có chuyện đó nữa. Chính ba sẽ thấy con lao động cần mẫn r asaso – chàng công tử nói giọng ngọt như mía lùi.
-         Lao động à? Thế mày biết làm cái gì hả? Tất cả chúng mày là lũ thợ tiêu phi tiền bạc cha mẹ mà không nghĩ đến phải đổ mồ hôi mới kiếm nổi. Ôi, chú Fidel có lý, chúng mày ăn không ngồi rồi và chỉ có thế!
-         Xin thề với ba rằng con sẽ làm việc chăm chỉ. Con chỉ cần trả xong món nợ này, sau đó không tiêu phí một xu nào nữa.
-         Không đâu, anh bạn ạ, tôi đã chán tận cổ những lời hứa hẹn của anh rồi. Mày có biết tao bảo gì mày không? Đã đến lúc phải trở nên biết điều!
-         Ô, con xin sẵn lòng…
-         Đúng, đúng…cả lũ chúng mày bây giờ đều nói rất hoa mỹ. một thanh niên chỉ biết tu tỉnh khi nào lập gia đình, hiểu chưa?
Câu chuyện chuỷên hướng bất ngờ làm cho Agustin cụp mắt bối rối. song không có đường rút lui nữa và anh chàng đáng thương hiểu rằng chỉ còn một cách tranh thủ thời gian bằng được.
-         Ừ, đã đến lúc con phải nghĩ đến việc cưới vợ - ông Damasso tiếp tục bằng một giọng ôn hoà hơn, cho rằng Agustin cụp mắt xuống là tỏ ý phục tùng và vâng lời.
Bản tính ông Damasso chóng nguôi giận hiếm thấy và ông rất hài lòng khi con trai thừa nhận quyền lực người cha. Sự phục tùng bề ngoài của Agustin xoa dịu trái tim ông . Và nhìn cậu con trai vẫn chưa ngẩng đầu lên, ông Damasso mủi lòng:
-         Thôi được…không cần che giấu là ba dễ chịu vì con tôn trọng ba, nhưng ba muốn rằng  con phải thành thật. Chúng ta sẽ nói chuyện thân mật, con có thích cô em họ của con không?
-         Em họ của con?
-         Đúng thế, Matilda. Thật ra nó đáng yêu đấy chứ?
-         Ồ vâng, tất nhiên.
-         Và tính nết của nó rất tuyệt phải không?
-         Tuyệt vời, thưa ba, đơn thuần là tuyệt vời!
-         Con có muốn một người vợ như vậy không?
-         Còn phải nói! – Agustin thốt lên ,tưởng tưởng chắc chắn là tính nhẫn nại và lòng hiếu nghĩa sẽ giúp mình thoát khỏi tai họa.
-         Thế thì hãy nghe thật chăm chú – ông Damasso thoả mãn – hôm nay chú con đã đến và nói rằng chú ấy sẽ rất sung sướng  thấy con trở thành con rể.
-         Nếu ý của ba cũng thế thì con…
-         Đúng là ý của ba cũng thế, con trai ạ. Hãy tin ba, cần phải biết nghe lời nói khôn ngoan từ khi con còn trẻ thì lúc về già mới sung sướng  được.
-         Mọi điều đều đúng, thưa ba. Nhưng khốn nỗi, Matilda hoàn toàn không yêu con.
-         Thật tầm bậy! – ông Damasso vỗ vỗ vai con trai cười mỉa – trước khi cưới vợ ba cũng nghĩ như thế. Các cô gái rất hay ngượng ngùng. Có khi yêu mê mệt rồi mà không dám bỉêu lộ tình cảm của mình. Đấy, cô em họ của con là như vậy. Cứ nói chuyện chân tình với nó rồi con tự thấy. Ba dám chắc là nó yêu con lắm.
-         Không đâu, thưa ba, không thể có điều đó đâu, Matilda yêu người khác cơ.
-         Đó chỉ là cổ tích, con trai ạ! Cô gái nào cũng say mê một ai đó trước khi được cầu hôn.
-         Nhưng rút cuộc thì thưa ba, - Agustin mở lời, hiểu rằng không phải lúc làm trái ý cha – liệu có cần vội vàng không ạ?
-         Cần, thậm chí rất cần – ông Damasso giận dữ nói.
-         Trước tiên con phải tin chắc rằng Matilda yêu con hay không, còn nếu như…
-         Đúng như thế! Nhưng còn ba thì cần phải thấy con chấm dứt việc tiêu tiền như rác. Vậy thì cứ nghĩ đến những lời ba nói cho nghiêm chỉnh…
-         Con không dám trái lời, thưa ba. Và nếu ba cho con tiền để thanh toán nợ nần…
-         Con cần bao nhiêu?
-         Một nghìn peso?
-         Rồi thôi?
-         Dạ thôi.
-         Rồi sau đó không có chuyện chúng ta  vẫn quên  cái gì đó chứ hả?
-         Con không còn nợ nào khác nữa.
-         Thôi được, con trai ạ! Mai đem biên lai nợ về đây và trả lời luôn về việc Matilda, như thế là ba lần nữa lại cứu giúp con đấy.
Agustin ngớ người không thốt được một lời. Còn ông Damasso khi đó đã ra khỏi phòng.
"Biên lại nợ và trả lời về việc Matilda! – chàng công tử chán ngán nhủ thầm – Mọi chuyện xoay ra tồi tệ biết bao! Làm thế nào thoát khỏi tai họa bây giờ?"
rồi chàng ủ rũ lê bước về phòng có Amador đang đợi.
-         Tôi đã nói với anh rồi – bắt gặp cái nhìn dò hỏi của Amador, chàng ta lầu bầu – Vì anh bướng bỉnh nên hỏng hết mọi việc.
-         Hỏng là thế nào? Tại sao? Cái gì đã xảy ra thế hả? – Amador hốt hoảng nhìn khuôn mặt méo xệch của nạn nhân.
-         Vì anh bướng bỉnh quá nên hỏng hết – Agustin rầu rĩ nhắc lại, rã rời buông mình xuống ghế bành.
-         Nhưng mà anh thử nói xem điều gì xảy ra ở đó, điều gì hả?
-         Ba tôi nổi giận.
-         Nổi giận à? Chỉ có vậy thôi chứ? Thế rồi sau đó?
-         Ông đòi biên lai.
-         Biên lai gì?
-         Bởi vì tôi nói là nợ tiệm may.
-         Ôi chao, thế thì anh thất vọng làm gì kia chứ. Anh đem về cho ông ấy hai biên lai cũng được.
-         Nhưng làm thế nào? Thực tế chúng có tồn tại đâu?
-         Thôi được rồi anh bạn yêu quí. Việc gì phải đau đầu về những chuyện vặt vãnh. Tôi sẽ kiếm cho anh những biên lai ấy bao nhiêu tuỳ thích.
Agustin hoảng sợ nhìn cái kẻ không hề chớp mắt khi đề nghị đem về cho mình những chứng từ giả mạo. Gương mặt Amador hoàn toàn thản nhiên, còn ánh mắt thì lạnh lùng đến mức chàng trai bỗng thấy ngài ngại. Trong óc chàng ta loé lên ý nghĩ như một tia chớp rằng kẻ gian hùng này có ý đẩy anh ta vào con đường lừa đảo ô nhục. Máu dồn hết lên đầu chàng ta, còn dọc sống lưng thì ớn lạnh. Trong con người chàng ta bỗng thức dậy tình cảm tự trọng mà nỗi sợ hãi đã bóp chết hoàn toàn  và Agustin cảm thấy mình có một quyết tâm bất ngờ. Không, tốt hơn hết cứ thú nhận mọi chuyện với cha chứ không nên lao đầu vào ô danh thấp hèn.
-         tôi không cần những hoá đơn giả - chàng ta quả quyết – đàng nào thì ngày mai tôi cũng sẽ nhận được số tiền cần thiết thôi.
-         Được rồi. đành vậy! Chúng ta sẽ chờ đến ngày mai – Amador đáp rồi cầm lấy mũ – Nhưng chỉ có điều nếu cha anh lại giở trò giận dữ để không muốn dốc túi ra thì tự tôi sẽ cho ông ta biết. Tôi sẽ nói hết toàn bộ sự thật. Hẹn đến mai.
Hắn ném tia mắt tức giận lên chàng công tử và ra khỏi phòng.
Agustin hai tay ôm đầu ngồi bất động một lúc lâu. Sau đó đôi mắt chàng ta ánh lên vẻ quyết tâm và đứng phắt dậy, ra khỏi phòng rồi leo lên cầu thang dẫn đến phòng Martin.
Rivas đang ngồi ở bàn, tay cầm cuốn sách để mở, nhưng ánh mắt chàng phiêu du, còn ý nghĩ thì ở tận đâu đâu. Lúc Agustin nhợt nhạt và xúc động lao nhanh qua ngưỡng cửa, chàng nhìn với vẻ sửng sốt rồi đứng dậy đón chào niềm nở. Agustin im lặng gật đầu và sải bước quanh phòng một cách tư lự. Sau đó chàng ta dừng chân, chăm chú nhìn Rivas:
-         Bạn thân mến – chàng ta nói – tôi vô cùng bất hạnh!
-         Anh à? – Martin ngạc nhiên.
-         Vâng. Tôi đã chết thật rồi! Mà tại sao tôi không chịu nghe theo lời anh khuyên kia chứ?
Martin đẩy cho chàng ta chiếc ghế.
-         Tôi thấy anh đang quá lo lắng, Agustin – chàng nói – Hãy ngồi xuống đã và hãy bình tâm lại. Nếu anh có nỗi đau khổ nào thì cứ nói với tôi đừng giấu giếm. Tôi sẽ không chỉ không lừa dối lòng tin yêu của anh mà sẽ còn làm tất cả những gì tôi đủ sức làm để giúp anh nữa.
-         Xin thành tâm cám ơn anh – Agustin đáp và ngồi xuống ghế - Chính tôi đến đây với ý muốn kể lại cho anh nghe mọi chuyện đã xảy ra với tôi, vì đã nhiều ngày nay tôi đau khổ vô cùng, bạn ạ! Tâm hồn tôi như muốn tan nát mà không dám chia xẻ với ai. Hôm nay tôi bỗng nhớ lại rằng có lần anh đã cho tôi một lời khuyên tốt đẹp mà lúc ấy, thật khốn khổ cho tôi, tôi đã không nghe theo và tôi chợt muốn thổ lộ hết bí mật của mình với anh vì tin rằng anh là bạn tôi.
Những lời nói này vang lên chân thành đến mức Martin phải cảm động. Vốn vô lo nghĩ, chàng công tử buồn bã cực độ và trên nét mặt chàng ta hiện rõ vẻ chán chường sâu xa làm cho Martin cảm thấy thương xót thật sự.
-         Tôi thật sự dễ chịu khi được anh coi là bạn – chàng nói – Nhưng điều gì đã xảy ra thế? Phải chăng anh quá quan trọng hoá vấn đề?
-         Không, không! Tôi không thổi phồng tai hoạ tí nào cả. Anh có biết điều gì xảy ra với tôi không? Tôi cưới vợ rồi!
-         Lấy vợ rồi! – Martin ngớ người.
-         Than ôi, đúng thế, và anh thậm chí không thể tưởng tượng được tôi đã cưới ai.
-         Thành thật là tôi không thể.
-         Adelaida Molina.
-         Adelaida à? Không tài nào hiểu nổi! chuyện ấy xảy ra lúc nào?
-         Anh hãy chú ý nghe tôi kể rồi sẽ hiểu tất cả…Trời ơi, tại sao tôi lại không nghe lời anh khuyên kia chứ!
Và Agustin kể lại cặn kẽ cho Martin đầu đuôi sự việc cưới vợ của mình, nói rõ cho chàng biết Amador làm tiền mình ra sao và hôm nay đã đến đây bắt buộc mình phải xin cha một nghìn peso nữa như thế nào.
-         mặc dù anh nói rằng Amador cư xử rằng láo xược và đe doa kể hết cho ông Damasso nghe – Martin trầm ngâm nhận xét – trong chuyện này tôi vẫn cảm thấy nhiều điều đáng ngờ. Liệu anh có chắc là hôn lễ của anh với Adelaida được một mục sư thật sự cầu phúc cho không?
-         Làm sao tôi biết được? trước ngày đó tôi chưa trông thấy hắn.
-         Thế hắn có cho anh xem giấy phép làm hôn lễ không?
-         Nói thật, tôi không nhớ. Đêm đó tôi sợ quá nên hầu như không nhớ rõ những gì xảy ra.
-         Trước hết chúng ta phải tiến hành một việc…
-         Việc gì?
-         Sẽ phải đi một vòng hết các nhà thờ xem xét các cuốn sổ đăng ký hôn thú.
-         Làm thế để làm gì thế?
-         Để tận mắt tin chắc rằng hôn lễ của anh có được đăng ký hay không. Tôi có cảm giác có thể anh là nạn nhân của một âm mưu.
-         Trời ơi, làm sao mà bản thân tôi không nghĩ ra điều ấy chứ nhỉ? – Agustin thốt lên và trong lòng hé mở niềm hy vọng.
-         Nếu như chúng ta không thấy hôn lễ được đăng ký đâu hết thì nó không có hiệu lực mà anh đơn thuần đã bị lừa.
-         Anh đã đem lại cuộc sống cho tôi! – Agustin cuống quýt mừng rỡ - chẳng lẽ tôi đã được cứu thoát sao?
-         Amador định đến chỗ anh sáng mai à?
-         Vâng, đúng vào cái giờ như hôm nay.
Hai chàng trai đồng ý với nhau những nhà thờ mà mỗi người cần đến.
-         Tôi nghĩ rằng không nên hà tiện trong việc này – Rivas nói – và cần phải tiến hành mọi chuyện càng nhanh càng tốt. Ngay hôm nay chúng mình phải làm sáng tỏ tất cả mọi chuyện và nếu cần thiết, sẽ báo cho ba anh trước khi Amador xuất hiện.
-         Báo trước cho ba tôi ư?
-         Để Amador hay bất cứ kẻ nào khác không bắt chẹt ông ấy.
-         Thế nếu hôn lễ của tôi được tổ chức đúng thể lệ thì sao?
-         Khi ấy anh hãy lấy hết can đảm và thú nhận với ba anh. Dẫu sao nếu ông Damasso được người khác cho biết về hôn lễ của con trai mình thì ông sẽ giận anh đến chết, và như thế cũng đúng thôi.
-         Vâng, đúng thế.
-         Nếu như vì rủi ro mà hôn lễ của anh hợp pháp, thì khi được báo kịp thời, ông Damasso có thể tìm ra biện pháp để dàn xếp sự việc còn nhanh chóng hơn cả tôi và anh nữa cũng nên.
-         Vâng, vâng, điều đó cũng đúng! – Agustin lập lại, khâm phục sự thận trọng của Martin.
-         Còn bây giờ thì lên đường – Martin nói – Thời gian không chờ đợi đâu.
-         Tôi chỉ về phòng lấy tiền thôi. Tôi vẫn còn hai trăm peso, được chứ?
-         Chúng ta ra khỏi phòng càng sớm càng tốt – Rivas thốt lên – tay cầm mũ và ra khỏi phòng cùng Agsutin.
Sau đó it phút, mỗi người đã đi đến một nhà thờ mà họ cho rằng từ đó cần bắt đầu cuộc tìm kiếm.
 

Chương 32
Ngài Fidel Elias trở về nhà trong tâm trạng hết sức vui vẻ, ngài vô cùng hài lòng về việc đã khôn khéo dẫn dắt câu chuyện với ông Damasso.
Ở Chilê chúng ta không ít những kẻ đánh giá một phi vụ béo bở cao hơn mọi thứ trong cuộc sống. Tất cả những gì khác dưới mắt họ chẳng đáng giá đến một đồng xu mẻ. Theo họ, chỉ có bọn vô công rồi nghề mới tiêu phí thời giờ cho nghệ thuật, sử học hay văn học. Những kẻ này chỉ thừa nhận khoa học chỉ khi nào nó đem lại lợi lộc, tức là khi nó trở thành "doanh nghiệp". Cũng với thước đo ấy, họ quan tâm đến chính trị và chỉ thấy hoạt động xã hội là phương tiện tăng thêm vốn liếng cho mình. Họ coi khinh bất cứ ai nghĩ rằng hạnh phúc không phải là tiền bạc.
Ông Fidel và những kẻ cùng chí hướng tôn sùng đồng tiền vàng một cách nhiệt thành. Trong thời buổi chúng ta, mặc dù chỉ có chục năm trôi qua, số lượng những kẻ trungthành với tín ngưỡng ấy đã tăng lên ghê gớm. Như ta thấy, gương mặt xấu quả là dễ "tiêm nhiễm".
Chúng ta đã biết, ngài Elias nhìn nhận lễ cưới của Matilda với Agustin như một phi vụ vô cùng béo bở. Đồng thời ngài vẫn quan tâm đến việc lĩnh canh "El Roble" như trước. Khi ngài Elias vừa bước qua ngưỡng cửa vào nhà, người hầu đã báo luôn là khi ngài đi vắng, ngài Simon Arenal có đến. Con người mưu lợi hoảng hốt đến không nghĩ đến việc kể cho vợ nghe câu chuyện với anh rể mà, nóng lòng vì tò mò, vội vã đến ngay nhà ông bạn đồng thời là người bảo trợ của mình.
Tuy nhiên việc ra đi của ông không những không làm buồn lòng mà làm cho bà Francisca vui mừng. Giống như số đông phụ nữ, bà thấy cuộc đời làm vợ như một cây thánh giá nặng nề và kiên nhẫn chịu đựng. Khi được chồng để cho yên tĩnh dù chỉ vài giờ, bà cảm thấy thoả mãn vô cùng.
Ngày hôm ấy bà mệnh phụ uyên bác đang đọc một cách say sưa cuốn tiểu thuyết "Valentina" của George Sander và so sánh với Benediet sôi nổi nhạy cảm, bà thấy ông chồng tính toán của mình đặc biệt xấu xa. Chính vì thế khi chồng đi khỏi, bà Francisca thở phào nhẹ nhõm và tiếp tục vùi đầu vào sách.
Công bằng mà nói ngài Elias được vợ quan tâm cũng như ngài đối với vợ. Nài dứt khoát chẳng bận tâm gì đến những tình cảm lãng mạn của bà vợ dễ xúc cảm cũng như đến nữ văn sĩ được bà yêu mến. Nóng lòng sốt ruột sao cho biết thật sớm Pedro San Louis đã nói gì, ông Fidel ba chân bốn cẳng chạy đi gặp Arenal.
Ông được chào đón vui vẻ, được mời ngồi và hút thứ xì gà rất tuyệt vời mà ông chủ không quên thông báo rằng chỉ có thể mua ở tiệm Rayes trên quảng trường Tháng Tám.
Ở Chilê hầu như không có một câu chuyện nào giữa người đàn ông với nhau thiếu điếu xì gà, có thể nó làm vui miệng và tạo điều kiện cho sự cởi mở chân tình.
Ông Fidel rít một hơi dài, nhả ra một đám khói và bắt đầu hồi hộp chờ đợi ông bạn giải thích cuộc viếng thăm hồi sáng.
-         Ông đã được báo là tôi có đến chứ? – ông nghe thấy ông Simon hỏi.
-         Có – ông Fidel trả lời – và tôi lập tức đến ngay đây, thậm chí không kịp thay quần áo.
-         Tôi muốn thông báo là tôi đã hoàn thành việc ông giao phó.
-         Thế à? Nghĩa là ông đã gặp ông Pedro San Louis?
-         Vâng, tối hôm qua.
-         Thế ông ta nói sao?
-         San Louis chấp nhận gia hạn lĩnh canh với những điều kiện nhất định.
-         Những điều kiện gì thế?
-         Một trong số đó có lẽ là điều rất tế nhị.
-         Sẽ khó thực hiện phải không?
-         Tôi không biết ông nhìn nhận điều đó như thế nào.
-         Thôi đừng làm tình làm tội tôi nữa, ông bạn! Ông cắt nghĩa rõ ràng xem mắc mứu ở chỗ nào.
-         Ông Pedro muốn cho cậu con trai nắm công việc.
-         Thế thì điều đó có gì đâu?
-         Rồi lại nảy ra ý định cho cậu ta cùng làm với cháu mình. Hai đứa chúng nó điều hành thì tốt hơn.
-         Chaú nào kia? Raphael hả?
-         Chính thế.
-         Mọi chuyện đều tốt đẹp. Nhưng liên can gì đến tôi ở đây chứ?
-         Đây là chuyện liên can đến ông, ông Pedro tuyên  bố rằng nếu như ông từ chối việc thực hiện lời yêu cầu thì "El Roble" sẽ được giao cho cậu con trai và cháu ông ta lĩnh canh.
-         Thế ông ta định yêu cầu tôi điều  gì?
-         Ông ta muốn ông chấp thuận cho Matilda và Raphael làm đám cưới.
Ông Fidel ngớ người. Ông chờ đợi bất kỳ điều gì, ngoại trừ điều này.
Trong một phút, kẻ mưu lợi không thốt ra được lời nào. Nhăn trán lại và hàm răng nghiến chặt, ông chìm sâu trong suy tư.
-         Người nào khác nói với tôi điều đó thì còn tin được – ông lẩm bẩm.
-         Đây là điều kiện dứt khoát của Pedro – ông Simon nói.
-         Thế nếu như tôi chấp thuận? – ngài Elias hỏi sau một lúc lưỡng lự.
-         Khi đó ông ấy sẽ gia hạn lĩnh canh "El Roble" cho ông còn con trai ông ta cùng Raphael nhận trang trại khác.
-         Vậy ông khuyên tôi thế nào?
-         Thật tình tôi không biết. Vì đó là việc gia đình.
-         Đúng là như thế - ông Fidel lơ đễnh xác nhận.
Ông chợt nghĩ rằng lời đề nghị của Pedro không thuộc loại có thể bác bỏ ngay tức khắc mà cần phải nát óc cân nhắc cho cẩn thận. nguồn phúc lợi của ông Fidel lệ thuộc rất nhiều vào trang trại "El Roble" và tình huống ấy xui khiến ông phải ưa thích Raphael hơn Agustin. Thật ra thì chàng Ensina sau này sẽ nhận được một tài sản thừa kế lớn, song ông Damasso chưa hề có gì phàn nàn về sức khoẻ và chưa có ý định từ bỏ thế giới tội lỗi này. Vị tất phải đặc biệt trông cậy vào sự giúp đỡ của anh rể trong khi lợi lộc lại thua xa trang trại "El Roble".
-         Ông có biết rằng Raphael đã từng là chồng chưa cưới của con gái tôi không? – ông Elias hỏi.
-         Có, tôi có nghe chuyện ấy.
-         Nhưng ông Damsso đã can thiệp vào công việc và tất cả đổ vỡ hết – ông Fidel nói tiếp – ông bố của Raphael phá sản, và chàng ta không còn gì để sống. Nhưng chàng ta rất đáng mến.
Ông Simon gật đâu đồng tình.
-         Nếu như ông Pedro quyết định giúp đỡ cháu mình thì Raphael là đám không đến nỗi tồi đối với Matilda – ngài Elias buột miệng nói to những suy nghĩ của mình.
-         Có lẽ ông nói đúng.
-         Theo tôi không thể vội vàng trong việc này được. Chúng ta đâu cần gấp gáp.
Họ nói sang nước khác và ngồi thêm nửa giờ nữa, ngài Elias ra về.
Ngài bước vào phòng khách nhà mình đúng vào cái phút bà Francisca say sưa thưởng thức đoạn mô tả Benediet lẻn vào phòng ngủ của Valentina. Sự xuất hiện của chồng lôi bà từ trạng thái bay bổng trên mây xuống đất.
Ông Fidel kể lại tỉ mỉ cho vợ nghe về cuộc viếng thăm ông Damasso và cuộc chuyện trò giữa hai người, rồi về cả lời đề nghị bất ngờ của ông Pedro. Nghe chồng nói chuyện thêm một lần nữa bà Francisca khẳng định được chồng mình là một kẻ mưu lợi lạnh lùng đầy tính tóan, đồng thời bà thích thú bởi lòng chung thuỷ của Raphael, nó chứng tỏ tính cách cao thượng và tâm hồn thơ mộng của chàng. Tiểu thuyết "Valentina" đưa bà mệnh phụ của chúng ta đến một tâm trạng đa cảm cao độ và chấp nhận vô điều kiện lễ cưới của Matilda với Raphael.
-         Ôi – bà hân hoan thốt lên – một tình yêu chân chính là như thế đấy!
-         Nếu như cậu ta quản lý tốt trang trại – ông Fidel nói với vẻ suy nghĩ sâu sắc – thì sẽ làm một người chồng hoàn toàn không tệ đối với con gái của chúng ta.
-         Cậu ta có trái tim cao quý biết bao! – bà Francisca tiếp tục thán phục.
-         Dù sao thì trang trại kia cũng không thua kém "El Roble" là bao – ông Fidel lớn tiếng bàn luận, lần đầu tiên trong đời không  bị những điều nhảm nhí lãng mạn của vợ làm bực mình bởi vì, trái với lệ thường, bà không nói gì trái ý ông cả.
-         Ồ, tôi tin rằng cậu ta sẽ làm cho con gái chúng ta sung sướng !
-         Một đàn cừu ba nghìn con mỗi năm sẽ cho một lứa đẻ đáng kể.
-         Ông ơi, chúng t6a vứt bỏ mọi nghi ngờ thôi. đối với chúng ta thế là hạnh phúc rồi.
-         Tôi cũng nghĩ vậy. bởi vì mỗi năm trên những đồng ruộng của trang trại ấy thu hoạch được từ năm đến sáu nghìn phanec [1]ngũ cốc.
-         Hơn nữa Raphael lại là một chàng trai có học!
-         Đấy là chưa nói đến lông thú và than, mà đó cũng là một khoản thu nhập lớn.
-         Trời ơi, trong đầu ông lúc nào cũng chỉ có tiền! – bà Francisca bực tức thốt lên, rất bất bình với ông chồng chỉ nghĩ đến lợi nhuận trogn lúc đang bàn về hạnh phúc của con gái.
-         Bởi vì mọi thứ khác, bà yêu quý ạ, chẳng đáng gía một đồng xu! – Ông Fidel sôi lên vì bị tính dễ phấn khích quá độ của vợ làm cho giận dữ - khi trong tay bà nắm giữ cả gia đình mà túi thì trống rỗng, lúc đó bà đành phải nghĩ đến vật chất tầm thường. Ai chứ tôi thì hiểu cuộc đời lắm. thật là người từng trải! vậy chứ nếu thằng Raphael của bà si mê như Abeliardo[2] mà không biết nuôi sống gia đình thì được tích sự gì nào?
-         Tiền bạc không phải là hạnh phúc – bà Francisca ngước mắt lên trời thở dài.
-         Cứ đưa cho tôi tiền, còn mọi thứ khác tôi chẳng thèm đếm xỉa! – ông Fidel trả lời – Tôi đã từng gặp những kẻ cứ tự mơn trớn mình bằng những đa sầu đa cảm, đọc hàng đống sách, nhưng sau thì đứng ở lề đường chìa tay ra.
-         Được rồi, được rồi! Ta nói chuyện khác đi. Còn vấn đề này thì tôi có ý kiến riêng.
-         Ý kiến cái gì, đơn thuần là bà bướng bỉnh! – ông Fidel nổi giận thét lên, hiểu rằng bà vợ vẫn cứ không chịu nhún nhịn mà chỉ muốn tránh cãi vã.
Bà Francisca im lặng và lại chúi đầu vào cuốn sách, d đi tìm sự an ủi trong thế giới lãng mạn cao siêu.
-         Vậy thế nào? Chúng ta chấp thuận lời đề nghị của Pedro chứ? – ông Pedro cố dằn cơn tức giận hỏi.
-         Ông cứ hành động theo hiểu biết của ông! – bà vợ đáp.
-         Dĩ nhiên là như thế! Tôi không cho phép ai dạy tôi, tôi tự biết mình phải làm gì! Chỉ có điều nếu chúng ta được lĩnh canh "El Roble" thêm  chín năm nữa thì nó sẽ mang lại lợi ích nhiều hơn so với tất cả những sự làm ơn của anh trai bà.
-         Trong trường hợp đó ông nên đến gặp Damasso và nói rằng đã nghĩ lại.
-         Tôi sẽ nói là lòng chung thuỷ của Matilda làm trái tim tôi xúc động và…Nói cho cùng, tôi có quyền thay đổi quyết định của mình.
Nói đoạn, ngài Elias ra khỏi phòng còn bà Francisca vội vàng đến chỗ con gái để báo tin vui.
Trong khi ông Fidel lựa chọn chồng chưa cưới cho con gái thì ông Damasso kể lại cho bà Engracia và Leonor mục đích cuộc viếng thăm của cha Matilda. Ông lưu tâm nhiều đến ý kiến của con gái hơn là ý kiến của vợ vì như bất kỳ bà mẹ nào, bà Engracia phản đối việc cưới vợ cho con trai.
-         Thế con nghĩ thế nào, con gái? – ông hỏi Leonor.
-         Con nghĩ rằng không cần phải vội vã, thưa ba.
-         Ông thấy chưa, tôi đã nói mà – bà Engracia thốt lên và âu yếm vuốt ve Diamela, bà luôn luôn biểu lộ những xúc cảm bằng cách đó.
-         Thế nhưng nếu không cưới vợ cho nó thì nó sẽ hoàn toàn trở nên hư hỏng, phá gia chi tử! Nó chỉ học được ở Âu châu mỗi một việc đó thôi – ông Damasso bực tức phản đối với giọng điệu một kẻ mưu lợi.
-         Nghĩa vụ làm cha mẹ của chúng ta là bắt nó đi theo con đường đúng đắn! – bà Engracia xen ngang và hôn vào mũi Diamela.
-         Cứ để cho anh ấy sống thoả thích! Chúng ta đủ giàu có kia mà! – Leonor nói và nhìn cha với ánh mắt kiêu hãnh.
-         Fidel sẽ đến nhận câu trả lời vào ngày mai – ông Damasso nói một cách lưỡng lự - Thôi cứ sống, rồi biết.
Liếc nhìn đồng hồ, nhà tư sản khả kính vội vàng đi dạo như thường lệ, chỉ còn lại hai mẹ con với nhau.
-         Dù sao thì con cứ bàn bạc với anh con một chút, con gái ạ - bà Engracia yêu cầu, tự hiểu rằng trong nhà Leonor được coi trọng hơn hẳn bản thân bà nhiều.
-         Đừng lo mẹ ạ, sẽ không có cái lễ cưới ấy đâu.
Quá phấn khởi, bà Engracia chút xíu nữa bóp nghẹt Diamela. Lúc đầu con chó kêu lên ăng ẳng, nhưng sau thì vẫy đuôi hài lòng.
Trước bữa ăn, cả nhà tụ tập trong phòng khách, Martin cũng được gọi vào đó khi chàng đang định leo lên phòng mình. Agustin xuất hiện muộn hơn, khi mọi người đã ngồi vào bàn, chàng ta cứ cố đón ánh mắt của Martin, hy vọng có thể đọc được trong đó một điều gì làm cho yên lòng nhưng Martin thậm chí không liếc mắt đến chàng ta, như mọi lần, tất cả chú ý của chàng đều dồn vào Leonor.
Câu chuyện quanh bàn ăn rõ ràng là không mặn mà, và bà Engracia quyết định mu avui cho mọi người bằng những trò nũng nịu nực cười của Diamela. Nhưng, cả việc con chó giả vờ chết, cả việc bà chủ than thở oán trách nó đã chạy qua bánh xe, đều vô ích. Cái trò xảo thuật ấy cần phải nói là tất cả các con chó nhà ở Chilê đều thông thạo và nó chẳng làm cho Agustin mảy may quan tâm trong khi còn đang bị sự bặt âm vô tín hành hạ. Về phần mùi thì giống như bất cứ kẻ nào mới yêu lần đầu tiên, chàng mê mệt chiêm ngưỡng thần tượng của mình đến mức không chú ý đến một thứ gì khác nữa.
Đợi lúc đồ tráng miệng vừa được ăn xong, Agustin đến ngay chỗ Martin đang đứng chờ cho gia đình ông Damasso rời phòng khách.
-         Tôi van anh đấy, lên ngay phòng tôi đi! – chàng ta thốt lên với vẻ kỉêu cách hệt như một diễn viên trong lúc diễn xuất định thổ lộ cho một nhân vật của vở kịch điều bí mật về mình được sinh ra như thế nào.
Tai hoạ giáng xuống đầu Agustin mấy ngày gần đây đã làm cho chàng ta mất  đi tính vô tư cũng như cách nói năng vong mạng vốn có. Giờ đây chàng ta cảm thấy mình là một nhân vật của một bi kịch trữ tình nào đó nên nói năng sao cho thích ứng với vai trò ấy.
Martin theo chàng ta về phòng riêng rồi ngồi xuống chiếc ghế do chàng công tử đưa mời.
-         Số mệnh đã sắp đặt cho tôi ra sao đây? – Agustin hỏi với giọng run run trong lúc khóa cửa lại.
-         Mọi chuyện đều tốt đẹp – Rivas bình thản đáp – Tôi không phát hiện được việc đăng ký hôn thú của anh ở một nhà thờ nào cả. Thế anh có tìm thấy gì không?
-         Không một dấu vết nào! – Agustin mừng rỡ báo tin.
-         Sáng mai tôi sẽ nhận được xác nhận bằng giấy về việc này – Martin nói tiếp.
-         Tôi cũng thế.
-         Vậy là chúng ta đã khẳng định được là hôn lễ của anh chỉ đơn thuần là lừa đảo. bây giờ điều chủ yếu là tránh được việc loan truyền.
Agustin xúc động nhảy đến ôm chầm lấy Rivas.
-         Anh đã cứu sống tôi, Martin! – chàng ta thốt lên.
Tiếng gõ cửa vang lên hệt như để đáp lại.
-         Ai đó? – Agustin hỏi.
Có tiếng Leonor ngoài cửa.
-         Mở không? – Agustin hỏi.
Rivas gật đầu đồng ý. Trái tim chàng đập dữ dội khi vừa nghe thấy giọng nói của cô gái.
Tiếng chìa khoá kêu lách cách và người đẹp hiện ra ở ngưỡng cửa.
-         Các anh làm gì mà phải khoá trái cửa như thể có âm mưu gì thế? – Cô gái hỏi và đưa mắt nhìn Martin vừa đứng dậy đi ra – Anh đi đâu vậy? – nàng hỏi thêm.
-         Chắc cô muốn nói chuyện với anh cô. Tôi không dám quấy rầy.
-         Đúng là tôi muốn bàn chuyện với Agustin, nhưng anh ở đây không thừa đâu.
Leonor ngồi xuống ghế sô pha, Agustin ngồi bên cạnh nàng còn Martin thì kiếm một chỗ xa hơn một chút ở chiếc ghế bành.
-         Trước bữa ăn trưa – cô gái mở đầu – ba có kể hết chuyện của anh cho mọi người nghe.
-         Thế nào là kể hết? – Agustin bật hỏi.
-         Về cuộc viếng thăm của chú Fidel và những dự định của chú ấy.
-         Lại còn những dự định gì thế?
-         Anh đừng vờ vĩnh! Ba nói với anh về việc cưới xin chưa nào?
-         Nói rồi.
-          Anh sẽ lấy Matilda phải không?
-         Phải.
-          Chính vì thế mà chú Fidel đến gặp ba đấy.
-         A..việc đó thì anh có biết – chàng công tử thở phào nhẹ nhõm.
-         Thế anh định trả lời ra sao?
-         Anh sẽ nói là không thể.
-         Nhưng ba cho rằng anh chấp thuận rồi.
-         Anh đã nói chuyện với cái vẻ làm cho ba hoàn toàn có thể rút ra kết luận ấy. Nhưng lúc đấy anh không thể cãi lại ba – Agustin nói và nhìn Martin một cách hàm ý.
-         Thế bây giờ?
-         Em muốn nói ngày mai hả? Ngày mai anh sẽ cư xử cách khác.
-         Tại sao?
-         Em gái ơi, đấy là bí mật mà hiện giờ anh chưa thể tiết lộ cho em được.
-         Bí mật à?
-         Ừ! Anh sẽ chỉ nói cho em một điều! Anh đã bị một tai hoạ khủng khiếp đe doạ và nếu không có Martin thì anh chết rồi.
Leonor liếc nhanh chàng trai mà cha mình hết lời khen ngợi, còn anh trai gọi là vị cứu tinh. Martin nhìn nàng với vẻ sùng bái hân hoan, và người đẹp tự nhủ "Mình sẽ biết điều bí mật kia"
Trong vài phút Leonor thuyết phục Agustin thể hiện tính cứng rắn để nói với cha rằng chàng không thể cưới Matilda. Sau đó nàng đổi đề tài lúc nào không hay, nàng bắt đầu nói về âm nhạc, về việc mình đã học thuộc mấy bản nhạc mới mà tất cả đều thán phục. Bây giờ lúc thì nàng quay về phía anh trai, lúc thì quay lại với Martin và đột nhiên nói:
-         Tối nay tôi sẽ chơi cho anh nghe bản nhạc valse mới. Chắc chắn anh chưa được nghe lần nào đâu.
Nàng chăm chú nhìn Rivas trong lúc nói câu đó, dường như muốn cho chàng hiểu nàng sẽ đợi.
Tối hôm ấy Rivas bước qua ngưỡng cửa phòng khách lòng tràn trề vui sướng và hồi hộp. Ở đó đã tụ tập đông đủ đám khách khứa thường lệ chỉ thiếu gia đình ông Fidel – kẻ mưu lợi cẩn trọng cho rằng tạm thời không xuất hiện ở nhà ông anh rể là sáng suốt nhất.
Sau khi Martin mới xuất hiện được một lát, Leonor đứng dậy và đi tới chiếc đàn dương cầm, liếc mắt ra hiệu cho chàng trai đi theo. Rivas tiến lại gần, lòng xốn xang rạo rực. Mà chàng làm sao không xốn xang cho được? Cả sự mời mọc bất ngờ, cả lời yêu cầu đến với nàng một cách lặng lẽ - phải chăng tất cả những điều đó không giống với một cuộc hẹn hò kín đáo?
-         Đây là bản nhạc valse mà tôi đã nói tới – Leonor nói nhỏ khi đặt cuốn nhạc lên cái giá.
Nàng bắt đầu chơi đàn, còn Martin đứng kế bên giở các trang nhạc.
-         Tôi nhận thấy anh đúng là ông Thiện của gia đình tôi – vừa tiếp tục đàn Leonor vừa lẩm bẩm.
-         Tiểu thư nói thế ý gì? – Martin bối rối.
-         Ba tôi thường xuyên khẳng định là anh là cánh tay phải…
-         Ông Damasso vì lòng tốt mà khuếch đại mấy việc làm nhỏ nhặt tôi đã làm để phục vụ ông đấy thôi.
-         Thế còn Matilda? Bởi vì nếu không có anh thì chắc suốt đời cô ấy vẫn cứ bất hạnh.
-         Nhưng chính trong việc này vai trò của tôi hoàn toàn rất bé nhỏ.
-         Sự thực thì lúc đầu anh cứ khăng khăng không chịu tin tôi.
-         Làm sao tôi có thể hành động khác được? Dầu sao thì đó là điều bí mật không phải của tôi mà là của bạn tôi.
-         Và hơn nữa anh còn tưởng rằng tôi yêu anh ấy.
-         Vâng, mà chẳng có cơ sở nào hết. Nhưng tôi nhận ra sai lầm rất sớm.
-         Mà đó vẫn chưa hết…Bây giờ Agustin cũng gọi anh là vị cứu tinh nữa.
-         Lại một sự khuếch đại, thưa tiểu thư! Điều mà tôi đã làm cho anh ấy…
-         Ồ, cứ xét theo lời anh tôi thì điều đó không đến nỗi nhỏ nhặt chút nào.
-         Dù tôi có làm bất cứ điều gì cũng mãi mãi không trả được món nợ của gia đình cô….
-         Tôi không thể diễn tả với anh Agustin đã làm tôi lo lắng đến đâu. Bởi vì anh ấy nói rằng tai họa chưa phải là đã qua.
-         Tôi hy vọng mọi chuyện sẽ kết thúc tốt đẹp, thưa tiểu thư.
-         Lạy trời, chẳng lẽ điều đó quan trọng đến mức anh không thể tin tôi mà nói cho biết sao? – Leonor nóng nảy hỏi vì bị những lời né tránh của Martin chọc tức.
-         Rất tiếc, thưa tiểu thư, bí mật đó cũng không phải của tôi.
-         Cho đến lúc này tôi vẫn cho rằng – người đẹp kiêu hãnh nói – tôi có quyền trông đợi sự tin cẩn của anh, bởi vì bản thân tôi không phải một lần đã quá tin cẩn anh rồi.
-          Tôi sẽ rất  sung sướng  được để mọi điều cho cô nhưng tôi không có quyền ấy.
-         đơn thuần anh chỉ là kẻ vô tri vô giác! Chẳng ai có quyền lực gì với anh cả! – Leonor bực bội thốt lên.
-         Ồ không đâu, thưa tiểu thư! Quyền lực của cô đối với tôi là vô biên – Martin mất tự chủ buột nói và chiếu ánh mắt nóng bỏng nhìn cô gái.
Leonor không nhìn về phía chàng, nhưng ánh mắt đây ý nghĩa a không giấu được nàng. Nàng lặng lẽ chơi nốt bản valse rồi đứng dậy đi đến chỗ đám khách.
Suốt buổi tối nàng không ngó ngàng gì đến Martin lần nào nữa và mỉm cười lắng nghe Emilio Mendosa bày tỏ nỗi lòng đến nỗi khi ra về, chàng đã hoàn toàn nghĩ rằng mình là ý trung nhân của nàng.
Đêm khuya, lúc đã nằm trên giường, Leonor nhớ lại toàn bộ câu chuyện với Martin. Lòng tự ái của người đẹp bị xúc phạm bởi vì rốt cuộc chàng vẫn không tiết lộ điều bí mật, song đồng thời nàng cũng khâm phục tính khẳng khái và cứng rắn của Rivas khi giữ lời hứa, không e sợ thái độ khinh miệt của nàng. Cô gái đủ thông minh và tinh tế để đánh giá đúng phẩm chất sự dè dặt của Martin và nàng cảm thấy vô cùng tôn trọng chàng trai. Thậm chí nàng từ bỏ hẳn ý định muốn biến chàng thành kẻ nô lệ chỉ biết vâng lời, cái ý muốn phát sinh từ lòng tự kiêu tự đại.

---

[1] một phanec bằng 55.5 lít
[/align]
[2] Abeliar Pierre (1076-1142): triết gia Pháp, vừa là nhà thơ vừa là nhà thần học
[/align][/align]

Chương 33
Sáng hôm sau, lúc 9 giờ, Agustin và Martin lại gặp nhau, lúc ấy họ đã kịp đi hết một vòng tất cả các nhà thờ trong khu vực nhà bà Molina và nhận được sự xác nhận bằng giấy như đã hứa.
Agustin phát điên lên vì vui mừng, chàng ta tuôn hàng tràng lời trìu mến với Martin, không ngớt cám ơn chàng và nguyện sẽ là bạn suốt đời.
-         Tôi chịu ơn anh cho đến chết – chàng ta thốt lên tay vung cao mấy tờ giấy cứu nguy – với những tài liệu này tôi sẽ cho cái thằng Amador ấy vỡ mặt! Giờ thì chúng ta sẽ xem ai thắng!
-         Nhưng dù sao thì – Martin kìm bớt sự xúc động của chàng ta – dứt khoát anh vẫn cần phải kể hết tất cả cho cha anh nghe.
-         Anh nghĩ thế à? Còn tôi, trái lại, tôi không thấy cần thiết.
-         Xét về mọi mặt, sau khi hiểu ra rằng không thể làm tiền anh được, Amador dám dẫn xác đến gặp ông Damasso lắm.
-         Vâng, có thể…
-         Được nghe sự tình từ miệng Amador, ngài Ensina sẽ giận dữ và lúc ấy anh sẽ khó khăn hơn trong việc giải thích sự việc trên thực tế ra sao.
-         Cả lần này anh cũng có lý, Martin ạ. Nhưng tôi không đủ can đảm để thổ lộ với cha tôi.
-         Nếu anh muốn, tôi sẽ tự đến chỗ ông và kể hết mọi chuyện.
Agustin ôm chầm lấy mùi và bắt đầu cuồng nhiệt cám ơn chàng, xen đầy những từ tiếng Pháp mà chàng ta đã trắng trợn sửa lại toàn bộ theo kiểu Tây Ban Nha.
Martin biết rằng vào giờ đó ông chủ của chàng đang làm việc để chờ bữa sáng cho nên chàng vào thẳng văn phòng. Chào hỏi xong, chàng không úp mở nói luôn việc làm tai hại của Agustin, cố gắng trong chừng mực có thể được làm nhẹ bớt tội lỗi cho chàng công tử. Mỗi lúc ông Damasso mỗi thêm hồi hộp lo lắng bởi vì hiểu rằng danh dự của con trai cũng như của chính mình đang bị đe doạ. Danh dự của gia đình Molina không thể làm nhà tư sản đáng kính bận tâm, ông chỉ hết sức kinh ngạc về sự càn rỡ của những kẻ dám nghĩ đến việc gả cô gái cho con trai một nhà quyền quý đích thực hòng cứu vớt danh tiết của cô ta. Và chỉ đến lúc Rivas chia xẻ với mình những v mà chàng đã xúc tiến cùng Agustin, ngài Ensina mới thở phào nhẹ nhõm.
-         Như vậy ở đây tất cả đều đổi trắng thay đen – ngài nói trong lúc lướt mặt đọc những tờ giấy Rivas vừa đưa – Bây giờ tôi đã tin tưởng vào chiều hướng tốt đẹp của sự việc.
-         Hôm nay em trai của cô ta sẽ đến đây – Martin nói – đến để đòi tiền.
-         Theo anh chúng ta phải đón tiếp hắn ta như thế nào?
-         Nếu là cháu thì cháu sẽ không chờ hắn mà sẽ giáng đòn trước.
-         Bằng cách nào?
-         Cháu thiết nghĩ ngài nên tự đến gặp bà Molina và tuyên bố rằng hôn lễ tuyệt nhiên không hợp pháp. Cháu có quen biết chút ít với Amador và thấy không tin được con người này, theo cháu hắn có gan làm mọi chuyện.
Ông Damasso đã quen chú trọng ý kiến của Martin và sau một lát suy nghĩ, ông thấy ý kiến ấy chí lý.
-         Thế tốt nhất là lúc nào đến đó?
-         Nếu là cháu thì cháu sẽ không chần chừ. Amador định đến đây vào buổi trưa. Ta làm trước hắn là hay nhất.
Hai người bàn luận xem ông Damasso cần phải nói chuyện với bà Molina cụ thể như thế nào.
-         Anh có đồng ý đi cùng với tôi không? – ông Damasso hỏi.
-         Thưa ngài, cháu thường đến cái gia đình ấy và luôn được đón tiếp niềm nở - chàng trai đáp – Ngoại trừ Amador, cháu không thể nói điều gì xấu về bất cứ ai trong nhà, Adelaida đơn thuần là cô gái bất hạnh. Vì thế cháu thấy nặng nề nếu cùng đi với ngài.
-         Nếu như tất cả chuyện này ổn thoả như tôi hy vong. – ông Damasso long trọng tuyên bố - chúng tôi sẽ cho rằng anh đã giúp gia đình tôi một việc vô giá.
-         Cháu tha thiết xin ngài đừng quở mắng Agustin vì không cần việc đó thì những ngày vừa qua anh ấy cũng đã quá khốn khổ và ăn năn cay đắng về sự nông nỗi của mình rồi.
-         Thôi được …Nhưng tôi sẽ làm như thế chỉ vì anh thôi đấy.
Người hầu báo là bữa ăn sáng đã dọn. Ông Damasso cùng Martin đi vào phòng ăn, vừa bàn về công việc.
Ngồi ở bàn ăn, Rivas cố gắng nhưng không sao bắt được ánh mắt của Leonor. Bây giờ khi Martin ngay càng chiếm chỗ nhiều hơn trong trí tưởng tượng của mình, nàng càng tỏ ra giữ kẽ và lạnh lùng trong cư xử với chàng.
Đêm hôm ấy, với nỗi hồi hộp chưa từng có, nàng đã nghĩ về chàng trai rất lâu và lần đầu tiên trong nàng chập chờn một ý tưởng bất an "Chẳng lẽ mình đã yên chàng?"
Ý tưởng ấy, hệt như một tia chớp, loé lên trong óc Leonor khi nàng đã mệt rã rời và lòng đầy xao xuyến, cố vùi đầu vào mấy chiếc gối mềm mà không sao ngủ được. Giấc ngủ không đến, và nàng đăm đăm nhìn vào bóng đêm bằng đôi mắt tuyệt đẹp phủ hai hàng mi dày, tai lắng nghe nhịp đập ráo riết của tim mình. Trong đầu nàng thóang qua hàng chuỗi những ý nghĩ mơ hồ hỗn loạn. Vầng dương đang mọc lên không rọi sáng trái đất ngay lập tức bằng những tia nắng tràn trề nhựa sống của mình, ánh sáng rực rỡ của một tình yêu chớm nở cũng thế, nó không soi rọi ngay lập tức vào tất cả những ngóc ngách của tâm hồn xốn xang nơi người thiếu nữ. Đối với Leonor, tình yêu như một giấc mơ huyền diệu, một giấc mộng ngọt ngào, nhưng mặc dù vậy, tại cái khoảnh khắc quan trọng nhất ấy, tiếng nói của  lòng kiêu kỳ vẫn vang lên mỗi lúc một lớn hơn trong tiêm thức của nàng. Mà tại sao nàng lại đi yêu một chàng trai nghèo không ai biết tới, một kẻ cho đến giờ chưa hề làm xáo động tâm trí của người phụ nữ nào? Rồi khi nàng nghĩ đến những điều ong tiếng ve sẽ lan truyền trong giới thượng lưu, nghĩ đến sự miệt thị của những kẻ ngồi lê đôi mách khi họ nhắc đến tên gã Rivas nào đó bên cạnh nàng, hai má Leonor nóng bừng vì xấu hổ. Trong cái đêm thao thức đó, trong tâm hồn cô gái diễn ra một cuộc đấu tranh khốc liệt giữa lý trí và tình cảm. Trời ơi, thật là phi lý! Nàng đã kiêu hãnh gạt bỏ sự ái mộ của những kẻ kỳ vọng danh giá nhất để bây giờ yêu một chàng tỉnh lẻ khiêm nhường mà cha nàng đã vì lòng tốt mà cho trú ngụ! Thật hết nói, một đức lang quân đáng mơ ước làm sao – sống bằng hai chục peso còm mỗi tháng! Còn các bạn gái của nàng, những cô vẫn bị nàng luôn luôn dương dương tự đắc coi thường chẳng khác gì bà nữ chúa coi thường đám nữ tỳ, các cô bạn đó lại lấy được những chàng trai giàu có và danh giá nhất. Rồi sau đó họ vênh vang cặp kè với chồng nhởn nhơ đi dạo.
"Thật là điên rồ! phải vứt bỏ những điều này ra khỏi đâu!" – Leonor tự nhủ và lần nữa vùi đầu vào gối, cố gắng không nghe tiếng đập tuyệt vọng của trái tim mình. Song nàng không sao ngủ được.
trời hừng sáng. Những hình thù kỳ quặc và dị thường mà màn đêm đôi lúc tạo nên cho trí tưởng tượng tan đi như lớp sương mù. Phờ phạc vì một đêm trằn trọc không ngủ, Leonor rơi vào tình trạng đờ đẫn lạ lùng. Lúc đầu nàng cho đó là thái độ lãnh đạm vốn có của mình đối với mọi thứ và cảm thấy vui sướng vì lý trí sáng suốt của nàng đã chiến thắng được tình cảm thiếu chín chắn. Song, mới gặp lại Martin, nỗi xúc động lại ập đến với sức mạnh như cũ và trong tâm hồn người đẹp lại bắt đầu diễn ra một cuộc đâu tranh giữa ý chí và tình cảm, cuộc đấu tranh quá ư thường tình đối với những tư chất non trẻ.
Người hùng của chúng ta, tiếc thay, không hề biết tất cả những điều này và vẻ lãnh đạm của Leonor được chàng coi là một bằng chứng nữa để nói lên rằng số phận tàn nhẫn vẫn chưa thôi đeo đuổi chàng.
Trong bữa sáng hầu như mọi người đều im lặng, ngoại trừ bà Engracia thỉnh thoảng lại nhỏ to với con chó cưng Diamela. Agustin liếc trộm cha, cố đoán trên gương mặt ông thái độ đối với trò phiêu lưu ngu ngốc của chàng ta mà ông vừa được biết. Nhưng rốt cuộc chàng ta không thể đóan được liệu cha mình có tha thứ hay không, bởi vì ông Damasso còn đang bận tâm về cuộc gặp gỡ sắp tới do Rivas năn nỉ, nên ngồi lặng lẽ kín đáo. Khi ăn xong, ông lập tức đứng dậy ra khỏi phòng.
Sau vài phút, ngài Ensina cho gọi Rivas và ngay sau đó hai người đã rảo bước về hướng nhà bà Molina.
-         Chúng ta đến nơi rồi – Martin dừng bước nói.
Ông Damasso từ biệt với chàng trai rồi bước vào sân.
 Bà Bernarda đang ngồi khâu vá cùng các cô gái ở phòng khách.
-         Thưa bà, bà có phải là bà Bernarda Kordero? – ông Damasso hỏi thăm.
-         Chính tôi, thưa ngài – bà mẹ đáp.
Nhận thấy trước mặt mình là một quý ngài chính cống, bà chủ nhà vội vàng đứng lên mời khách ngồi.
-         Trong các cô nương đây cô nào là Adelaida? – ông hỏi.
-         Đây kia, thưa ngài – bà Bernarda chỉ vào cô chị.
Vừa trông thấy con người ăn mặc sang trọng, Adelaida lập tức ngờ ngợ rằng cuộc viếng thăm của ông liên quan đến hôn lễ giả mạo. Câu hỏi của ông Damasso càng làm cho nàng chú ý đề phòng.
-         Tôi cần được thưa chuyện với bà – ông Damasso nói tiếp, mắt chăm chú nhìn các cô gái.
Bà Bernarda ra lệnh cho các cô gái đi ra.
-         Thưa bà, tôi đến đây – ông Damasso mở đầu – là để dàn xếp với bà một chuyện phiền lòng.
-         Chuyện gì thế, thưa ngài? – bà ta hoảng hốt.
-         Cách đây không lâu ở nhà bà đã xảy ra một điều phi pháp có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho tất cả gia đình bà – ông Damasso lựa chọn từng từ để trả lời.
-         Nhưng ngài là ai? – bà Bernarda cuống quýt hỏi.
-         Tôi là cha của Agustin Ensina, thưa bà kính mến.
-         Lạy trời – bà kêu lên, mặt trắng bệch.
-         Tôi nghĩ rằng bà thực lòng tin vào việc Agustin và con gái bà được kết hợp bởi mối dây thiêng liêng của hôn lễ…
-         Thế nghĩa là cuối cùng ngài cũng được biết! vậy thì ngài muốn gì ạ? Bởi vì con trai ngài đã xử sự ở mức độ buộc phải làm hôn lễ không chậm trễ.
-         Tôi thấy bà không hề nghi ngờ rằng hôn lễ ấy bất hợp pháp.
-         Bất hợp pháp là thế nào?
-         Tôi muốn nói rằng con trai tôi tuyệt nhiên không hề làm hôn lễ với con gái của bà.
-         Ngài nói cái gì vậy? Chúng nó đã cưới rồi và tại đây!
-         Bà lâm rồi, trong tay tôi có những bằng chứng xác đáng…
-         Lại còn những bằng chứng gì nữa? Xin ngài chờ cho một phút!
Nói đoạn bà Bernarda đi đến cửa dẫn ra sân.
-         Amador! Amador! – bà gọi to.
Chàng Molina đã sửa soạn y phục và định đến chỗ Agustin. Hắn vội vã chạy vào khi nghe mẹ gọi và vừa trông thấy ông Damasso, hắn tái mét mặt.
-         Con hãy nghe ngài đây nói gì.
-         Điều gì thế ạ? – Amador hỏi một cách yếu ớt.
-         Quý ngài khẳng định dường như con trai của ngài không hề cưới Adelaida của chúng ta.
Amador đã cố mỉm cười tỏ ý khinh miệt nhưng thay vào đó trên gương mặt hắn lại hiện ra nét nhăn nhó thảm hại. Những lời của mẹ hắn nói ra giáng mạnh vào hắn như tiếng sét và trong một khoảnh khắc, hắn quýnh quáng. Nhưng ngay sau đó hắn tự trấn tĩnh, cười khẩy xỏ xiên và cố tỏ ra bình tĩnh tuyên bố:
-         Thưa ngài vô  cùng kính mến, chắc là ngài không biết những việc đã xảy ra.
-         Anh lầm rồi! Tôi biết rất rõ là anh có một hành động vi phạm pháp luật! – ông Damasso nổi nóng – tôi đang nắm giữ những bằng chứng nói lên rằng cái hôn lễ mà con trai tôi chấp thuận do sự đe doạ của các người là giả mạo.
-         Tôi rất muốn nhìn thấy những bằng chứng ấy! – Amador tỏ vẻ bạo dạn.
-         Chúng đây – ông Damasso đáp, tay giơ ra những tờ giấy do Martin trao cho hồi sáng – và nếu cần thiết, tôi sẽ sử dụng đến.
Amador hiểu ra rằng sự việc xoay chuyển theo chiều hướng nguy hiểm và tốt nhất nên thoả hiệp, nhưng sự hiện diện của bà mẹ làm cho hắn không dám làm điều đó.
-         Thôi đành vậy, nếu như ngài có bằng chứng  thì tôi cũng tìm được bằng chứng – hắn lẩm bẩm – còn phải chờ xem ai thắng.
Ông Damasso không muốn đưa sự việc đến cãi vã ầm ĩ.
-         Nhưng bằng chứng của tôi không thể chối cãi, cái hôn lễ được tiến hành torng nhà này không có hiệu lực – ông lên tiếng – Song với câu chuyện này có thể làm hại đến uy tín của tôi cũng như gia đình tôi cho nên tôi đến đây để dàn xếp một cách êm thấm, tránh tai tiếng.
-         Làm gì có tai tiếng nào một khi chúng đã cưới nhau – bà Bernarda can thiệp, nhìn lên con trai.
Amador nhìn đi chỗ khác, cảm thấy đất đang sụt dưới chân.
-         Tôi không biện bạch cho Agustin – ông Damasso nói tiếp – nó đến chỗ hẹn hò là ngu xuẩn. Nhưng cuộc hẹn hò ấy đã được xếp đặt trước để gài bẫy nó.
-         Ra thế đấy! – bà Bernarda sôi máu – vậy là lúc ấy chúng tôi cần thả con trai ngài ra một cách bình yên vô sự hay sao? Tất cả bọn người giàu có các ngài đều như thế hết! Các ngài cần gì lưu ý đến danh tiết của lũ người nghèo khổ? Lạy đức mẹ đồng trinh! Thế nghĩa là lúc ấy cần phải ngồi bó tay trong khi con gái chúng tôi bị làm nhục! Lạy Chúa lòng lành!
-         Xin bình tâm, thưa bà – ông Damasso nói một cách dung hoà – Hãy nhìn sự việc cho khôn ngoan, mong bà sáng suốt.
-         Cái gì chứ khôn ngoan thì tôi có thừa! Chúng nó cưới nhau rồi thì không có gì để nói ở đây nữa.
-         Nếu vậy thì tôi đành kiện tới toà án, tôi sẽ chứng minh rằng đó là hôn lễ được tiến hành phi pháp. Nhưng khi đó tôi sẽ không dừng ở sự việc, mà sẽ đòi trừngphạt những kẻ đã gài bẫy một thanh niên non nớt.
-         Một thanh niên tốt đẹp quá! Thế giữa đêm khuya xông vào buồng con gái lương thiện thì nó không non nớt chứ? – bà Bernarda phẫn nộ - Còn mày sao cứ đứng như trời trồng thế hả? – bà quay qua con trai đay nghiến – Hay mày nuốt mất lưỡi rồi?
-         Mẹ tôi đã nói sự thật hoàn toàn, thưa ngài – Amador lè nhè - Ở toà án ngài cũng không chứng minh được gì đâu bởi vì chúng tôi sẽ trình bày những bằng chứng của chúng tôi.
-         Tôi muốn biết những bằng chứng gì thế?
-         Tôi biết chúng là gì! đến lúc sẽ phải biết.
-         Thôi được, nếu vậy anh hãy nói cái hôn lễ ấy được đăng ký ở nhà thờ nào?
Amador nín thinh.
-         Sao mày không trả lời đi hả? – bà Bernarda phát cáu – chính mày mới nói hôm qua là có giấy tờ ở chỗ mục sư hết kia mà.
-         Xin mẹ cứ bình tĩnh – Amador tỏ vẻ can đảm mặc dù lòng buồn rười rượi – Lúc nào cần thì chúng ta sẽ đưa ra.
-         Ngài nghe thấy chưa? Hôn lễ được tiến hành theo đúng thể thức, và đến lúc phải tổ chức cho hợp lệ rồi đấy – bà Bernarda tuyên bố.
-         Mẹ tôi nói thế là thực tế đấy – Amador đế theo – Nhưng nếu ngài muốn, đám cưới có thể từ từ, còn chúng ta sẽ tạm thời im lặng.
-         Không, tôi có ý định im lặng, ngày hôm nay tôi sẽ kiện đến toà án, các người sẽ phải chịu trách nhiệm.
-         Xin tuỳ ý ngài, cứ để sự việc được phân giải tại đó – bà mẹ cắt lời, đưa mắt tìm sự ủng hộ của con trai.
-          Vâng, vâng, xin ngài cứ kiện – Amador nói, lấy lòng mẹ.
Ông Damasso mất hết kiên nhẫn, ông đứng phắt lên khỏi ghế.
-         Các người cứ khăng khăng cho uổng công – ông nói vẻ đe doạ - việc này sẽ kết thúc xấu đấy. Hiện giờ, để chuộc lại hành vi xằng bậy của con trai, thậm chí tôi sẵn sàng trả một khoản tiền lớn với điều kiện mọi chuyện được giữ bí mật. Nhưng vì các người buộc tôi phải kiện đến toà án, tôi sẽ không nao núng và đạt được sự trừng phạt nghiêm khắc nhất đối với những kẻ có tội.
-         Được rồi, cái đó tuỳ ngài! – bà Bernarda gân cổ đáp – Chính mặt tôi thấy mục sư tiến hành hôn lễ và không ai can ngăn được tôi tin như thế. Đúng không, Amador?
-         Đúng thế mẹ, đúng là như thế.
-         Tôi khuyên các người suy nghĩ cho chín chắn – ông Damasso nói lần cuối cùng – nếu như sáng mai tôi không nhận được lời đáp ưng thuận thì dứt khoát tôi sẽ kiện ra toà án.
Ông đi ra không thèm từ biệt. Ông thấy không được yên tâm. Tính ngoan cố của bà Bernarda và những lời lẽ của Amador làm cho ông lo ngại, bởi vì Amador đã che mặt được ông vẻ lúng túng của hắn. mặc dù trong tay có đủ bằng chứng không thể chối cãi, ông vẫn chợt nghĩ rằng hai mẹ con bà Bernarda còn cất giấu những giấy tờ gì đó và ông sợ họ có thể thắng kiện. Lòng đầy lo lắng và toàn bộ tâm trí đắm chìm trong ma lực của những linh cảm ảm đạm, ngài Ensina trở về nhà. Gương mặt ngài đỏ bừng, còn tim thì thắt lại đau xót

Chương 34
Ngài Ensina không biết quyết định bất kỳ một việc nào quan trọng chút ít mà không có lời khuyên của kẻ khác. Chính vì thế, vừa về tới nhà ngài lập tức cho gọi vợ và con gái để cùng bàn bạc xem phải cư xử như thế nào trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn và tế nhị này.
Được biết sự việc đã xảy ra, chút nữa thì bà Engracia ngất xỉu. Lòng tự hào quý tộc của bà bị thương tổn, cái tin đột ngột ấy buộc bà giận dữ đến đỏ mặt và la ó ầm ĩ.
-         Thế nào? cưới một con bé nào đó à? – sau một lát, bà bật nói với giọng đứt đoạn và xiết chặt Diamela vào ngực.
Con chó ré lên vì bị đau, và tiếng ré ai oán của nó hoà vào những tiếng kêu giận dữ của bà chủ càng làm chúng khó chịu hơn.
Ông Damasso ôm đầu rên rỉ:
-         Nhưng bà ơi, cái hôn lễ ấy không có hiệu lực mà! Bà thấy không này, đây là những bằng chứng!
-         Người ta sẽ nói gì chứ? Trời ơi, giờ thì người ta sẽ nói gì đây? – bà Engracia than vãn, càng ôm xiết Diamela hơn nữa làm cho con chó gầm gừ bất bình và việc ấy chọc tức ông Damasso thêm.
Hoàn toàn mất kiên nhẫn, ông quay sang Leonor đang theo dõi vẻ bối rối của mẹ một cách điềm tĩnh như thường lệ.
-         Con hãy nói với mẹ con, con gái ạ - ngài Ensina nài nỉ - rằng hôn lễ vô giá trị và chúng ta sẽ chứng minh điều đó dễ dàng.
-         Ôi, rồi cái gì sẽ đến, cái gì sẽ đến? – bà Engracia tiếp tục dằn vặt – bởi vì mọi người sẽ biết hết sự việc, cả xã hội chỉ nói về việc này thôi!
-         Ba này – Leonor cắt ngang lời kêu ca của mẹ - hình như ba nói là Martin đã nảy ra cái y đi một vòng các nhà thờ để lấy xác nhận phải không?
-         Đúng thế con gái ạ.
-         Theo con , nên gọi anh ta tới đây, có thể anh ta sẽ có lời khuyên gì đó cho chúng ta.
-         Con có lý đấy – ông Damasso mừng rỡ, tưởng chừng như vừa được chỉ ra lối thoát khỏi ngõ cụt.
Ông gọi người hầu và chỉ ít phút sau Martin đã có mặt.
Ngài Ensina kể lại cho chàng nghe cuộc nói chuyện giữa mình với bà Bernarda và sự ngoan cố của hai mẹ con của hai mẹ con bà ta.
-         Anh nghĩ sao? Bây giờ chúng ta phải hành động như thế nào? – để kết thúc, ông hỏi.
-         Cháu cảm thấy tất cả chỉ là trò hề - Rivas đáp – Giả sử họ có bằng chứng nào đó như họ quả quyết, Amador đã không bỏ lỡ cơ hội lật tẩy con bài ra. Cháu biết hắn lắm, hắn không phải là loại người chịu bỏ qua thời cơ giáng đòn cho đối thủ.
-         Chúng ta không thể kéo dài tình trạng mập mờ hơn nữa, cần phải nhận được bằng chứng xác đáng về tính bất hợp pháp của hôn lễ và mua sự im lặng của bọn người ấy – Leonor nói với Martin bằng một giọng quả quyết và hách dịch, như thể chỉ có hai người là đủ có khả năng giải quyết cái công việc gia đình rất tế nhị này.
-         Cô đề ra một phương hướng đúng đắn, thưa tiểu thư – Martin nhận xét – cần phải mua chuộc những người ấy. Tôi không nghi ngờ rằng Amador giăng cái bẫy ấy với hy vọng kiếm chác thật bẫm.
-         Ba ạ, con tin chắc rằng không thể dè xẻn việc phí tổn – Leonor nói.
-         Dĩ nhiên rồi, ba sẽ chi đủ theo yêu cầu! – ông Damasso thốt lên.
-         Cháu cho là với một nghìn peso cũng đủ lắm rồi – Martin nói.
-         Tôi có thể hy vọng anh sẽ nhận phần khó khăn để dàn xếp tất cả việc này được không? – ông Damasso dò hỏi.
-         Dù thế nào cháu cũng xin hứa sẽ làm tất cả trong phạm vi khả năng của mình – Martin trịnh trọng tuyên bố.
-         Thế thì tuyệt quá – ông Damasso thở phào nhẹ nhõm – có lẽ anh nên cầm theo tờ chi phiếu.
-         Điều đó sẽ rất thích hợp, đối với Amador, chi phiếu đáng tin cậy hơn bất kỳ lời hứa nào – Martin mỉm cười.
Ông Damasso vào văn phòng để ký chi phiếu. Bà vợ vẫn chưa thể hoàn hồn sau đòn giáng bất ngờ, thở một cách nặng nhọc, bà cứ ghì xiết lấy Diamela làm cho con chó ra sức vùng vẫy để thoát vòng tay khó chịu ấy mà không được.
Rời chiếc sô pha mà nàng đang ngồi cùng bà mẹ, Leonor đi tới chỗ Martin đứng cách đó một quãng.
-         Dù anh không mong muốn – nàng nói – tôi vẫn cứ đã đi sâu vào cái điều bí mật mà anh dày công che giấu .
-         Xin cô  công minh cho – chàng nói giọng cầu khẩn – làm sao tôi có thể tiết lộ bí mật không thuộc về tôi được?
-         Tôi hiểu hết – cô gái ngạo mạn đáp – nhất là khi việc giữ bí mật còn có lợi cho anh nữa.
-         Có lợi cho tôi? Nhưng tại sao thế?
-         Tại vì câu chuyện liên quan đến những người trong cái nhà mà anh vẫn đến viếng thăm cùng với anh tôi.
-          Điều đó đúng, tôi đã cùng đi với anh ấy đến đó vài lần.
-         Ba tôi kể rằng ở đó có hai cô con gái và cả hai đều xinh xắn – Leonor ranh mãnh nhận xét – cần phải nghĩ là Agustin chỉ tán tỉnh một cô.
Nghe lời ám chỉ trực tiếp ấy Rivas lúng túng không biết trả lời sao vì rằng như chúng tôi đã nói, lần nào đứng trước Leonor chàng trai cũng mất hết sự minh mẫn vốn có. Chính sự lúng túng lại là nguyên nhân cho việc Martin nói ra được những lời nhiều ý nghĩa hơn cả lúc chàng giữ thái độ lãnh đạm.
-         Kể từ hôm nay tôi sẽ không bao giờ bước qua ngưỡng cửa của ngôi nhà ấy nữa – chàng tuyên bố - Tôi nghĩ rằng đó là biện pháp tốt nhất để tự bào chữa.
-         Liệu đó có phải là sự hy sinh quá lớn không? – Leonor chế giễu.
Nhận thấy cha cầm tờ chi phiếu đi vào, cô gái quay đi và trở về chỗ bà mẹ.
Martin lơ đễnh nghe những lời chỉ dẫn tỉ mỉ của ông chủ rồi đi ra, nghĩ ngợi về những lời Leonor nói nhiều hơn gấp bội so với công việc được giao phó. Giọng nhạo báng của cô gái và nụ cười mỉa mai của nàng một lần nữa lại buộc chàng phải nghĩ rằng đơn thuần chàng chỉ là trò chơi trong tay người đẹp đỏng đảnh. Và chàng khẳng định thêm rằng ý trung nhân của chàng có một trái tim tàn nhẫn và háo danh.
"Nàng quá ư kiêu hãnh để quan tâm một cách khoan hậu đến tình yêu của một kẻ không có địa vị gì trong xã hội như ta" – chàng cay đắng tự nhủ. Ý tưởng buồn bã ấy nhanh chóng đưa Martin đến hoang mạc bao la của đau khổ, nơi mà những kẻ si tình hít thở hương vị chua chát của các đoá hoa sầu tư lạt lẽo. đối với những trái tim non trẻ nỗi đau tình ái luôn đượm chất thơ và người hùng của chúng ta, chìm sâu trong vực thẳm tuyệt vọng ngọt ngào vẫn tự thề nguyện là phục vụ tận tâm gia đình Leonor mà không cần đếm xỉa đến sự khinh miệt của nàng. Lòng sẵn sàng xả thân ấy làm cho tâm hồn đớn đau của chàng tràn ngập một niềm hân hoan cay đắng. Chàng cư xử như một kẻ si tình bất hạnh, cố đè nén buồn chán để tự bắt mình phụng sự một cách hào hiệp thần tượng của trái tim mình.
"Thà rằng đau khổ vì nàng – chàng tự nhủ - còn hơn rơi vào tình trạng hững hờ bế tắc!"
dần dần Martin đã trải qua các chặng đường của một tình yêu thật sự và giờ đây những đau khổ trong tâm hồn đối với chàng lại gần như là niềm hạnh phúc. Chàng quyết sẽ không chấp nhận đổi chúng để lấy sự yên bình trong thái độ dửng dưng với bất cứ giá nào.
Mải mê nghĩ đến Leonor chàng đi đến nhà Molina để thực hiện công việc đã được giao phó.
"Nếu như ta giàn xếp được mọi chuyện – Martin nghĩ – nàng sẽ mang ơn ta bởi vì dĩ nhiên nàng rất quý trọng sự yên lành của những người thân"
trong khi đó bà Bernarda, Amador  và Adelaida tụ tập trong một cuộc họp gia đình để bàn luận những hậu quả của cuộc thăm viếng đột ngột của ngài Ensina.
-         Mẹ thật vô  cùng hài lòng khi cuối cùng tất cả bọn nhà giàu đều biết việc hôn lễ của Adelaida – bà mẹ khả kính nói, không nhận thấy khuôn mặt của các con buồn so.
Tin chắc rằng con gái đã thực sự được làm phép cưới với Agustin, bà Bernarda say sưa tận hưởng tương lai xán lạn của nàng và xây nên những lâu đài bằng không khí mà không hề ngờ đến chuyện Adelaida bị nỗi lo sợ ghê gớm hành hạ. Nhìn thấy cô gái đột nhiên bưng mặt, bà quyết định khích lệ nàng.
-         Đừng rầu rĩ thế, đồ ngốc ạ! Cái lão nhà giàu ấy dù có lồng lên như thế nào chăng nữa thì cũng đành ngậm đắng nuốt cay thôi, cứ để gã nổi cơn thịnh nộ rồi thừa nhận con là con dâu và phải đưa về nhà.
Nói xong bà Bernarda đi ra. Còn lại hai người với nhau, hai chị em nhìn nhau đầy ý nghĩa.
-         Có bàn tay kẻ nào đó nhúng vào chuyện này – Amador nói – Cái thằng Agustin của chị thì ngay cả nghĩ tới nghi ngờ việc đã lấy vợ một cách hợp lệ cũng không thể. Em có cảm giác ở đây có sự nhúng mũi của đồ ngốc nghếch Edelmira.
-         Ô, thì có gì khác nhau đâu! – Adelaida cắt lời – bởi vì nếu như mọi chuyện vỡ lở thì chúng ta toi mạng. Chúng ta sẽ nói gì khi sự việc bị đưa ra toà đây?
-         Hừ - Amador lẩm bẩm, đưa tay gãi gáy – hoá ra chúng ta bị lâm vào tình thế kẹt cứng.
-         Cậu đã đưa tôi vào sự rắc rối này – Adelaida nói tiếp, lòng đầy lo ngại trước cái điều đang đợi họ - bây giờ xin cứ dàn xếp tất cả đi.
-         Nhưng em đã vì chị mà cố sức kia mà! – Amador bực tức – Hơn nữa, dù sao mọi chuyện chưa đến nỗi tệ lắm đâu, vì rằng lão già còn sợ hơn cả chúng ta nếu sự việc bị phanh phui. Em tin rằng nếu chúng ta thú nhận tất cả với lão ta thì lão ta sẽ đền ơn hậu hĩ.
-         Đúng là phải hành động như thế! – Adelaida thốt lên, nóng lòng muốn thoát khỏi mối đe doạ đang treo trên đầu họ.
-         Chị đừng có ngu xuẩn – Amador nói giọng tự tin – Lão già còn phải trả tiền cho chúng ta im lặng ấy chứ!
-         Tôi chẳng cần gì tiền hết – Adelaida kiêu hãnh đáp – tôi chỉ muốn thoát khỏi câu chuyện nhơ nhuốc mà cậu đã đưa tôi vào đấy thôi.
-         Được rồi em nhận hết trách nhiệm – Amador trả lời.
Adelaida bắt em trai thề sẽ dàn xếp mọi chuyện, sau đó mới về phòng riêng. Còn Amador quay ra tính toán xem hắn sẽ vớ được bao nhiêu tiền nếu như hắn chấp nhận đề nghị của ông Damasso và bằng cách đó chấm dứt cái ý đồ của mình.
"Đối với mẹ - hắn nhủ thầm – ta sẽ lấy lòng bằng một món quà gì đó để mẹ không quá giận dữ khi biết được sự dối trá, còn tất cả số tiền còn lại sẽ thuộc về ta"
Phấn chấn vì những toan tính ấy, hắn quyết định viết cho Agustin và yêu cầu một cuộc gặp gỡ. Hắn ngồi vào bàn, lấy bút mực ra nhưng đúng lúc đó có tiếng gõ cửa và Martin xuất hiện.
Không hiểu lý do thăm viếng của Martin, Amador điềm đạm cúi chào và mời chàng ngôi.
-         Tôi đến đây thay mặt ngài Ensina – chàng trai nói một cách khô khan trong khi vẫn đứng.
-         Ông ấy đã tự đến hồi sáng rồi – Amador nói, chờ xem Martin giải thích mục  đích của chàng như thế nào.
-         Ngài Ensina giao cho tôi đàm phán riêng với anh không cần người chứng kiến.
-         Ở đây không có ai quấy rầy chúng ta cả.
-         Ngài Ensina nói rằng chưa thoả thuận được với bà Bernarda.
-         Có gì ngạc nhiên đâu chứ? Anh biết mẹ tôi đấy, bà là một phụ nữ cổ lỗ.
-         Ngài Damasso cho rằng thoả thuận với anh sẽ dễ dàng hơn, mặc dù anh hầu như chưa nói chuyện với ngài.
-          Vâng, dàn xếp với mẹ tôi chẳng dễ gì, hơi một tí là bà bùng lên như một thùng thuốc súng ấy.
-         Chính tôi cũng nghĩ thế. với anh chúng ta sẽ nhanh chóng đi đến thoả thuận xem làm thế nào để chấm dứt sực việc rủi ro mà Agustin đã dính vào.
-         Thoả thuận về cái gì?
-         Ngài Damasso đã báo trước cho anh những hậu quả xấu sẽ xảy ra với gia đình anh nếu như sự việc phải đưa ra toà. Anh không khi nào chứng minh được tính hợp pháp của hôn lễ mà ngai Ensina lại chứng minh một cách dễ dàng rằng các anh đã sử dụng vũ lực để ép buộc và vì thế cần phải chịu hình phạt một cách nghiêm khắc. Còn nếu như anh tự chấp thuận thừa nhận sự bất hợp pháp của hôn lễ và khẳng định điều đó bằng văn bản để bằng cách đó giải thoát gia đình Agustin khỏi nỗi lo âu vô ích thì ngài Damasso đồng ý hoà giải, thậm chí còn đền bù một số tiền nhất định nữa. Đó là vì ngài không phủ nhận lỗi của con trai cho dù hiểu rằng sự việc xảy ra do một gian kế.
Amador chìm đắm trong suy nghĩ.
-         Nếu anh có một người chị - hắn nói sau một hồi im lặng – và một kẻ nào đó tìm cách…chẳng hạn như…quyến rũ chị ấy, mà anh cũng biết sự việc rồi đấy. Chẳng lẽ anh không muốn trừng trị kẻ kia thật nghiêm khắc hay sao?
-         Tất nhiên rồi.
-         Chính tôi đã đối xử với Agustin như thế mà thôi.
-         Tất cả chuyện đó đều được, song chỉ có điều là anh đã đi quá xa.
-         Giờ thì anh ta sẽ chừa cái thói ấy.
-          Chúng tôi ngay từ giờ phút này sẽ thu xếp ổn thoả sự việc bực mình đó – Martin nói, tay rút tờ chi phiếu ra khỏi túi – Anh hãy xem tờ giấy này đi.
-         Giấy gì thế? – Amador hỏi, mắt dán vào tờ chi phiếu.
-         Hôm qua anh đòi Agustin đưa một nghìn peso. Cha anh ấy đề nghị anh đổi lấy bức thư.
-         Bức thư nào? Tôi viết điều gì?
-         Viết cái điều anh vừa mới kể cho tôi, anh đã nghĩ cách trừng trị Agustin và dựng lên màn kịch hôn lễ  giả mạo ra sao.
Vừa nghe thấy mấy tiếng "hôn lễ giả mạo" mà Martin dùng để thăm dò, Amador nghĩ ngay rằng đã đến lúc phải quyết định. Tờ chi phiếu giá một nghìn peso hấp dẫn hắn như viên nam châm, hắn mau chóng xác định rằng không thể đòi hỏi nhiều hơn mà nếu cứ khăng khăng ngoan cố nữa không khéo lại chuốc lấy những phiền toái liên quan đến tố tụng cũng nên.
-         Thôi được – hắn nhếcn mép mỉm cười – anh đọc bức thư cho tôi viết.
Rivas đọc mấy câu nói lên rằng Amador đã dùng trò man trá với ý muốn trừng trị Agustin. Rồi chàng hỏi:
-         Ai đã giúp anh trong việc này?
-         Một người bạn nữa của tôi.
Theo yêu cầu của Rivas, Amador nói rõ tên và nghê nghiệp của kẻ đã tham dự vào việc tổ chức hôn lễ giả mạo.
-         Anh hứa với tôi là bạn tôi sẽ không bị đưa ra toà chứ? – Amador hỏi khi hắn đã nói tên người giữ kho đồ thánh.
-         Tôi xin hứa danh dự. Bức thư của anh chỉ cần thiết cho sự yên tâm của ngài Ensina và gia đình ông ấy, nó sẽ không gây hậu quả tệ hại nào cho bất cứ ai, kể cả anh. Mà nếu có ai đọc bức thư này thì cũng thấy rằng anh chỉ đơn thuần dạy cho chàng trai một bài học khi giở trò xâu xa mà thôi.
Amador ký bức thư và vồ lấy tờ chi phiếu mà hắn đã hau háu nhìn từ lâu.
"Nói gì thì nói – hắn nghĩ khi giấu kỹ tờ chi phiếu, mọi chuyện kết thúc cũng không đến nỗi tồi, và ta kiếm được tiền chẳng khó khăn gì lắm"
còn Martin đã vội vã quay về nhà ngài Ensina, lòng tràn trề vui sướng , chàng hy vọng rằng kết quả mỹ mãn của công việc chàng được phó thác sẽ nâng cao chàng trong mắt Leonor.

Chương 35
Amador cât giấu tờ giấy đã biến hắn thành chủ nhân của một nghìn peso với vẻ sùng kính của một kẻ cực kỳ ngoan đạo cất giấu thánh vật thiêng liêng. Sau đó hắn đi đến phòng Adelaida.
-         Thôi mọi chuyện ổn rồi! – hắn thốt lên và kể lại câu chuyện cho chị gái nghe, song hắn lờ đi không đả động đến tờ chi phiếu đang nằm trong túi.
Số tiền một nghìn peso đối với con trai bà Bernarda là cả một tài sản. Nhưng sự dễ dàng khi kiếm món tiền ấy đốt cháy lòng tham của Amador và hắn bực tức nói:
-         Nếu chúng ta không bị phản thì bọn nhà giàu ấy đừng hòng cất giọng hát! Em cảm thấy Edelmira đã kể hết cho Martin nghe.
Adelaida im lặng. Người phụ nữ trẻ tuổi thấy hài lòng vì trò xấu xa mà nàng tham dự rồi mau chóng hối tiếc đã kết thúc không gây ầm ĩ, chính vì thế mà nàng hoàn toàn không lưu tâm đến những giả thuyết của Amador, kẻ trong chuyện này chỉ thấy có mỗi cơ hội để kiếm chác.
-         Dĩ nhiên ở đây có bàn tay của đồ ngốc Edelmira – Amado khẳng định – Em sẽ còn tính sổ với chị ấy.
-         Tốt hơn hết là cậu nên nghĩ đến việc kể lại cho mẹ nghe ra sao – Adelaida nhắc nhở.
-         Cần phải chờ vài ngày. Chúng ta sẽ nói với mẹ sau ngày lễ kẻo không thì gặp lúc giận dữ chúng ta sẽ lãnh đủ.
Amador và Adelaida đồng ý với nhau như sau, họ dự định vui chơi trong mấy ngày lễ dân tộc vì sợ làm hỏng mọi chuyện. Họ hiểu quá rõ tính khí dữ dội của bà Bernarda và có lý khi cho rằng tin này sẽ làm cho bà nổi giận, mà lúc ấy thì hết cả vui chơi! Đặc biệt lo sợ chuyện đó là Amador, hắn ao ước được tiêu xài thoả thích món tiền trong túi.
-         tất nhiên là mẹ sẽ chửi rủa em ra trò – Amador nói – nhưng đấy mới chỉ là nửa tai hoạ. Chị không thoát thân dễ như thế đâu, mẹ sẽ giam chị ở nhà cả tuần lễ không cho chị đi đâu hết.
Ý của cái lý lẽ ấy chỉ có thể hiểu được đối với những ai biết rõ rằng toàn thể dân chúng thủ đô nóng lòng và phấn khởi đến đâu khi chờ đợi ngày lễ mừng độc lập. không được tham dự vào ngày hội trọng thể này -  vì ai cũng cho rằng mình không chỉ đơn thuần vui chơi mà chính xác là tham dự ngày hội – đó là sự trừng phạt khủng khiếp đối với mỗi người Chilê trẻ tuổi. đặc biệt là người sống ở Santiago, nơi ngày kỷ niệm độc lập hàng năm được tổ chức vô cùng long trọng và torng ngày ấy dân chúng từ khắp các nơi, thành phố, làng mạc lân cận đổ về.
Nhưng trong số những nhân vật hiện hữu của thiên truyện này có một người nghĩ tới việc cái ngày vĩ đại kia sắp đến gần rất ít so với việc làm sao để hoàn tất một thương vụ đã chiếm hết tâm trí mình. Đó là ông Fidel Elias. Quyết định chấp nhận lời đề nghị của ông Pedro San Louis do Simon Arenal chuỷên đến, ngài Elias tính toán thiệt hơn cho rằng tốt hơn hết sẽ không nhờ giúp đỡ của trung gian nữa mà tự tới thăm ông cậu Raphael. Sau cuộc chuyện trò cởi mở, cha của Matilda không muốn trì hoãn công việc lâu thêm nên tỏ lời đồng ý cho con gái làm phép cưới với Raphael vào đúng cái ngày ký kết giao kèo mới về lĩnh canh trang trại "El Roble".
-         Tôi nghĩ ông sẽ cho là hoàn toàn tự nhiên nếu cháu tôi lại tiếp tục đến thăm nhà ông – ông Pedro nói.
-         Mà làm sao khác được? Bởi vì dĩ nhiên ông cũng hiểu rằng chỉ do nghe theo lời khuyên của người khác mà tôi đã chối bỏ niềm vui được đón tiếp cháu ông. Cứ bảo cậu ấy khỏi ngờ vực, một cuộc đón tiếp nồng nhiệt nhất sẽ đón cậu ấy tại nhà tôi – ông Fidel đáp.
-         Mấy ngày nữa tôi sẽ đến thăm đáp lễ ông – ông Pedro kết luận – và Raphael sẽ cùng đi với tôi.
Đúng vào giờ phút số phận của Raphael được định đoạt, Agustin sốt ruột mong Rivas trở về.
Leonor vào nói chuyện với anh trai về việc cưới xin đen đủi vẫn còn là cội nguồn của mối lo lắng chung cho cả nhà. Đã lấy lại được phần lớn tính huyên thuyên cố hữu, Agustin kể lại mọi chi tiết cuộc phiêu lưu của mình cho em gái nghe.
-         Hình như ở đó còn có một cô em gái nữa phải không? Cô ta thế nào? – Leonor dò hỏi.
-         Rất đẹp.
-         Em nhớ anh đã nói là một trong các cô gái thích Martin.
-          Đúng, chính là cô Edelmira đấy! – Agustin thốt lên vô tình. Leonor rơi vào tâm trạng trầm tư.
-         Martin đây rồi! – Agustin reo lên mừng rỡ khi nhận ra Rivas đang đi qua sân để vào văn phòng ông Damasso.
Agustin gọi và chàng trai bước vào phòng.
Hai anh em cùng hỏi một lượt;
-         Thế nào? Kết quả ra sao?
-         Tất cả đều tuyệt! – Martin đáp – Tôi nhận ở hắn một bức thư và từ nay khỏi lo lắng gì nữa.
Vừa nói chàng vừa đưa cho Leonor bức thư của Amador.
-         Tôi có được phép đọc nó không thế? – cô gái hơi mỉm cười nhạo báng – Cái này có bí mật không? Em hỏi là vì – nàng nói thêm và nhìn anh trai – ngài Rivas giữ bí mật với em tất cả mọi chuyện.
-         Đọc đi, đọc mau lên em gái – Agustin van nài – anh cháy cả ruột gan đây này, ma chère.
-         Hình như anh ấy lại nói tiếng Pháp – Leonor bật cười.
-         Có gì mà ngạc nhiên hả? Cái tin do Martin mang về đem lại một niềm vui sướng chưa từng thấy cho anh kia mà. Anh mừng quá! – chàng công tử hét lên và ôm lấy em gái.
Leonor bắt đầu đọc to bức thư, còn Agustin gần như cắt ngang mỗi câu bằng những từ cảm thán:
-         Tuyệt vời! Hay lắm!
-         Anh đoan chắc với em hắn là một kẻ thô lỗ - đọc xong thư cô gái nói – vậy mà bức thư viết hoàn toàn không tồi.
-         Chính anh cũng ngạc nhiên, em gái ạ - Agustin thốt lên – bởi vì Amador là kẻ vô học hoàn toàn.
-         Thế nghĩa là hắn đã được đọc cho viết bức thư này – Leonor nhận  xét, sau đó nhìn lên Martin, nàng láu lỉnh nói thêm – có thể bà chị Edelmira đã giúp hắn chăng?
-         Ha! Ha! Ha! – Agustin cười vang với tâm trạng sảng khoái do bức thư mang lại – việc này có sự tham gia của chính Edelmira hoặc của một người bạn nào đó của nàng. Phải thế không, Martin?
-         Amador viết trước mặt tôi – Rivas đáp, mặt đỏ lừ.
-         Nhưng vấn đề không phải ở chỗ đó – Agustin cắt lời – Điều chủ yếu là tôi lại trở thành garcon – kẻ độc thân.
-         Anh nói tiếng Pháp thật hoàn hảo! – Leonor mỉm cười.
Leonor đem bức thư đến chỗ cha, ông Damasso đang trò chuyện với bà vợ luôn dán mắt vào Diamela đang nhào lộn trên tấm thảm lông. Ngài Ensina lắng nghe con gái đọc thư và gương mặt ngài sáng lên sau mỗi câu, hệt như cánh đồng cỏ đang yên ngủ từ từ sống dậy dưới tia nắng bình minh buổi sớm mai.
Còn bà Engracia tình cảm dạt dào ôm chặt lấy Diamela trong tay và lại bắt đầu âu yếm con chó đáng thương.
-         Ba ạ, con cảm thấy bức thư này do Martin đọc cho hắn viết – Leonor nhận xét – Ba có thấy nàng được viết rất hay không?
-         Con nói đúng. Cô Francisca, người không thể sống thiếu sách, luôn khẳng định văn phong chính là con người  và không phải là không có lý do đâu! Những lời lẽ này ba không nhớ là của ai nhưng chỉ biết tên ông ấy phía cuối có chữ "on" [1]Mà thôi, mặc ông ấy! Nhờ có Martin, mọi chuyện sẽ đều ổn thoả. Chàng trai này đúng là vô giá. Con nghe đây, Leonor, con phải làm thế nào để cậu ấy nhận món quà gì đó. Cậu ấy dứt khoát không chịu nhận thứ gì do ba đưa đâu.
-         Để rồi xem, - cô gái trả lời – thuyết phục chàng ta không dễ chút nào.
Ông Damasso bảo người hầu gọi Agustin và nghiêm khắc quở mắng con trai về sự bộp chộp không thể tha thứ.
-         Ba cần hiểu cho con, thưa ba – chàng ta ngượng nghịu – khi còn trẻ mà không vui chơi thì còn khi nào nữa?
-         Đúng là như thế, nhưng vui chơi có thể bằng nhiều cách kia mà – ông Damasso bác lại với vẻ quan trọng khôi hài như một kịch sĩ đóng vai người cha trong gia đình – tốt hơn cả - ông thì thầm vào tai vợ - phải nghiêm túc nghĩ đến việc cưới vợ cho thằng lêu lổng này, đề nghị của chú Fidel không còn gì hợp thời hơn.
Quý bà khả kính ra sức ghì Diamela vào ngực, dường như muốn bày tỏ tình  cảm của người mẹ dịu hiền khi phó thác con trai cho quyền năng của Gimene.
Buổi tối, Martin uổng công tìm kiếm cơ hội chuyện trò cùng với Leonor lúc ấy đang ngồi sau dương cầm. Suốt thời gian sau này những buổi chuyện trò như thế đối với chàng đồng thời là niềm khoái lạc vừa là nỗi thống khổ, sogn cô gái không hề gọi chàng mà cứ lặng lẽ chơi đàn. Còn Emilio Mendosa thì giở các trang nhạc.
 Cuối cùng thì Agustin đến ngồi cạnh Martin và nói nhỏ với em gái vừa rời khỏi cây đàn:
-         Hãy làm cho Martin vui lên giúp anh với. kẻo anh ấy hoàn toàn rơi vào sầu não rồi đây này.
-         Còn phải nói – Leonor thốt lên – Chắc anh ấy đau khổ vì khó thực hiện được lời hứa hấp tấp của mình.
-         Lời hứa nào thê, thưa tiểu thư? – Rivas hỏi.
-         Không thăm viếng ngôi nhà các cô nương Molina nữa – Leonor ngạo mạn nói, nhấn mạnh hai tiếng "cô nương".
-         Tôi tự hứa với chính mình và không phải xin phép bất cứ ai để từ bỏ lời hứa đó.
-         Thôi được, anh khỏi phải nói! Ở đây anh là người giữ vững nguyên tắc mà – cô gái cãi lại.
-         Nguyên tắc gì thế hả? – Agustin chen lời – Tôi cũng muốn biết bởi lẽ tôi quan tâm đến tất cả những gì có liên quan đến anh bạn Martin của tôi.
-         Thí dụ không bao giờ say mê ai! – Leonor thốt lên.
-         Thật thế sao, anh bạn? – chàng công tử sửng sốt kêu lên
-         Thế mà một trong các công nương Molina thật không may, lại làm lung lay quyết tâm của ngài Rivas – Leonor giễu cợt nói trước khi Martin kịp trả lời câu hỏi của Agustin.
Sau đoạn độc thoại đó, cô gái quay đi đến chỗ bà Engracia.
"Cô ta thật tàn nhẫn!" Martin ngán ngẩm nghĩ và đi ra khỏi phòng khách.
Đúng tối hôm ấy Raphael lên đường đến thăm gia đình ngài Elias cùng  với ông cậu của mình là Pedro San Louis.
Đôi tình nhân đã nhiều ngày chưa được gặp nhau nên trò chuyện mãi không biết chán. Ông Fidel mỗi lúc một trở nên niềm nở hơn vì càng tin chắc rằng việc gia hạn lĩnh canh "El Roble" sẽ mang lại cho ông nguồn lợi khổng lồ, còn bà Francisca cuối cùng đã buông thả hoàn toàn cho những tình cảm lãng mạn nhờ đọc cuốn sách của George Sander mà có và đàm luận với Raphael về những vấn đề cao siêu.
-         Trong một xã hội văn minh – bà mở đầu bằng cách nói theo những quan niệm của văn sĩ mà bà yêu thích – người phụ nữ vẫn cứ là một kẻ nô lệ như thời kỳ đa thần giáo. Bởi vì giống như đoá hoa được hồi sinh dưới ánh mặt trời, trái tim phụ nữ cũng bừng sống dưới những tia sáng của tình yêu – bà Francisca tiếp tục nói mỗi lúc một sôi nổi thêm – Còn đàn ông thì luôn lạm dụng sức mạnh của mình để tước đoạt tự do của chúng tôi! Riêng anh chắc là hiểu tôi vì lòng thuỷ chung của anh chứng tỏ Chúa trời đã phú cho anh một tâm hồn cao thượng, không giống với những kẻ hám lợi nhẫn tâm mà chúng tôi gặp phải khắp nơi.
Giương hết buồm khơi trong đại dương của mộng tưởng và tình yêu siêu phàm, Raphael San Louis lắng nghe với vẻ đồng cảm và đáp lại bà Francisca cũng bằng tình cảm lãng mạn như thế.
Trong khi đó ở góc bên kia của phòng khách ông Pedro San Louis nói với ngài Elias:
-         Có lẽ chúng ta không thể ký hôn ước sớm hơn trước một tháng nữa. Trong thế giới này chúng tôi sẽ củng cố thêm địa vị cho Raphael, nó sẽ quản lý một trang trại khác cùng với con trai tôi.
Như vậy là đã quyết, đám cưới sẽ được tiên hành vào giữa tháng mười. Biết được việc ấy, đôi tình nhân sung sướng  quên hết mọi thứ trên đời, họ âu yếm nhìn vào mắt nhau và say đắm nguyện ước chung thuỷ cho đến hết kiếp.
Cuối cùng những người khách ra về và bà Francisca như vẫn thường xảy ra với bà, rơi tõm từ trên mây xuống đất, bà phải nghe hết mọi chi tiết về những công việc mà ông chồng dự định sẽ làm ở trang trại "El Roble", nơi ông sẽ tiếp tục quản lý thêm chín năm nữa. thật tội nghiệp cho bà, một môn đồ cuồng nhiệt của những tư tưởng cao siêu của George Sander, lại phải chuyển từ việc luận bàn về giải phóng phụ nữ sang những tính toán tẻ ngắt xem một mảnh đất nào đó đem lại bao nhiêu phanec ngũ cốc. Cố nén để không ngáp dài, bà Francisca cắt ngang những tính toán chán phè của ông chồng và sau khi khuyên ông ngay hôm sau nên đến thăm anh trai, bà cùng con gái đi ra.
Sáng hôm sau ông Fidel đến nhà ngài Ensina vào lúc cả nhà vừa ăn điểm tâm.
-         Chào chú, cháu rất vui mừng được gặp chú! – Agustin niềm nở chào hỏi ông Fidel.
Nhưng ông quay qua với ông anh vợ và nói linh tinh chuyện nọ chuyện kia, ông thận trọng thông báo mục đích cuộc viếng thăm của mình, điều làm ông Damasso thực lòng buồn phiền vì ông cương quyết mau chóng cưới vợ cho con trai.

---

[1] Ý muốn nói đến Biuphon George Louis Lekler (1707 – 1788) nhà vạn vật học nổi tiếng người Pháp
[/align][/align]

Chương 36
Thế là cuối cùng những ngày hội bấy lâu mong đợi cũng đã đến! Các ngôi nhà sáng rỡ màu vôi mới, các cánh cổng phấp phới cờ bay, còn từ lâu dàiIdalgo vang vọng những loạt súng chào mừng. Các công dân lương thiện vận những bộ lễ phục cận vệ quốc gia và trái tim họ rộn rã đập nhịp trong ý tưởng về sự chiêm ngưỡng đầy thích thú của các cô gái thủ đô yêu kiều khi nhìn theo họ, còn về phần mình, các nàng tha hồ dương vây khoe dáng, chưng diện quần áo mới. Các nhà ái quốc nhiệt thành cân nhắc cẩn thận những lời tung hô dành cho bữa tiệc buổi tối trên các đường phố rộn lên âm điệu nhạc quốc ca. Tóm lại, Santiago bừng tỉnh khỏi giấc ngủ say lịm thường lệ để sẵn sàng chào đón một cách hoan hỉ và ầm ĩ ngày lễ kỷ niệm độc lập của đất nước.
Dù sao thì ngày mười bảy và mười tám mới chỉ là phần mở đầu của cái ngày mười chín tháng chín vinh quang. Dân chúng Santiago cực kỳ phấn khích và say mê quên mình trong vui chơi và sung sướng  chẳng khác nào họ muốn tiêu khỉên no nê đến tận cổ rồi sau đó quanh năm hồi tưởng lại cại ngày hội có một không hai này. Thật vậy, những loạt súng chào mừng buổi sáng mai, cùng bản quốc ca dho học sinh một học xá nào đó đồng ca, những đám đông hiếu kỳ từ tỉnh lẻ kéo về thủ đô lúc sáng tinh mơ ngày mười tám tháng chín để không bỏ lỡ điều thú vị nào, rồi cuộc diễu binh trên quảng trường trung tâm thành phố, lễ cúng tế trọng thể trong nhà thờ lớn và cảnh dạo chơi ở Alameda, tràng pháo hoa rực rỡ và những buổi nhạc kịch sang trọng – tất cả chỉ là những sứ giả truyền tin cho một ngày hội vĩ đại, ngày toàn thể dân chúng dạo chơi ở Pampilia – mười chín tháng chín.
Trong ngày hôm đó thủ đô của Chilê không có đỉêm gì gợi nhớ một cô gái xứng đáng của những bậc trượng phu hà khắc đã sinh ra mình. Không còn dấu vết nào của một nghi thức cầu kỳ kiểu Tây Ban Nha đặc trưng cho nó suốt quanh năm. Ngày mười chín tháng chín toàn thành phố cứ như phát điên, nó hoàn toàn chịu áp lực của những cuộc dạo chơi ồn ào và những trò tiêu khiển mộc mạc, nó cười đùa ầm ĩ và nhảy cỡn lên phô trương mình trong những lễ phục, hát vang những bài ca thưở chiến tranh, nó lao nhanh trên những cỗ xe trang hoàng sặc sỡ, bật bông trên ghi ta và say sưa giải khát bằng thức uống ê hề. Những phong tục cổ truyền và kiểu cách tân thời va vào nhau trên mỗi bước chân, song vào cái ngày long trọng như thế thì mọi người sống trong tinh thần hoà thuận, chịu dựng lẫn nhau và cùng hát quốc ca vì vinh quang của tổ quốc và tự do.
Việc mô tả tỉ mỉ những lễ tiết tháng chín có lẽ sẽ làm cho bạn đọc quá mệt nhọc, hơn nữa đối với dân chúng Santiago cũng không có gì mới mẻ ở đó cả. Còn về phần của những người dân tỉnh lẻ thì họ biết về việc hội hè này qua lời kể của khách viễn du, mà chính bản thân họ khi ở làng quê mình cũng  cố gắng để không lạc hậu trong sự ăn chơi so với thủ đô. Chính vì thế chúng tôi tự chối bỏ niềm khoái cảm được kể lể mọi điều từ đầu chí cuối để quay về với những nhân vật của thiên tiểu thuyết.
Sáng sớm ngày mười tám tháng chín, những hoả tiễn đủ các màu bay lên báo hiệu cuộc bắn pháo hoa tuyệt đẹp bắt đầu. Đám đông hàng vạn người tụ tập tại quảng trường trung tâm reo hò vui sướng chào đón những quả cầu sáng chói vụt bay lên cao rồi toả ra muôn vàn tia lửa giữa trời. Quang cảnh mỹ lệ ấy làm bật từ lồng ngực đám dân chúng có chủ quyền tiếng la hét thán phục hồn nhiên.
Trong một đám người đang tụ tập ở quảng trường có gia đình bà Bernarda và một số bạn hữu gần gũi với bà. Tất cả họ sôi nổi thảo luận về phẩm chất của các hoả tiễn bay vụt lên trời và chào hỏi những người quen biết đi ngang qua.
Amador kính cẩn đỡ tay bà mẹ, còn một người bạn của gia đình thì đỡ tay Adelaiđa, Edelmira miễn cưỡng khoác tay Ricardo Kastanios và chàng ta lợi dụng thời cơ thuận tiện để thầm thì vào tai cô gái những lời thề ước của một mối tình chung thuỷ.
Đúng lúc đó trên quảng trường xuất hiện một nhóm khác bao gồm hai gia đình các ngai Ensina và Elias. Leonor nảy ra ý định xem pháo hoa nên mọi người đành phải tháp tùng nàng. Bà Engracia cùng ông chồng chậm rãi bước, phía sau họ một chút là người hầu ôm theo con chó Diamela trên tay. Đàng trước, Matilda và Raphael tay khoác tay mải âu yếm chuyện trò. Leonor và Agustin bàn tán đủ chuyện tầm phào, còn bà Francisca dựa vào cánh tay Martin, cố thu hút chàng trai luận bàn vê tình yêu siêu nhiên.
Vốn lúc nào cũng ra sức để trở thành trung tâm của sự chú ý, Agustin đột nhiên lớn tiếng kể về những chuyện bắn pháo hoa ở Paris. Đúng lúc đó cả hội đã đến chỗ bà Bernarda cùng các con đang đứng với bạn bè.
-         Ồ, ở Paris pháo hoa là một quang cảnh mê ly thật sự! – Agustin thốt lên đúng vào cái khoảnh khắc trên bầu trời  có bốn hoả tiễn sáng loà đồng loạt bay lên.
-         Ồ! Chà! – những tiếng reo thích thú vang lên trong đám đông.
-         Trời ơi! Đó đâu phải là hoả tiễn đơn thuần, đó là "bà dằn". phải che cho Diamela đi! – bà Engracia kêu thất thanh khi nhìn thấy muôn vàn tia lửa của hoả tiễn tung toé ngay trên đầu họ.
Nhận thấy chiếc hoả tiễn bay nhanh vùn vụt làm đám nhà giàu ăn diện cuống quýt cả lên, đám đông khoái trá cực độ vỗ tay ầm ĩ.
-         Giá mà có dịp nhìn pháo hoa nhân tạo ở Paris thì họ phải vỗ đau rát cả tay mất – Agustin nhận xét – đấy mới thật là quang cảnh đáng nhớ mãi.
-         Tôi van đấy, ta đi khỏi đây thôi – bà Engracia vẫn không thể bình tâm vì lo sợ cho Diamela, thốt lên – Tội nghiệp quá! – bà nói thêm, hai tay đỡ lấy con chó – nó run hết cả người như chú chim non.
Trong khi đó bà Francisca đã vững bước trên đà tâm tình đầy lãng mạn.
-         Không ở đâu tôi cảm thấy cô đơn như ở giữa một đám đông ồn ào giống ong vỡ tổ - bà nói với Rivas – Những trò vui kiểu này thật là dung tục đối với ai sống trong thế giới của những tư tưởng và tình cảm cao siêu.
Khoảnh khắc ấy trên đầu họ có một số hoả tiễn bùng toả những tia lửa và điều đó giải thoát cho Martin khỏi nghĩa vụ phải hưởng ứng câu chuyện của bà Francisca.
-         Ở đây không khéo gặp hoạ! – bà Engracia lầu bầu lo ngại, lấy áo choàng che  cho Diamela.
Để làm yên lòng quý bà quá âu lo, cả hội chuyển đến một vị trí an toàn hơn. Khi họ đi ngang qua chỗ bà Bernarda, bà ta hỏi con trai:
-         Raphael dẫn cô nào đi thế kia?
-         Con gái ông Fidel Elias – Amador trả lời.
-         Úi chà, trông kiêu hãnh quá, thậm chí không thèm gật đầu chào nữa – bà mệnh phụ khả kính tỏ ra bực tức.
Vừa nhận ra Raphael đi cạnh Matilda, Adelaida tái nhợt như gà bị cắt tiết. Nàng biết tường tận tấn bi kịch tình yêu của San Louis và hiểu rõ ý nghĩa của sự việc đang diễn ra trước mắt.
-         Em nhìn kìa – Agustin nói thầm với em gái và đưa mắt chỉ Adelaida – họ định bắt anh cưới cô kia đấy.
-         Thế còn cô nữa đâu? Cô em ấy? – Leonor hỏi.
-         Cùng đi đấy thôi.
-         Đó là cô yêu Martin phải không?
-         Chính nàng.
-         Một cô gái xinh đẹp – Leonor nhận xét.
Khi cùng bà mệnh phụ đi ngang gia đình Molina, Martin khẽ nghiêng mình chào, Edelmira cố nén thở dài đáp lại.
-         Nếu tôi mà biết cô yêu thằng nhóc ấy – viên sĩ quan hung dữ thì thầm – nó sẽ khốn khổ, tôi sẽ trả thù thật tàn nhẫn.
-         Agustin thậm chí không ngó về phía chúng ta! – bà Bernarda tức giận – cái thằng người Pháp ấy giả bộ ngây thơ!
Giây phút đó có vô số hoả tiễn bay vụt lên trời và chúng thu hút toàn bộ tâm trí của bà mẹ đáng kính. Cảnh tượng thần tiên cổ truyền này kết thúc cuộc bắn pháo hoa. Đối với những nhân vật của chúng ta, không còn sự kiện nào xảy ra thêm nữa và họ ôn hoà giải tán ai về nhà người nấy.
Bà Bernarda không làm sao bình tâm được, bà bực mình vì thái độ lạnh nhạt, thậm chí khinh miệt của Agustin đối với gia đình bà.
-         Nếu sao này nó còn cư xử kiểu đó – bà cằn nhằn – tôi sẽ loan báo khắp thành phố là nó đã cưới con gái của tôi. Cứ để nó khi ấy tự trách mình.
Amador hết sức trấn an bà mẹ đang quá giận bằng cách hứa chắc rằng sẽ dàn xếp mọi chuyện ngay sau những ngày lễ.
Tối hôm đó Martin được chứng kiến thành công hiếm thấy của Leonor trong nhà hát. Bao nhiêu ống kính ống nhòm đều hướng hết về phía lô nơi cô gái ngồi. Sắc đẹp lạ thường của nàng được trang phục thanh lịch làm nổi bật thêm đã lôi cuốn sự chú ý của tất cả công chúng. Những tiếng trầm trồ thán phục của các khán giả bên cạnh gieo vào tâm hồn Rivas một nỗi buồn dịu ngọt. Trong tiếng nhạc và tiếng thầm thì của công chúng, chàng nghe vọng đến một giọng nói thân tình phát ra từ niềm hy vọng thầm kín, và giọng nói ấy đem lại cho chàng hạnh phúc, nó tiên đoán rằng vào một ngày tươi đẹp nào đó cô gái kiều diễm được thiên nhiên ban ơn hào phóng kia sẽ yêu chàng. Song niềm hy vọng mơ hồ này giống như những ảo ảnh thần tiên vẫn thường hiện ra trước mắt một kẻ lữ hành trên sa mạc hoang vu. Chàng trai chưa kịp hình dung mọi điều sẽ diễn biến ra sao thì những giấc mộng vàng đã vội tan ra như mây khói và chàng lại cảm nhận được cái khoảng cách ngăn chàng với Leonor. Chính vì thế chàng trai tội nghiệp mong mỏi quên lãng thực tại để được tiếp tục chìm đắm trong những giấc mơ mờ ảo về tương lai xa vời.
Khi đã tận hưởng thoả thuê thành công rực rỡ của mình, Leonor lại nhớ tới Martin. Lòng tự ái của nàng bị phỉnh phờ bởi ý nghĩ cho rằng trong lúc được tất cả mọi người thán phục, nàng vẫn nghĩ tới một chàng trai nghèo không ai biết đến, mà nếu được nàng yêu, sẽ lập tức trở thành đối tượng ganh ghét của mọi trang công tử nước hoa sực nức và áo quần sang trọng đang có mặt trong nhà hát. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi ý nghĩ như thế lại nảy sinh trong đầu một người đẹp có tính khí bốc đồng và đỏng đảnh. Bị tác động bởi tâm trạng mới mẻ ấy, Leonor quay ra ngó tìm Martin và chẳng mấy chốc đã nhận ra chàng ngồi ở tầng dưới cùng. Chàng trai đáp lại bằng một ánh mắt cháy bỏng đến mức nàng nóng  bừng cả mặt. Như chúng tôi đã nói, nỗi xao xuyến tâm hồn đôi lúc vẫn mách bảo cho cô gái là trong trái tim nàng ẩn chứa tình yêu, và điều đó là một thử thách nặng nề đối với lòng kiêu hãnh của nàng. Bởi vậy, bắt gặp ánh mắt  nồng nàn của Rivas, người đẹp kênh kiệu gật dầu và nhìn khắp gian phòng với vẻ trịch thượng, dường như thách thức toàn thể cái xã hội đầy quyền uy mà nàng coi khinh mọi lời chỉ trích. Nàng vẫn cứ tưởng tượng mình là bà chủ toàn quyền của trái tim và nghĩ rằng mình có thể làm cho Martin thành người sung sướng  nhất trong số tất cả công chúng hiện có mặt ở đây mà không hề nhớ rằng ý nghĩ ấy đã minh chứng cho việc nó cướp đoạt mất tính tự chủ khét tiếng của nàng.
Giờ giải lao đầu tiên đã hết nhưng trong tâm hồn Leonor vẫn tiếp diễn cuộc đấu tranh giữa lòng kiêu hãnh và tình yêu dù rằng nàng không thể ngờ đến nó. Còn đến lúc hết hồi thứ hai và tấm màn sân khấu buông xuống, cô gái lại đưa mắt tìm Martin rồi ra hiệu cho chàng lên khoang lô gặp nàng. Chàng trai không đòi hỏi phải mời thêm lần nữa.
Leonor đổi chỗ ngồi lùi vào phía trong, nàng mời Martin ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh.
-         Tôi cảm thấy – nàng mở đầu – tối nay anh không vui lắm.
-         Vì sao cô lại nghĩ thế, thưa tiểu thư? – chàng trai hỏi lại.
-         Trông anh rất trầm tư. Và anh có biết tôi chợt nghĩ gì không?
-         Tiếc là tôi không đoán được.
-         Tôi nghĩ rằng anh hối tiếc về lời hứa mà anh đã vội vã nói với tôi mấy hôm trước.
-         Tôi không hiểu cô nói về lời hứa nào.
-         Không bao giờ đến thăm nhà các công nương Molina nữa.
-         Tôi rất tiếc là phải phản đối cô – Martin đáp cũng bằng cái giọng đùa cợt như Leonor – Xin cam đoan với cô là tôi thậm chí không một lần nào còn nhớ tới lời hứa đó. Mà bằng  chứng rõ ràng nhất là tôi đã thực hiện nó hoàn toàn chẳng khó khăn gì đó thôi.
-         Hôm nay tôi có nhìn thấy cô gái đó ở quảng trường. Cô ta thật xinh đẹp. Anh có thị hiếu rất tốt.
-         Chỉ có mình cô có đủ khả năng ngợi khen sắc đẹp của một cô gái khác chân tình như thế! – Rivas thốt lên.
-         Tại sao vậy? – Leonor hỏi , không kịp hiểu ngay ý nghĩa của lời chàng nói.
-         Tại vì chỉ có người phụ nữ nào tự nhận thức được ưu thế của chính mình mới có thể công nhận sắc đẹp của người phụ nữ khác.
-         Tôi thấy anh đã học được cách tán tỉnh rồi đó – Leonor nhận xét một cách khô khan.
Niềm kiêu hãnh lại thức dậy trong nàng và nàng không thể thoả hiệp với việc Martin, dù phút giây, quên mất vị trí của một kẻ ái mộ nhút nhát và lễ độ. Rồi ném ánh mắt kiêu kỳ lên Rivas, cô gái hỏi một cách kẻ cả:
-         Phải chăng anh định coi tôi là đối thủ của cô bạn mới?
Trái tim Martin thắt lại đau xót, một lần nữa chàng chợt nghĩ rằng đàng sau lớp vỏ bọc tuyệt mỹ kia ẩn chứa một tâm hồn tàn nhẫn và luôn nhạo  báng.
-         Tôi không hề nghĩ đến việc đó – chàng buồn  bã đáp nhưng vẫn giữ vẻ đường hoàng – Vâng, đáng tiếc là cô đã hiểu những lời của tôi như vậy.
Từ tầng thượng nơi gia đình Molina ngồi, Edelmira đã trông thấy Martin đi vào khoang lô và ngồi bên Leonor.
-         Chắc rằng Rivas say mê tiểu thư kia – viên sĩ quan cảnh binh bình luận trong lúc bám riết Edelmira.
Nàng chỉ thở dài nặng nề và nghĩ lần này kẻ ái mộ hay ghen của mình đã nói đúng.
Trong lúc đó bà Bernarda thấy cần phải khích lệ cô con gái lớn:
-         Đừng chán nản, Adelaida! Ngày này sang năm con sẽ ngồi trong khoang lô với chàng người Pháp.
Nghe câu trả lời buồn rầu của Martin, Leonor trở nên ưu tư. Một lúc sau chàng trai đứng dậy cáo lui.
"Mình đã quá khe khắt với chàng" – Leonor nhủ thầm khi nhìn theo Martin. Và nàng định bụng sau khi ở nhà hát về, vào bữa trà tối sẽ làm dịu bớt ấn tượng mà những lời của nàng đã gây ra cho Rivas.
Martin không xuất hiện ở tầng dưới nữa, còn lúc về nhà, trái với mong đợi, Leonor không thấy chàng ở phòng khách.
-         chẳng lẽ Martin chưa về? – nàng hỏi người hầu vừa mang khay trà vào.
-         Ông ấy về lâu rồi, thưa tiểu thư – người hầu trả lời.
Nằm trên giường, người đẹp không còn nghĩ đến thành  công của mình ở nhà hát cũng như những lời tán tụng phỉnh nịnh của cánh thanh niên quen thuộc nữa. Giờ đây nàng chỉ nghĩ đến một mình Rivas, nghĩ đến vẻ đường hoàng của chàng khi đón nhận ánh mắt khinh thị của nàng.
"Mình đã quá khắt khe với chàng – một lần nữa cô gái tự nhủ - và chàng đau khổ. Nhưng đã không chịu hạ mình!"
Bản tính vốn kiêu kỳ, Leonor không thể không cảm thấy khâm phục khi bắt gặp ở chàng trai nghèo tỉnh lẻ lòng tự trọng cao hơn hẳn so với những chàng công tử thủ đô giàu có nhưng luôn sẵn sàng nhẫn nhịn để phục tùng mọi ý muốn thất thường của nàng.

Chương 37
Sáng ngày mười chín tháng chín, một chiếc xe bò kéo chậm chạp lăn trên đường về phía Alameda, những tấm chăn phủ rất khéo che nắng cho những người trong xe. Những cỗ xe độc đáo như thế có thể bắt gặp thường xuyên vào dịp lễ ở Pampilia. Toàn thể gia đình Molina cùng với hai người bạn yên vị một cách thoải mái với mấy cái gối và mấy tấm thảm trong chiếc xe ấy.
Bà Bernarda dựa cánh tay phải lên giỏ đựng đồ ăn, còn tay trái giữ khư khư chiếc giỏ khác trong đó thò ra mấy cổ chai. Cả hai cô gái đều ngồi trước mặt bà. Nghiêng đầu vào Edelmira một cách lịch sự, Ricardo Kastanios thầm thì điều gì đó với cô gái (chàng ta được chỉ huy gia ân đặc biệt không phải tham dự lễ diễu binh). Một trong những kẻ ái mộ Adelaida thì ngồi ở ghế bên cạnh nàng. Phía trước, sát ngay càng xe là Amador Molina ngồi thõng chân xuống đất với một điếu xì gà trên tay, làm hoàn chỉnh thêm bức tranh ngoạn mục đặc trưng cho thủ đô Chilê trong những ngày lễ tháng chín. Hắn vui vẻ cất giọng hát một bài hát rất thích hợp cho dịp này, kết thúc bằng mấy tiếng "hãy cố lên, hãy cố lên, xà ích!" Mấy người kia đồng thanh hoà theo đoạn điệp khúc, vừa tặc lưỡi vừa búng tay nhái theo tiếng đì đùng của hoả tiễn rồi đua nhau nốc hết ly này đến ly khác thứ rượu chanh do đôi tay sành sỏi chàng Amador chế biến.
Chúng ta tạm biệt một lúc với gia đình bà Bernarda cùng chiếc xe bò kéo ở Kampo de Marta, trên một trong những con đường dẫn đến nhà tù thành phố, lẫn vào dãy dài các cỗ xe của những con người vui vẻ và áo quần lễ hội diêm dúa khác.
Từ sáng sớm trước ngôi nhà của ngài Ensina đã có hai chú tuấn mã tuyệt đẹp yên cương tề chỉnh đứng đợi, chốc chốc lại gõ móng xuống đường vẻ sốt ruột, chúng phải đợi đến tận hai giờ trưa mới được phục vụ các kỵ sĩ  của mình: Agustin và Martin.
Hai chàng trai tiến về phía Alameda theo thành phố Bandera, đến đó họ bắt gặp dòng ngựa xe vô tận cũng đang nhắm hướng Kampo de Marta.
-         Anh thấy đấy, anh cần phải được vui chơi – chốc chốc Agustin lại nói với Martin, vừa ghìm cương con ngựa của mình nhảy dựng lên để những kẻ vô công rồi nghề đứng dọc đường có thể chiêm ngưỡng thoả thuê sự khéo léo và duyên dáng của chàng ta.
-         Thế những người trong nhà anh có tới đây không? – Rivas bất chợt hỏi.
-         Theo tôi thì không – Agustin đáp – Những ngày như thế này mẹ tôi vẫn thích ngồi nhà hơn.
Những lời của Agustin hàm ý chàng ta rất muốn người bạn hoà nhập vào tâm trạng hội hè của mình. Từ sáng sớm chàng công tử đã năn nỉ Martin cùng đi chơi ngựa với mình nhưng bị khước từ hồi lâu.
Trong khi đó gia đình Molina, như chúng tôi đã nói, cho cỗ xe của mình nối vào cả dãy dài xe cộ, đang vui vẻ hết cỡ. Điệu nhảy này nối tiếp điệu nhảy khác, còn những đồ uống dồi dào tuôn chảy không ngừng càng đốt nóng thêm nguồn phấn khích ái quốc của đám vũ công.
Amador vui chơi nhiệt thành hơn hết thảy và nêu gương cho mọi người, bà Bernarda nốc cạn hết ly này đến ly khác chúc mừng sức khoẻ tất cả những ai trong đám nhảy, viên sĩ quan cảnh binh thì dành cho Edelmira những câu chúc tụng hào hoa. Xung quanh cỗ xe bu đầy những kẻ tò mò, họ vỗ tay hoan hô các vũ công và rất vui lòng nhận rượu mời đã rồi tuôn ra những câu thật sắc sảo cùng với những chuyện đùa văng mạng. Tóm lại, tất cả đều sôi nổi vui như hội, chỉ riêng một mình Edelmira cảm thấy khó chịu vì cuộc vui thô tục xa lạ với bản tính đa cảm, tế nhị của nàng.
Song, Ricardo Kastanios không hề nản lòng khi nhìn thấy bà chúa của mình thờ ơ khinh miệt cuộc vui chung, trong cơn cuồng nhiệt chàng ta còn định nắm lấy bàn tay Edelmira nhưng đúng giây phút đó thì bà Bernarda đang đưa ly rượu lên môi bỗng tóm được hành vi tội lỗi của chàng ta tại chỗ và nửa đùa nửa giận kêu lên:
-         Hãy coi chừng! Cậu sĩ quan! Nếu cậu còn xử sự như vậy nữa thì tôi sẽ cho cậu vào cối xay ngay.
Tất cả vỗ tay hoan nghênh lời bà ta, còn bà Bernara vừa hầm hè đe doạ vừa trỏ ngón tay một cách đầy bỉêu cảm về phía cái nhà tù mà dân chúng gọi là cối xay.
Cuộc vui sôi nổi bùng dậy làm cho Agustin và Martin chú ý, lúc ấy họ đã đi qua ngang cỗ xe nhưng không đưa mắt nhìn người nào trong gia đình Molina vì xung quanh tụ tập nhiều người quá.
-         Có lẽ ở đây họ vui vẻ thật sự - chàng công tử ghìm cương ngựa nói. Martin cũng dừng ngựa lại. Bà Bernarda nhận ra chàng trai và vừa tiến lại phía họ vừa kêu ầm lên:
-         Chàng trai người Pháp của chúng ta đây rồi! Các anh sống ra sao, Rivas? Hôm qua cả hai anh đêu kiêu hãnh đến mức không nhìn thấy bạn bè gì nữa!
-         Có thể nào như thế, thưa bà! – Agustin vờ sửng sốt, - bà nói là hôm qua ạ? Tôi có vinh dự nhìn thấy bà đâu?
-         Có nhìn thấy mà, thậm chí rất rõ nữa, nhưng chỉ giả bộ như không thấy thôi – bà Bernarda vẫn khăng khăng.
-         Tôi xin thề danh dự.
-         Không cần anh phải thề - bà mệnh phụ ngắt lời, rồi đưa ly rượu, bà nói thêm với giọng nhỏ nhẹ - Tốt hơn hết hãy uống mừng sức khoẻ cho vợ anh đi. Thế nào, ba anh đã đồng ý tuyên bố về đám cưới chưa? Hay vẫn cứ tảng lờ hả?
Vừa nhìn thấy hai chàng trai Amador cũng lại gần và nghe thấy những lời sau cùng của mẹ, nhưng hắn không kịp ngăn Agustin.
-         Tôi cho rằng mọi chuyện đã dàn xếp xong rồi, và ba tôi cũng nghĩ như thế - chàng công tử đáp.
-         Dàn xếp xong rồi à? Như thế nào? – bà Bernarda quay lại con trai.
-         Đúng vậy đấy mẹ ạ - Amador vội vã xác nhận – nhưng chúng ta hãy bàn mọi chuyện sau, còn bây giờ hãy vui chơi đã.
-         Tốt thôi, tốt thôi – bà Bernarda đưa ly rượu kích động thốt lên – Nào, vì giờ đây đã là người nhà của chúng ta, cứ để anh ấy xuống ngựa chung vui.
-         Vô cùng đáng tiếc, nhưng tôi không sao có thể… - Agustin nói trong khi Amador ra hiệu một cách tuyệt vọng để chàng ta đừng làm buồn lòng bà Bernarda.
-         "Không thể" làm sao được! – bà Bernarda cắt ngang, tay nắm chặt cương ngựa của Agustin – Anh có phải là người của gia đình chúng tôi không hả? Trả lời ngay đi nào.
Giọng nói của bà không hứa hẹn điều gì tốt lành và Amador hiểu rằng cần phải mau chóng trấn an bà mẹ đang tức giận, bởi vì cuộc thoả thuận bí mật giữa hắn và Martin có cơ bại lộ bất cứ giây phút nào mà thời đỉêm cũng như địa điểm để giảng giải cho bà lại cực kỳ không thích hợp!
-         Mẹ tôi vẫn chưa biết gì cả - hắn nói nhỏ vào tai Agustin – và nếu như anh không nhanh lên thì có thể bà sẽ gây om sòm đấy.
-         Nhưng tôi không thể chết dí ở đây được – Agustin phản đối nhưng không dám từ chối tham dự dạ hội trước mặt mọi người.
Trong khi đó đám người vô công rồi nghề quây  xung quanh thấy rằng cuộc nhảy đã ngừng nên từ từ giải tán.
Bà Bernarda vẫn chưa chịu buông ngựa của Agustin và cứ đòi chàng ta nhảy xuống đất.
-         Anh hãy thuyết phục anh ấy đi – Agustin quay qua nói với Martin – Xin anh giúp tôi với.
Martin chợt hiểu bà Molina sẽ không bình tâm nếu như họ chưa xuống ngựa. Những lời của Edelmira buộc chàng phải quyết định dứt khoát.
-         Chẳng lẽ anh cảm thấy xấu hổ khi có mặt cùng chúng tôi giữa chốn đông người? – cô gái hỏi giọng cay đắng.
-         Hãy nghe đây, chàng người Pháp! – bà Bernarda nổi nóng – nếu cậu không rời lưng ngựa tôi sẽ không đùa đâu.
Martin nhảy xuống đất, Agustin làm theo gương chàng và nhận ly rượu vang từ tay bà mệnh phụ khả kính. Đúng khoảnh khắc ấy có tiếng thuỷ tinh đổ vỡ, Ricardo Kastanios trông thấy Edelmira nói chuyện với Martin và đập chiếc vại của mình vào càng xe.
-         Anh quên hẳn chúng tôi rồi – cô gái nói và nhìn Rivas với ánh mắt mà ta có thể đọc rõ tình yêu đã ngấm sâu trong trái tim nàng đến mức nào trong thời gian họ không gặp nhau.
-         Không, tôi không quên đâu – chàng trai trả lời – Nhưng để làm yên lòng gia đình Agustin tôi đã hứa không đến nhà cô nữa.
-         Thế ra tôi phải chịu đau khổ vì tội lỗi của người khác ư? – Edelmira chân thật buột miệng.
-         Cô? – chàng trai kinh ngạc – Nhưng sao lại thế? Tại sao cô có thể chịu đau khổ kia chứ?
-         Thậm chí anh không thể ngờ tôi đau khổ đến mức nào đâu – cô gái trả lời, mặt ửng đỏ - Trong những ngày qua tôi đã hiểu ra rất nhiều điều.
Martin không kịp đáp lời, chàng sợ hãi khi nhìn thấy một cỗ xe lộng lẫy dừng ngay trước mặt họ. Trong xe là Leonor và ông Damasso. Agustin đỏ bừng mặt và không biết nhìn đi đâu. Ông Damasso ra hiệu gọi chàng ta tới.
-         Con làm cái gì giữa đám người thế này hả? – ông giận dữ hỏi.
-         Thưa ba, con xin giải thích mọi chuyện với ba sau – chàng công tử sượng sùng trả lời.
-         Ngồi lên yên và đi theo ba – ông Damasso nghiêm khắc ra lệnh.
Ném cho hai chàng trai ánh mắt khinh miệt, Leonor lùi sâu vào trong. Đúng giây phút đó, Edelmira nói với Martin:
-         Anh vẫn khẳng định là anh tin tưởng tôi…
-         Đúng như thế - Rivas đáp, lấy hết dũng cảm để che giấu nỗi thất vọng và xấu hổ choán ngợp tâm hồn.
-         Anh yêu cô tiểu thư kia phải không? – nàng hồi hộp dò hỏi, vừa nhìn chàng trai với ánh mắt cháy bỏng\/
-         Tại sao cô lại nảy ra cái ý định đó thế? – Martin miễn cưỡng mỉm cười – chẳng lẽ chúng tôi xứng đôi hay sao?
-         Đi thôi, đi thôi – Agustin giục chàng – Ba tôi bắt chúng mình cùng đi đấy.
Ấp úng xin lỗi một cách vội vã xong, hai chàng nhảy lên ngựa và phi nước đại theo cỗ xe ông Damasso.
"Mình cần phải hiểu cho ra lẽ thế này là thế nào" – bà Bernarda tự nhủ.
Khó khăn lắm Edelmira mới kìm được những giọt lệ ngấn dầy khóe mắt không trào ra và nhận chiếc ghi ta từ tay Amador, cậu em trai yêu cầu nàng há một bài dân ca.
-         Tổ quốc muôn năm! – Amador gào lên hòng hướng những ý nghĩ của bà mẹ sang chuyện khác.
-         Muôn năm! – mọi người xung quanh đồng thanh hưởng ứng.
Khẩu hiệu ái quốc trong phút chốc at đi những loạt súng và tiếng ồn ào vọng từ mấy quán rượu bên cạnh nó lọt vào tai Martin khi vừa phi nước đại chàng vừa nguyền rủa số phận cay đắng nghiệt ngã đã giành cho mình cái điều bất ngờ tai hoạ kia, và chàng trai nghèo chợt cảm thấy tiếng hô vui sướng ấy có vẻ nhạo báng.
Còn Edelmira thì lòng tràn ngập nỗi buồn tột độ, cất tiếng hát một cách vô hồn. Tất cả đám người quanh đó lại tiếp tục nhảy nhót vui chơi. Họ ca hát, nốc rượu, ồn ào mãi cho đến khi những người cuối cùng đi qua, đó là dấu hiệu chứng tỏ ngày hội sắp chấm dứt và tới lúc ai về nhà nấy.
Việc Leonor xuất hiện ở Kampo de Marta làm cho hai chàng trai vô cùng ngạc nhiên, bởi vì lúc ăn sáng nàng nói rằng sẽ chỉ đến Alameda. Mà thật ra thì buổi sáng cô gái đúng là chỉ định đi như thế. Sau buổi trò chuyện với Martin ở nhà hát, nàng đã tự thú nhận là mình quá khắt khe với chàng và cảm thấy mong mới mãnh liệt được một mình đối diện với chính bản thân để suy ngẫm xem điều gì đang diễn ra trong tâm hồn chất chứa một tình cảm mới mẻ và xa lạ của nàng. Trước đây Leonor sống một cách vô tư và máy móc giống như mọi người phụ nữ thuộc giới giàu có ở Chile6 vẫn huỷ hoại những năm tháng tươi đẹp bằng cách sống đó. chúng tôi dùng từ "máy móc" không phải là ngẫu nhiên để khắc hoạ lối sống trống rỗng và vô tư lự của các nữ đồng hương kiều diễm. Cũng như các bạn gái của mình, con gái ngài Ensina được giáo dục trong học xá và cho rằng thiên mệnh chính yếu của một thiếu nữ là chăm lo đến trang phục đồng thời chăm lo để có thể trang bị thật tốt cho cuộc sống thượng lưu và hôn nhân sau này. Lòng kiêu hãnh bẩm sinh gây cho nàng tham vọng vượt trên hàng đầu trong lĩnh vực đó, và Leonor được mọi người thán phục không chỉ vì sắc đẹp mà còn vì dáng dấp thanh lịch hiếm có, nàng sớm trở thành mẫu mực nổi tiếng về phoong thái và là bà chúa của các vũ hội. Những thành công ấy lấp đầy  cuộc sống của cô gái trong khi trái thơm nàng mơ màng trong giấc ngủ, lãng quên cả thiên mạng chân chính của mình. Nhưng, như chúng ta đã thấy, kể từ lúc làm quen với Martin, trong tâm hồn nàng ngày càng nảy sinh thường xuyên một sự bất mãn mơ hồ với bản thân và dần dần trong trái tim nàng đã diễn ra một sự đột biến diệu kỳ. Đêm hôm trước Leonor thao thức rất lâu – nàng cứ nghĩ mãi đến Rivas và lúc bừng tỉnh dậy thì ý nghĩ đầu tiên của nàng cũng hướng về chàng. Giờ đây nàng nhận thấy rằng ý muốn chế ngự chàng trai chỉ là trò chơi tai quái và trong trí óc nàng ngày càng hay xuất hiện những lý lẽ mới mẻ thúc giục nàng thú nhận với Martin sự hối hận về những lời nhạo báng của mình. Đó chính là điều Leonor nghĩ sau khi tuyên bố trước gia đình là nàng sẽ không đến Pampilia, nàng nghĩ ngợi mông lung ít nhất cũng cả tiếng đồng hồ, lúc thì nghiêng về một quyết định nào đó, lúc thì lại gạt bỏ nó đi hệt như chú nhện lúc chạy lên, lúc buông mình dưới tấm mạng.
Theo lẽ thường, tất cả các cá tính mạng đều thiếu kiên nhẫn. Chẳng lẽ lại chờ đến tận tối khi Martin quay về mới niềm nở hoặc âu yếm liếc nhìn để làm dịu nỗi buồn cho chàng? Không, nàng sẽ không chờ đến mục xương như thế! Ta biết rằng tình yêu đo mọi thứ bằng sự vĩnh cửu. Trái tim con người tự cảm nhận mình trong tiềm thức hiển nhiên và nó coi khinh những thước đo thấp hèn mà chúng ta vẫn áp dụng đối với thời gian. Thế là Leonor nhất quyết không để mất thêm phút nào nữa. Nàng nói với cha rằng nàng muốn đến Kampo de Marta, mà đối với ông Damasso thì bất cứ ý muốn nào của con gái cũng là mệnh lệnh. Chính vì lẽ đó người đẹp đã nhìn thấy Rivas khi chàng cùng Agustin đang xuống ngựa
Nhận thấy Martin trò chuyện với Edelmira, Leonor bỗng bực tức và đau khổ, điều nàng chưa hề nếm trải đời. Tự nhủ thầm rằng hành động của chàng thật đáng khinh, nàng kiên quyết không nghĩ đến chàng trai gian trá ấy nữa, song suốt dọc đường quay lại Alameda, nàng vẫn chỉ nghĩ đến chàng. Vì sao từ phút giây biết rằng Martin được một người phụ nữ khác trẻ và đẹp yêu, nàng càng nghĩ ngợi về chàng nhiều hơn? Leonor không thể giải đáp cho mình câu đố ấy. Gần như đây là lần đầu tiên Leonor phải nếm mùi buồn khổ sâu sắc và trở về nhà trong tâm trạng tồi tệ nhất.
Tối hôm đó Martin không tới nhà hát và có lẽ vì thế cô  gái tức lộn ruột khi nghe anh trai thanh minh với cha vì sao chàng ta và Martin có mặt bên cỗ xe bò kéo. Liền đó Matilda và Raphael cuốn hút nàng vào câu chuyện cao siêu về tình yêu nhưng trong đầu Leonor cứ vương vấn ý nghĩ cho rằng Martin đã không giữ lời hứa, rằng chàng đã đến nhà Molina thay vì đến nhà hát. Lúc nằm ngủ, nàng tiếp tục nghĩ về điều này và cố gợi dậy lòng kiêu hãnh để không còn phẫn nộ với việc số phận gắn cho mình một tình địch là tiểu thư thị dân nữa. Còn sáng hôm sau, khi Agustin nói rằng Rivas được Raphael San Louis mời đến ăn sáng và Leonor hiểu là sẽ không được thấy chàng thì nàng có cảm giác dường như trong phòng ăn trở nên lạnh lẽo và buồn tẻ.
Trong khi đó Martin đến chỗ Raphael chỉ vì không dám xuất hiện trước mặt Leonor sau sự việc ở Pampilia hôm trước.
-         Anh biết không, cô em tôi không chịu tin lời tôi than hminh – Agustin đón Rivas lúc trở về nhà bằng câu nói ấy – Anh cần phải thuyết phục cô nàng nghĩ sao thì ba tôi sẽ nghĩ như thế, mà ông lại rất nghiêm khắc với tôi.
Trong bữa chiều Martin bị bất ngờ, Leonor cư xử thoải mái và nhiều lần còn tỏ ra niềm nở với chàng. Rivas thấy lúng túng và không biết nghĩ thế nào. Cuối cùng ý nghĩ của một kẻ si tình vô vọng khiến chàng đi đến một kết luận buồn bã "Nàng khinh bỉ ta đến mức thậm chí có thể cười giễu một cách dễ dàng"
-         Bây giờ rất đúng lúc rồi đấy, anh hãy biện bạch hộ cho tôi với cô ấy đi – Agustin nói khi cùng Rivas ra khỏi phòng ăn.
-         Thú thật tôi không đủ can đảm đến gần nàng – mùi lưỡng lự đáp mặc dù rất muốn được nói chuyện với Leonor và đang đợi thời cơ thuận tiện.
-         Xin anh làm ơn -  chàng công tử nài nỉ - Leonor có tình cảm với anh mà, sáng nay cô ấy cứ hỏi thăm vì sao tối qua anh không đến nhà hát.
Nói xong Agustin cùng bạn bước vào phòng khách. Leonor đã ngồi sau dương cầm và chuẩn bị chơi.
-         Chúng tôi đã nhắc tới việc mùi vốn nhút nhát giống như bất kỳ chàng trai nào đang yêu nhưng một khi đương đầu với khó khăn nào đó chàng cảm thấy nguồn nghị lực được tăng lên mạnh mẽ. Và bây giờ, khi gần như một mình đối diện với cô gái – Agustin đã lui vào chiếc bàn nhỏ ở góc phòng và chăm chú xem cuốn album gì đó – chàng cầu viện đến tất cả lòng can dảm của mình.
-         Hôm qua tôi không thấy anh trong nhà hát – Leonor nói nhỏ với giọng tự nhiên hết mực.
Martin phấn chấn hẳn lên.
-         Tôi hơi mệt sau cuộc dạo chơi – chàng đáp.
Người đẹp nhìn chàng ranh mãnh.
-         Mà hơn nữa – nàng nói – cần phải đánh giá thật xứng đáng rằng anh đã chọn một chỗ vui chơi quá ư thú vị. Còn gì hơn Pampilia kia chứ?
-         Agustin nói với tôi rằng cô không tin chút nào những lời của anh ấy giải thích vì sao chúng tôi phải dừng ngựa lại bên cỗ xe hẩm hiu kia.
-         Và anh coi đó là điều độc địa ngấm ngầm? Đúng thế không?
-         Tôi nghĩ đơn thuần là cô nhận xét không hay về chúng tôi.
-         Hoàn toàn đúng! Tôi luôn luôn đánh giá anh rất  cao và đặc biệt coi trọng trí sáng tạo của anh.
-         Cô bắt tôi phải hiểu như thế nào thưa tiểu thư?
-         Lời giải thích của Agustin đối với anh ấy rõ ràng quá ư phức tạp. Và tự nhiên tôi chợt nghĩ anh chính là tác giả của cái ức thuyết ấy.
-         Cho dù lời khen này đối với tôi có hả dạ đến đâu thì tôi cũng không thể nhận nó. Agustin đã kể cho cô tất cả sự thật.
-         Tôi cho rằng anh ấy chưa kể tất cả.
-         Thế anh ấy chưa nói đến điều gì?
-         Đến việc anh trò chuyện âu yếm với tiểu thư Edelmira.
-         Sự quan tâm của cô đến bản thân tôi là một vinh dự lớn lao. Chính vì lẽ đó tôi mới định nói với cô hoàn toàn cở mở.
-         Anh muốn đặt niềm tin vào tôi để gửi gấm bí mật ư? – Leonor cố tình lãnh đạm hỏi nhưng không khó gì để nhận rõ vẻ lo lắng.
-         Không phải, thưa tiểu thư, tôi chỉ đơn thuần muốn giải thích với cô những điều hôm qua cô đã mục kích.
-         Ồ, tôi biết trước là giải thích của anh sẽ tuyệt vời. Như tôi đã nói đấy, anh có trí sáng tạo hiếm có.
-         Có thể trước hết xin co6 hãy nghe tôi và sau hãy phán xét.
-         Xin mời.
-         Hôm qua, khi cô nhìn thấy tôi, đúng là tôi đang thích thú lắng nghe Edelmira.
-         Hãy coi chừng, tôi thấy anh thật sự gởi gắm niềm tin để kể với tôi bí mật của mình rồi đấy! – Leonor nói với một giọng khác lạ, không nhìn vào Rivas. Có cảm giác rằng câu nói ấy buột khỏi miệng cô gái sau khi đã dằn cơn đập dữ dội của trái tim xuống một cách khó nhọc. Viên đá trang sức rất đẹp khảm ngọc trai gài trên dải đăng tên mỏng manh trên cổ nàng dâng lên hạ xuống hệt như con thuyền độc mộc bé nhỏ trên sóng biển. Leonor thở nặng nhọc và đứt quãng.
-         Không có gì bí mật ở đây cả, thưa tiểu thư. Như tôi đã nói với cô, đây chỉ là lời giải thích cởi mở mà thôi.
-         Anh nói đi, tôi xin nghe.
-         Niềm thích thú mà tôi có và sẽ mãi mãi có đối với Edelmira, thưa tiểu thư, nó xuất phát từ chỗ tôi đánh giá cao phẩm chất tinh thần của nàng.
-         Cẩn thận đấy, anh nói về nàng thật nồng nhiệt!
-         Tôi trung thực trong tình cảm, thưa tiểu thư.
-         Cũng bởi vì thế nên tôi mới nói "cẩn thận". Lòng thán phục cô gái ấy của anh dễ chuyển thành tình yêu lắm.
-         Tôi không sợ điều đó, thưa tiểu thư.
-         Bởi vì điều đó đã xảy ra rồi à?
-         Bởi vì tôi không thể yêu nàng.
-         Anh tự tin quá đấy, Martin ạ - Leonor nói một cách nghiêm túc đồng thời nhìn chàng trai hơi cười cợt.
-         Vì sao cô lại nghĩ như thế? Thưa tiểu thư?
-         Vì anh tin tưởng quá nhiều vào sức mạnh đáng được tán dương của ý chí.
-         Giá như được như vậy! – Rivas thốt lên cay đắng – Giá như tôi có ý chí đối với tình cảm của mình thì tôi đã không bất hạnh đến mức này.
Leonor không dám tiếp tục câu chuyện trong cùng một chiều hướng kỉêu đó. Nàng xử sự theo cách một người yêu hoa vì sợ gai đâm mà khước từ giơ tay ngắt bông hoa xinh đẹp rồi tự thoả mãn với những bông hoa khiêm nhường mọc ở trong vườn.
-         Anh cởi mở với tôi như đã quả quyết thế đấy hả? – cô gái hỏi.
-         Xin cô cứ thử thách.
-         Nhưng mà Edelmira yêu anh!
Mặc dù Leonor mỉm cười khi nói câu ấy, người quan sát giàu kinh nghiệm nhìn nàng vẫn hiểu được nàng đang đau khổ.
-         Không thể có chuyện đó được, thưa tiểu thư – Martin đáp nhanh.
-         Anh đơn thuần không muốn chân thành, Agustin đã nhận thấy tất cả từ lâu rồi.
-          Xin cô hãy tin là tôi không hề biết tí gì về chuyện đó. Thậm chí mạo muội tỏ ra thiếu khiêm tốn trước mắt cô, tôi nói thẳng thắn rằng sẽ vô cùng buồn phiền nếu ước đoán của anh ấy chính xác
-         Tại sao?
-         Có lẽ cô cho là tôi quá tự tin, nhưng tôi không thể yêu Edelmira.
-         Ra thế đấy! Nghĩa là anh vươn tới mục tiêu cao hơn và tiểu thư Molina không xứng đáng với anh?
-         Ỗ không phải! Tôi cho rằng trái tim không thể chi phối bởi những suy tính như thế. Tình yêu chân chính không chấp nhận những thành kiến đẳng cấp.
-         Trong trường hợp đó tôi không hiểu tại sao anh lại không yêu cô gái ấy. Có gì đó bí mật ẩn giấu ở đây chăng?
-         Không có gì bí mật, thưa tiểu thư.
Một lần nữa Leonor cảm thấy nàng cần thay đổi đề tài câu chuyện, bởi vì bản thân một câu hỏi đã tự nó nảy ra đã có thể lý giải mọi điều "Hay là anh đã yêu một cô gái khác?" song nàng không hỏi câu đó mà quay sang phương kế khác.
-         Hôm qua – nàng nói – tôi đối xử với anh khắt khe quá.
-         Thưa tiểu thư – Martin buồn rầu đáp – tôi cố gắng bằng mọi cách không để không làm cho cô phật lòng mỗi khi có diễm phúc được nói chuyện với  cô. Và xin thú thật tôi vô cùng phiền muộn khi vẫn cứ bị cô tức giận.
-         Thôi, thôi, điều đó đâu có gì đáng kể! – cô gái hơi ngượng ngùng thốt lên.
-         Đối với tôi điều đó rất quan trọng, thưa tiểu thư – Rivas hồi hộp nói.
Viên đá trang sức trên ngực người đẹp một lần nữa lại khởi động. Leonor chơi sai một nốt nhạc valse mặc dù nàng đã nhớ thuộc lòng, thế là nàng dán mắt vào cuốn sách nhạc với vẻ chăm chú hơi cường điệu.
-         Ô, trí nhớ của anh thật là… - nàng nói trong khi lập lại nhiều lần đoạn nhạc đã chơi sai.
-         Vấn đề không phải là trí nhớ, thưa tiểu thư, đơn thuần là tôi luôn luôn lo ngại bị cô tức giận.
-         Trời đất! Té ra tôi là một ác thần của anh sao? – Leonor thốt lên, cố giả bộ ngạc nhiên để che giấu sự bối rối.
-         Tiểu thư thấy đấy, trước mặt cô tôi không còn tin vào mình nữa.
-         Một lần nữa tôi xin nhắc lại với anh điều tôi đã từng nói trước đây, việc ấy hoàn toàn vô căn cứ. bởi vì nếu trên thực tế anh vẫn làm cho tôi không hài lòng thì tôi đã xa lánh anh từ lâu rồi.
Nói đoạn, Leonor kết thúc bản valse bằng mấy hoà âm rộn rã. Khi nàng hạ nắp dương cầm xuống, đôi tay nàng run run, không hé thêm một lời, nàng đứng dậy và đi đến bên chiếc bàn nơi Agustin đang lật xem album.
Xúc động gấp bội so với cô gái, Martin đứng ngây người tại chỗ. chàng cảm thấy dường như trong khoảnh khắc có một tia sáng chói loà, soi tỏ tâm hồn rối loạn của chàng rồi ngay sau đó nó lại chìm sâu vào bóng tối âm u. Cần phải hiểu những lời lẽ của Leonor như thế nào đây? Phải chăng nàng vừa ban cho chàng niềm hy vọng? với ý tưởng đó chàng trai bỗng xấu hổ vì ý nghĩ táo bạo bất ngờ của mình. Chàng chỉ cần ngắm nhìn  cô gái oai nghiêm và kiêu kỳ ấy, như vẫn thường ngắm nhìn một người đẹp được quá cưng chiều bởi sự xa hoa và lòng tôn sùng của tất cả mọi người cũng đã đau thắt con tim trong lồng ngực lạnh giá. "Thật điên rồ!" chàng tự nhủ.
Trong khi ấy Agustin quay sang em gái:
-         Anh hy vọng Martin đã thuyết phục được em – chàng ta xun xoe ôm ngang lưng nàng tỏ vẻ âu yếm.
-         Về việc gì kia?
Có thể nhận rõ, do sự trùng hợp khó lý giải nào đó của các sự kiện, câu hỏi của Agustin hoàn toàn ăn khớp với những ý nghĩ thầm kín của Leonor.
-         Về việc bọn anh không thể cưỡng lại lời mời của bà ta lâu hơn nữa và buộc phải xuống ngựa ấy – Agustin chân thật trả lời.
-         Ồ, anh nói về việc đó hả. Dĩ nhiên, em đã tin – cô gái đáp rồi ra khỏi phòng khách.
-         Thật là tuyệt – Agustin tiến lại chỗ Rivas nói – bây giờ thì cô ấy sẽ giải thích mọi chuyện cho ba tôi và ông sẽ đổi giận làm lành ngay

Chương 38
Buổi sáng hôm sau ngày lễ, khi men rượu của các cuộc nhậu say sưa ở Kampo de Marta đã hoàn toàn tan biến khỏi đầu bà Bernarda, bà ta bỗng nhớ lại những lời Agustin buột ra lúc ấy. Từ đó thấy rõ là việc cưới xin đã dàn xếp xong, nhưng Amador lại trả lời như định lẩn tránh. Vậy cụ thể việc đó được dàn xếp ra sao nhỉ? Và tại sao bà chẳng biết chút xíu gì hết? Bà Molina tự đặt ra những câu hỏi ấy và càng ngẫm nghĩ bà càng bị nỗi tò mò hành hạ nhiều hơn. Cuối cùng bà mệnh phụ khả kính quyết định dứt khoát phải khám phá cho được điều bí ẩn nạy thâm tâm tự nhủ thêm rằng sẽ không cho phép mình "bị dắt mũi như đồ ngốc", Bà chất vấn con trai nghiêm khắc nhưng hắn tìm đủ mọi cách quanh co. Amador cố kéo dài thời gian vì cho rằng mẹ hắn biết chuyện xảy ra càng muộn thì bà ta sẽ càng bình tĩnh hơn. Song những câu trả lời mập mờ của con trai không nếu không làm bà ta giảm bớt ngờ vực mà trái lại còn làm cho nó tăng lên.
Bà Bernarda tra hỏi Amador dồn dập, còn hắn quay sang sử dụng những mánh khoé mới để cố hướng những suy nghĩ của bà ta đi lầm đường. Mấy ngày trôi qua rồi mà bà Molina chưa khôi phục lại ý định tìm ra sự thật nên Amador hơi yên tâm, hắn đi đến kết luận là đã lựa chọn đúng phương pháp khi từ từ chủân bị tinh thần cho bà mẹ. Tên du đãng thừa hiểu tính khí của mẹ hắn và biết bão tố ập lên đầu mình ra sao nếu như bà ta đột nhiên khám phá ra việc bị trở thành nạn nhân của trò man trá và bao nhiêu hy vọng háo danh của bà ta đều như mây khói tan tành.
Tuy vậy bà Bernarda Kordero không thuộc loại người thoả mãn với những việc đoán mò. Những câu trả lời rối rắm và lộn xộn của Amador chỉ trêu gan chọc tức và bà liền nghĩ ra một kế hoạch mẫu mực theo ý mình: nó sẽ giúp bà biết toàn bộ sự thật đồng thời đưa sự việc đến kết cuộc mong muốn.
Vào một ngày đẹp trời của đầu tháng mười, bà Bernarda quàng khăn bước ra khỏi nhà. Bà quyết định gặp cha của chàng trai mà mình tin chắc là con rể. mấy ngày liền bà mệnh phụ khả kính đã chuẩn bị cho cuộc viếng thăm và nghiền ngẫm một cách kỹ càng xem sẽ tuyên bố điều gì và như thế nào với ông Damasso. Bà tự nhủ nhất quyết sẽ không ngả theo bất kỳ lời dỗ dành nào, cứ mặc cho gia đình ngài Ensina phải thừa nhận ngay hôn lễ của Agustin với Adelaida và cuối cùng chúng dọn đến ở nhà ông Damasos , một kẻ đủ giàu để nhường cho chúng "cả mái nhà lẫn bữa ăn"
Ngài tư sản đáng kính sửng sốt trước cuộc  viếng thăm bất ngờ nhưng vẫn nhã nhặn mời khách ngồi.
Bà Bernarda bắt đầu liến thoắng:
-         Thưa ngài tôi đến thảo luận cái vụ mà ngài đã rõ.
-         Thật tình mà nói, thưa bà – ông Damasso đáp lại – tôi không hiểu bà muốn nói về việc gì.
-         Sao cơ? Ngài không hiểu ư? Sao lại thế được ạ? Chúng ta có cùng một việc phải bàn kia mà!
-         Xin bà giải thích giùm.
-         Đủ rồi thưa ngài! Chẳng lẽ ngài quên con trai ngài đã cưới con gái tôi?
-         Thưa bà – ông Damasso trả lời với vẻ ngạc nhiên khó chịu – tôi vô cùng sửng sốt khi bà quay lại câu chuyện ấy.
-         Ra thế đấy! Vậy thì ai sẽ nói chuyện với ngài chứ? Chẳng lẽ tôi không phải là người mẹ? Thật kỳ lạ làm sao! Còn ai, nếu không phải là tôi, lo lắng đến mọi chuyện?
Bạn đọc thấy rằng bà Molina mở đầu câu chuyện một cách kiên quyết với ý định dứt khoát phải hiểu thật rõ ngọn ngày và chấm dứt mọi sự dềnh dàng trì hoãn.
-         Không ai đụng đến quyền làm mẹ của bà, cũng không ai dám bàn cãi – ông Damasso  bắt đầu bực mình về những câu hỏi phiền nhiễu cùng những tiếng kêu la ầm ĩ của kẻ đối thoại – Xin nhắc lại điều bà nói làm tôi vô cùng sửng sốt. Bởi vì chính bà biết là mọi chuyện dàn xếp xong rồi và do đó chẳng có gì để thảo luận nữa.
-         Chính thế! Thì tôi nói gì nào? Một khi mọi chuyện ổn thoả rồi thì chúng sống bên nhau, cứ phỉnh phờ nhau làm gì kia chứ!
-         Ai phải sống chung vậy? Tôi chẳng hiểu gì cả.
-         Ai là nghĩa làm sao? Con của chúng ta chứ ai, Agustin của ngài và Adelaida của tôi.
-         Hoặc là bà không hiểu, hoặc là bà không muốn hiểu, thưa bà! Tôi nhắc lại là mọi chuyện đã dàn xếp xong rồi.
-         Cả Amador cũng đoan chắc với tôi như thế. Nhưng tôi muốn biết cụ thể dàn  xếp ra sao.
-         Gì kia? Chẳng lẽ bà không hề biết tí gì à?
-         Nếu biết, tôi đã không hỏi.
-         Con trai bà, chính đứa con của bà thú nhận rằng cái hôn lễ lừng danh ấy là man trá và là trò hề.
-         Ồ, điều đó ngài cứ kể cho người khác nghe! Còn tôi, nhờ trời, không bị mù và vẫn đủ minh mẫn! Tôi đã nhận thấy tận mắt tất cả sự việc, mục sư làm phép cưới cho chúng nó trước mặt tôi.
-         Mục sư nào ở đó! Đấy chỉ là bạn con trai bà thôi.
-         Ai nói với ngài?
-         Thì cũng Amador chứ ai?
-         Nó điên hay sao? tại sao tôi không biết gì cả.
-         Con trai bà tự thú nhận rồi.
-         Với ai?
-         Với tôi.
Nói đoạn ông Damasso lấy trong hộc bàn bức thư của Amador và chìa ra  cho bà Bernarda xem.
-         Tự bà sẽ tin – ông nói – trong thư này con trai bà giải thích tất cả.
-         Vậy thì trong thư viết cái gì thế? – bà Bernarda hỏi một cách khiêu khích, xấu hổ không dám thú nhận là không biết đọc.
-         Nếu bà không thích đọc lấy thì tôi sẽ giúp – ngài Ensina nói.
Rồi mở rộng bức thư của Amador, ông đọc hết từ đầu chí cuối.
Bà Bernarda lắng nghe sững sờ. Những câu trả lời quanh co của con trai có làm bà lo ngại, nhưng không thể ngờ mọi chuyện lại kết cuộc đáng hổ thẹn như vậy. Bà ta cứ tưởng con đường dẫn Adelaida tới hạnh phúc chỉ có một trở ngại đó là việc gia đình ông Damaso không muốn công khai thừa nhận hôn lễ. Nhưng  bức thư ngài Ensina vừa đọc đã làm tiêu sạch sành sanh mọi ước vọng háo danh của bà ta và giờ đây, khi bỗng tỉnh ngộ, bà ta nhận rõ con trai đã chuốc nỗi nhục nhã ghê gớm biết bao cho cả nhà. Trong lòng bà Bernarda sôi sục căm giận và bà ta chỉ còn nghĩ tới một điều: quay ngay về trừng trị thằng con trai.
-         Nếu đó là sự thật – bà ta lẩm bẩm, run lên vì giận dữ - nó sẽ phải trả giá về tất cả chuyện này với tôi.
Bà Bernarda cáo biệt rồi vội vã trở về nhà.
Bạn đọc chăm chú hẳn nhận thấy rằng đã từ lâu chúng ta chưa hề nhắc đến các nhân vật khác trong thiên truyện này. Điều đó dễ hiểu vì suốt thời gian đó không có gì đáng lưu ý xảy ra đối với họ cả.
Matilda và Raphael chắc là vừa trải qua những ngày hạnh phúc và thú vị nhất. Rõ ràng là không còn điều gì đe doạ tình yêu của họ nữa và họ thư thái chờ đợi ngày cưới đã được ấn định. Ông Fidel nhận được sự bảo đảm chắc chắn về việc tiếp tục lĩnh canh trang trại "El Roble", nên tiếp đón chàng rể si tình sắp cưới rất rộng rãi và niềm nở. Bà Francisca lại vùi đầu vào đọc cuốn sách bà yêu thích và sẵn lòng đàm luận một cách lãng mạn với chàng rể tương lai vì đang sung sướng  nên dứt khoát khoan dung khi tháp tùng bà dạo chơi trong miền đất của mộng tưởng, nơi quý bà có học vấn vẫn tạm lánh để khỏi mệt nhọc vì cuộc sống buồn tẻ ở thủ đô.
Bầu không khí hạnh phúc và yên bình ấy đối lập ghê gớm với trạng thái nặng nề của các cô con gái bà Bernarda Kordero trong những ngày này.
Adelaida âm thầm than khóc trong nỗi đau đớn dữ dội trước nguồn tin lan ra mau chóng ở Santiago về đám cưới sắp tới của Raphael San Louis. Không có gì ngạc nhiên khi cái tưởng đó lọt đến tai người tình bị bỏ rơi nhanh như vậy. Mọi chuyện xảy ra ở thủ đô đều được loan báo với tốc độ lạ thường trong tất cả các tầng lớp xã hội, tiếng đồn truyền từ miệng này qua miệng khác. Hơn nữa, Adelaida thuộc một tầng lớp vẫn hay ganh ghét giới quý tộc và luôn gắng học đòi nó. Những người thuộc tầng lớp như nàng bàn tán một cách hí hửng độc địa về bất cứ mối bất hoà nào giữa dân nhà giàu với nhau và thích thú vạch ra mọi sơ suất cũng như lỗi lầm của họ. Vì thế bạn đọc không cần lấy làm lạ rằng, tiếng đồn ồn ào nhân danh thiện ý trong cái xã hội đầy rẫy lợi ích nhỏ nhen, lại lọt đến tai Adelaida một cách thần tốc dường ấy, và cô gái đáng thương hiểu rằng kể từ nay nàng vĩnh viễn phải dứt bỏ niềm hy vọng Raphael quay lại với mình.
Cùng với chị gái, cô em cũng cay đắng thở than trong nỗi sầu khổ của một mối tình tuyệt vọng. Có những người sự chia ly chỉ làm tình yêu trong trái tim họ mãnh liệt hơn, Edelmira thuộc trong số người đó. Suốt thời gian Martin không xuất hiện ở nhà họ, tình cảm của cô gái bừng nở tựa như những bông hoa nở rộ và lớn lên cô độc trên sườn đồi hoang không được ai tưới mát, chúng chỉ được uống sương trời. Cũng giống như thế, tình yêu của Edelmira chỉ được nuôi dưỡng bởi trí tưởng tượng hân hoan của nàng và bởi một tâm hồn đa sầu đa cảm.
Chất xúc tác mới cho những ý tưởng bất an nàng cảm nhận được từ lời nhận xét của Ricardo Kastanios hôm ở nhà hát. Sắc đẹp lộng lẫy của Leonor đánh gục Edelmira. Cô gái tội nghiệp cho rằng không một người đàn ông nào có thể đứng vững trước một người đẹp như thế, mà hơn nữa, Martin lại cùng sống với nàng dưới một mái nhà. Từ giây phút đó Martin tưởng chừng lớn lên trong mắt Edelmira bởi lẽ chàng được một phụ nữ khác yêu! ""Trái cấm bao giờ cũng ngọt!" Sự chính xác của câu tục ngữ này được khẳng định trên mỗi bước đường đời, thậm chí ngay cả khi nói về một tình yêu trong sáng và siêu phàm nhất.
Edelmira bị hành hạ dữ dội bởi nỗi cô đơn không được chia xẻ, thêm vào đó nàng phải chịu đựng sự săn đón phiền nhiễu của kẻ ái mộ chán ngắt.
Ricardo Kastanios đón nhận thái độ rẻ rúng của ý trung nhân một cách điềm tĩnh lạ thường. Chàng ta hiểu rằng tham vọng của mình được bà Bernarda và Amador ủng hộ, bởi lẽ họ nhìn nhận một sĩ quan cảnh sát như một chàng rể béo bở.
Giới đàn ông thậm chí khó có thể tưởng tượng được những hành vi đeo đủôi của kẻ ái mộ buồn tẻ làm cho người phụ nữ kinh tởm đến mức nào. Bởi vì trong trái tim đàn ông không có những dây đàn đủ khả năng đáp ứng âm điệu phức tạp của cảm xúc. Lòng kiên ta6m của Ricardo Kastanios trở nên đặc biệt đầy đe doạ đối với Edelmira kể từ khi trong tâm hồn nàng hé rạng ánh bình minh của mối tình đầu. Gắng gượng để dịu bớt đau khổ dù chỉ chút ít, cô gái đáng thương tìm đến cái giải pháp mà những cô gái si tình vẫn sốt sắng áp dụng không phải một lần khi số phận bắt họ phải cô đơn, nàng viết cho Martin những bức thư và mặc dù không được gửi đi, chúng vẫn gieo cho nàng ảo tưởng về hạnh phúc. Những thông điệp ấy của Edelmira giống hệt những thư tình trong vô vàn cuốn tiểu thuyết đã in dấu ấn không thể phai mờ trong trí nhớ của nàng, song đôi khi có thể bắt gặp ở đó những dòng chữ nảy sinh từ nỗi đắm say chân thật. Như đã thành lệ ở  bất cứ thời nào, các Kalipso trẻ tuổi khi chia tay với tình nhân yêu dấu cũng đều tìm kiếm trong mộng tưởng và hồi ức là liều thuốc tiên xoa dịu nỗi buồn đau. Vậy là Edelmira dốc bầu tâm sự trên những trang giấy để rồi xé bỏ ngay sau đó, dù sao nàng cũng hy vọng nó mang lại cho nàng niềm an ủi.
Rivas thậm chí không thể hình dung được chàng trở thành đối tượng của lòng đắm say nhiệt thành như thế. Trong lần trò chuyện ngắn ngủi ở Kamo de Marta, khi cô gái không che giấu xúc động, trách móc chàng vì đã lâu không đến thăm, chàng càng cảm thấy có thiện cảm với nàng nhiều hơn song không hề nghĩ đến việc đằng sau tình bạn đầy quyến luyến của Edelmira lại ẩn chứa một tình cảm mãnh liệt hơn gấp bội. chàng chỉ tự nhủ "Nếu như mình nảy ra ý định tán tỉnh thì chắc là nàng sẽ yêu mình"
Người hùng của chúng ta bị cuốn hút vào những xúc cảm riêng tư mạnh tới mức không thể hiểu điều gì đang diễn ra trong tâm hồn cô gái mà thời gian sau này chàng ít gặp mặt. Leonor cư xử ở mức độ chàng trai không có duyên cớ gì để mà thất vọng. Những cuộc trò chuyện của nàng với Martin mà bạn đọc đã thấy rõ ở những chương trước vẫn để lại cho chàng những tia hy vọng. Đôi lúc niềm hy vọng ấy dường như u ám và viễn vông, nhưng đôi lúc nó đượm nét hiện thực.
Cần phải nói rằng trong xử sự của Leonor không hề có sự đỏng đảnh cũng như cố ý hành hạ mùi trong nỗi u mê khốn khổ để bằng cách đó đốt nóng niềm say mê ở chàng. Cả vẻ lặng lẽ của cô gái, cả những lời nói tự nhiên của nàng hoàn toàn chân thật như không thể chân thật hơn được. Tình cảm nảy nở trong Leonor đối với Martin vừa mới mẻ vừa lạ lẫm. Nàng vốn quen với việc mình là trung tâm của sự chú ý, nàng luôn luôn được các chàng trai giàu có và thanh lịch ái mộ. Tất cả đều đồng thanh thán phục sắc đẹp của nàng và khẳng định rằng nàng có toàn quyền lựa chọn đám nào nổi bật nhất, nên giờ đây, để công khai nói lên tình yêu của mình đối với Rivas, Leonor cần phải chiến thắng những quan niệm ăn sâu trong nàng từ thưở ấu thơ. Chỉ khi nào đánh giá được tất cả các phẩm chất của người đã chinh phục được trái tim nàng, Leonor mới có thể tìm được sức mạnh cho mình để đứng cao hơn trên mọi thành kiến và tập tục của cái xã hội mà nàng đang sống. Chính vì thế mà cô gái hay trò chuyện với Martin hơn, chính vì thế mà nàng thỉnh thoảng vẫn dẹp những nỗi phân vân do dự để thốt ra lời chứa chan hy vọng. Đối với bản thân nàng những hành vi cử chỉ chứa đầy ý nghĩa, nhưng thật ra thì chỉ nặng nề thêm lòng thiếu tin tưởng vốn có từ lâu ở Martin.

Chương 39
Chúng ta tạm biệt với bà Bernarda Korderro lúc bà vội vã về nhà. Bà choáng váng bởi những điều nghe được từ ông Damasso.
Không có gì diễn tả nổi cơn tức giận sôi sục trong ngực bà đối với đứa con trai gian dối. Cái tin điếng người làm tiêu tan thành tro bụi bao nhiêu khát vọng háo danh cho chính Amador gieo vào lòng bà và giờ đây khi chúng tan thành mây khói, cơn phẫn nộ đối với kẻ gian dối bùng lên trong lòng bà như ngọn lửa. Bà chạy xổ vào phòng nhanh như chớp, ném chiếc khăn choàng xuống ghế và gọi con gái lớn bằng giọng đe doạ. Adelaida lập tức xuất hiện ở ngưỡng cửa.
-         Thế còn thằng em của mày đâu rồi? – bà  gầm gừ
-         Ở trong phòng riêng ạ.
-         Gọi nó ra đây. Tao cẫn nói chuyện với cả hai đứa mày.
Sau ít phút Adelaida quay lại cùng  với em trai. Bà Bernarda ném lên con trai tia mắt hận thù.
-         Thế nghĩa là mày đã lừa tao phải không? Trả lời đi! – bà ta kêu to, hai tay chống nạnh và đầu ngẩng cao.
-         Con ấy ạ? Sao mẹ laị nói vậy? – Amador đáp.
Giống như bất kỳ kẻ nào đang chờ đợi lỗi lầm của mình bị phát giác đến nơi, hắn mau chóng hiểu ra ý nghĩa của câu hỏi nên tái mặt.
-         Vì sao à? Trời ơi tôi ngu ngốc đến mức để con đẻ của mình đánh lừa kia chứ! Chỉ còn thiếu có điều đó nữa thôi! Vậy thì Adelaida đã có chồng và mọi chuyện trót lọt hả?
-         Nhưng thưa mẹ, con đã nói với mẹ mấy hôm trước là mọi chuyện dàn xếp xong rồi kia mà…
-         Dàn xếp như thế nào? Chúng mày làm theo ý mình nên tao bi gạt sang một bên! Dàn xếp xong rồi, thật hết nói, mày bôi tro trát trấu vào mặt tao! Bây giờ ra đường mới đẹp mặt chứ! Tất cả lũ trẻ ranh sẽ chỉ tay cười cả nhà này thôi!
-         Mẹ chỉ tưởng tượng – Amador bối rối lẩm bẩm.
Những lời của con trai rõ ràng không được tôn kính lắm với bà Bernarda, và bà ta hoàn toàn nổi điên lên. Ly nước chịu đựng đã đầy tràn và bà mệnh phụ khả kính trút lên đầu Amador cùng Adelaida hàng tràng những lời chửi rủa, hăm doạ man rợ, và mắng nhiếc gớm ghiếc mà phép lịch sự không cho chúng tôi quyền dẫn ra đây. Nhát gan hơn em trai, Adelaida cố thoát khỏi những mối đe doạ khủng khiếp có thể biến thành những trận mưa đòn bất kỳ lúc nào, nàng thanh minh với giọng run rẩy:
-         Con không can dự gì, thưa mẹ.
Amador lập tức nói thêm vẻ xỏ xiên:
-         Dĩ nhiên rồi. Mình tôi có lỗi trong mọi chuyện! Tôi đã muốn được cưới mà! Hừ, tôi chẳng cho phép đổ hết lên đầu mình đâu.
-         Thế mày bảo ai có lỗi hả? – bà Bernarda mắng con trai – chẳng lẽ không phải mày đã bày ra cái trò cưới xin đáng nguyền rủa kia? Rõ ràng mày có dụng tâm lừa dối tao! Mày có tính toán riêng.
-         Còn tính toán gì nữa? Đấy mẹ lại ngoặt đi mọi chuyện!
-         Nhưng cái con ngốc này nó cam đoan nó không can dự gì kia mà – bà Bernarda cố nén giận.
-         Còn phải nói! Thế mà mẹ cũng nghe được.
-         Nhưng chính mày tự thú nhận trong bức thư rằng bạn mày đóng giả mục sư.
-         Trong bức thư nào kia?
-         Bức thư mày viết cho ngài Ensina.
-         Điều gì xảy ra cũng đã rồi! Chỉ có điều con không làm vì bản thân mình mà vì Adelaida.
Bà Bernarda ném lên con gái ánh mắt dữ tợn.
-         Con không có lỗi gì trong việc này – cô gái sợ hãi ấp úng.
-         Thôi được, cứ việc đổ hết lên cho tôi! – Amador giận dữ, cố tránh ánh mắt của mẹ. im lặng một lúc hắn nói thêm – Nếu Adelaida không dính dấp vào đây thì mẹ thử hỏi chị ấy xem con bày ra tất cả những trò ấy để làm gì?
-         Thế nào, trả lời đi! – bà Bernarda dồn vào con gái.
-         Để làm gì à? Làm sao tôi biết được? Cậu đã đòi tôi phải nghe theo cậu tất cả.
-         Thấy chưa – bà Bernarda gầm lên – Tao hiểu mày mà, chỉ một mình mày có lỗi trong mọi việc thôi.
Rồi bà trút lên con trai hàng tràng những lời chửi rủa khủng khiếp nhất. Nhận thấy sự việc tồi tệ, Amador bỗng kêu lên cắt ngang lời bà ta.
-         Chửi con thì ăn thua gì, giá như mẹ hiểu rõ điều gì xảy ra ở cái nhà này có phải hơn không.
Adelaida đăm đăm nhìn em trai cầu khẩn, nhưng hắn chỉ còn nghĩ đến một việc, làm thế nào để bà mẹ bớt điên mà bình tĩnh lại.
-         Thế thì điều gì xảy ra trong nhà tao hả? – bà Bernarda hỏi con trai, giọng hung tợn.
-         Một khi Adelaida cam đoan rằng con bày ra tất cả những trò đó không phải vì chị ấy, cứ để chị ấy trả lời cho mẹ rõ. Chối bỏ tội của mình là việc dễ nhất, nhưng con không theo gương chị ấy đâu, con chẳng có gì phải giấu giếm hết.
Adelaida hiểu rằng nàng bị mối nguy cơ đe doạ. Để buộc em trai im tiếng, nàng quyết định nhận hết lỗi về phần mình. Song đã muộn mất rồi, bà Bernarda bỗng linh cảm là vẫn còn điều gì đó bị giấu giếm nên bắt con gái phải trả lời. Mặc cho Adelaida uổng công thề thốt rằng nàng đã xúi bẩy em trai giăng bẫy Agustin chỉ vì nàng muốn lấy chồng công tử thực thụ, bà Bernarda vẫn khăng khăng một mực:
-         Chuyện đó tốt thôi! Nhưng nếu Amador nói hình như mày che đậy điều gì đó thì ắt là phải có chứ?
Giá mà Amador đỡ lời cho chị gái, có lẽ hai chị em đã có thể đánh tan mối ngờ vực của bà mẹ, nhưng hắn không muốn can thiệp vì sợ bà Bernarda nổi giận. Biết chắc sẽ không moi được điều gì ở con gái, bà giận dữ quay sang Amador đang nín thinh và nạt nộ bắt phải nói rõ hết sự thật.
-         Nếu mày không thú nhận ngay tức khắc – bà ta điên cuồng rít lên, vung hai nắm đấm ra đe doạ - tao sẽ cho mày đăng lính với ly do mày đâm ra cứng đầu cứng cổ! Hãy nhớ là mày vẫn còn chưa đến hai mươi lăm tuổi đấy!
Lời đe doạ này bản thân nó không làm Amador lo sợ lắm, nếu muốn trốn tránh chuyện đi lính, chỉ cần đi ra khỏi nhà là xong. Nhưng ở bất cứ đâu khác cũng khó kiếm được gì mà sống trong khi hắn là kẻ vô công rồi nghề thâm căn cố đế. Thế là hắn quyết định đơn giản nhất là nói toạc chuyện thầm kín của chị gái ra, chẳng  cần nghĩ đến điều gì sẽ đe doạ nàng, còn hơn đi đoạn tuyệt với người mẹ luôn luôn dung túng những hành động kỳ quặc của hắn và nhiều lần đã phải trả giá bằng sự chắt bóp khủng khiếp để cho hắn khỏi tai hoạ nợ nần. Cuộc sống phóng đãng xoá sạch những vết tích cuối cùng của lòng cao thượng ở gã du côn và hắn không chút do dự chấp nhận phản bội Adelaida miễn chỉ cốt để bà mẹ động lòng. Do ích kỷ, Amador kể hết cho bà Bernarda về mối tình giữa Adelaida với Raphael San Louis và những hậu quả mà nàng gánh chịu. Tuy nhiên lúc cuối hắn cũng sực tỉnh ngộ và tìm cách giảm nhẹ lỗi một chút cho chị gái.
Nghe xong cái tin kinh khủng ấy, mặt bà Bernarda trắng bệch như vôi và không kìm được phẫn nộ bà ta nhảy xổ vào Adelaida, miệng gào lên man rợ. Bà ta tóm lấy đuôi tóc dài của cô gái đáng thương lôi đi.
Nghe tiếng gào thét, Edelmira cùng  cô hầu  chạy ngay tới rồi cùng với Amador xúm vào cố giằng cô gái tội nghiệp ra khỏi đôi tay của bà mẹ dữ tợn.
Sợ rằng sự ầm ĩ trong nhà lọt vào tai những kẻ qua lại, cô hầu chạy ra sân đóng cổng lại trong khi bà mẹ khả kính không chỉ nắm tóc Adelaida lôi đi mà còn bạt tai Edelmira và Amador đôm đốp khi họ cô giằng nạn nhân ra khỏi tay bà. Nếu ta từ ngoài quan sát tấn bi kịch gia đình này thì tình cảm chắc là rất nhiều mâu thuẫn. Ta sẽ thương hại cô gái bất hạnh nhưng đồng thời không thể nín được mỉm cười vì chứng kiến một màn trình diễn mà nhân vật chính là bà mẹ dữ dằn tay trái không buông mớ tóc tuyệt đẹp của cô con gái phạm tội, còn tay phải thì thẳng cánh đánh bất cứ ai sấn lại gần. Nhưng giống như mọi sự trên thế gian, cuộc xung đột trong gia đình cũng đi đến kết thúc, khi bà Bernarda tát được Edelmira một cai nữa, nàng tìm cách nắm chặt cổ tay mẹ bằng cả hai tay. Bị bất ngờ bà Molina buông luôn tóc của Adelaida ra và đè cả thân thể đồ sộ của mình lên kẻ xông vào bênh vực. Cô gái lảo đảo ngã xuống chiếc ghế bành, còn bà mẹ mất thăng bằng đổ uỵch xuống sàn nhà bất tỉnh.
Mấy người con kinh hoàng, lao đến chỗ bà Bernarda nằm bất động để đưa bà lên giường, cô hầu bắt đầu xoa bóp đôi chân, Amador rảy nước lên mặt mẹ, còn hai chị em o6m chặt lấy nhau thổn thức không nguôi.
Một lát sau bà Bernarda hồi tỉnh và quay ra khóc lóc vì nỗi nhục nhã của con gái. Bao giờ cũng vậy, sau cơn xúc động dữ dội là sự suy sụp sức lực của thể xác lẫn tinh thần. Ngày hôm sau bà Bernarda cảm thấy mệt lả đến nỗi không thể ngồi dậy khỏi giường mà phải nằm cho hồi phục. Lòng biết ơn Raphael San Louis do sự quan tâm săn sóc thường xuyên trước kia, giờ đây được thay thế bằng mối thù hận và khát vọng trả thù, sự việc phản trắc của chàng trai gây cho bà chấn động sâu sắc và bà nát óc nghĩ cách thanh toán sự xúc phạm của chàng. Song mọi điều xảy ra trong đầu đều bị bà Bernarda cho là không thích hợp, cuối cùng bà quyết định sẽ nhượng bộ hoà giải Raphael với Adelaida và bằng cách đó đem hạnh phúc trở lại cho con gái, còn gia đình thì thoát khỏi tủi nhục.
Càng ngày bà Molina càng thích thú cái dự định ấy hơn và khi đã bình phục ít nhiều, bà ta nảy ra ý định trực tiếp gặp San Louis.
Lúc đó là mười giờ sáng, chàng trai đang ngồi một mình trong phòng riêng. Sự xuất hiện đột ngột của bà Bernarda gây cho chàng lúng túng và chợt có linh cảm chẳng lành. Nhưng mặc dù vậy, chàng vẫn tự trấn tĩnh để tiếp đón vị khách không mời thật nhã nhặn và lịch thiệp.
Bà Molina cũng khôn khéo che đậy những tình cảm cuồn cuộn trong lòng để tỏ ra bình thản và tự nhiên. Nghiêng mình nhã nhặn, bà ngồi xuống chiếc ghế do Raphael đưa mời với một nụ cười niềm nở rồi cởi bỏ tấm khăn choàng trên đầu, bà ta thân mật nói:
-         Hình như anh quên hẳn đường đến nhà chúng tôi rồi.
-         Xin bà quý mến hãy tin cho , việc đo 'không nói lên điều gì cả - chàng trai trả lời – tôi vẫn nặng cảm tình với bà như trước đây thôi.
-         Dẫu sao thì không có cái gì không có nguyên nhân. Anh có biết người ta thường nói sao không? Khi móng ngựa kêu tức là có chiếc đinh đã rơi.
-         Làm sao có thể có nguyên nhân nào ở đây ạ? Hoàn toàn không. Bà biết tình cảm thân thiết giữa tôi với gia đình bà kia mà!
-         Còn phải nói, biết quá chứ sao không! Mà chính tôi cũng rất yêu quý anh nữa. Mới đây tôi vẫn hỏi Adelaida có chuyện gì xảy ra cho Raphael vậy. Tại sao anh ấy thôi không đến nhà chúng ta nữa thế?
Khi bà Bernarda nhắc tới tên cô gái lớn, Raphael chợt giật mình, những linh cảm xấu trỗi dậy mạnh hơn hẳn và chàng tin chắc rằng cuộc viếng thăm của bà Bernarda không đơn thuần chỉ là thân thiện, dứt khoát nó có mục đích bí ẩn gì đây.
-         Xin cám ơn những lời tốt đẹp – chàng đáp.
-         Đủ rồi, có gì mà  cám ơn! Tốt hơn hết anh nói xem, bao giờ anh đến thăm chúng tôi?
-         Tôi không được rảnh rỗi tối nào cả nên mặc dù rất muốn đến chỗ bà, tôi không biết khi nào có thể chọn thời gian – Raphael nói, nóng lòng muốn tìm hiểu mục đích thật sự của việc bà Bernarda tìm mình.
-         Đấy, đấy, nên chúng tôi vẫn lý giải với nhau, anh làm gì có thời giờ đến với chúng tô! Bây giờ anh đã kết bạn với những người giàu sang, đến chỗ chúng tôi làm gì cho xấu hổ!
-         Xấu hổ ư? Xin bà thứ lỗi, thưa bà thân mến!
-         Không phải ngẫu nhiên mà bây giờ tài thánh cũng chẳng rủ anh đến nhà chúng tôi được! Rõ ràng anh không muốn – bà khách bác lại và trong giọng nói của bà ta đã không còn dấu vết nào của vẻ lịch thiệp ban đầu.
Sự thay đổi đó không che giấu được Raphael và chàng cảm thấy bực tức.
-         Nhưng tôi có nói "không muốn" đâu – chàng nóng nảy nói – tôi nói là "không thể".
-         Thì cũng thế cả thôi! Cái chính là anh không đến, còn vì sao thì tôi quá rõ.
Trong câu nói của bà ta bây giờ lộ hẳn sự tức giận.
-         Tôi đã giải thích với bà rằng tôi rất bận.
-         Việc đó thật dễ hiểu. Người ta nói dường như anh sắp cưới vợ.
-         Bà đã nghe được rồi à?
-         Vừa mới hôm qua. Họ nói đúng chứ?
-         Tất cả đều có thể.
-         Ra thế! Tôi cũng đoán ra..
-         Đây là chuyện đã lâu rồi, nó khởi phát từ trước khi tôi vinh hạnh làm quen với gia đình bà.
-         Có thể nó là chuyện từ lâu, tôi không bàn cãi. Chỉ có điều rõ ràng là anh quên rằng ở nhà chúng tôi cũng có chuyện xảy ra với anh!
Khi nói câu này bà Bernarda ném lên Raphael ánh mắt ác độc và gương mặt bà biểu hiện lòng quyết tâm cứng rắn.
Chàng trai tái mặt, bản thân sự xuất hiện của bà Bernarda đã bắt chàng cảnh giác và lo ngại song không ngờ đến sự tân công trắng trợn đến thế.
-         Tôi không hiểu ý bà định nói gì – chàng ra vẻ không đoán được ý nghĩa đích thực những lời của bà ta.
-         Đừng giả bộ ngốc nghếch, anh thừa hiểu chuyện gì! Tốt hơn hết chúng ta thoả thuận hữu hảo với nhau trong lúc còn chưa muộn.
-         Rốt cuộc thì bà cần gì ở tôi nào? – Raphael hỏi, không giấu giếm vẻ bực dọc.
-         Tôi cần anh cưới con gái tôi đã bị anh làm nhục – bà Bernarda đang thép tuyên bố.
-         Điều đó không thể - Raphael đáp – Số phận của tôi đã gắn chặt với một tiểu thư con nhà gia giáo.
Bà Bernarda bừng giận cắt lời chàng.
-         Còn chúng tôi anh không thèm để ý tới phải không? Con gái tôi cũng con nhà gia giáo và anh đã quyến rũ nó, đã hứa cưới nó! Một công tử chân chính phải biết giữ lời.
Raphael uông công đưa ra các lý lẽ khác nhau để tự bào chữa, bà Bernarda không thèm nghe bất kỳ điều gì mà cứ khăng khăng ý định mình.
-         Lần cuối cùng xin bà hiểu cho – San Louis mất hết tự chủ - tôi không thể nào cưới con gái bà được. Bởi vậy tốt nhất là bà chấp thuận điều đề nghị tôi sắp nói ra đây.
-         Đề nghị gì nữa nào? – bà Molina hoài nghi hỏi.
-         Cha tôi để lại mười hai nghìn peso thừa kế, tôi hứa sẽ thừa nhận đứa bé và dành cho Adelaida phân nửa số tài sản của tôi.
-         Tôi đến gặp anh không phải vì tiền! – bà Bernarda giận dữ.
Bà ta quay ra trách móc Raphael dồn dập và cay nghiệt trong khi chàng nhẫn nhịn ngồi nghe, sau đó bà ta chuỷên sang doạ nạt:
-         Nghĩa là anh không chịu cưới hả? không hả? Nếu vậy tôi sẽ kiện ra toà để xem ai bị hại! Điều ô nhục của Adelaida đã bị nhiều người biết rồi cho nên tôi chẳng cần che đậy làm gì. Anh muốn chiến tranh à? Biết làm sao được! Chúng tôi đâu phải lũ nhát gan!
Rồi bà Molina ra khỏi phòng, đặt Raphael trước nỗi lo lắng tột độ.
San Louis lập tức viết thư và yêu cầu Martin đến ngay chỗ cổng thành mà ngày nay gọi là cổng cũ hoặc Beliavista để phân biệt với các cổng Tagale và Bulnes.
Sau đó một giờ đôi bạn gặp nhau tại điểm hẹn rồi chậm rãi dạo bước về phía Alameda.
-         Tôi rất cần lời khuyên của cậu – Raphael nắm tay Rivas nói – việc rất hệ trọng.
-         Điều gì đã xảy ra vậy?
-         Một tai hoạ giáng xuống đầu tớ như sét từ trên trời cao. Cậu thử đoán xem ai đến nhà tớ hôm nay.
-         Adelaida?
-         Chính bà Bernarda dẫn xác đến. Bà ta biết hết mọi chuyện và đòi tớ cưới cô con gái.
-         Bà ta có lý của mình – Martin lạnh lùng nhận xét.
-         Tớ cũng hiểu như thế - Raphael giận dỗi đáp – Và tớ không hỏi cậu về điều đó.
-         Cậu nói tiếp đi.
-         Tớ không còn đầu óc đâu mà đỡ đòn nữa. Tớ đã đề nghị một nửa tài sản nhưng mụ già cũng không thèm, chắc là sáu nghìn peso đối với mụ còn ít.
-         Trong hoàn cảnh này chẳng cần lưỡng lự làm gì, cậu cứ đề nghị với bà ấy mười hai nghìn.
-         Đàng nào thì bà ta cũng không chịu đâu! Bà ta lải nhải một một điều "phải cưới Adelaida". Chẳng lẽ phải giải thích cho cậu rằng việc đó không thể? Bởi vì ngay cả trước đây tớ đã không muốn có việc cưới xin ấy chứ không chỉ bây giờ, khi tớ đã ở ngưỡng cửa của niềm hạnh phúc bấy lâu mơ ước.
Martin im lặng. chàng không sao dứt khỏi ý nghĩ rằng nhiều cô gái là nạn nhân của trò quyến rũ nếu nghe thấy những lời này hẳn sẽ tủi nhục biết chừng nào.
-         Cậu xử lý ra sao nếu ở địa vị của tớ? – Raphael gạn hỏi.
-         Theo tớ thì chỉ có một lối thoát, một khi bà Bernarda không muốn nghe điều gì khác ngoài việc tổ chức cưới thì làm thế nào để bà ta mất hết hy vọng vào việc đó.
-         Nhưng làm cách nào?
-         Cậu cần cưới Matilda nhanh lên.
-         Cậu nói đúng. Nhưng vẫn còn một mối nguy.
-         Mối nguy gì?
-         Bà Bernarda doạ kiện ra toà.
-         Và cậu cho rằng bà ta quyết tâm làm điều đó à?
-         Tớ sợ rằng đúng như thế. Người đàn bà này tính khí điên khùng. Khi tức giận không biết kìm nén. Để trả thù tớ, bà ta sẽ không ngần ngại biến điêu  ô danh của con gái thành sở hữu chung.
-         Còn biện pháp nữa. Chỉ có điều không đáng tin cậy lắm.
-         Cậu định nói sao?
-         Amador là kẻ hám lợi…
-         Ồ, đúng vậy. giống hệt tên thương gia trong hài kịch.
-          Chúng ta hứa cho hắn năm trăm peso nếu thuyết phục được mẹ hắn thôi kiện cáo.
-         Liệu cậu có thể thảo luận với hắn không?
-         Có lẽ.
-         Cậu giúp tớ một việc quá lớn! – Raphael thốt lên – cậu biết rõ đấy, tớ đau khổ biết bao khi hạnh phúc chưa mỉm cười với tớ. Sự đe doạ của bà Bernarda làm tớ phát hoảng! Và trước hết đó là vì lương tâm của tớ không thanh thản. Như cậu nói, người đàn bà đáng thương có lý của mình nên sự ăn năn muộn màng của tớ chẳng có nghĩa gì đối với bà ta.
-         Chúng ta sẽ cố làm hết sức mình.
-         Riêng việc cậu đem Matilda trở về cho tớ đã là một món nợ không thể trả nổi rồi. Nếu cậu làm cho bà Bernarda im lặng nữa thì tớ sẽ chịu ơn cậu cho đến lúc xuống mồ. Làm sao tớ có thể đền ơn cậu được đây?
-         Việc đó đáng bàn hay sao? Chúng mình là bạn bè mà.
-         Đồng ý. Thôi ta nói về tình yêu của cậu. Sự thể thế nào rồi?
-         Không còn gì tệ hơn – Rivas mỉm cười đáp, nhưng vẻ mặt chàng vẫn buồn bã.
-         Có gì đó không tin được – Raphael phản đối.
-         Tại sao? Cậu biết điều gì à? – Martin tươi tỉnh hẳn lên.
-         Matilda kể lại với tớ là Leonor lúc nào cũng nói về cậu. Mà đó là dấu hiệu tốt đẹp.
-         Ồ, chắc là nàng nói tới nhiều người.
-          Chính vấn đề là ở chỗ nàng chỉ nói về cậu. cậu thử kể xem cậu với Leonor trò chuyện những gì nào? Bởi theo lẽ thường ,người ngoài cuộc nhìn rõ hơn.
Được cởi mở nỗi lòng, Martin kể một cách cặn kẽ nhất cho Raphael nghe nội dung các cuộc trò chuyện của mình với Leonor, nhắc lại nguyên văn cả từng câu nói mà trí nhớ đáng kinh ngạc như thế chỉ có ở những kẻ si tình. Khi Rivas rụt rè nhắc tới những hy vọng của mình, giọng của chàng lộ rõ xúc cảm sướng vui, nhưng sau đó chàng trở nên âu sầu nói rằng số mệnh của chàng chỉ là buồn lo và chán ngán. Lắng nghe lời thú nhận hùng hồn ấy của một tình yêu chân chính, Raphael tưởng như ánh trăng chợt xé màn mây hiện ra rồi lập tức biến mất sau những đám mây đen nặng nề.
-         Đúng, cậu chưa có cơ sở để hoàn toàn tin tưởng – San Louis nhận định sau một lúc suy tư – song chẳng việc gì phải tuyệt vọng. Nếu ở địa vị cậu thì tớ thu hết can đảm giành lấy hạnh phúc.
-         Bằng cách nào?
-          Hãy viết thư cho Leonor.
-         Không, không đời nào! tớ không thể phụ lòng tin những người đã tiếp đón mình ân cần dường ấy.
-         Anh bạn ơi, thời nay những quan niệm như thế xưa rồi!
Thay vì trả lời, Martin thở dài.
-         Nghĩa là cậu thích tình trạng u mê hay sao? – Raphael hỏi.
-         Nếu cần, hơn nữa phải thú thật rằng tớ bị sự lớn lao của Leonor đè bẹp. Khi trò chuyện cùng nàng, đôi lúc tớ cảm nhận được nguồn sinh lực dồi dào nhưng khi xa nàng tớ lại rơi vào buồn nản vì so với nàng, tớ thật vô nghĩa và thấp hèn.
-         Thôi được, tớ không ép, cậu cứ hành động theo ý cậu.
Đôi bạn đứng dậy đi dọc theo Alameda.
-         Khi nào cậu định tiến hành việc của tớ?
-         Tớ cố gắng ngay hôm nay. Tớ sẽ viết thư cho Amador. Cậu định đề nghị bao nhiêu tiền?
-         Cậu cứ tự suy xét mà hành động. nếu cần, tớ giao toàn bộ tài sản.
Đến đường phố Estado, họ từ biệt nhau, ai về nhà nấy.
Cũng trong thời gian ấy, kẻ ái mộ trung thành của Edelmira là Ricardo Kastinios vào phòng Amador.
-         Tôi đến bàn một việc với cậu – chàng ta nói.
-         Tôi xin nghe anh – Amador đáp – tôi có thể giúp gì được đây?
-         Cậu biết đấy, tôi yêu chị gái cậu.
-         Anh làm tôi ngạc nhiên, chúng ta ai chẳng yêu kia chứ.
-         Nhưng tai họa ở chỗ tôi e rằng Edelmira không yêu tôi.
-         Lại thế nữa! Chị ấy còn yêu ai hả?
-         Thế cậu nghĩ sao?
-         Nghĩ cái gì? Chị ấy yêu anh mê mệt.
-         Vậy tại sao cô ấy im lặng?
-         Anh nói gì thế, anh không biết phụ nữ à? Anh đâu phải trẻ con. Tất cả bọn họ đều khéo vờ vĩnh.
-         Nghĩa là cậu cho rằng cô ấy sẽ lấy tôi à?
-         Tôi có thể thề. Anh gặp đâu một cô gái không muốn lấy chồng? Với họ chỉ cần nói đến cưới là họ sáng rỡ lên như đồng tiền mới ngay.
-         Thế mẹ cậu nhìn nhận việc ấy như thế nào?
-         Nhìn nhận thế nào à? Dĩ nhiên là mừng. Bà mẹ nào không ước ao gả chồng cho con gái chứ? Ngay cả một bà giàu có nhất!
-         Cậu sẽ nói giúp tôi một lời được không?
-         Rất vui lòng, anh bạn ạ - Amador bắt tay viên sĩ quan cảnh binh.
-         Tôi nhút nhát trong những việc này lắm – anh chàng tự thú – cho nên tôi chợt nghĩ "Mình nhờ Amador, nhất định cậu ta sẽ giúp"
-         Anh làm thế là đúng. Ngay tối nay tôi sẽ nói chuyện với mẹ tôi. Đừng nghi ngờ gì hết.
Họ chia tay, rất hài lòng về nhau. Viên sĩ quan cảnh binh nảy ra tia hy vọng rằng cuối cùng chàng ta sẽ được gắn bó với người mình yêu tha thiết, còn Amador mừng rỡ cho rằng vai trò mai mối sẽ giúp hắn được bà Bernarda tha lỗi, không còn chửi rủa liên miên sau thất bại của mưu mô đen đủi kia nữa.
Hắn đang chìm đắm hoàn toàn trong sự suy tư thì bỗng nghe tiếng gõ cửa. Người hầu đưa cho hắn bức thư, Martin Rivas đề nghị hắn đến chỗ đài phun nước ở Alameda để thảo luận công việc liên quan đến gia đình Molina.
-         Có trả lời không ạ? – người hầu dò hỏi khi thấy Amador lướt mắt đọc tờ  giấy.
Amador viết một mảnh giấy hẹn sẽ có mặt đúng chỗ, đúng giờ. Rồi đã nát óc suy nghĩ xem mình cần gì cho Rivas nhưng không tài nào đoán ra. Dù sao thì hắn cũng quyết định trước hết nên gặp Martin đã rồi sau mới kể cho mẹ nghe về đề nghị của Ricardo Kastanios.
Amador đến Alameda được một lúc thì Rivas xuất hiện. Chàng đề cập ngay công việc không rào đón và đề xuất với Amador hai trăm peso nếu hắn thuyết phục được bà mẹ không thưa kiện ở toà án.
-         Tức là Raphael sẵn sàng dành cho Adelaida sáu nghìn peso mà mẹ tôi từ chối? – Amador ngạc nhiên.
-         Chính thế.
-         Giờ anh thấy tính khí mẹ tôi ra sao? Bà vẫn giận tôi vì bức thư đáng nguyền rủa kia cho đến tận bây giờ đấy. Anh thậm chí không thể tưởng tượng được hiện nay tình cảnh của tôi như thế nào đâu. Và tất cả chỉ vì số tiền một nghìn peso ít ỏi!
-         Được rồi, anh sẽ nhận ba trăm peso – Martin cười mỉa.
-         Lẽ ra cần chi thêm để Adelaida lo cho đứa bé.
-         Tám nghìn peson, đó là tất cả những gì Raphael có thể đưa.
-         Thôi được, để xem sao.
-         Bao giờ tôi nhận được trả lời?
-         Không rõ. Còn tuỳ thuộc vào mẹ tôi muốn thế nào.
-         Thoả thuận xong với bà, anh báo ngay cho tôi.
-         Được
Lúc về nhà Amador bắt gặp mẹ và các chị đang ngồi khâu vá.
-         Điều gì xảy ra vậy? – bà Bernarda hoi khi đã ngồi riêng với con trai.
Amador đã nhiều lần ra sức tự bào chữa và giảng giải dường như hắn bày ra sự việc với Agustin chỉ vì quan tâm đến hạnh phúc của gia đình.
-         Con không quay lại chuyện ấy làm gì – hắn nói thêm – nếu như không định làm mẹ vui lòng vì một tin tức tốt lành.
-         Có nghĩa là mày muốn báo tao tin dễ chịu nào đó phải không? – bà Bernarda hỏi, thái độ hơi dịu xuống.
-         Chứ sao ạ! Đấy, lúc nào con cũng bận tâm vì gia đình mà mẹ cứ tức giận với con.
-         Được rồi, mày hãy trình bày xem tin gì.
-         Mẹ có muốn gả chồng cho con gái không?
-         Còn phải nói!
-         Thế mẹ có ưng Ricardo Katanios không?
-         Dĩ nhiên.
-         Vậy thì thế này. Anh ta muốn cưới Edelmira nhà mình.
Mặt bà Bernarda rạng rỡ hẳn lên.
-         Anh ta lương cao, hơn nữa lại sắp được thăng cấp – Amador nói thêm.
-         Thế thì tuyệt – bà Bernarda thốt lên.
-         Tức là mẹ sẽ bàn với chị Edelmira chứ?
-         Ngay hôm nay sẽ bàn.
-         Chỉ cần chị ấy đừng có bướng bỉnh. Ricardo nói với con hình như chị ấy không yêu anh ta.
-         Cứ để nó không chịu nghe! – bà Molina lẩm bẩm doạ nạt.
-         Đúng đấy, không nên dây dưa việc này! Những chàng rể như Kastanios không vung vãi ngoài đường đâu.
-         Mà tao cũng chẳng cần hỏi nó! Còn quá trẻ để bàn cãi với mẹ.
-         Con muốn thưa với mẹ một việc nữa.
-         Việc gì?
Amador thuật lại toàn bộ cuộc nói chuyện với Martin cho mẹ nghe và nói rằng nếu bà không kiện ra toà thì Raphael sẽ đưa cho Adelaida bảy nghìn peso để bảo dưỡng đứa bé.
-         Chính tao cũng biết lao vào kiện tụng chẳng lợi lộc gì  - bà Bernarda bực tức nói – Tao đã đến chỗ luật sư bạn của bố mày trước kia, ông ấy nói rằng cùng lắm San Louis chỉ buộc bảo dưỡng đứa bé thôi, ngoài ra nó sẽ không đạt điều gì khác.
-         Vậy thì bận rộn theo kiện làm gì, trong khi anh ta tự đề nghị bảy ngàn peso rồi?
Chắc bạn đọc chưa quên là Martin đã đưa ra con số tám nghìn peso. Nhưng không phải Amador nói nhầm, tên bợm tính rằng chị gái được bảy ngàn là đủ rồi, còn một ngàn hắn thủ túi cùng số tiền thưởng đã hứa.
-         Cần phải lấy bảy ngàn – hắn nhắc lại – và sẽ không ai biết việc đó.
-         Ôi chà, người ta sẽ biết thôi – bà Bernarda bực bội cằn nhằn – con hầu nhà mình đã đánh hơi thấy tất cả rồi đấy.
-         Ai nói với mẹ như vậy?
-         Tao nói chuyện với nó và nó thú nhận có biết về đứa bé. Mà khi nó biết thì những kẻ khác cũng được nghe. Thằng khốn nạn! Nó sẽ phải trả giá mọi chuyện với tao.
-         Dĩ nhiên rồi! Chỉ có điều theo con trước tiên phải lấy tiền đã.
-         Cứ làm như mày biết! – bà mệnh phụ khả kính hét toáng lên rồi ra khỏi phòng ,miệng còn lầm bầm nguyền rủa Raphael và doạ trả thù chàng khốc liệt.
Hôm sau Amador báo cho Martin rằng bà Bernarda chấp thuận không kiện ra toà án nếu Adelaida nhận được khoản tiền đã hứa, hắn tin chắc sau cuộc nói chuyện với luật sư, bà mẹ sẽ không làm om sòm nữa. thật ngao ngán biết bao cho đồ tráo trơ/ khi thay vì tám ngàn peso để đinh kiếm chác một ngàn, hắn nhận được hai bức thư của Martin báo là San Louis đưa tiền vào nhà băng đứng tên đứa bé và Adelaida có quyền sử dụng tiền lãi của số vốn ấy.
Sau khi kết thúc công việc buồn tẻ này, Martin đến nhà Raphael và thuật lại mọi chuyện.
-         Nhưng dù sao – chàng kết luận – cậu cũng không thể coi như an toàn trước khi cưới vợ.
-         Tớ cũng nghĩ như thế - Raphael đáp – Chính vì vậy, theo lời cầu xin của tớ, cậu Pedro sẽ thử thuyết phục ông Fidel ấn định ngày cưới sớm hơn. Tớ hy vọng được làm hôn lễ với Matilda không chậm hơn hai tuần nữa.

Chương 40
Bà Bernarda quyết định hoãn câu chuyện với Edelmira về việc Ricardo Kastanios ướm hỏi sang ngày hôm sau. cuộc bàn luận với Amador gây cho bà ta xúc động mạnh và bà ta cho rằng trước tiên cần phải trả thù cho danh dự bị vấy bẩn của con gái lớn đã, rồi sau đó mới lo chuyện cưới chồng cho cô em. Chính vì lẽ đó tạm thời bà ta vứt lời đề nghị xin cưới của Ricardo Kastanios ra khỏi đầu để đắm mình suy nghĩ xem trừng phạt Raphael San Louis bằng cách nào.
Những trăn trở đêm khuya rõ ràng đem lại tác dụng bởi khi tỉnh dậy lúc sáng sớm, bà Molina cảm thấy bình tâm hẳn so với ngày hôm trước. Khi gọi Edelmira, lần đầu tiên sau cuộc viếng thăm hẩm hiu ở nhà ông Damasso, giọng bà ta có vẻ như bình tĩnh hơn.
 Cô gái sợ hãi chạy vội đến mẹ, cơn thịnh nộ của bà Bernarda suốt mấy ngày gần đây không hứa hẹn điều gì tốt lành nên cuộc nói chuyện sắp tới làm nàng run cả người.
-         Ngồi xuống đây đi – bà Bernarda chỉ chiếc ghế bênm cạnh mình. Rồi sau một lát im lặng nói thêm – Thế là cuối cùng số phận cũng đã mỉm cười với con.
Eldelmira dè dặt nhìn bà dò hỏii.
-         Con thấy sự ngu ngốc đã đưa chị con đến đâu rồi đấy – bà Bernarda nói tiếp – Thật ra thì ở đây mẹ cũng có lỗi, chẳng hơi đâu mà cho tất cả bọn du đãng ấy vào nhà làm gì. Mẹ thấy con thông minh hơn Adelaida, vì thế trời thưởng cho con.
Bà Bernarda ngưng bài giáo huấn để đốt điếu xì gà, còn Edelmira thì thắt cả tim vì một linh cảm đau buồn.
-         Ricardo – bà Bernarda lại nói – xin hỏi cưới con đấy.
Edelmira tái mét mặt và thở dài nặng nề.
-         Cậu ta là chàng trai khá, nhận lương cao và đang chờ thăng cấp, chúng ta nghèo, nên đám này đối với nhà mình là may mắn lớn.
Bà mẹ đáng kính ngừng một lát chờ con gái trả lời. Song nàng không thốt được một lời, cô gái tội nghiệp không ngước mắt khỏi tấm thảm trải sàn và cố hết sức kìm nước mắt
-         Sao con như ngậm hột thị  thế hả? – bà mẹ sốt ruột hỏi.
Cô gái lấy hết can đảm ngước mắt nhìn trời, dường như cầu xin cứu giúp.
-         Mẹ ơi … - nàng ấp úng – nhưng con nào có yêu Ricardo…
-         Lại còn gì nữa thế? – bà Bernarda nổi nóng – Mày vứt ngay trò ấy đi! Xem kìa, công chúa nào xuất hiện không biết! Cô nàng không thèm yêu cậu ta kia chứ! Thế mày nghĩ đâu ra cái điều phải cần đến tình yêu hả? chẳng lẽ mày nghe tao nói. Tao thấy mày mơ ngủ thật rồi. Hay là mày đợi hoàng tử nào đó từ xa tới! Hừ, mày nhồi nhét thứ gì vào đầu vậy? Hay là cũng đâm đầu vào một thằng công tử nào rồi?
-         Sao mẹ lại nói thế hả mẹ? – cô gái vội thốt lên, cố làm sao để bà mẹ đang nhìn chăm chăm vào mắt nàng để dò xét không đoán ra được là nàng yêu Martin.
-         Nếu không thì tại sao mày còn õng ẹo? Đứa con gái nào cũng có lúc xây tổ ấm cho mình chứ?
-         Nhưng con chưa muốn lấy chồng, thưa mẹ - Edelmira rụt rè nói.
-         Ra thế! Mày nghĩ ra điều thật hay! Định cưỡi lên cổ tao suốt đời chắc? Trời ơi, con với cái! Một đứa thì…mà nói đến làm gì..Lạy trời, ông Molina quá cố liệu sẽ nói gì đây? Tạ ơn trời đã gọi ông đến bên Người đúng lúc! Còn bây giờ cái đứa này lại không chịu lấy chồng nữa kia chứ, thật không có đứa nào thương cho người mẹ khốn khổ của mình! Hừ, mày có phải đứa ngu không hả?
Sau khi tuôn một hơi, bà Bernarda cười gằn, và điều đó làm Edelmira hoảng sợ hơn tất cả những lời nạt nộ của mẹ. bắt gặp cái nhìn dữ dội của bà ta, cô gái đáng thương run rẩy cụp mắt xuống tỏ vẻ phục tùng và biết vâng lời.
Bà Molina đốt điếu xì gà nữa để trấn tĩnh rồi quay sang con gái.
-         Thế nào, mày định khóc rống lên hay sao? – Bà ta hỏi.
-         Chuyện này đột ngột quá – Edelmira lắp bắp, tay chùi những giọt lệ trên má.
-         Chẳng ai bắt mày lấy cậu ta ngay ngày mai cả. Cũng có thể lui ngày cưới một thời gian. Nhưng tao nói với mày với tư cách người mẹ và tao hiểu rõ hơn, mày cần phải xử sự như thế nào.
Nghe những lời ấy trong lòng Edelmira loé lên tia hy vọng mong manh. Nàng hiểu rằng chống đối công khai sẽ bị mẹ giận nên quyết định chỉ còn một  cách là cố kéo dài thời gian.
-         Con cũng chỉ xin điều đó thôi, thưa mẹ - nàng nói – Mẹ hãy cho con suy nghĩ dù chỉ một tháng.
-         Như thế thì sao được! Mày sẽ cố tình trì hoãn để cậu ta tức giận rồi nghĩ lại mất. Hay là mày tưởng rằng sau một tháng tao sẽ trở nên dễ tính hơn? Thế ở đây ai là chủ hả?  Mày hay là tao? Tao nhắc lại, không ai bắt mày lấy chồng ngay ngày mai, nhưng trả lời thì hãy nói ngay tức khắc.
-         Nhưng thưa mẹ..
-         Mày làm cái trò gì vậy, giễu cợt tao hả? phải chăng mày nghĩ là tao sẽ để vuột mất cơ hội này? Mày biết tao quá ít! Hãy đi cám ơn nếu cậu ta còn đồng ý đợi mày.
-         Con sẽ làm như mẹ ra lệnh, thưa mẹ.
-          Nói như vậy thì khác rồi, một người con vâng lời cần phải như thế.
-         Nhưng xin mẹ cho con hai tháng để chuẩn bị…
-         Một tháng cũng đủ cho mày! Không lằng nhằng gì cả nữa.
Edelmira cúi đầu ngoan ngoãn.
-         Và coi chừng, chớ bày trò ngu ngốc đấy – bà mẹ cảnh cáo thêm – Đừng cho phép cậu ta làm gì hết, nhưng cũng đừng có vênh váo. Mà phải bỏ cái bộ mặt rầu  rĩ ấy đi! Hạnh phúc của mày khối người sẽ ganh tị!
Bà Bernarda còn cho con gái một số lời khuyên nữa bằng cái giọng mệnh lệnh đầy quyền uy mà bà ta bắt đầu sử dụng với con sau vụ tai tiếng của Adelaida. Edelmira nín thinh ngồi nghe rồi trở về phòng riêng.
Cuối cùng khi còn lại một mình, cô gái rã rời buông người xuống chiếc ghế đặt ở đầu giường rồi vùi đầu vào gối, chỗ dựa cho mối tình vô vọng của mình, nàng khóc sướt mướt. vừa khóc, nàng vừa từ biệt với những đêm dài thao thức tràn đầy mơ ước quý giá đối với trái tim, nhưng than ôi, chúng thật viễn vông! Nàng dịu dàng nói lời "thứ lỗi" với những niềm hy vọng mơ hồ, với những niềm vui sướng thoáng qua, với những mộng tưởng trong sáng và thơ ngây của mối tình đầu – một môi tình cô quạnh không ai biết tới, nhưng đã là nguồn an ủi duy nhất trong cuộc sống đau buồn của nàng. Cú đòn bất ngờ đã gây cho cô gái nỗi đau xé ruột và đưa nàng vào tâm trạng tuyệt vọng, thậm chí nàng không hề nghĩ đến phản kháng hoặc đâu tranh chống lại số phận nghiệt ngã, nàng chỉ biết khóc như đứa trẻ để tìm khuây khoả trong những giọt lệ đắng cay.
Trong khi đó, cho rằng tương lai của cô em ổn thoả rồi, bà Bernarda lại hướng toàn bộ dòng suy nghĩ của mình vào việc làm thế nào để trả thù cho cuộc đời đang dang dở của cô chị! Điều đó đã trở thánh ý tưởng thường xuyên ám ảnh bà ta kể từ cái ngày bất hạnh khi phát giác ra bí mật của Adelaida trong tình yêu. Càng căm giận Raphael, bà ta càng thương đứa con gái phóng túng của mình và giờ đây đối với bà ta nàng không còn là tội phạm nữa mà là nạn nhân. Đứa cháu vừa được đem về nhà không làm dịu cơn thịnh nộ sôi sục trong ngực bà Molina mà trái lại, dường như còn đốt nóng thêm khát vọng trả thù. Bà tự thuyết phục rằng nghĩa vụ thiêng liêng của mình là trừng phạt kẻ phản phúc. Ấp ủ những dự tính báo thù, bà ta tiến hành làm quen với mấy người hầu nhà ông Fidel Elias để họ thông báo mọi việc chuẩn bị đám cưới của Matilda và Raphael. Mê mệt vì tình yêu, San Louis quên nghĩ tới cả những lời đe doạ của bà Bernarda, còn bà ta không ngừng rình rập từng  bước đi của chàng và tuyệt đối âm thầm chủân bị giáng đòn.
Thế còn những nhân vật chính của chúng ta thì sao? Thoạt nhìn, quan hệ giữa Leonor và Martin hầu như không có gì thay đổi. Lòng kiêu hãnh chưa bị đánh bại hoàn toàn của cô gái và tính lịch thiệp thái quá của chàng trai tạo nên mảnh đất không vững vàng mà tất cả những ai yêu chân thành đều luôn cảm thấy dưới chân mình. Thực ra thì không ít lần họ trao đổi cho nhau những ánh mắt chứa đầy ý nghĩa thầm kín của những kẻ si tình, từ miệng họ đôi lúc bay ra những lời rụt rè và khó hiểu nói lên rằng mọi ý nghĩ của họ chỉ xoay quanh một điều, họ thốt ra những lời bóng gió, úp mở mà những người trẻ tuổi vẫn dùng khi hướng vào nhau và khi gắng sức lọt vào miền đất luôn nở rộ hoa hy vọng. Tóm lại, giờ đây họ sống trogn bầu không khí đặc biệt đầy khắc khoải, cách biệt khỏi mọi kẻ trần tục khác, thậm chí giữa chốn ồn ào nhất họ vẫn tưởng chỉ có hai người. Và mặc dù vậy, họ vẫn không hạnh phúc.
Trong trí tưởng tượng của Leonor đã nảy sinh những bức tranh quyến rũ của một mối tình đầy hoan lạc và sự rụt rè của Martin đôi lúc làm nàng bực bội. nàng kiêu hãnh để đi bước đầu tiên, còn chàng quá nể trọng để có đủ dũng khí bước đến tượng đài cao vời của thần tượng, thành ra cả đôi bên chỉ biết thở than. Trong những phút giây khổ sở, khi con tim mệt nhoài hiểu ra rằng niềm hy vọng bị tiêu tan như ảo ảnh, trong lòng người đẹp lại trỗi dậy niềm kiêu hãnh vốn có và nàng tự nguyện thề sẽ quên đi Martin. Còn chàng trai, nhận thức được sự bất lực khi từ chối mơ ước của mình, cầu xin trời rứt bỏ khỏi tâm hồn hình bóng của Leonor để được giải thoát khỏi mối tình bất hạnh. Song chỉ cần ánh mắt gặp nhau là đủ cho mỗi người quên những lời thề nguyện và cầu xin của họ. Như thiêu thân lao vào lửa tự thiêu huỷ, họ khao khát đến với nhau. Và bởi vì giống như thiêu thân không thể thiếu hơi ấm cuộc sống và ánh sáng, họ cũng không thể sống thiếu nhau được.

Chương 41
Hai bên gia đình cô dâu và chú rể quyết định tiến hành sớm hơn đám cưới cho Raphael và Matilda, và càng đến gần cái ngày trọng đại ấy, trong nhà ngài Fidel Elias càng ồn ào nhộn nhịp. Họ hàng  cô dâu gửi quà tặng đến cho nàng.
 Dịp này bà Francisca hạ cánh từ chín tầng mây xuống mặt đất tội lỗi để lo toan những công việc hoàn toàn trầntục, cùng con gái lựa chọn các kiểu may trang phục xa hoa khác nhau theo khiếu thẩm mỹ đầy sáng tạo của bà.
Các nhân viên của tiệm kim hoàn Đức trên đường Aumada chốc chốc lại mang đồ trang sức đã đặt hàng tới và các bà trầm trồ bàn tán giá trị của chúng khi mở những chiếc hộp bọc nhung.
Khách khứa thường xuyên tấp nập. Thoạt tiên đám phụ nữ tụ tập ở phòng khách và chuyện trò quan cách. Nhưng sau đó khi câu chuyện lái sang áo quần thì tất cả bắt đầu cướp lời nhau và các giọng nói  bắt đầu đua nhau vang lên hệt như trong khúc hùng ca. Họ xét nét từng li từng tí rồi so đo từng tặng phẩm, họ trầm trồ khen ngợi kiểu may áo dài này và kiên quyết bác bỏ kiểu kia, đặc biệt sôi nổi là những bàn cãi chung quanh cây thánh giá nhỏ bằng kim cương – vật dụng tối cần thiết của các cô dâu. Thật tội nghiệp! Nhiều kẻ trong số họ cũng không ngờ rằng chẳng bao lâu sau họ đã phải mang một cây thánh giá nặng nề hơn gấp bội là chính đức lang quân của mình – điều này không phải là hiếm.
Hết khách này đến khách khác làm cho người hầu không kịp thu dọn những bộ đồ mới sắm vừa được các bà các cô sành sỏi đánh giá xong đã lại phải đưa ra để mọi người bình phẩm.
Nhiều ngày cứ thế trôi qua.
Diễn tả những xốn xang vui sướng tràn ngập trong lòng Matilda cũng như tất cả các cô gái đi lấy chồng theo tiếng gọi của trái tim (còn biết  bao cô gái phải phục tùng cha mẹ!) chẳng khác diễn tả ánh mặt trời rực rỡ buổi sớm mai đang từ từ rọi sáng bầu trời mùa xuân không gợn bóng mây. Trái tim trinh nữ rộng mở rạo rực đón nhận tình yêu hệt như nụ hoa bừng nở dưới những tia sáng tràn nhựa sống của vầng dương, còn khi người yêu âu yếm thì thầm những lời nguyện ước thuỷ chung thì nàng tưởng như mọi vật quanh mình đều toả hương thơm ngát. Quá khứ với bao âu lo chỉ là một cơn ác mộng, hiện tại hứa hẹn sướng vui, còn tương lai đối với Matilda rực rỡ hào quang đến nỗi loá cả mắt và nàng cho là không nhìn vào nó thì hơn.
-         Vì chị không biết đến tình yêu nên chị không thể hiểu em hạnh phúc đến chừng nào – nàng thẫn thờ nói khi nắm chặt tay chị họ.
Leonor nhìn thẳng vào gương mặt Matilda, có thể nghĩ rằng nàng đang nghe chăm chú, nhưng thực ra ý nghĩ của na bay tận đâu đâu.
-         Chị biết không – cô em nói tiếp – em cứ như tê dại khi không có Raphael bên cạnh. Không, bản thân em cũng như bất cứ ai khác đều không đủ khả năng diễn tả được một tình yêu như thế! Nhưng phải chăng em đã quá ham chuyện phiếm? Chắc gì chị quan tâm đến những điều đó – Matilda sực nhớ ra khi nhận thấy cô chị họ nghe nàng với  vẻ lơ đễnh thậm chí không cần giấu giếm.
-         Tại sao lại thế? – Leonor khẽ mỉm cười.
-         Chị không hiểu em đâu.
-         Chị hiểu rất rõ.
-         Thật à? Nghĩa là chị cũng đang yêu?
Sự sốt sắng của Matilda khi thốt ra những lời này chứng tỏ trong phút chốc tính tò mò chàng phụ nữ thắng thế và ước muốn thâm nhập vào  bí mật của trái tim chị họ mình đã buộc cô gái tạm quên mối tình của bản thân.
Leonor đỏ mặt hỏi lại:
-         Chị ấy ư? Do đâu em nghĩ thế hả?
-         Chị đừng vờ vĩnh nữa.
-         Nhưng vì sao em nghĩ vậy?
-          Vì chị hoàn toàn không còn như trước đây. Chưa bao giờ em thấy chị quá ưu tư như hiện nay cả. Chị đừng giận em làm gì. Chị thấy không. thỉnh thoảng em cũng tinh ý đấy chứ. Ai vậy hả chị - Clemente hay Emilio?
Leonor không trả lời mà chỉ bĩu môi khinh miệt.
Matilda bắt đầu kể tên tất cả các công tử ở thủ đô, nhưng cô chị cứ lắc đầu phủ nhận. Cuối cùng Matilda thốt lên:
-         Hay là Martin?
-         Thật là ý nghĩ nhảm nhí!
Đôi gò má Leonor vụt đỏ bừng.
-         Mà tại sao không? – Matilda vẫn khăng khăng – Theo em thì Martin là một chàng trai rất thú vị.
-         Em nghĩ vậy sao? – Leonor cố lấy giọng tự nhiên hỏi.
-         Tất nhiên. Thật tình thì chàng ta nghèo…
-         Điều đó chị it quan tâm – Leonor thốt lên, đầu ngẩng cao kiêu hãnh.
-         Chàng ta có trái tim cao quý.
-         Sao em lại đoan chắc như thế?
-         Thì chính chị kể với em.
Leonor cúi đầu ra bộ lấy chiếc kim găm chích ngón tay.
-         Và sau nữa, chị từng nói không chỉ một lần rằng chàng là người tài năng – Matilda nói tiếp – chị sẽ không phủ nhận chứ?
-         Không.
-         Thấy chưa, trí nhớ em rất tốt.
-         Em ngợi khen Martin như vậy bởi vì em hàm ơn chàng.
-         Điều đó đúng. Nhưng em chỉ nhắc lại những gì nghe được từ chị kia mà.
-         Chàng đã giúp gia đình chị không ít.
-         Nghĩa là chị cũng hàm ơn?
-         Tất nhiên.
-         Nhưng rõ ràng sự việc không chỉ có thể, bởi vì với em chị toàn nói về chàng thôi.
Leonor lặng thinh.
-         Mà chị biết không, em còn có thể giận chị nữa đấy – Matilda nói.
-         Sao lại thế?
-         Tại vì chị không tin em. Em không bao giờ dấu chị điều gì, bao nhiêu bí mật của mình em đều kể hết.
-         Vậy em chờ chị thú nhận cái gì?
-         Chị yêu Martin chứ? Chị thử bác bỏ xem nào!
-         Chính chị không nghi ngờ điều đó từ lâu.
-         A ha! Cuối cùng chị đã thú nhận!
-         Ờ đúng vậy, chị sẽ không giấu giếm nữa, chị thường xuyên nghĩ đến chàng – Leonor đáp và nhìn vào mắt Matilda.
-         Em tin rằng chàng cũng yêu chị từ lâu rồi.
-         Sao em tin chắc như vậy? – Leonor sốt sắng hỏi.
-         Ồ, điều đó chỉ cần thoạt nhìn là thấy ngay.
Gạt bỏ sự dè dặt ý tứ cố hữu, Leonor thổ lộ với cô em họ mối tình ngày một nồng cháy và bền  vững trong tâm hồn mình mà bạn đọc đã biết. Nàng kể lại cặn kẽ cho Matilda tất cả các buổi trò chuyện với Martin, đúng như Martin đã chân thành tâm sự cùng Raphael, nàng không còn che đậy điều gì nữa và thú thật bão tố đã nổi lên dữ dội đến mức nào trong lòng nàng khi nàng cho rằng Rivas yêu người khác.
-         Té ra chị ghen!
-         Ghen à? Không đâu! Nhưng nếu chị biết là chàng yêu người khác thì chị sẽ đủ sức quên chàng.
-         Theo chị nói – Matilda nhận xét – em hiểu rằng chưa lần nào chàng dám hé răng với chị về tình yêu của mình.
-         Chưa lần nào.
-         Và chính chị cũng chưa một lần bóng gió?
-         Chị không rõ. Có thể có câu nào đó cũng làm cho chàng có căn cứ để phỏng đoán một điều gì, nhưng chị có thể chối bỏ mọi thứ bất kỳ giây phút nào.
-         Tội nghiệp Martin! – Matilda thở dài sau một lúc im lặng - Ở địa vị của chị, em đã niềm nở với chàng hơn rồi.
-         Em nghĩ thế ư?
-          Chị sợ cái gì chứ? Cứ cho chàng hiểu là chị yêu chàng.
-         Chàng rất kiêu hãnh và bởi vậy, chắc rằng sẽ lặng im.
-         Bởi vì chàng rất lịch thiệp thì đúng hơn. Và chị hiểu điều đó không kém gì em.
Nhận xét của cô em họ buộc Leonor phải suy ngẫm. Sau ít phút, cô gái liếc nhìn đồng hồ, đã hai giờ trưa.
Đã thoả chí tò mò, Matilda như thường lệ lại quay về với đề tài yêu thích của mình và bắt đầu nói về Raphael, nhưng lúc đó bà Francisca vào phòng, đem theo tấm áo dài mới cho con gái.
 Chúng ta cứ để cho hai mẹ con Matilda thích thú với áo xống để đi theo Leonor lúc ấy đã chia tay với họ và ngồi vào cỗ xe sang trọng của ông Damasso và ra lệnh cho xà ích đưa về nhà.
Ra khỏi xe, người đẹp trông thấy bên nhà một cô người hầu ăn vận nghèo nàn cầm trong tay bức thư, cô ta hỏi thăm Rivas.
Không coi cuộc gặp gỡ ấy có ý nghĩa nào hết, Leonor về phòng riêng, nghĩ rằng bức thư gửi cho Martin là của San Louis hoặc người quen nào đó.
Người gác cổng chuyển bức thư Martin lúc chàng đang soạn giấy tờ trong văn phòng ông Damasso.
Chàng trai giở phong bì và đọc những dòng sau:
 "Anh là người bạn duy nhất của tôi, tôi đã được nghe anh nói điều đó không phải một lần và tôi tin như thế. Chính vì vậy mà tôi viết cho anh, vì những người có thể giúp tôi lời khuyên hoặc đã từ bỏ, hoặc đang săn đủôi tôi. Nỗi đau của tôi thật lớn và tôi quyết định hướng ánh mắt trông chờ đến với người đã nhiều lần an ủi tôi bằng lời khuyên nhủ tốt lành. Có thể giờ đây, với sự giúp đỡ của mình, người đó sẽ lau khô những giọt lệ trong mắt tôi chăng? Và bởi lẽ ấy, Martin, tôi quyết định thổ lộ với anh tất cả những gì vừa xảy ra. Mẹ tôi muốn gả tôi cho Ricardo Katanios, anh ta mới hỏi cưới tôi mấy ngày gần đây. Đối với tôi điều đó quá bất ngờ đến nỗi đến giờ tôi vẫn chưa thể trấn tĩnh lại được. Anh luôn luôn tỏ thiện cảm với tôi nên tôi hy vọng rằng anh sẽ giúp cho lời khuyên nhủ. Còn tôi sẽ mãi mãi chịu ơn anh.
Bạn trung thành của anh
Edelmira Molina"
Martin đọc bức thư hai lần, chàng thật không ngờ là những dòng chữ chân thật này được viết ra với mục đích mà chỉ sau này mới rõ, lại chứa đựng cả thế giới những ước vọng rụt rè.
Chàng gọi người hầu:
-         Ai đem bức thư này đến vậy?
-         Một cô gái nào đó, cô ta nói sẽ quay lại nhận trả lời – người hầu hơi mỉm cười giễu cợt, nụ cười như thế thường xuất hiện trên mặt kẻ hầu khi hắn tỏ ý hiểu thấu tim gan của chủ.
-         Được, tôi sẽ viết thư trả lời bây giờ - Martin nói.
Người hầu bước ra, còn Rivas bắt tai vào viết thư.
"Edelmira,
Bức thư của cô làm tôi vô cùng sửng sốt, nhưng tôi rất cảm tạ sự tin tưởng mà cô dành cho tôi. Sự việc làm cho cô lúng túng đó cũng gây cho tôi ngạc nhiên không ít, đối với tôi tin đó quá bất ngờ nên không dám nêu ý kiến của mình về đề tài như vậy. Xin thú thật là tôi không thể đưa ra một lời khuyên rõ ràng nào khả dĩ được coi là đáng giá.
Cô yêu cầu tôi khuyên nhủ, nhưng sự việc ở đây vô cùng tế nhị. Trước hết tôi phải thú nhận rằng tôi không thể là một thẩm phán chí công. Bởi vì tất cả những gì tôi có thể nói ra đều sẽ xuất phát từ mối thiện cảm chân tình đối với cô. Nếu như được hỏi xem tôi mong muốn điều gì cho cô trong tương lai thì tôi sẽ trả lời không cần nghĩ ngợi: Chân thành và tự đáy lòng xin chúc cô hạnh phúc, và cầu trời nghe thấy những lời nài xin này của tôi bởi lẽ tôi dồn vào nó tất cả nhiệt tâm của trái tim mình. Thế nhưng câu chuyện có thể quyết định số phận của cô mãi mãi, nên tôi không đủ can đảm để thực hiện lời yêu cầu đó. Xin hãy tin rằng chỉ có cô, Edelmira và không ai khác có thể tìm được một giải pháp đúng đắn nhất. Hãy xin lời khuyên của chính trái tim mình. Trong hoàn cảnh này chỉ có trái tim cô mới là thẩm phán sáng suốt mà thôi.
Còn nếu cô vẫn cho rằng những lời của tôi có thể làm giảm bớt sự đau khổ của cô ở mức độ nào đó, nếu cô thấy cần đến sự giúp đỡ của tôi thì xin cô cứ viết thư đừng ngại, và tôi sẽ sung sướng  được giúp cô bất cứ điều gì. Tôi tự cho rằng mình có vinh dự lớn lao khi được tin cẩn qua bức tư của cô. Mong cô cứ sai khiến, tôi luôn sẵn lòng phục vụ.
Bạn chân tình của cô
Martin Rivas"
Martin dán phong bì và trao bức thư cho người hầu, ra lệnh đưa nó cho người sẽ đến nhận.
Trong bữa trưa mọi người nói đến đám cưới sắp tới của Matilda và Raphael, theo lệ thường Agustin tán dóc luôn miệng  và điều đó cho phép Leonor trao đổi với Martin vài lần giữa câu chuyện chung.
Rời bàn ăn, Agustin nắm khuỷu tay người bạn mới của mình và cả hai theo Leonor sang phòng khách. Như mọi khi, cô gái ngồi xuống bên dương cầm còn hai chàng trai vẫn đứng cạnh nàng.
-         Hôm nay tôi gặp Matilda – Leonor nói, dường như nối tiếp câu chuyện dở dang – Thậm chí các anh không thể tưởng tượng được cô ấy hạnh phúc đến chừng nào đâu!
-         Điều đó hoàn toàn tự nhiên, thưa tiểu thư – Martin nhận xét.
-         Người Pháp thường nói – Agustin xen lời – L'amour fait rage et l'argent fait mariage – tình yêu dẫn đến u mê và tiền bạc dẫn đến hôn nhân. Nhưng trong trường hợp này thì tình yêu làm được cả việc nọ lẫn việc kia.
-         Tôi nghĩ là bây giờ Matilda hạnh phúc nhất Santiago – Leonor nói.
-         Thế thì tại sao em không theo gương cô ấy, em gái? – Agustin hỏi – Em có thể trở nên hạnh phúc như vậy bất cứ ngày nào kia mà. Chẳng phải hai công tử phong lưu nhất thủ đô đang mê mệt vì em hay sao?
Martin chăm chú nhìn cô gái, mặt trắng nhợt.
-         Tất cả chỉ có hai thôi à? – Leonor mỉm cười ranh mãnh
Nghe vậy mặt Martin đang nhợt nhạt chuỷên sang ửng hồng.
-         Khi anh nói em có hai người ái mộ - Agustin giải thích – ý anh ám chỉ những người thường có mặt trong nhà ta thôi, ma toute belle – người đẹp của tôi ạ. Anh nghi ngờ là em có thể lựa chọn cho mình một người chồng giàu có nhất Santiogo.
-         Em cần gì mấy kẻ giàu có của anh! – Leonor khinh miệt thốt lên.
-         Nghĩa là em ưng một gã nghèo khó nào đó à, em gái?
-         Mọi chuyện đều có thể…
-         Em lạc lõng trong tinh thần thời đại, và điều đó thật đáng thương.
-         Trên đời tồn tại những cái còn qui giá hơn nhiều so với của cải – cô gái phản bác.
-         Thật là sai lầm cô em thân yêu ạ! Của cải là giá trị nhất.
-         Anh cùng chia xẻ ý kiến với Agustin chứ? – Leonor quay sang hỏi Martin.
-          Tôi cho rằng trong một số trường hợp của cải là cần thiết – chàng đáp.
-         Trường hợp nào vậy?
-         Thì chẳng hạn khi nó cần để cho một người có thể gắn bó số phận của mình với cô gái mình yêu.
-         Sao anh lại nghĩ xấu về phụ nữ thế, Martin – Leonor thốt ra lời trách móc – không phải tất cả đều mờ mắt trước bạc vàng đâu.
-         Nhưng dù sao thì tất cả đều ước ao sang trọng – Agustin đế thêm.
-         Tôi nói về một người nghèo khó vô danh đang mơ tưởng đến một người con gái mà mình khó với tới – Martin đột nhiên mạnh dạn nói.
-         Nếu chàng ta là người xứng đáng – Leonor cắt lời – chàng ta cần phải hy vọng được hiểu và đánh giá đúng. Anh quả là đa nghi!
Cô gái nói câu ấy khi nhận thấy anh trai đã lánh sang một bên.
-         Thật tình tôi thiếu tin tưởng – Martin đáp – bởi vì người mà chúng ta nói đến quá ư nghèo khó và không danh vọng.
-         Chẳng lẽ anh vẫn chưa tin rằng của cải trong cách nhìn của tôi rất ít ý nghĩa? – Leonor run run nói – và những người như tôi nhiều lắm.
Có thể nhận rõ rằng người đẹp sợ nghe Martin trả lời, nàng rời khỏi cây đàn và vội vã ra khỏi phòng khách.
Rivas nhìn theo nàng và trái tim chàng rạo rực đúng như trái thơm của một người nhìn thấy trong mơ niềm hy vọng của mình biến thành hiện thực, rồi lúc tỉnh dậy vẫn chưa hiểu đó là mơ hay thật. Khi cánh cửa sau lưng cô gái đã khép lại, chàng đắm mình trong suy tư, cố tìm ý nghĩa của những lời nghe được.
Ra khỏi phòng, Leonor đụng phải người hầu của ông Fidel Elias, hắn trao cho nàng bức thư chỉ vỏn vẹn có vài dòng
"Em cần gặp chị ngay. Hãy đến nhà em. Em sợ rằng sẽ mất cả lý trí vì đau khổ. Mong gấp. Em của chị, Matilda"
để hiểu được cái gì là nguyên cớ cho bức thư này và những sự kiện gì đã xảy ra sau khi Leonor từ biệt về nhà, chúng ta cần phải quay lại nhà ngài Elias, nơi chúng ta đã để Matilda ở lại với mẹ.

Chương 42
Ngay từ lúc Leonor chưa về đến nhà, Raphael cùng hai ông Pedro và Elias bước vào căn phòng khách nơi hai mẹ con bà Francisca đang xem xét chiếc áo mới.
 Bà chủ nhà tiếp đón ông cậu của chú rể bằng một cuộc đàm thoại thượng lưu có cả ông chồng tham dự, còn đôi trẻ thì đến chỗ chiếc dương cầm, Matilda lơ đễnh ấn những phím đàn còn Raphael thì thầm với nàng những lời yêu đương.
Họ thả hồn vào những lâu đài phiêu diêu mà tất cả những kẻ đang yêu đều bắt đầu kiến tạo khi vừa mới có cơ hội hai người bên nhau. Họ nói về mình, chỉ về mình, điều thường tình đối với những kẻ ích kỷ nhất trên đời. Matilda và Raphael nguyền đi ước lại những lời thuỷ chung trọn kiếp rồi cuối cùng ngưng bặt, trầm ngâm nhìn nhau không rời mắt, cả hai lặng đi vì xúc động, run lên vì sướng vui, trái tim họ cùng hoà nhịp đập còn đầu óc thì choáng váng một cách khoan khoái vì niềm hạnh phúc khôn tả.
Nhưng bầu trời sáng trong của tình yêu không một gợn mây ấy cùng với bầu không khí trong vắt bao bọc đôi uyên ương bỗng dưng trở nên u ám, có người hầu tiến vào phòng khách và tiến đến chỗ dương cầm.
-         Thưa tiểu thư – cô ta ghé vào tai Matilda nói khẽ - có một bà nào đó hỏi tiểu thư ở bên ngoài.
-         Hỏi tôi à? –cô gái ngạc nhiên bừng tỉnh khỏi giấc mộng vàng.
-         Vâng, thưa tiểu thư.
-          Bà ấy là ai vậy? Hãy hỏi xem bà ấy muốn gì?
Cô người hầu ra khỏi phòng.
-         Có ai cần đến em nhỉ? – Matilda băn khoăn thắc mắc và lại dán mắt vào Raphael đang đáp lại nàng bằng cái nhìn chan chứa thương yêu.
Chưa hỏi xong câu đó thì cô hầu đã trở lại. Matilda và Raphael cùng ngoảnh nhìn cô ta.
-         Bà ấy nói tên là Bernarda Kodero de Molina
Có thể nhận rõ San Louis bỗng như bị tia chớp giật, gương mặt chàng phủ màu tái nhợt của tử thần, Matilda sửng sốt nhắc lại tên của vị khách không hề chờ đợi.
-         Em không biết ai như thế cả - cô nói và nhìn chú rể ngụ ý hỏi.
Chàng trai dường như hoá đá. Cú đánh quá đột ngột và Raphael hình dung rõ những hậu quả đang đe doạ của việc bà Bernarda đến đây nên chỉ còn biết bàng hoàng câm lặng và luống cuống. Nhưng trí óc chàng ráo riết căng thẳng và San Louis mau chóng nhận định được toàn bộ sự bi thảm của tình hình. Với một nghi lực siêu nhiên của ý chí, chàng tự trấn tĩnh, chỉ có một lối thoát đó là sự giáng trả. Làm ra vẻ như bà khách phiền nhiễu niềm vui của chàng khi được ở bên người yêu, chàng nói với Matilda:
-         Em chuỷên lời bảo bà ấy đến nhà vào dịp khác đi.
Không thể giấu được cô gái vẻ nhợt nhạt cũng như bối rối của Raphael mặc dù chàng cố giấu.
-         Anh làm sao thế? – nàng hỏi một cách lo ngại nhưng âu yếm.
-         Anh ư? Không, hoàn toàn không sao cả.
-         Chẳng lẽ cô không tìm hiểu xem bà ấy muốn gì à? – Matilda quay sang hỏi cô đầy tớ.
-         Thưa tiểu thư, bà ấy bảo cần phải nói chuyện riêng với tiểu thư.
Matilda lại nhìn Raphael lưỡng lự, còn chàng thì nhắc lại kiên quyết:
-         Cứ để bà ấy đến vào dịp khác.
-         Ra nói rằng tôi bận, mời bà ấy đến sau – Matilda nói với cô đầy tớ.
Cô ta đi ra.
-         Có lẽ đấy là một bà goá đáng thương nào đó – cô gái nói.
-         Có thể - chàng trai tán thành cố mỉm cười.
Giây phút ấy Raphael giống như một người tính khí cáu bẳn đang chờ xử bắn, chàng thở nặng nhọc và đứng tim lắng nghe từng tiếng động nhỏ bên ngoài. Trong nỗi lo âu khủng khiếp, chàng trai nhẩm tính xem người hầu cần bao nhiêu thời gian để ra đến cổng rồi chuyển lời đáp cho mụ Bernarda và hình dung rõ ràng mụ ta sẽ phản ứng thế nào. Chàng chờ đợi sự việc mụ khách vô liêm sỉ xuất hiện ở phòng khách cùng  cô đầy tớ sắp xảy ra. Chàng trai tội nghiệp đã biết chắc sự việc sẽ diễn ra đúng như thế, chàng quá hiểu tính nết bướng bỉnh và quyết liệt của bà Molina rồi!
Năm phút trôi qua, Raphael bị dằn vặt bởi nỗi khốn khổ tột độ, Matilda thì im lặng và uổng công tìm kiếm trong ánh mắt của chàng dù chỉ dấu tích của bản tình ca diễm lệ mà mới giây lát trước đó nàng còn được tận hưởng mọi cung bậc của nó.
Lát sau cánh cửa mở tung và Raphael sợ hãi nhận ra mụ Bernarda đứng ở ngưỡng cửa sốt sắng cúi chào một cách khôi hài.
Mọi người tò mò nhìn bà khách không mời. Matilda và bà Francisca đặc biệt kinh ngạc đối với bộ y phục lạ lùng được bà Molina trưng bày trước mặt họ. Cần phải nhận xét rằng trước khi xuất hiện trong ngôi nhà giàu sang, mụ Bernarda đã chăm chút cho bộ cánh của mình không ít, mụ ta muốn có được cái vẻ của một quý bà chính cống. Phía trên tấm áo dài màu sáng cổ rộng được may vào dịp đón ngày lễ độc lập, mụ ta choàng thêm chiếc khăn chéo trong suốt điểm hoa thời còn trẻ trung khi xưa. Không chút nghi ngờ rằng với bộ cánh như thế mụ ta lập tức có thể hoà hợp với tầng lớp tư sản, mụ Bernarda hoàn toàn tin tưởng là mình giống như đúc một quý bà danh giá. Còn kiểu cách cúi chào, thì như mụ ta nghĩ, sẽ làm cho mọi người hiểu rằng mình chẳng lạ lẫm gì các phong thái lịch thiệp và không phải lần đầu mới xuất đầu lộ diện giữa chốn thượng lưu.
-         Cái mụ kỳ quặc này là ai thế? – Matilda thắc mắc với Raphael.
Chàng trai đứng dậy, gương mặt tái nhợt nhăn nhó và nhìn mụ Bernarda với một vẻ không sao diễn tả nổi.
-         Ở đây ai là bà Francisca Ensina de Elias ạ? – mụ ta nói.
-         Tôi đây, thưa bà – bà Francisca trả lời.
-         Rất vui sướng được làm quen. Thế còn quý ông này chắc là phu quân của bà phải không ạ? Còn kia là con gái của bà, và khỏi cần phải hỏi, giống như hai giọt nước ấy! Anh sống ra sao Raphael? Tôi biết quý ngài đây, chúng tôi là bạn cũ đấy mà. Thôi, có lẽ tôi xin ngồi, mệt muốn chết. Năm tháng, thưa bà Panchita[1], hằn rõ  dấu vết lên ta, không làm sao thoát được đâu! Tôi hy vọng các vị đều mạnh khoẻ chứ ạ?
-         Mạnh khoẻ - bà Francisca đáp, sửng sốt nhìn những người trong phòng, dường như họ có thể giải thích cho bà rõ mụ khách kỳ quặc này ở đâu ra.
Song mọi người cũng chăm chú quan sát mụ ta với sự ngạc nhiên không kém gì bà chủ nhà.
-         Có thể mụ ta mất trí? – Matilda hỏi Raphael.
Nhưng thoáng nhìn chồng sắp cưới, nàng đọc được trên gương mặt chàng một nỗi buồn cùng cực làm cho tim nàng thắt lại bởi cơn sợ hãi vô ý thức và không thể nào lý giải.
Trong khi đó mụ Bernarda nhận thấy không ai thèm hỏi gì mình nên cho rằng cứ tiếp tục im lặng thì thật khiếm nhã và lại bắt đầu liến thoắng.
-         Vậy là, thưa  bà, tôi muốn giải thích lý do tôi đến đây. trước tiên tôi đề nghị gọi cô con gái bà tới bởi vì tôi không thích gây ầm ĩ. Đối với những người có giáo dục mọi chuyện cần giải quyết êm đẹp. Mà con gái của bà đã chuỷên lời qua cô đầy tớ bảo tôi đến vào dịp khác. Như thế không tiện, bởi lẽ tôi đã đến rồi, mà tôi thì chẳng còn trẻ trung gì, nhà tôi lại ở xa nên chẳng hóa ra tôi lê  xác đến đây phí sức hay sao? Tôi đã vã cả mồ hôi ra còn gì? thế mà thật là hả lòng hả dạ, người ta bắt tôi về với hai bàn tay trắng, thậm chí không được nói với ai một lời. Tôi đến ăn xin à? Nhờ trời chúng tôi không đói. Vâng, trong khi vẫn còn thời gian, trong khi họ chưa cưới, tôi nghĩ cứ đến đây thì hơn.
Mụ Bernarda ngừng lời và lấy lại hơi, thừa dịp ấy bà Francisca hỏi:
-         Chúng tôi có vinh hạnh tiếp bà vì việc gì đây?
-         Đây là vinh hạnh lớn đối với tôi, thưa bà, tôi luôn xin hầu bà. Vậy là, khi đã dám mạo muội đến đây thì tôi xin nói lý do. Nghe nói bà gả chồng cho con gái. Bà thử ngắm cô ấy xem, ô, thật giống mẹ như đúc.
-         Vâng đúng thế - bà Francisca đáp.
-         Bà gả con cho chàng công tử kia à? có phải vậy không? – mụ Bernarda họii tay chỉ vào Raphael.
Một nỗi xấu hổ và tuyệt vọng ghê gớm choán ngợp làm cho chàng trai chỉ muốn chui xuống đất.
-         Thưa bà – chàng bực tức nói với mụ Bernarda – bà đến đây làm gì?
-         Ồ, điều đó tôi sẽ nói với bà Francisca.
-         Chẳng lẽ bà lại đi nghe những điều nhảm nhí của người đàn bà này sao? – chàng nói với bà Francisca.
-         Nhảm nhí hả? – mụ Bernarda đỏ mặt tía tai vì tức giận – bây giờ sẽ thấy nhảm nhí hay không. Sự thể là, thưa bà – mụ quay lại bà Francisca nói thêm – bà hãy ra lệnh cho người hầu gọi cô gái đang bồng đứa bé ngoài cửa vào. Khi ấy bà sẽ tin thế nào là nhảm nhí.
-         Xin bà nghe đây – ông Fidel lấy vẻ mặt quan trọng và cau có can thiệp – tất cả những chuyện này nghĩa làm sao?
-         Có nghĩa là ông hỏi chuyện này có ý nghĩa gì phải không ạ? – bà Bernarda nhắc lại câu hỏi – Ra thế đấy, ông định gả con gái cho một kẻ vô lương tâm, ông sẽ tự thấy ngay thôi.
Mụ nhảy ra khỏi chiếc ghế và đến bên cửa ra vào.
-         Peta, Peta – mụ gọi to – đem đứa trẻ vào đây.
Mọi người sửng sốt nhìn nhau, còn Raphael đứng cạnh chiếc dương cầm mặt đỏ bừng, hai tay nắm chặt giận dữ.
Cô người hầu của bà Bernarda bước vào phòng khách với một đứa trẻ rất kháu khỉnh trên tay.
-         Đấy, đứa trẻ đấy! – mụ Molina thốt lên – bây giờ cứ để cho ông Raphael nhận lấy đứa con. Cứ để anh ấy nói rằng mình giữ lời và không lừa dối đứa con gái trong trắng bất hạnh của tôi.
-         Thế nhưng thưa bà… - ông Fidel lẩm bẩm.
-         Đấy, vậy là bằng  chứng đấy – mụ Bernarda tiếp tục – Ai nói tất cả những cái này là nhảm nhí nào? Bây giờ thì bằng chứng sờ sờ ra rồi. Thế nào, hắn sẽ không còn khăng khăng chối cãi nữa chứ? Hay vẫn nói rằng không phải con hắn? Rằng hắn không hứa cưới con gái tôi?
Trong phòng khách trĩu nặng sự im ắng của nghĩa địa . Mọi ánh mắt dồn về phía Raphael còn chàng bước ra giữa phòng, giận run người.
-         Tôi đã đưa hết tài sản của mình cho con bà – chàng la lên – và đảm bảo tương lai cho đứa trẻ theo sức mình rồi. Bà còn muốn gì nữa hả?
Matilda bải hoải rũ người xuống ghế và lấy hai tay bưng mặt. những người khác vẫn im lìm như cũ.
-         Xin hãy nói đi, dù chỉ mình bà – mụ Bernarda lại lên tiếng – tôi kêu gọi lương tâm của bà. Liệu có công bằng không khi xúc phạm những người lương thiện chỉ vì họ nghèo khổ? Bà sẽ nói ra sao nếu như, cầu trời xá tội, con bà bị đối xử như thế? Mà con ai cũng vậy thôi! Những người nghèo khổ cũng giữ gìn danh dự của mình, và một khi hắn đã hứa thì tức là cứ để hắn thực hiện lời hứa.
-         Nhưng thưa bà, chúng tôi thì dính dáng gì vào đây kia chứ? – ông Fidel bực bội hỏi.
Trong khi đó ông Pedro San Louis đến chỗ cháu mình và bảo nhỏ:
-         Theo cậu thì tốt là bây giờ cháu ra về đi. Còn cậu sẽ cố gắng dàn xếp mọi chuyện.
Raphael cầm mũ và bước ra, sau khi buồn bã liếc nhìn Matilda đang cố kìm nước mắt một cách khó nhọc.
Ông Pedro nói với mụ Bernarda:
-         Thưa bà, tôi sẽ lo lắng số phận của đứa bé bất hạnh này cũng như con gái bà. Còn bây giờ bà làm ơn để chúng tôi yên và về nhà đi. Tôi xin sẵn lòng nghe những điều kiện của bà sau.
Hoặc giả mụ Bernarda không muốn từ bỏ mối hận thù nung nấu trong lòng những ngày này, hoặc giả khi sắm vai rồi thì mụ muốn chứng tỏ cho những người nhà giàu là dân thường cũng có lòng kiêu hãnh và muốn làm bẽ mặt bọn quý tộc cao ngạo định dùng tiền bạc mua sự im lặng của mụ, nhưng chỉ biết rằng những lời nói của ông Pedro chẳng hề gây ấn tượng gì đối với mụ ta, mụ chỉ thoáng nhìn ông rồi quay đi, tiếp tục giọng phật ý:
-         Tôi không đòi hỏi gì ở quý ông cả. Tôi đến đây bởi vì tôi tin là bà đây và cô con gái bà có trái tim đôn hậu và họ không muốn một cô gái không hề làm điều gì ac đối với họ lại bị đưa ra làm nhục. Cứ để sau này, khi Raphael nguôi đi và hiểu được rằng mình đã hành động không cao thượng, cầu trời anh ta sẽ cưới con gái Adelaida của tôi.
-         Thế nhưng thưa bà kính mến – ông Fidel cắt lời mụ ta – thiết nghĩ Raphael tự do hành động theo ý mình muốn và ở đây chúng tôi không thể giúp gì được hết.
-         Riêng tôi thì tôi biết đến đây để làm gì – mụ Bernarda bác laị, gần như sắp khóc – Tôi muốn được nghe – mụ nhìn Matilda và bà Francisca, nói tiếp – tiểu thư đây có thể để mặc cho con gái tôi vẫn cứ bị hạ nhục như vậy không. Bởi vì cô, thưa cô nương, cô có cả danh dự lẫn tiền bạc. còn Adelaida đáng thương chỉ có danh tiết làm của cải. chẳng lẽ cô đủ nhẫn tâm để làm điều đó sao? không một phụ nữ nghèo khổ nào lại xử sự như thế cả! tiểu thư xinh đẹp dường kia, lại giàu có, ai chẳng muốn cưới! Chúa rất công minh và sẽ ban thưởng rất hậu cho điều thiện. Tôi nói tất cả những điều ấy để được ích gì nhỉ? Mà bất cứ ai ở địa vị tôi cũng đều suy nghĩ như vậy thôi. Xin hãy đặt tay lên ngực và nói hộ xem, người phụ nữ nào có thể đi lấy chồng khi biết vì mình mà nỗi nhục đổ lên đầu một cô gái bất hạnh khác, còn đứa trẻ vô tội kia thì phải mồ côi?
Giọng mụ Bernarda ngắt quãng vì thổn thức, mụ ngước mắt nhìn trời, chắp hai tay lại và lẩm bẩm những lời không đầu, không đuôi về cô con gái khốn khổ của mình cùng với đứa bé bị bỏ rơi.
-         Thưa bà – bà Francisca, với bản chất lãng mạn không thể thờ ơ trước những lời than vãn, nói với mụ Bernarda – chính bà cũng hiểu rõ rằng bây giờ chúng ta không sao giải quyết được sự việc quá trọng đại như thế này. Hãy để cho mọi người bình tâm lại chút ít rồi lúc ấy chúng tôi sẽ thảo luận với Raphael để đi đến một giải pháp nào đó.
-         Vậy là, thưa bà đáng kính, tôi sẽ hy vọng ở bà – mụ Molina đáp – và chủ yếu là ở cô, thưa tiểu thư, vì khi cô định lấy chồng, cô nghĩ rằng chú rể còn chưa có gì ràng buộc. vậy là, tôi nghĩ thế này, đứa con gái vô cùng bất hạnh của tôi biết làm gì khi bị dối lừa chứ? Số phận của bọn nhà nghèo hèn là như thế! Nhưng chúng tôi, ơn trời, là những người đứng đắn nên không đòi hỏi gì ở Raphael cả. Ông chồng quá cố của tôi, ông Molina làm nghề thương mại và ooaa không nợ nần của ai một xu.
-         Mọi chuyện sẽ ổn thoả - bà Francisca xen lời.
-         Thế thì tốt rồi, thưa bà thân mến, nghe bà nói cứ như được uống mật ấy. Mà tôi làm tất cả một cách đường hoàng và tế nhị đấy, bởi vì họ có biết gì đâu. Việc gì tôi phải kiện ra toà để cho các mụ ngồi lê đôi mách được dịp múa lưỡi. Cô nương đây chẳng có lỗi gì hết, cớ sao lại để cho tên tuổi cô ấy bị xâu xé ở toà án? Nếu họ là những người cao thượng, tôi tự nhủ, thì chính họ sẽ mong dàn xếp mọi chuyện một cách êm thấm và sè không xúc phạm một gia đình nghèo hèn nhưng trung thực. Cãi vã làm gì một khi có thể sống hữu hảo với nhau? Ai chẳng biết điều đó. Mà một cô gái vừa đẹp vừa giàu thế này thì ế chồng làm sao được! chỉ cần hô một tiếng là hàng trăm chú rể đến liền. Con gái chúng tôi thì khác, ai cũng cố lừa dối chúng cho bằng được!
-         Thôi được, thôi được, chúng tôi sẽ dàn xếp mọi chuyện.
Vẫn tiếp tục nức nở thở than, mụ Bernarda lải nhải mấy lý lẽ của mình kèm theo những lời đe doạ trắng trợn nhưng khôn khéo, mụ làm cho mọi người hiểu rõ rằng mình sẽ không dừng lại ở đó và nếu cần sẽ giở đủ trò. Chỉ sau đó rốt cuộc mụ mới chịu ra khỏi phòng khách, bỏ lại mấy con người bối rối  tột cùng.

---

[1] Tên thu gọn của bà Francisca
[/align][/align]

Chương 43
Matilda ngã vào vòng tay mẹ nức nở.
-         Đủ rồi – ông Fidel nói – tôi hy vọng hai mẹ con không coi những điều ngu ngốc của mụ già mất trí ấy là nghiêm trọng đấy chứ? Cứ mặc cho mụ ta ba hoa tuỳ thích. Làm như chúng ta có thể hoàn lại danh dự cho con gái mụ không bằng! Còn ông nói sao, ông Pedro thân mến?
Óc tư lợi khiến ông Fidel nói lên như thế. Ý tưởng về việc cuộc hôn nhân giữa con gái và Raphael có khả năng bị huỷ bỏ gây cho ông niềm thất vọng bởi vì trong trường hợp đó ông sẽ không được lĩnh canh trang trại "El Roble".
-         Ngay tối nay tôi sẽ nói chuyện với bà ta và cố dàn  xếp.
-         Thế thì tốt, tôi sẽ chịu ơn ông vô hạn. Liệu có cần quan tâm đến một mụ già tầm bậy không chứ! chẳng hay ho gì nếu chúng ta bỗng có ý định cứu vớt cô con gái lầm lỗi của mụ! Đó thật là  cái kiểu Don Quichotte! Lẽ ra thì săn sóc cẩn thận đến cô ta sớm hơn để khỏi cần kêu ca là bị quyến rũ có phải hơn không.
-         Lạy trời, xin ông thôi đi! – bà Francisca kêu lên, ghê sợ trước những lý lẽ ông chồng không hề ngại ngùng khi có mặt con gái.
-         Cái gì hả? tôi biết tôi nói điều gì chứ - ông Fidel cãi lại vì vốn thường bực mình với bất kỳ nhận xét nào của vợ - Mụ già ấy đơn thuần là mất trí hoặc tệ hơn thế nữa! Nhờ trời tôi đã nhìn thấy nhiều như thế trong đời rồi.
-         Tôi lạy ông, ông ơi! – bà Francisca năn nỉ, mắt liếc nhìn con gái và cầu khẩn ông chồng thương xót Matilda.
Bao nhiêu tâm tưởng đều bận bịu vào việc lĩnh canh "El Roble", ông Fidel dĩ nhiên không thể hiểu trái tim con gái bị tổn thương nặng nề đến mức nào. Ông nghĩ rằng nàng đau khổ chỉ vì sợ mất chồng và tới bên con gái, ông vỗ vai nàng âu yếm:
-         Đừng buồn, con yêu quý – ông nói – không ai chiếm được chồng của con đâu.
Ông Pedro San Louis tận dụng cơ hội cuộc cãi vã quyết liệt giữa hai vợ chồng tạm ngừng giây lát để cam đoan với ông Elias một lần nữa là sẽ làm hết sức mình dẹp yên vụ tai tiếng rồi sau đó ông cúi chào ra về.
Còn lại mấy người trong nhà với nhau, ông Fidel tự cho phép mình bộc lộ hết tình cảm của mình.
-         Sao các người có thể để cho ông Pedro ra về như thế kia chứ? – ông gầm lên – Lúc nào cũng chỉ một mình tôi phải lo toan hết mọi chuyện trong cái nhà này!
-         Thế chúng tôi có thể làm gì nào? – bà Francisca tức giận.
-         Làm được cái gì hả? chẳng có gì đặc biệt hết! Chỉ cần tỏ ra lịch thiệp hơn. Phải nhắc lại, như tôi đã làm, rằng chúng ta không coi những điều nhảm nhí của mụ già đồng bóng ấy có nghĩa lý gì cả. Thật hay hớm nếu trang trại tuột khỏi tay tôi.
-         Nhưng bây giờ tôi chẳng thiết gì cái trang trại – bà Francisca giận dữ đáp và ra  khỏi phòng cùng với con gái, mặc cho ông chồng nói chuyện huyên thuyên một mình.
Hai mẹ con vừa mới vào phòng riêng của cô gái, Matilda lại nép chặt vào ngực mẹ. Cả hai người giờ đây nước mắt ràn rụa.
-         Ôi mẹ ơi, ai mà ngờ! – cuối cùng Matilda ngước đôi mắt đẫm lệ nhìn mẹ.
Sau lời thở than chua xót ấy, trong phòng tiếp tục bao trùm sự im lặng. Trút nỗi đau của lòng tuyệt vọng ghê gớm vào lời than thở, cô dâu sắp cưới khó bề an ủi lặng lẽ khóc cho những ước vọng sớm lụi tàn của mình.
Bà Francisca lau mắt, bà hiểu nghĩa vụ của bà là phải truyền lòng can đảm cho con gái đang bị vỡ mộng một cách thật sự nghiêm trọng đến mức đờ đẫn cả người vì cú đòn bất ngờ và tàn nhẫn.
-         Thôi con gái ạ, - bà dịu dàng vuốt tóc Matilda – cứ bình tĩnh, nhờ trời mọi chuyện vẫn sẽ ổn thoả thôi.
-         Ổn thoả ư, thưa mẹ? – Matilda thét to đến mức không thể ngờ - ổn thoả ư? Nhưng như thế nào ạ? Chẳng lẽ ba mẹ cho rằng con khóc lóc vì bị mất chồng? con đã yêu anh ta kia mà! Còn bây giờ con không thể yêu được nữa, bởi vì anh ta đã cam đoan như thể con là tình yêu duy nhất của anh ta nhưng thực ra chỉ chán người phụ nữ khác nên anh ta quay lại với con để thoát khỏi những mối nhân duyên khó chịu! Ô, chẳng lẽ sụ việc là ở chỗ lấy chồng thôi sao? Không, con  khóc than cho tình yêu của mình kia! Con đâu có đau đớn như thế này khi mất Raphael lần trước? Không, con đã chịu đựng nỗi buồn một cách cứng cỏi bởi vì cho rằng anh ta xứng đáng với tình cảm mà ba mẹ đã bắt con hy sinh. Ba chia uyên rẽ thuý giữa con và Raphael khi ấy, nhưng chẳng ai có thể  buộc con khinh bỉ người mình yêu. Còn bây giờ? Trời ơi, một sự khác biệt ghê gớm biết bao!
Cơn nức nở cắt ngang lời Matilda, từ lồng ngực nàng bật ra những âm thanh không rõ ràng và nàng ép chặt hai tay vào ngực dường như muốn đo nhịp đập điên loạn của nó.
-         Đừng khổ não quá thế, con gái bé bỏng – bà mẹ nhắc lại, hiểu rằng lúc này bà không thể giúp được gì cho cô con gái đang ngập chìm trong đau buồn.
-         Cứ cho rằng tình yêu của con thậm chí không nghiêng ngả trước nỗi thất vọng khủng khiếp đã làm tổn thương nặng nề trái tim con – Matilda nói tiếp nhờ những lời dịu dàng của mẹ làm nàng dần dần bình tâm lại – cứ cho rằng thậm chí con có thể quên đi mọi chuyện vừa xảy ra, nhưng chẳng lẽ con lại có đủ sức chung sống với anh ta nữa sao? Bởi lẽ ai cũng có thể cỏ đủ quyền để nguyền rủa con vì thói ích kỷ chỉ biết đến hạnh phúc của riêng mình mà gây nên khổ đau cho một cô gái nghèo hèn, một cô gái  chỉ có lỗi là để cho người ta lừa dối. Nhưng ngay cả con cũng bị lừa dối để tin rằng anh ta không bao giờ yêu ai khác ngoài con ra! Mẹ ơi, thật là ghê tởm, khi con nghĩ đến tất cả những điều đó, con tưởng dưới chân mình bỗng nứt ra một vực sâu. Không, con không còn yêu anh ta nữa, con căm thù anh ta! Ai sẽ thuyết phục được con anh ta từ chối cưới người mẹ của đứa bé vì anh ta không yêu chứ không phải vì cô ấy nghèo? Ai có thể làm cho con tin rằng anh ta chọn con vì say mê chứ không phải vì tính toán?
Ý nghĩ ác nghiệt này dẫn cô gái đến những dằn vặt bi thảm mới. nàng nín lặng lướt nhìn căn phòng bằng ánh mắt vô hồn rồi đột ngột gục xuống trong những tiếng thổn thức tuyệt vọng. Thật vô ích khi bà Francisca cố an ủi con gái, gọi nàng bằng cái tên âu yếm nhất, thật uổng công khi bà ghì nàng vào ngực mình van nài vì tất cả những gì thiêng liêng mà gạt bỏ điều ức đoán nhục nhã kia!
Cô gái không nghe, không cảm thấy những vuốt ve trìu mến, không ghi nhận những lời vọng đến bên tai. Vẫn giữ ý nghĩ vô cùng đau đớn ấy, Matilda gấp gáp đỉêm lại trong ký ức những giờ phút sung sướng  của yêu đương, nhớ lại những lời ước nguyện, những ánh mắt thiết tha, nhưng rồi cái ý nghĩ quỷ quái cứ bám riết không buông tha nàng ngay cả trong cánh đồng rộ hoa của ký ức,  và những ảo mộng cao xa được tô điểm bằng cánh đồng ngát hương đó chợt biến mất, hệt như những cánh hoa bị một bàn tay sỗ sàng ngắt đứt.
Nhiều giờ trôi qua. Thỉnh thoảng Matilda thốt ra một vài câu rời rạc khiến người khác hiểu được nàng đang nghĩ gì, sau đó một ý tưởng mới lại dìm cô gái đáng thương xuống vực thẳm chán chường và nỗi tủi khổ lại thiêu đốt nàng chẳng khác gì ngọn lửa dữ. Cũng như hạnh phúc, tai hoạ luôn tìm kiếm một trái tim thân hữu, một nơi nương tựa để có thể trao gởi, chính vì thế khi tin chắc rằng mẹ không đủ khả năng hiểu thấu mức độ đau xót của mình, Matilda liền chạy đến bên bàn viết vội bức thư ngắn ngủi gửi cho cô chị họ, bức thư mà như chúng ta đã biết, Leonor nhận được đúng vào giây phút nàng thốt lên câu nói nhiều hàm ý, gieo hy vọng vào trái tim Martin.

Chương 44
Mãi nửa tiếng sau khi nhận được thư Matilda, Leonor mới cùng với cha đến nhà Elias.
Nàng vào thẳng phòng cô em họ, còn ông Damasso vào phòng khách, nơi ông Fidel cùng  bà vợ đã vội vã có mặt khi được tin ông đến.
Hai cô gái ôm choàng lấy nhau rồi lặng người không thốt lên lời, sau cùng do lúng túng trước nhiều phỏng đoán hơn là do nỗi buồn khổ của cô em, Leonor hỏi:
-         Em làm sao thế? Điều gì đã xảy ra? Bức thư của em làm chị sợ hãi.
Matilda lau những giọt lệ vừa mới tràn ra khoé mắt lúc Leonor tới, rồi tả lại toàn bộ quang cảnh do bà Bernarda Kordero đóng vai chủ yếu.
Tin ấy làm cho Leonor điếng người, dĩ nhiên nàng thiệt tâm thương cô em họ, nhưng đồng thời một ý nghĩ bộc lộ tâmtrạng của nàng bỗng nảy ra "Không khéo Martin có quan hệ yêu đương với cô em kia cũng nên. Chàng thân với San Louis lắm kia mà"
-         Nếu là em thì chị sẽ hành động ra sao? – Matilda hỏi, tin rằng Leonor chỉ nghĩ  về nỗi bất hạnh xảy đến cho nàng.
-         Chị ư? Thực tình thì, Matilda ạ, thậm chí chị không biết nói gì…
-         Chị hãy đặt chị vào vị trí của em. Khi ấy chị làm thế nào?
-         Liệu em có thể tha thứ cho chàng ta không? – Leonor không trả lời thẳng câu hỏi.
-         Tha thứ thì có thể - nàng nghe được lời đáp – nhưng yêu thì không bao giờ nữa.
-         Trong trường hợp đó rất khó góp lời khuyên – Leonor lẩm bẩm.
-         Em cũng không đề nghị lời khuyên. Em đơn thuần muốn biết chị sẽ làm gì nếu ở địa vị của em mà thôi.
-         Có lẽ chị sẽ khinh bỉ chàng ta.
-         Chị phải biết là ba em ngay cả nghe về việc đám cưới có thể bị huỷ bỏ cũng không muốn.
-         Nếu vậy chị sẽ tự huỷ bỏ nó – Leonor nói với vẻ cương quyết cố hữu của nàng.
-         Em sẽ hành động như thế - Matilda cứng rắn thốt lên – em chẳng có gì để sợ hết. Cứ để ba em doạ dẫm thế nào tuỳ thích. Ông không thể bắt em khốn khổ hơn nỗi khốn khổ hiện tại được.
Sau một lát im lặng, cô gái hỏi:
-         Nhưng phải thực hiện việc ấy ra sao? Ba em không muốn nói đến chuyện tuyệt giao với anh ta hay ông cậu.
-         Vậy em viết thư đi – Leonor đề nghị.
-         Đúng thế. Mọi chuyện khi ấy lập tức chấm dứt và ba em không thể sửa đôi được điều gì.
Matilda ngồi vào bàn và cầm lấy bút.
Song vừa mới viết xong họ tên của người mình yêu dấu, những giọt lệ đã nhoà cả đôi mắt nàng và chúng lã chã rơi trên tờ giấy trắng.
-         Em nói gì với anh ta đây? – nàng hỏi Leonor, giọng não nuột.
-         Đừng vội vàng, em hãy suy nghĩ cho kỹ đã.
-         Không! không! – Matilda kêu to – quyết định của em không thể lay chuyển được, không có gì làm thay đổi nó được.
-         Em viết ngắn thôi, đừng có lời thừa.
Bàn tay của Matilda gấp gáp lướt trên trang giấy. một phút sau nàng ưỡng thẳng người lên và đọc thành tiếng:
"Giữa chúng ta mọi chuyện chấm dứt. Tôi thiết nghĩ khỏi cần giải thích do đâu có quyết định này của tôi, nó xuất phát từ những lý do xác đáng, lương tâm đòi hỏi tôi như thế. Tôi viết cho ông để tránh bất kỳ lời biện bạch nào, tôi không có ham muốn nghe hoặc đọc chúng.
Matilda Elias"
-         Như vậy hoàn toàn đủ rồi – Leonor nhận xét.
Matilda gọi cô đầy tớ và ra lệnh đưa bức thư đến đúng địa chỉ, nhưng phải làm sao để không ai trong nhà được biết. Sau đó nàng ngồi xuống bên chị họ trên ghế dài.
-         Em dứt khóat phải gặp chị là cần thiết – nàng thì thầm – bởi vì chị gieo vào lòng em can đảm. Chị thấy đấy, em không một phút do dự và không sợ gì cả.
Nhưng lúc ấy sức lực đã rời bỏ cô gái tội nghiệp, nàng giơ tay bưng mặt, còn hai vai thì run lên bần bật vì nén cơn nức nở.
-         Nếu em nghĩ lại thì vẫn chưa muộn – Leonor thốt lên – chắc người hầu còn chưa ra khỏi nhà đâu.
-         Sao kia? Chị tưởng là em hối tiếc ư? Không, em không khóc vì chuyện đó. Nó kết thúc rồi!
Trong khi đó ông Damasso cũng được nghe chính miệng bà em gái kể lại tỉ mỉ sự việc vừa xảy ra, kèm theo những nhận xét mà ông Fidel xen vào vì cho rằng ông có thể giảng giải tốt hơn nhiều.
-         Thế tôi đã nói gì với cô chú nào? – ông Damasso thốt lên, vẫn chưa quên việc Raphael bóp cổ mình – Tôi luôn luôn biết rằng gã trai ấy là kẻ trăng hoa vô công rồi nghề mà.
-         Thôi đi ông anh! Thời trai trẻ ai chẳng có những chuyện như vậy cơ chứ! – ông em rể phản đối – tất cả chúng ta đều từng làm những việc ngu ngốc kiểu đó!
-         Lạy Chúa lòng lành! Ông nói gì thế? – bà Francisca tức giận.
-         Bà nghe đây – ông Fidel lấy giọng răn dạy – phụ nữ không hiểu cuộc đời như đàn ông chúng tôi đâu.
-         Bù vào đó họ biết rõ đạo đức là gì.
-         Có phải bà định nói là tôi vô đạo đức bởi vì tôi lý giải một cách triết học không đấy? – ông chồng hỏi xỏ xiên – Tôi hiểu đời hơn bà. Chính anh trai bà đã khẳng định với bà điều đó.
Ông Damasso, như người Chilê vẫn nói, là một bậc thầy bày mưu đặt kế, hơn nữa không chỉ trong chính trị mà trong cả những việc của đời thường, chính vì vậy ông lên tiếng một cách thận trọng.
-         Tất nhiên thời trai trẻ nhiều người mắc sai lầm. Điều đó không thể phủ nhận.
-         Thấy chưa? Thấy chưa? – ông Fidel xấn xổ với bà vợ - một khi tôi nói rằng tôi hiểu đời thì tức là sự thật nó như thế. Tội lỗi của Raphael có gì ghê gớm hả? tất cả sẽ bị quên đi mau chóng.
-         Tôi nghĩ rằng Matilda sẽ không mau quên đâu – bà Francisca cãi lại.
-         Sao lại không? Phải chăng tôi không hiểu phụ nữ chắc? Sau hai ngày là nó sẽ chẳng nhớ đến chuyện này nữa.
-         Rồi xem – bà Francisca đối đáp.
-         Chẳng  có gì phải xem cả. Tôi không bao giờ lầm lẫn.
Ông Fidel định đốt điếu xì gà nhưng không thấy diêm nên ra khỏi phòng khách, ông Damasso xích lại gần em gái.
-         Anh bảo đảm với em một điều – ông nói – cái thằng Raphael ấy là một thằng tồi tệ.
-         Matilda sẽ không thể tha thứ - bà Francisca đáp lại.
-         Càng hay, em yêu qúy ạ, càng hay. Dù sao thì nó cũng không thể hạnh phúc khi lấy thằng đó. Và ở địa vị em bây giờ anh sẽ phản đối đám cưới này.
-         Nhưng anh cũng phải giúp em chứ? – bà Francisca đề nghị.
-         Em có thể hoàn toàn trông cậy vào anh – ông anh trai đoan chắc.
Ông Fidel quay vào, đi sau ông là Leonor. Hai cha con ông Damasso từ biệt mọi người và về nhà.
Khuya hôm đó Leonor kể lại cho Martin sự việc xảy ra ở nhà Elias.
-         Tôi thấy thương Matilda – nàng nói – cô ấy bất hạnh làm sao! Tôi bắt đầu nghĩ rằng anh có đủ cơ sở để truyền bá học thuyết về thái độ dửng dưng như một liều thuốc cứu mạng.
-         Than ôi, không phải bao giờ con người cũng làm chủ được tình cảm của mình – Martin trả lời – và học thuyết thường chỉ dừng lại ở học thuyết mà thôi.
-         Sao? Té ra anh đã thay đổi quan điểm? – Leonor thốt lên – rõ ràng tiểu thư Edelmira có uy lực đối với anh!
-         Hoàn toàn không phải cô ấy làm lay chuỷên những nguyên tắc của tôi – Martin bác bỏ.
Leonor không nối tiếp câu chuyện, vẻ chân tình trong giọng nói của Martin đánh tan mối nghi ngờ đã nảy sinh trong lòng nàng lúc nghe Martin thú nhận.
Nhận thấy cô gái bỏ đi, Martin cảm thấy niềm hy vọng vừa loé lên vài giờ trước đây cũng lìa bỏ chàng.
"Nàng lúc nào cũng thế - chàng nghĩ – Chắc nàng sinh ra không phải để yêu"
Sau đó một lát, Rivas ra khỏi nhà, chàng định gặp Raphael nhưng không được.
-         Nó đi đâu từ một giờ trước rồi – bà dì của San Louis bảo.
-         Bà làm ơn nhắn hộ là sáng sớm mai cháu sẽ tới – Martin cúi chào.
Cũng tối hôm ấy, ông Fidel thấy cần phải thăm ông Pedro San Louis.
-         Tôi nghĩ rằng – ông nói sau khi đã giải bày một cách súc tích những quan niệm của mình về trò nghịch ngợm của những chàng trai con nhà gia giáo – tốt hơn hết là tổ chức đám cưới nhanh lên.
-         Tôi cảm thấy nên đợi một thời gian nếu như cô dâu và chú rể không hối thúc chúng ta, cần phải xoa dịu mụ già cách nào đó kẻo mụ lại gây lắm chuyện rắc rối.
-         Tôi sẽ làm tất cả để ngay ngày mai bọn trẻ gặp được nhau – ông Fidel vội cam đoan vì e rằng việc kéo dài cưới xin biết đâu sẽ có tác hại đến thoả thuận lĩnh canh.
Đúng lúc đó Raphael bước vào phòng. Nhìn chàng mọi người không thể giấu được sự kinh ngạc. Gương mặt chàng trai nhăn nhó, ánh mắt lơ láo, chàng cúi chào với dáng điệu lạ lùng khó tả rồi mệt mỏi ngã người xuống ghế bành và toàn bộ bộ dạng của chàng bộc lộ một nỗi buồn vô hạn làm cho ông Fidel cũng như ông Pedro đều không dám phá vỡ bầu không khí yên tĩnh trong vài giây.
Cha của Matilda lên tiếng trước tiên
-         Tôi và ông Pedro  vừa mới bàn bạc là cần mau chóng tiến hành đám cưới – ông nói với Raphael – Anh thấy việc đó thế nào? Bởi lẽ tôi lo lắng cho hạnh phúc của con gái.
-         Việc đó không thể được, thưa ngài – chàng trai khó nhọc nói.
-         Không thể được là thế nào? – ông Fidel nhảy khỏi chỗ ngồi.
Raphael lấy tời giấy ra khỏi túi rồi đưa cho ông.
-         Xin ông đọc rồi sẽ hiểu mọi chuyện.
Ông Fidel lướt mắt đọc bức thư Matilda, sau đó gấp lại và thốt lên với nụ cười giả tạo.
-         Thật là trẻ con! Anh biết nó yêu anh đến mức nào rồi mà, còn nó viết ra những lời này do tách động của cú đòn đột ngột thôi. Cứ đến nhà tôi ngay rồi anh sẽ tin là mọi chuyện không đến nỗi đáng sợ như thế đâu.
-         Không, thưa ngài, tôi không bao giờ quay lại đó nữa – Raphael ủ rũ đáp.
-         Xin anh thôi đi! Ông xem đấy, thưa ông Pedro quý mến, những kẻ si tình thời nay họ đúng là thuỷ tinh, mới một tí đã vỡ vụn.
Ông Pedro lấy bức thư từ tay ông Fidel và đọc hết.
-         Ồ, mọi chuyện không đơn giản – ông nhận xét.
-         Rõ là ông ít hiểu biết về con gái, thưa ông Pedro quý mến – ông Fidel khăng khăng ý mình - ở đây ai chẳng hiểu, nó muốn anh ấy phải xin nó tha thứ! Chỉ cần Raphael đừng bướng bỉnh và cùng đi với tôi.
-          Tôi sẽ không đi, thưa ngài – San Louis đáp – Bức thư do Matilda viết hẳn là không được ngài biết trước và đã rõ ràng là giữa chúng tôi mọi việc đã kết thúc rồi.
-         Không thể có chuyện ấy. Tôi xin chịu trách nhiệm, cần gì phải để tâm đến một con bé đồng bóng cơ chứ! Tôi dám chắc là nó đã ân hận vì gởi bức thư này đi.
-         Xin cảm tạ ngài vì sự quan tâm thinh tình – Raphael nói – Nhưng tôi van ngài hãy để Matilda hoàn toàn tự do. Nếu nàng hối tiếc vì đã viết bức thư kia cho tôi thì cứ để nàng tự nói ra. Dĩ nhiên nàng thừa biết tôi sẵn sàng phủ phục dưới chân nàng ngay khi nàng cho ra lệnh.
-         Tôi chỉ muốn một điều – ngài Fidel tiếp lời trong lúc đầu óc vẫn không ngừng nghĩ đến việc lĩnh canh – Xin đừng quên ý kiến của tôi về việc này ra sao. Tôi mong con gái tôi là vợ của anh. Còn nếu vô phúc mà điều đó không xảy ra thì tôi hy vọng rằng các vị sẽ đền bù xứng đáng cho thiện chí và nỗ lực của tôi.
-         Ồ, chúng tôi không phiền trách gì anh hết! – ông Pedro thốt lên.
-          Trong công việc tôi là con người kiên định – ông Fidel đáp – Và một khi đã thoả thuận điều gì, tôi không khi nào vi phạm lời hứa.
-         tôi cũng giữ quan điểm như vậy – ông Pedro cam đoan.
Câu nói này trả lại sự yên lòng cho ông Fidel sau khi vô cùng lo lắng vì bức thư của Matilda. Ông nhìn nhận nó như sự khẳng định chính thức về việc ông Pedro, mặc dù có sự cố, vẫn có ý giao trang trại cho mình lĩnh canh như cũ, mọi chuyện còn lại đối với ông Fidel chỉ là thứ yếu.
Tự chúc mừing vì cách cử xử khôn khéo để một lần nữa được hứa cho lĩnh canh trang trại, ông Fidel cáo biệt hai cậu cháu ông Pedro San Louis và trở về nhà. Ông quyết định sẽ dùng quyền lực làm cha để ép Matilda từ bỏ những điều nàng đã viết trong thư. Nàng cần hiểu rằng việc không phải liên quan đến những điều vớ vẩn, mà là đến một trang trại như "El Roble"
Nhưng, như chúng tôi đã nói, cô gái tìm được nguồn sức lực tinh thần, nếu có thể diễn tả như thế, trong chính nỗi khổ đau của mình. Nước mắt tuôn như mưa nhưng đồng thời nàng không chịu phục tùng ý chí của cha, và ông Fidel, sau khi gắng hết sức sập cửa lại, ông bước ra khỏi nhà, tự trấn an rằng ông Pedro San Louis là người đúng đắn biết giữ lời hứa.
Tin chắc rằng chỉ có dùng bạo lực mới có thể bắt Matilda chấp thuận cái đám cưới bị đổ vỡ một cách lạ lùng và đột ngột ấy, nhà doanh nghiệp khôn ngoan bỗng nghĩ ra một lối thoát tuyệt diệu khỏi tình thế. Tự khen mình sáng trí và hừng hực ước muốn thực hiện cho thật mau kế hoạch của mình, ông vội vã đến nhà ngài Ensina.
"Được lĩnh canh "El Roble" và gả Matilda cho Agustin – đó là một thắng lợi rực rỡ" – trên đường đi ông tự nhủ.
Vào đến phòng khách, ông gọi ông anh rể qua một bên.
-         Tôi mong anh đừng nhầm tưởng những điều tôi nói hôm nya trước mặt vợ tôi là thật – ông mở đầu – tôi không thể hành động khác được, nếu không thì ở nhà không cho tôi sống nổi trên cõi đời này! Tôi chấp thuận với ông Pedro cho Raphael cưới con gái chỉ vì Matilda một mực muốn như thế. Nhưng bây giờ mọi chuyện đã thay đổi rồi.
-         Tôi phải hiểu như thế nào đây? – ông Damasso ngạc nhiên.
Ngài Elias liền kể lại bức thư của con gái và về sự kiên quyết khước từ lấy Raphael của nàng.
-         Tuyệt vời! – Damasso thốt lên.
-         Ước muốn thiết tha của tôi là con gái tôi và Agustin nên vợ nên chồng – ông Fidel nói tiếp – Nhưng bởi vì tôi không muốn làm trái ý nó…
-         Nhưng nó tự khước từ kia mà. Sự việc bây giờ khác trước.
-         Đấy, đấy. Tôi cũng nghĩ thế. Chỉ cần đợi thêm ít lâu nữa.
-         Dĩ nhiên rồi – ông Damasso tán thành.
Trở về nhà khuya hôm đó, ngài Elias thầm cảm ơn bà Bernarda – người mà mới hồi sáng ông còn cho là gàn dở chưa từng thấy.

Chương 45
Martin vô cùng sốt ruột chờ trời sáng. Nỗi lo lắng cho Raphael đêm ấy đã không cho chàng chợp mắt. Thêm vào nỗi lo lắng kia còn có nỗi buồn do cuộc nói chuyện lần cuối với Leonor gây nên. Chàng nằm nhiều giờ không ngủ, không đủ sức thoát khỏi những suy tư dằn vặt và mãi đến gần sáng mới thiếp đi trong giấc ngủ không yên. Nhưng mặc dù bị thao thức mất ngủ, vào lúc bảy giờ chàng đã trở dậy và như thường lệ, làm việc trong hai tiếng.
Lúc chín giờ sáng, Martin đã đến nhà Raphael. Quanh nhà cửa đóng kín mít, cuối cùng Rivas quyết định gõ lên cánh cửa dẫn vào phía nửa căn nhà do bà dì của Raphael chiếm ngự.
Cửa bật mở và trên ngưỡng cửa xuất hiện bà mệnh phụ khả kính vừa mới từ nhà thờ về.
-         Raphael chạy đi đâu từ sớm tinh mơ thế này ạ? – Martin niềm nở chào hỏi.
-         Anh không biết chuyện  gì xảy ra hả? – bà Clara hỏi, hai tay nắm lại vẻ buồn bã – Raphael bỏ chúng tôi đi rồi.
-         Đi đâu ạ? – chàng trai lo ngại hỏi.
-         Đến tu viện – bà Clara đáp, và trong giọng nói của bà bên cạnh nỗi buồn còn có âm hưởng của một chút toại nguyện.
-         Đến tu viện ư? – Martin sửng sốt – lúc nào ạ?
-         Từ mờ sáng hôm nay.
-         Nhưng tại sao cậu ấy lại có cái quyết định đột ngột như thế?
-         Nghĩa là anh không biết gì phải không? – bà nhắc lại.
-         Việc xảy ra hôm qua ở nhà ngài Elias thì cháu biết rõ.
-         Ô, nhưng không chỉ có thế. Sau đấy Raphael còn nhận được bức thư của vợ sắp cưới. Cô ấy đề nghị nó đừng nghĩ đến mình nữa, rồi gì gì nữa có trời biết được. Tội nghiệp thằng bé, giá như anh nhìn thấy nó! Nó khóc suốt đêm như một đứa trẻ. Lạy Chúa, nó nức nở đến nỗi tim tôi phải tan nát.
-         Tội nghiệp Raphael! – Martin thầm thì, lòng buồn rười rượi.
-         Tối hôm qua nó kể hết với tôi. lạy Chúa lòng lành, tính khí của thanh niên thời nay ra sao không biết! Thú thực là tôi không đau khổ lắm về việc nó quyết định vào tu viện. Nó cần phải yên phận bên Chúa. Chẳng lẽ lại có thể chờ mong hạnh phúc trong khi sống kỉêu như nó?
Lòng sùng đạo ngây thơ của bà Clara làm xúc động trái tim cao quý của Martin nhưng chàng vẫn thử bào chữa cho bạn:
-         Chính bà biết rõ rồi đấy, cậu ấy đã tự nhìn lại quá khứ và đã ân hận về lỗi lầm của mình cay đắng như thế nào.
-         Cái gì đúng là đúng, cậu bé của tôi ạ! Tội nghiệp Raphael! – bà già từ tâm thở dài và hai hàng lệ trào ra.
-         Ngay hôm nay cháu sẽ đến chỗ cậu ấy – Martin đứng dậy nói.
-         Chẳng có ích gì đâu, nó đã báo trước là sẽ không tiếp ai hết..
Sau đó sực nhớ ra, bà Clara nói thêm:
-         Tí nữa thì tôi quên, nó để thư lại cho cậu đây này.
Bà đưa cho Martin chiếc phong bì dán kín. Chàng trai từ biệt bà Clara, định sẽ đọc thư ở nhà. đến cửa phòng riêng, chàng gặp người hầu và hắn trao cho chàng một bức thư nữa.
-         Cô gái hôm qua mang đến. Cô ấy nói sẽ quay lại nhận trả lời – người hầu nói và mỉm cười đầy ẩn ý.
Martin vào phòng và ném bức thư mới nhận lên bàn, chàng muốn trước tiên phải biết Raphael viết gì.
Chàng đọc những dòng như sau:
"Martin thân mến,
ngày mai, lúc cậu đến, dì Clara sẽ báo tin cho cậu biết quyết định của tớ! Lúc này đang đêm, xung quanh im ắng, và tớ có thể hiểu thấu một cách trọn vẹn toàn bộ thảm cảnh vừa xảy ra. Tớ đã mất nàng! Biết diễn tả nỗi đau của tớ thế nào đây? không, tớ không thể tìm được lời cho việc đó! cậu nhớ không. có một lần cùng đọc tiểu sử Martin Luiter, chúng mình đã biết được là người bạn đứng bên cạnh ông chết vì bị sét đánh, bản thân Luiter bị chấn động đến mức quyết định vào tu viện. Khi đó tớ gọi hành động của ông ta là bạc nhược. Nhưng đấy là sự háo danh rỗng tuếch của tuổi trẻ đã bộc lộ qua miệng tớ. Còn cậu đã biện minh cho Luiter nên vì thế, dĩ nhiên cậu sẽ hiểu cho nỗi lòng của tớ sau cú đòn khủng khiếp mà số phận vừa giáng xuống đầu. Hệt như tiếng sét từ trời cao! Nó xuyên thẳng vào ngay tim tớ, thiêu trụi không phải chỉ niềm hạnh phúc không gợn bóng mây của tình yêu mà tch cả niềm hy vọng là nơi nương náu cảm xúc mà một kẻ bất hạnh còn tìm thấy trong đời. Chỉ có một lần, khi hai tay ôm chặt thi thể lạnh ngắt của bố tớ, tớ cảm nhận được nỗi kinh hoàng tê tái như lúc này trong lồng ngực, tớ chỉ sống bằng tình yêu của mình và nay thì không bao giờ còn được sưởi ấm bằng tình yêu ấy nữa. Không, không, trên trần gian này chẳng điều gì có thể mang lại cho tớ niềm an ủi.
Vài dòng chữ, tất cả chỉ vài dòng chữ trong bức thư nàng, Martin ơi, nhưng chẳng khác gì phún thạch đang sôi, chúng đốt cháy ngực tớ và huỷ diệt mọi thứ trong đó, ngoại trừ tình yêu không thể huỷ diệt được của tớ. Ôi, bức thư ấy nghiệt ngã biết bao! Nàng thậm chí không muốn giảm nhẹ cú đòn và tạt thẳng vào mặt tớ nỗi khinh miệt vô hạn của mình. Tớ đọc đi đọc lại những lời ít ỏi và đã uổng công tìm kiếm trong đó dù chỉ một chút bóng gió về quá khứ vẫn còn sống động, xốn xang! Chúng thậm chí không để lại niềm hy vọng được những tâm hồn cao thượng cảm thông với sự yếu đuối đáng thương ban tặng. Matilda có trái tim thiên thần và tâm hồn thánh thiện và nàng khinh bỉ căm thù tớ! Làm sao chống lại thứ tình cảm ấy được? trước hôm nay tớ tin là tớ có đủ sức chống lại bất kỳ tai ương nào. Khốn khổ thay, chẳng lẽ tớ có thể phỏng đoán được cái gì đang chờ mình? Điều kinh khủng nhất, tớ tự nhủ - đó là cái chết, mà nó thì tớ sẽ đón nhận không chút run sợ.
Vậy là đã mấy tiếng đồng hồ tớ suy ngẫm sẽ hành động ra sao. Và một ý nghĩ, một ý tưởng luôn ám ảnh không buông tha tớ. Mọi chuyện xảy ra là do trời trừng phạt! Thực ra thì tớ có quyền gì để dám ước vọng hạnh phúc một khi chính tớ đã huỷ hoại tàn nhẫn cuộc sống của một sinh thể yếu đuối chẳng hề tội lỗi? thỉnh thoảng toà án của Chúa trời trừng phạt con người về những hành vi phạm tội của họ và khi thấy con người buộc phải dứt bỏ đi cái thứ đạo đức tiện lợi mà nhờ nó chúng ta luôn biện bạch cho cái khát vọng cố hữu của mình để bằng cách đó, hành hạ mọi thứ cao quý trên trái đất rồi quy phục quỳ gối trước bản án của Chúa Trời. Chân lý ác nghiệt mà chúng ta được giảng giải thuộc lòng ở nhà thờ này làm tổn thương trí não và gây hoảng sợ cho tâm hồn những kẻ bị đau khổ tột cùng, bởi lẽ trong những tháng ngày sung sướng  chúng ta chi tuân theo nó một cách hời hợt như thể làm một điều vặt vãnh, buồn tẻ. Hôm nay đây, tớ chịu khuất phục dưới ách nặng của cái chân lý ấy, công lý nghiêm ngặt của nó tước bỏ ý chí cá nhân tớ.
Nhưng chớ nghĩ rằng do ảnh hưởng của những ý nghĩ nặng nề mà tớ quyết định dành cả đời mình để ăn năn sám hối và đưa ra lời nguyền cay độc, tự giam mình trong mấy bức tường tu viện. Tớ chỉ muốn được bình yên trong chốn tu viện êm ả, muốn cho tinh thần trở nên cứng cỏi bằng những tấm gương đức hạnh, muốn hiểu xem liệu có thể khoác than như thể Matilda đã chết hay không. Rồi sau này, khi thời gian làm cho tâm hồn đớn đau của tớ dịu dần, khi nỗi đau dữ dội đang hành hạ tớ được thay thế bằng nỗi buồn thầm lặng,…ai biết được khi đó tớ sẽ làm gì? Tớ đã yêu say sưa, mê mệt đến nỗi thậm chí không nhận ra chính mình một cách đúng mức nên không thể đoán được tớ sẽ cư xử như thế nào trong tương lai.
Dĩ nhiên cậu không tự cho phép nghĩ rằng tớ quên hắn Adelaida. Tớ không thể oán hận nàng, thậm chí cả bà Bernarda, về nỗi bất hạnh của mình. Tớ tha thứ cho họ và cầu xin Chúa để họ cũng tha thứ cho tớ. Lẽ đương nhiên tớ đã có thể sửa chữa tai họa do mình gây nên và phục hồi cho cô gái đáng thương tiếng tăm tốt lành mà tớ đã làm hoen ố trước mắt mọi người, nhưng cậu biết đấy, Martin ạ, tớ không yêu nàng. Lễ cưới của tớ với Adelaida sẽ là điều gì đó phản tự nhiên, nó rất có thể dẫn đến một điều là tớ sẽ tự sát, và khi đó nàng còn bất hạnh hơn nhiều. Tớ có thể hy sinh tính mạng cho nàng, nhưng tớ không thể dành cho nàng hạnh phúc. Tóm lại, còn nhiêu điều tớ cần suy nghĩ, bình tĩnh và không vội vã.
Trong cảnh cô đơn tớ quyết định không gặp ai, thậm chí với cả cậu nữa! Tớ sẽ viết cho cậu khi cảm thấy có đủ sức làm việc đó. Dì tớ sè nhận tin tức của tớ và chuỷên đến cho tớ. Một mục sư cho tớ nương náu ở tu viện, ông là bạn cũ của gia đình và bây giờ sẽ là thầy của tớ.
Bạn của cậu
Raphael San Louis"
Martin buông rơi tờ giấy trên bàn rồi đưa hai tay ôm lấy đầu, chàng chìm đắm vào những ý tưởng buồn bã do những dòng thú nhận trên gây ra. Tình thương sâu nặng với bạn khiến chàng quên bẵng đi bức thư thứ hai mà mãi đến lúc được gọi đi ăn sáng chàng mới nhớ đến nó nên vội cầm theo. Trong khi đi qua sân, chàng mở phong bì và chỉ kịp nhìn chữ ký, đó là thư của Edelmira.
Để làm sáng tỏ hoàn cảnh dẫn đến việc có bức thư này cần phải quay về sự kiện ngày hôm trước, khi Edelmira gửi cho Martin bức thư đầu tiên mà bạn đọc đã biết.
Sau cuộc nói chuyện với mẹ không lâu trước đó khi vì sợ hãi mà phải chấp thuận lấy Ricardo Kastanios, cô gái thôi không còn tìm an ủi trong những bức thư nàng viết cho Rivas nhưng chưa gửi đi nữa mà lưu giữ chúng một cách trân trọng như thể những kẻ say mê đắm đuối vẫn bảo tồn mọi thứ nhắc tới mối tình của họ. Tính kiên trì hà khắc của mẹ buộc cô gái thức tỉnh khỏi những ảo mông của tình yêu mà nhiều người cùng lứa tuổi với nàng vẫn tự ru ngủ. Tự mơn trớn mình bằng những ước vọng siêu thực, Edelmira dần dần bắt đầu hy vọng được đáp lại trong tình yêu. Nàng luôn mơ tưởng đến ý trung nhân lý tưởng của mình và mối tình thầm lặng bừng dậy trong trái tim mãnh liệt đến mức Edelmira cũng không ngờ rằng mình bắt đầu trông đợi vào sự đáp lại, mặc dù ngay từ đầu diều giả định ấy đã bị nàng coi là điên rồ. Tóm lại, cô gái tội nghiệp trải qua giai đoạn "kết tình", nếu như được phép sử dụng cái thuật ngữ cóp từ học thuyết mỹ nghệ về tình yêu ấy của Stendal, chính vì vậy nàng cho rằng bằng việc cưỡng ép nàng lấy một kẻ không yêu, bà mẹ đã giết chết một cách không thương xót niềm hy vọng ở hạnh phúc, thậm chí chẳng tạo cho nàng khả năng biến nó thành hiện thực. Và trong thâm tâm Edelmira phản kháng lại sự cưỡng buộc tình cảm đó. từ sự phản kháng âm thầm đến những nỗ lực để chống lại ý chí chuyên quyền của mẹ, theo lẽ thường, chỉ một bước. Cũng vì thế mà nảy sinh quyết định viết thư cho Martin của nàng, quyết định này không làm cho bạn đọc ngạc nhiên nếu ta nhớ lại Edelmira được giáo dục ra sao và nàng thuộc tầng lớp nào trong xã hội. Dù rằng trong tầng lớp ấy tính cả thẹn của thiếu nữ là phẩm chất cũng không hiếm hoi gì hơn trong lớp người thượng lưu, song dù sao thì những tập tục và lối sống mà chúng tôi đã nói vẫn dần dần thắng được sự e dè bâm sinh luôn quẫy đạp trong trái tim phụ nữ như một con chim non hốt hoảng. Trong phòng khách tiểu thị dân, vốn từ vựng yêu đương ít tinh tế hơn nhiều so với trong phòng khách quý tộc và điều dó tự nhiên làm cùn nhạc cảm và chai sạn trái tim. Bầu không khí quá ư xuề xoà thoải mái của những đêm hội hè, phong thái quá tự do khi tỏ tình gây cho các cô gái thuộc tầng lớp này  có một quan niệm về quan hệ nam nữ khác hẳn so với các cô nương thuộc những gia đình như ta thường nói là gia giáo được giáo dục từ thưở bé. Chính vì thế mặc dù tiến bộ hơn đa số phụ nữ cùng đẳng cấp, Edelmira vẫn không thấy có gì lạ thường trogn c'i phương mà nàng định dùng để tìm hiểu thực chất tình cảm của Rivas đối với nàng. Hơn nữa trong mọi giai tầng xã hội, phụ nữ vẫn sự dụng biện pháp tương tư bằng hình thức khác nhau vừa như họ có trái tim nồng nhiệt nhưng không tin chắc vào sự đáp lại, sớm hay muộn rồi cũng có lúc mỗi kẻ trong số họ đều vận dụng sự cố gắng của ý chí để khắc phục tính thẹn thùng bẩm sinh nhằm khơi gợi trong trái thơm người mình thương yêu một âm hưởng đáp lại tiếng nói nồng nàn ngân vang trong tâm hồn mình.
Như chúng ta thấy, bức thư đầu tiên của Edelmira gửi cho Martin chỉ là một mưu toan tin cậy vào người bạn và chia xẻ đau khổ để bằng cách đó tìm sự nhẹ nhõm trong lòng. Đọc thư trả lời đầy hương vị một thiện cảm chân thành của Rivas trong khi bản thân vẫn âm thầm hy vọng bắt gặp trong tâm hồn chàng tiếng vọng của tình yêu, cô gái nhìn nhận sự cảm thông của chàng như bằng chứng cho nghĩa tình sâu nặng. Thế là mặc dù không dám nói thẳng với mình rằng đàng sau những lời lẽ dịu dàng của chàng trai có ẩn chứa tình yêu, nàng vẫn mơ hồ tin vào điều đó. dù sao thì bức thư của Rivas cũng an ủi nàng và là sự hậu thuẫn không nhỏ bởi vì cô gái cương quyết không chịu làm theo yêu cầu của mẹ.
Phấn khởi trước thắng lợi bước đầu, Edelmira dánh bạo dấn bước thứ hai, nàng viết tiếp cho Martin bức thư mà chàng vừa mở trên đường tới phòng ăn, nơi gia đình ngài Ensina tụ họp đông đủ.
Trong bữa ăn sáng mọi người ít nói  vì ông Damasso cố gắng tỏ ra kiêng nể Rivas, người thư ký đã giúp ông nhiều việc và theo ông biết thì rất gắn bó với Raphael. Lúc mọi người đã rời phòng ăn, Rivas định về phòng ông Damasso nhưng Agustin giữ chàng lại trong khi đó Leonor ngồi xuống bên chiếc khung thêu.
-         Thái độ của Raphael đối với sự việc xảy ra thế nào? – chàng công tử vừa đốt điếu thuốc xì gà Habana vừa mới Martin điếu khác.
-         Sáng tinh mơ hôm nay cậu ấy  vào tu viện rồi – Martin đáp.
-         Thật là lãng mạn! Tôi thông cảm với anh ấy tận đáy lòng! – Agustin thốt lêN.
-          Cậu ấy có để lại cho tôi bức thư – Martin nói tiếp – cậu ấy rất buồn.
-         Tôi không thể hiểu nổi sự buồn nản đó – Leonor nhận xét – sao anh ta không bày mưu tính kế cho tình yêu như đã từng làm nữa đi?
-         Em gái ơi, tình yêu có năm bảy kiểu – Agustin nói giọng dạy bảo – và không được quên điều đó.
-         Ồ, t tlà mới mẻ đối với tôi – Leonor giễu cợt.
-         Có tình yêu thoáng qua, cũng có tình yêu trọn kiếp – chàng công tử tiếp tục.
-         Tôi đi đến kết luận rằng – Leonor nói, chăm chú nhìn Rivas – đàn ông không có khả năng để yêu.
Trong ánh mắt Martin lộ rõ sự phản đối thầm lặng, còn Agustin thì nổi giận.
-         Em lầm lẫn nghiêm trọng, linh hồn của anh ạ. Anh không cần nói đến Abelirdo, người đã được anh chiêm ngưỡng ngôi mộ ở nghĩa địa Paris, mà còn nhiều người nữa đã dành cả đời mình cho tình yêu đấy.
-          Thế còn anh, sao im lặng vậy? – Leonor quay sang Rivas – chắc anh tán thành với anh trai tôi phải không?
-         Thưa tiểu thư – Martin đáp – tôi thấy cô phán xét về đàn ông quá khắt khe.
-         Chẳng lẽ tấm gương của anh bạn San Louis của anh chưa khẳng định ý kiến của tôi sao? – cô gái hỏi.
-         Nhưng mà cũng có những ngoại lệ - Martin phản bác.
-         Chứ gì nữa! – Agustin xen lời – tất nhiên có những ngoại lệ. Đó là như tôi đã nói, Abeliardo, người yên nghỉ tại nghĩa trang Paris, ấy là chưa kể những người khác.
-         Anh nói "những ngoại lệ" à? – Leonor hỏi lại Martin mà bỏ ngoài tai những lời của ông anh trai – Thế chúng ở đâu? Giá như tôi gặp được dù chỉ một trường hợp!
-         Cứ tin ở anh, em gái ạ! – chàng công tử không chịu yên – những ngoại lệ ấy anh biết rất rõ. Và khẳng định sống động cho điều đó chính là Martin đây thôi.
-         Cái gì? Hoá ra anh là một ngoại lệ may mắn à? – Leonor mỉm cười hỏii Martin đang đỏ dừ cả mặt.
-         Thưa tiểu thư – chàng trai trả lời – có những trường hợp con người có thể không cần xấu hổ một cách giả dối để tự nhận xét tốt  về mình. Chính vì thế tôi dám nghĩ rằng tôi thực sự là một ngoại lệ.
-         Anh nghĩ thế nhưng chưa tin chắc phải không?
-         Không, tôi tin – Martin cứng rắn nói, ném lên cô gái ánh mắt cháy bỏng làm cho nàng phải cúi gằm xuống.
-         Vậy là anh đang yêu hả Martin? – Agustin sửng sốt – Thế mà cứ giấu, kể đi anh bạn!
-         Bắt người ta phải nói những điều không thật làm gì? – Leonor thốt lên với nụ cười gượng gạo rồi để giấu bối rối , nàng lại cắm cúi thêu.
-         Thế vì lẽ gì mà tôi phải nói những điều không thật, thưa tiểu thư? – Rivas hỏi.
-         Thì anh không muốn làm tổn hại thanh danh của người anh yêu mà – Leonor đáp.
Nhận thấy Agustin tie6'nàng về phía chiếc cửa dẫn ra sân để vứt điếu xì gà đã hút hết, Martin đột ngột quả quyết nói:
-         Đáng tiếc là thậm chí co 'muốn thì tôi cũng không thể làm tổn hại danh dự của người ấy, bởi vì người mà tôi yêu cao xa không thể với tới để tiếng nói của tôi lọt được vào tai nàng.
-         Tiếng nói lớn nghe thấy từ xa – Leonor mỉm cười cố che đậy vẻ ngượng ngùng.
-          Trong trường hợp ấy – chàng trai nói nhanh – nếu cô cũng đưa câu hỏi như Agustin thì tôi sẽ không nói dối đâu.
Leonor cụp mắt xuống  và thật đúng lúc, anh trai nàng vừa đến gần.
Viện cớ công việc, Martin đi ra và vào văn phòng ngài Ensina. Trong túi chàng vẫn còn bức thư chưa đọc của Edelmira mà chàng thậm chí không nhớ tới nữa

Chương 46
Lần đầu tiên câu trả lời của Leonor gieo mầm hy vọng vào trái tim Martin và giờ đây trí tưởng tượng đã vẽ nên cho chàng cơ hội ngọt ngào được đáp lại tình yêu. Câu chuyện ngụ ngôn về cô gái đem bình sữa đi bán ở một làng lân cận rồi xây những lâu đài không khí dọc đường có thể cho ta ý niệm chính xác về niềm phấn khích của những ảo mộng yêu đương đầu tiên ấy, thông thường chúng bị tiêu tan thành mây khói, giống như những lâu dài không khí của cô gái kia  bị sụp đổ xuống đất cùng với cái bình đất sét bể nát thành mảnh vụn. May mắn cho Martin, tạm thời chưa có gì làm u ám chân trời không gợn bóng mây đang mở rộng trước mắt chàng và chàng thích thú tự vẽ những bức tranh cho tương lai đầy lạc thú. Những lời l nói, vẻ ngượng ngùng dễ thương và sự bỉêu lộ của đôi mắt nàng, dường như tất cả đều củng cố thêm niềm hy vọng tươi sáng của chàng.
Mãi nửa giờ sau chàng trai mới sực nhớ tới bức thư của Edelmira.
Chàng mở thư ra và đọc:
"Bạn thân mến,
Bức thư lịch thiệp của anh an ủi tôi rất nhiều và tôi vô cùng biết ơn anh. Anh là chỗ dựa duy nhất của tôi bởi vì không một ai trong số người thân giờ đây giúp đỡ được tôi điều gì, mặc dù trên đầu tôi lơ lửng một tai hoạ không thoát khỏi. Vì thế, kết bạn với tôi lúc này, khi tâm hồn tôi trĩu nặng và xung quanh không bạn bè, không người gần gũi nào để tôi tin cậy, chính là anh đã dành cho tôi sự giúp đỡ vô giá. Và tôi còn chịu ơn anh nhiều hơn nữa nếu như anh cho tôi một lời khuyên mà tôi đã xin anh trong thư trước. Tôi nghĩ ngợi nhiều để cố hiểu xem tại sao anh từ chối không cho tôi lời khuyên, tôi cần đến nó biết bao! Rồi tôi đã hiểu ra rằng cần phải chân tình với anh hơn nữa, một khi anh là bạn tôi sẽ kể hết cho anh không giấu giếm.
Tôi không muốn lấy Ricardo như mẹ tôi đòi hỏi không phải chỉ vì tôi không lưu tâm chút nào đến anh ta mà còn vì một nguyên nhân khác mà tôi muốn thổ lộ cùng anh. Trái tim tôi không còn chỗ trống mà tôi chỉ có thể hạnh phúc với người mà tôi hết lòng yêu thương. Bây giờ thì Martin, anh có thể khuyên tôi nên hành động thế nào, bởi lẽ thời gian cứ trôi qua và mỗi giờ tôi thêm sầu muộn, thêm kinh sợ cái ý nghĩ phải đính hôn với một kẻ mà mình không yêu.
Xin thứ lỗi vì tôi làm phiền anh nhưng ngoài anh r, tôi không có ai là bạn cả. Không bao giờ tôi quên lòng tốt của anh đâu.
Edelmira Molina trung thành của anh"
"Cô gái đáng thương!" Martin nghĩ trong khi lấy tờ giấy để viết thư trả lời.
Qua  bức thư này, chúng ta có thể suy xét xem sau cuộc trò chuyện lần cuối với Leonor, tâm trạng chàng trai phấn khích đến mức nào.
"Edelmira thân mến,
Cô đang yêu và đồng thời tự cho mình là bất hạnh ư? Chẳng lẽ cô không tìm được trong tâm hồn mình sức lực đủ để chống lại ý chí của người ngoài sao? hãy tìm kiếm nguồn sức lực ấy trong tình yêu, rồi cô sẽ tin rằng nó không có tận cùng. Trước đây tôi tưởng vấn đề chỉ là sự nũng nịu của nữ giới của cô. Còn lễ cưới đã dự định thì đem lại cho cô sung túc, vì vậy mà tôi nghĩ rằng nghĩa vụ của tôi là xác thực một lần nữa về tình bạn chứ không dùng bất cứ cách nào tác động đến cái quyết định mà tương lai của cô sẽ lệ thuộc vào. Song hoá ra cô đã yêu ai đó, yêu "hết lòng" và hỏi rằng có nên lấy một người mình không làm sao trao gửi trái tim hay không. Trong mắt tôi, tình yêu là thứ tình  cảm cao quý và trong sáng, nó đòi hỏi ở chúng ta sự sùng kính lớn lao đến mức tôi phải coi là hèn nhát không thể dung thứ nếu như một người chỉ vì cưỡng buộc mà từ bỏ nó. Không ai được phép chà đạp phi pháp lên luật lệ tình yêu và bất cứ kẻ nào không thuỷ chung với nó đều sẽ phải đón nhận trong tương lai nước mắt và tuyệt vọng. tại sao cô không quỳ xuống chân mẹ cô, không thổ lộ tên của người mà cô cho là độc tôn ngự trị trái tim mình? Bà cũng từng có thời tuổi trẻ và dĩ nhiên sẽ hiểu mọi điều. Nếu cô không đủ can đảm thì chỉ cần ra lệnh, tôi sẽ thưa chuyện với bà. Tôi dành cho cô một tình bạn sâu đậm nên tự phỉnh phờ bằng niềm hy vọng rằng tôi sẽ bảo vệ được quyền lợi của cô và làm yếu mềm được trái tim của một bà ẹm cũng lo lắng cho hạnh phúc của con gái theo cách của mình.
Nhưng cô hãy biết rằng, Ecelmira, tình yêu chân chính mà tôi không hề ngờ vực là cô đủ khả năng để có, nó mạnh mẽ bởi trong sáng và chân thành, và cô không việc gì phải giữ bí mật với tất cả mọi người.
 Trái tim người mẹ giống như toà điện thánh nơi ta cất giữ các di vật thiêng liêng nhất cho đến khi dám đưa ra trưng bày trước những kẻ không cần được biết. Cô nên tin vậy vào mẹ cô. Âm thầm than khóc cho tình cảm của mình để làm gì, bởi lẽ nó cần phải tạo nên lòng kiêu hãnh của một người có tâm hồn cao quý như cô. Hãy chiến thắng tính nhút nhát vì sau này rồi cô sẽ hiểu rằng sự ngượng ngùng giả dối chỉ là một trong những quái vật thần thoại sống trong trí tưởng tượng của chúng ta mà thôi.
Cô đề nghị tôi thứ lỗi, nhưng phải chăng cô làm phiền tôi ư? Trái lại tôi vẫn sẽ quý trọng sự tin  cẩn mà cô dành cho tôi  sau này, nhân danh tình bạn, tôi tự hào là cô giao phó cho tôi những điều thầm kín và điều đó ràng buộc tôi phục vụ cô hết sức. Ô, tôi mong mỏi giúp cô giành được hạnh phúc biết bao!
Xin cô cứ luôn luôn sai khiến,
Bạn trung thành của cô
Martin Rivas"
Edelmira nhận được bức thư này sau bữa trưa, do cô hầu gái mà nàng buộc phải trông cậy vào việc trao đổi thư từ với Rivas mang về. Những quan niệm ngắn gọn của Martin về tình yêu đốt cháy tâm hồn cô gái và trong nàng giờ đây rừngrực ngọn lửa của niềm khát vọng thật sự. Nàng tự nhủ rằng trái tim của con người này đúng là kho báu và nàng khát khao đến điên cuồng được chiếm giữ kho báu ấy. Điều mà ban đầu đối với nàng chỉ là ước mơ lãng mạn thì nay biến thành hoài bão thiết tha bền bỉ bằng mọi giá chiếm cho được tình yêu của chàng trai, vì thế phỏng đoán dè dặt cho rằng những lời Martin nói về tình bạn thực ra là sự thú nhận được che giấu tế nhị về một mối tình đang chờ mong tiếng đáp đã dần dần biến thành niêm tin gần như chắc chắn ở Edelmira.
Song nàng không trả lời ngay bức thư của Rivas, giống như số đông những người nóng lòng thực hiện ước muốn thầm kín của mình mà bản thân lại e sợ bước đi quyết định, cô gái đắm mình vào nỗi mong đợi ngọt ngào.
Trong suốt những ngày ấy không lần nào Martin có dịp ở lại một mình với Leonor để lại tiếp tục câu chuyện chứa đầy những lời bóng gió và những phút im lặng ý tứ mà  đối với đa phần những kẻ si tình chúng được coi như việc trinh sát trước một cuộc tấn công quyết định. Để làm dịu bớt phần nào niềm xao xuyến trong lòng, chàng lao vào công việc của ông Damasso một cách được sốt sắng, còn ông thì dần dần đã dồn hết cho chàng mọi lo toan về các vụ buôn bán của mình. Ngoài việc đó ra, những buổi học luật cũng chiếm nhiều thời gian của Rivas. Mấy tháng gần đây chàng khá xao nhãng đến chúng nên cần phải tạp trung không ít nỗ lực để bù lại những thứ đã bỏ qua cho kịp trước ngày mười támtháng chín, ngày mà cuộc sống phóng khoáng trong các trường học chấm dứt và sinh viên bắt đầu chuẩn bị cho kỳ thi. Mặc dù vậy, như thông lệ đối với một người đang yêu, Martin vẫn tìm được thì giờ để nói về tìn hcảm của mình. Chàng dốc bầu tâm sự vào những bức dài gửi Raphael San Louis. Trong những thư ấy chàng chỉ nhắc đi nhắc lại có một đề tài về tình yêu. Dẫu sao thì trí tưởng tượng của chúng ta vẫn thiên về việc tô vẽ mọi cảm xúc liên quan đến sự sống của trái tim, còn về phía mình, trái tim lại sản sinh ra chúng với lòng hào phóng bất tận.
Thế nhưng đã hai tuần lễ trôi qua mà chưa có dòng nào của San Louis.
Mười ngày sau, người hầu trao cho Martin một bức thư. Theo cách nhếch mép của gã, chàng trai lập tức hiểu đó là thư của Edelmira.
"Bức thư của anh đem đến cho tôi niềm an ủi – cô gái viết – Song dù tôi có coi trọng những lời khuyên nhủ của anh, tôi cũng không khi nào dám thưa chuyện với mẹ tôi cũng như nói với anh được. Không cần che giấu, tôi sợ bà ấy, biết rằng bà sẽ nổi giận, bởi lẽ bây giờ bà đòi hỏi sự vâng lời tuyệt đối, nhất là sau việc xảy ra với Adelaida.
Anh nói là tôi sẽ tìm thấy sức lực trong tình yêu của chính mình, đúng như thế dưới, nó tăng thêm cho tôi quyết tâm chịu đựng mọi điều, chỉ cần không lấy người mình không yêu. Nhưng tôi không đủ sức làm gì hơn nữa, không bao giờ tôi đủ can đảm để nói với mẹ tôi rằng rằng yêu người khác. Bởi vì trong thư trước tôi chưa thú nhận với anh là tôi yêu một cách đơn phương và không tin rằng liệu có khi nào nhận được sự đáp lại không. Tôi chậm viết thư cho anh, không muốn quấy rầy anh, sau đó vẫn không làm sao dám cả gan thú nhận. Nhưng rồi tôi hiểu cần để cho anh biết hết na một khi tôi đã quyết định không giấu anh bất kỳ điều thầm kín nào trong tim.
Hy vọng sau này anh vẫn sẽ giúp tôi những lời khuyên. Xin anh tin cho, chúng là chỗ dựa duy nhất của tôi, chỉ có chúng mới đem lại cho tôi lòng dũng cảm trong nỗi đau khổ hoàn toàn bế tắc này. Thời gian trôi, không còn xa nữa cái ngày mà tôi buộc phải trả lời dứt khoát với mẹ tôi…"
Bức thư này của Edelmira cũng như những bức thư trước đã làm Rivas xúc động sâu sắc. Chàng nhận thấy cô gái cũng lâm vào hoàn cảnh y hệt như mình. Thực tế thì cả hai đều yêu đơn phương và chỉ tự an ủi bằng những hy vọng viễn vông. Và chàng trai càng có thiện cảm với nàng hơn.
"Edelmira – chàng viết – Tôi tin rằng số phận không thể dành cho cô tình yêu không ứng đáp bởi lẽ cô xinh đẹp dường ấy và lại có một trái tim đôn hậu đến mức ý trung nhân của cô chỉ có thể tự hào mà thôi. Tôi biết nói gì đây sau lời thú nhận của cô? Thậm chí tôi không dám bạo gan hỏi tên của cái người vẫn còn chưa hề hay biết về hạnh phúc của mình, vì chưa biết là được cô yêu. Tôi chỉ tin chắc người đó xứng đáng với cô, rằng anh ấy cần phải hiểu cô và trân trọng cái kho báu được cô ban tặng. Chẳng lẽ tôi lầm? Không, không! Chính vì vậy tôi xin long trọng nói với cô, hãy giữ gìn như báu vật thiêng liêng tình yêu của mình, và nó sẽ bảo vệ sự thanh cao của cô. Không hiểu vì sao, nhưng tôi có linh cảm, thậm chí tưởng tưởng chắc chắn rằng Chúa trời sớm muộn gì cũng ban tặng cho những kẻ biết giữ gìn tình yêu luôn nguyên vẹn, không một lần dao động về sức mạnh của nó.
Còn một điều nữa, tôi tin là cô sẽ tập trung hết tinh thần dẹp tan tính e dè và thố lộ bí mật của trái tim mình với mẹ cô. Bởi vì không còn xa nữa cái giờ phút cô buộc phải quyết định dứt khoát, nên tốt nhất là chuẩn bị cho bà Bernarda thật kịp thời. Bị bất ngờ có thể bà sẽ nổi nóng, mà điều đó sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại. cô hãy suy xét lời khuyên này và xin nhớ điều tôi đã từng viết: cư' sai khiến tôi luôn luôn, còn tôi sẽ vô cùng vui sướng nếu như có thể góp phần nào đó vào hạnh phúc của cô"
Đọc xong thư của Martin, Edelmira thở dài nặng nề. Trong các bức thư vừa qua nàng đã nói bóng gió mọi điều có thể nói rồi. bây giờ chỉ còn mỗi một việc gọi rõ tên của người yêu. Như chúng tôi đã nói, nàng mơ hồ hy vọng về một câu nào đó trong các bức thư của Martin hoặc một cơ hội không ngờ nào đó mà những kẻ si tình tin mù quáng vào số phận vẫn thường trông đợi sẽ tạo cho nàng khả năng trao gởi hoàn toàn cho chàng trai điều thầm kín mà nàng đã hé lộ với chàng một nửa, nhưng những bức thư của Rivas làm tiêu tan ảo mộng của nàng và cơ hội cứu nguy đã không tới. Những bức thư nàng đọc đi đọc lại của Rivas khẳng định với cô gái đáng thương rằng người nàng yêu có một trái tim cao quý và nồng nhiệt. rồi cô gái si tình cảm thấy dường như có ảo ảnh hiện ra trước mắt! một góc thiên đường rộng mở cho nàng nhưng nàng không ngắt được một bông hoa kỳ diệu nào mọc lên ở đó. Edelmira nhìn thấy chúng kiễu hãnh đung đưa, chúng được làn gió mát dịu dàng ru ngủ, nàng ngửi thấy hương thơm tươi mát toả ra từ những chiếc cánh mỏng manh. Hương thơm ấy làm đầu nàng dịu êm nhưng cũng choáng váng khi bao đêm dài nàng thức trắng và câu hỏi bất hạnh "Làm thế nào?" lại xuất hiện, hệt như một vị thiên thần với lưỡi kiếm lửa trong tay đe doạ đủôi nàng ra khỏi thiên đường. Trong tâm hồn cô gái trỗi dậy cuộc đấu tranh giữa lòng khiêm nhường bẩm sinh và quyêt tâm sắt đá chống lại ý mẹ. Trong đêm khuya tĩnh mịch nàng ráo riết tìm lối thoát để rồi cuối cùng, chẳng tìm được gì, nàng quyết định để mọi việc cho thời gian giải quyết.
Một hoàn cảnh làm cho Edelmira củng cố thêm về quyết định đó. Ricardo Kastanios đề nghị và Bernarda lùi đám cưới đến ngày chàng ta được phong đại uý, việc thăng cấp được hứa hẹn đã lâu này dự định sẽ vào cuối tháng mười một, và lễ kết hôn được dự kiến tổ chức vào giữa tháng mười hai.
Edelmira thông báo cho Martin về hoàn cảnh may mắn ấy và chàng trai viết thư trả lời, chúc mừng nàng nhân dịp tranh thủ được thời gian. Nhưng một lần nữa chàng lại nhắc lại lời khuyên của mình, nếu nàng vẫn không muốn trở thành vợ của Kastanios như trước thì phải kể hết với mẹ. Song cô gái vẫn không chịu nghe lời chàng, nàng vẫn hy vọng rằng số phận sẽ giải cứu cho mình.
Niềm hy vọng vô căn cứ này đã ru ngủ được những nỗi lo sợ của nàng hoàn toàn, nhưng vào một ngày đẹp trời chúng bỗng bùng dậy với một xung lực mới: Ricardo báo cho bà mẹ vợ tương lai biết chưa tới một tuần lễ nữa là chàng ta sẽ được thăng cấp. cuộc nói chuyện giữa hai người xảy ra ngày hai mươi chính tháng mười một và việc chuẩn bị cho lễ cưới được thúc đẩy    kịp ngày mười lăm tháng mười hai theo dự kiến. đối với Edelmira lại al` những ngày đầy lo âu, trong tâm hồn nàng bùng lên cuộc đấu tranh giữa lòng hiếu thảo của người con gái và nỗi ác cảm đối với viên sĩ quan cảnh binh tưởng rằng chàng ta sẽ mang lại hạnh phúc cho cô vợ bướng bỉnh bằng ba cái phù hiệu trên tay áo. Cô gái đáng thương hiểu ra rằng hy vọng vào điều thần kỳ là vô ích, nàng cần phải quyết định không chậm trễ nếu như không muốn mãi mãi từ bỏ hạnh phúc khi gắn cuộc đời với một người mình chẳng hễ yêu.

Chương 47
Vậy là Martin vẫn không cảm thấy hạnh phúc – chàng mơ hồ đón đợi một cái gì đó và để đánh lừa lòng dạ lửa đốt, chàng vùi đầu vào bài vở   và đồng thời tiếp tục hoàn thành cần mẫn mọi việc ông Damasso giao phó. Trong những ngày đầu tháng mười hai chàng trai đã thông báo cho mẹ và em gái với tâm trạng hài lòng dễ hiểu là chàng vừa trải qua cuộc thi rất tốt và hiện giờ được rảnh rỗi cho đến tháng ba năm sau, chàng còn baó cho họ biết rằng vì ý thức tiết kiệm nên mình buộc phải từ bỏ chuyến đi về thăm nhà và không thể về nghỉ cùng gia đình được.
 Song còn một nguyên nhân thầm kín và có lẽ quan trọng nhất giữ chàng ở lại Santiago, mối tình với Leonor. Martin sợ rằng chuyến đi xa sẽ làm mất đi ita hy vọng thậm chí rất dè dặt về niềm hạnh phúc mà đôi lúc một ánh mắt niềm nở hoặc một lời nói dịu dàng của cô gái hứa hẹn với chàng.
Như chúng ta đã thấy, trong tâm hồn người đẹp được cưng chiều tiếng nói của lòng kiêu hãnh ngày một yếu đi và dân dần nàng tập làm quen với ý nghĩ người yêu mình có địa vị xã hội vô cùng thấp kém so với những kẻ ngày càng kiên trì đã quy thuận, nhưng đứa con đẻ của nó, sự thiếu tin tưởng thì vẫn  còn và không hiếm khi Leonor sợ hãi nghĩ "Liệu có phải Martin thật sự yêu nàng?" quá biết tính cách cương quyết và cứng cỏi của chàng trai, nàng không thể tự lý giải nổi tại sao chàng luôn luôn rụt rè và kín tiếng khi có mặt nàng. Chính vì thế mà nàng cũng xử sự lạnh nhạt mặc dù điều đó hoàn toàn xa lạ với tư chất sôi nôi, tự nhiên của nàng. Chính vì thế mà nàng cũng quyết định chưa tiến thêm bước nào nữa vào con đường mạo hiểm trong khi chưa nhận thấy những bằng chứng chắc chắn cho tình yêu của chàng. Dẫu rằng điều đó có thể kỳ lạ, nhưng Leonor không hiểu nổi cái việc Rivas tỏ ra lịch sự tới mức chưa lần nào lợi dụng cơ hội thuận tiện để tỏ tình, nàng chỉ trò chuyện với chàng trai về những đề tài trừu tượng, còn tình yêu của mình thì bày tỏ với Matilda. Cô em họ bỉêu lộ sự đồng tình chân thành nhất đối với Leonor, người trước đây nàng đã gởi gấm những ước mơ và hy vọng, còn giờ đây là nỗi đau khổ của mình. Trong việc này cô gái bất hạnh cố tránh gieo vào lòng chị họ dù một bóng mờ của lòng thiếu tin tưởng đối với Martin, người nàng vẫn hàm ơn sâu nặng.
Những người ruột thịt và thân thích không thể không thán phục lòng can đảm chàng Matilda khi đón nhận cú đòn nghiệt ngã đột nhiên phá tan hạnh phúc của nàng, bởi họ đã quen nhìn nhận nàng như một sinh thể mềm yếu và hiền dịu mà bất cứ điều vặt vãnh nào cũng làm cho mất thăng bằng. Ức đoán nguyên nhân của tính bất khuất khó giải thích ấy ẩn chứa trong vài lời mà một lần Matilda thổ lộ cùng chị họ.
-         Nếu em vẫn coi trọng Raphael như trước thì em sẽ không có cái gì an ủi. Em tha thứ sự lừa dối của anh ta, nhưng bản thân anh ta thì em vứt bỏ mãi mãi khỏi trái tim mình. Vì thế em than khóc không phải vì Raphael, mà cho tình yêu đã chết.
Trên thực tế, cô gái đã tha thứ cho người đã bắt nàng chịu đau khổ tột độ, và giờ đây nàng buồn bã vì tình yêu đầu tiên bị vĩnh viễn  chôn vùi.
-         Martin có một trái tim cao quý – nàng nói với Leonor nhiều lân – chàng căm giận sự lừa dối và cũng lên án hành vi của Raphael. Nếu có lúc nào đó chàng chỉ nói giản dị là yêu chị  thì chị hãy tin lời nói đó hơn cả những lời thề nguyền của những kẻ khác.
Gần đến mùa hè gia đình ngài Ensina bắt đầu sôi nổi chuẩn cho chuyến đi trang trại ở ngoài thành phố, nằm bên bờ sông. Vào mùa bơi lội, những người khá giả của Santiago vẫn thường tới những nơi đó. Theo dự kiến, Matilda sẽ cùng đi với họ.
Chuyến đi sắp tới làm Martin tràn trề những hy vọng hân hoan mà chàng thuật lại căn kẽ trong những bức thư gửi cho Raphael
"Tất nhiên cả công việc cũng đang đợi tớ ở đó – chàng viết cho bạn – ông Damasso thậm chí còn dành một buông đặc biệt làm văn phòng. Nhưng bù vào đó tất cả thời gian rảnh rỗi tớ sẽ được ở gần nàng. Biết đâu tớ còn được may mắn đi tháp tùng nàng trongz buổi dạo chơi quanh vùng, và nếu như thậm chí không phải là ngoạn mục lắm thì đối với tớ sự hiện diện của Leonor vẫn cứ làm cho chúng trở nên tuyệt diệu nhất đời. Một lần, tớ đã có dịp quan sát, bạn thân mến ạ, Leonor chịu ảnh hưởng tốt lành ra sao của thiên nhiên và không khí thoáng đãng ngoài đồng ruộng. Lúc ấy, ở Kampo de Marta, trước mắt tớ nàng biến thành đứa trẻ tinh nghịch. Ai biết được – có thể tớ sẽ có cơ hội bày tỏ nỗi lòng với nàng, rằng tớ yêu nàng, rằng đã nhiều tháng nay tớ vẫn âm thầm tôn thờ nàng hệt như thần thánh? Duy một ý nghĩ về điều đó cũng khiến đầu óc tớ quay cuồng, còn trái tim chỉ chực nhảy ra khỏi lồng ngực. Từ lâu rồi tớ không còn chế ngự được tim mình, chỉ có Leonor tự do ra lệnh cho nó, mọi luận cứ của lý trí, than ôi, đều bất lực trước tiếng nói của dục vọng!"
Trong khi đó số phận lại dành sẵn những thử thách khắc nghiệt cho kẻ xây nên những lâu đài thần tiên ấy.
Chắc bạn đọc chưa quên rằng bà Bernarda định tổ chức đám cuới cho Edelmira và Ricardo Kastanios vào ngày mười lăm tháng mười hai.
Mãi trước ngày quyết định ấy Edelmira mới thu hết sức lực tinh thần quỳ xuống chân mẹ và cầu xin bà vì Chúa đừng gả nàng cho người nàng không yêu.
-         Mày điên rồi hả? – bà mẹ đáng kính hét lên – Tất cả lũ bạn đều ghen tị với mày kia mà! Chuyện này đã nói bao nhiêu lần rồi còn gì! Thử nghĩ xem, khốn khổ chưa kìa, nó được một đại uý cảnh binh dạm hỏi, thế mà nó còn vênh váo nữa! Hay là chờ đến khi một thiếu tá nào đó goá vợ đến cầu hôn mày?
-         Nhưng thưa mẹ, con sẽ không có hạnh phúc nếu sống với anh ta – cô gái tội nghiệp năn nỉ.
-         Xem kìa, đúng là một mụ thầy bói biết trước mọi thứ. Thế nào, mày muốn thông minh hơn mẹ mày à? chẳng có gì là tai hoạ khi hiện thời mày chưa yêu anh ta. Cứ nén đợi tình yêu sẽ đến! Tao có vơ ngoài đường cho mày một ông chồng đâu! Hay mày định cưỡi lên cổ tao suốt đời hả? Nếu vậy có con gái được lợi lộc gì? Tao cũng lấy ông Molina quá cố ngoài ý muốn đấy, nhưng rồi về sau vẫn sống hoà thuận. Mà nói với mày làm gì, ý tao là mệnh lệnh!
Edelmira uổng công tìm sự hỗ trợ của em trai vì hắn kiên quyết từ chối can thiệp.
-         Chính chị cũng biết đấy, nếu mẹ nảy ra ý gì trong đầu thì đừng hòng đáng bật ra được – Amador tuyên bố - mà chị đừng có giở trò ngu ngốc, đại uý chị còn chê nỗi gì chứ?
Hiểu rằng không thể tìm được sự thông cảm của những người thân, Edelmira nghĩ đến chỗ dựa duy nhất trong những giây phút khó khăn. Từ nay mọi hy vọng của nàng gắn chặt với Rivas.
-         "Tất cả đã bỏ rơi mình – cô gái tự nhủ khi cầm cây bút – nhưng chàng, chàng sẽ giải thoát!"
Edelmira chìm ngập trong những suy nghĩ căng thẳng do nỗi tuyệt vọng gây ra. Nàng tưởng tượng như Ricardo Kastanios đang dẫn mình đến trước bàn thờ, còn mẹ thì nhìn chòng chọc với vẻ sai khiến và cô gái đáng thương lặng lẽ vĩnh biệt với sự bình yên trong tâm hồn cũng như mối tình trong sáng đối với Martin. Hình ảnh tưởng tượng này, chẳng khác nào cơn ác mộng, đã theo đuổi nàng suốt hai tháng trời, nhưng  bây giờ mối hiểm hoạ bắt đầu mang vẻ hiện thực mà không có ai giúp nàng thoát khỏi số phận tai ác đang đón đợi.
Trong tâm trạng ấy Edelmira viết cho Martin một bức thư chân tình và báo cho chàng biết mẹ và em trai đều giả điếc trước mọi lời năn nỉ của nàng. Giải bày nỗi đau khổ, cô gái không quên việc Martin không chỉ một lần tỏ ý sẵn sàng giúp đỡ nàng. Edelmira nghĩ ra cái kế hoạch mà theo ngụ ý của nàng thì chỉ một mình chàng là có thể giải thoát cho nàng. Nàng định chạy trốn khỏi nhà và tạm lánh ở chỗ bà cô sống ở Renka. Chính bà cô này đã chứa chấp Adelaida trong thời gian nàng phải giấu giếm bà Bernarda hậu quả của mối tình tội lỗi.
"Bà cô đã giúp đỡ chúng tôi rất nhiều, thậm chí giúp cả tiền nữa – Edelmira viết – vì ở Renka bà có vườn cây. Bởi thế bà có ảnh hưởng lớn với mẹ tôi và mẹ tôi không làm trái ý bà bất cứ điều gì. Lẽ ra tôi phải mời bà đến Santiago, nhưng ở đây bà đã mất người chồng yêu quý nên bà thấy nặng nề khi trở về thăm, hơn nữa mẹ tôi sễ cố lôi kéo bà theo ý mình mất. Khi bà cô đã thấy tôi nhất quyết ra sao va hiểu rằng dứt khoát tôi không chịu lấy Ricardo Kastanios, họ sẽ bảo vệ tôi. Bà cô trẻ hơn mẹ tôi nhiều và đã sống cùng với chúng tôi hệt như một người chị gái, bà rất đỗi yêu thương chúng tôi nên tôi tin bà sẽ đối xử với tôi thắm thiết".
Tiếp đó Edelmira viết rằng quyết định của nàng là chắc chắn và yêu cầu Martin thuê cho nàng một cỗ xe rồi chờ nàng vào bảy giờ sáng hôm sau ở gần nhà thờ Thánh Anna, nơi nàng sẽ đến cùng cô đầy tớ ra vẻ như để xưng tội.
Martin nhận được bức thư trên một ngày sau khi báo cho Raphael biết mình chuẩn bị ra trang trại ngoài thành phố cùng với gia đình ông Damasso. Chàng lập tức trả lời Edelmira, khuyên nàng nên cân nhắc một nữa quyết định của mình, sau đó viết thêm:
"Nếu cô không đổi ý thì sáng mai cỗ xe sẽ chờ cô tại nơi đã thoả thuận. Tôi không thể tin cậy để giao phó cô cho một người không quen biết, vì thế xin cô cho phép tôi cùng đi tới chỗ bà cô. Tôi rất sung sướng  được giúp cô một việc nhỏ mọn như vậy. Vào giờ đã định, khi ra khỏi nhà thờ cô sẽ trông thấy tôi trên quảng trường. Hãy nhớ là cô cần hành động thật cẩn thận. Lần nữa xin cô cho phép tôi đi cùng".
Cuối cùng khi còn lại một mình, Edelmira áp bức thư lên môi rồi định bụng không để ai trong nhà biết ý định của mình, chờ cho Adelaida và mọi người đi ngủ hết, nàng giấu vào ngực mấy tờ giấy được buộc bằng một dải băng. Đó là những bức thư của Rivas, kho báu duy nhất của nàng.
 Suốt đêm cô gái không chợp mắt, nằm nghĩ ngợi xem điều gì chờ đợi mình phía trước và nóng lòng mong trời sáng để  có thể trở dậy đi đến nhà thờ.

Chương 48
Sớm hôm sau, khoảng sáu giờ rưỡi, Edelmira và cô đầy tớ ra khỏi nhà và chẳng bao lâu đã có mặt gần nhà thờ thánh Anna.
Một cỗ xe ngựa đậu sẵn trước thánh đường trên khu quảng trường nhỏ, một con ngựa đã được thắng vào xe, gã xà ích ngồi trên con ngựa nắm chặt dây cương. Thỉnh thoảng gã quất roi đôm đốp và cất giọng mũi đơn điệu khẽ hát một  bài dân ca gì đó.
Vừa trông thấy cỗ xe mà nàng sẽ ngồi để đi khỏi ngôi nhà ruột thịt, Edelmira bỗng rùng mình và bất giác đứng lại.
Sự xuất hiện của một cô nương xinh đẹp cùng cô hầu trẻ rõ ràng gây cho gã xà ích tâm trạng vui nhộn, bởi vì gã ngừng hát và hỏi:
-         Những cặp mắt tuyệt mỹ nhìn ngắm gì thế? Tôi sẵn sàng phục vụ các cô đây.
-         Hứ, ở đâu ra kẻ làm phúc không biết! Ai cần đến anh – cô đầy tớ sẵng giọng.
Nghe lời cãi lộn ấy, Edelmira giật mình và bước nhanh đến nhà thờ.
-         Xin vĩnh biệt – gã xà ích nói theo – các côra đi bỏ tôi lại một mình, ôi mấy người đẹp khắt khe!
-         Thật là đồ mắt to, đã kịp nhận thấy không thể rồi – cô đầy tớ cười mát, còn Edelmira thì rảo bước cho nhanh.
Bước lên bậc thềm, suýt nữa cô gái đụng phải Rivas hẳn là suốt thời gian qua đứng gần đó theo dõi nàng. Do bất ngờ, nàng tái nhợt và đứng chết trân tại chỗ.
Để không gây ngờ vực cho cô đầy tớ, Martin giả bộ ngạc nhiên kêu to:
-         Cô đấy ư, thưa tiểu thư? Cô đi đâu sớm vậy?
Edelmira ấp úng câu gì đó rồi tránh sang một bên, nhưng cô bạn đồng hành thì quá mê gã xà ích hào hoa nên chỉ liếc mắt làm duyên với gã mà chẳng chú ý đến điểm gì khác.
-         Cô thấy đấy, tôi y hẹn! – chàng trai nói thầm – cô không đổi ý chứ?
-         Ồ không!
Edelmira tặng chàng một ánh mắt sáng rỡ, dường như trong khoảnh khắc ấy nàng quên hết, không nghĩ gì đến nỗi lo sợ và băn khoăn đã làm gương mặt xinh xắn của nàng hốc hác.
-         Và cô cho phép tôi cùng đi chứ?
-         Anh tự chuốc vất vả làm gì? – cô buồn rầu hỏi.
-         Điều đó xin để tôi xét đoán. – Martin mềm mỏng phản đối – Tôi đã viết là tôi không thể giao phó cô cho một xà ích không quen biết.
Nghe những lời Martin nói, Edelmira thấy yên tâm, cần phải nói rằng mấy câu đùa suồng sã của gã xà ích đã làm nàng hoảng sợ thật sự.
-         Chính co6 cho tôi quyền tự coi mình là bạn của cô – Rivas nói tiếp – Và hôm nay tôi muốn chứng minh lòng trung thành bằng hành động. Mà chuyến đi với cô tôi hoàn toàn không thấy vất vả gì, chỉ thấy thú vị thôi.
Edelmira nín thở lắng nghe những lời dịu dàng của chàng trai đã chế ngự ý nghĩ của mình suốt thời gian qua.
-         Hay là cô chưa hoàn toàn tin cậy tôi? – chàng hỏi.
-         Ồ, tôi tin anh hơn tất cả mọi người trên đời! – cô gái sốt sắng bác lại.
-         Nếu vậy thì tôi sẽ chờ cô ở trong xe. Cô tự thấy đấy, không ai đoán ra đâu.
-         Tôi sẽ cố trở lại thật nhanh nếu có thể - Edelmira vừa bước vào nhà thờ vừa nói.
Cô đầy tớ không nhận ra ngay Edelmira đã đi vào, cô vẫn còn dán mắt vào gã xà ích khéo mồm khéo miệng.
Nhìn thấy Martin đi ngang qua, cô ta sực tỉnh và miễn cưỡng đi theo cô chủ đã khuất sau cánh cửa nhà thờ.
-         Đứng dậy đi – Edelmira nói với cô ta – tôi đến chỗ tu sĩ rồi quay lại ngay.
Trong khi đó, như đã hẹn, Martin chờ cô gái trong xe.
Edelmira trải tấm thảm nhỏ trước điện thờ, nàng quỳ xuống và bắt đầu cầu nguyện.
Gửi đến Chúa trời lời cầu xin thiết tha, nàng khẩn nài sự chở che và phù hộ để giữ vững tinh thần thực hiện được bước quyết định. Sau đó cô gái đứng dậy, xếp tấm thảm lại rồi đi đến buồng xưng tội, dừng chân bên cửa, nàng quay lại liếc nhìn cô hầu. Nhưng cô ta đang lơ đễnh ngắm mấy hình vẽ các vị thánh phía trên điện thờ, như những kẻ bình dân khi vào nhà thờ vẫn làm.
Lợi dụng lúc đó, Edelmira lẹ làng rời buồng xưng tội và không rời mắt khỏi người hầu, nàng thận trọng lách đến chỗ cửa ra vào.
Kẻ chạy trốn thoát được không mấy khó khăn, trong nhà thờ đã đầy người, còn các nữ con chiên trùm kín trong bộ váy thùng thình và tấm choàng màu đen thì chạy tới chạy lui như ở nhà vậy.
Toàn thân run rẩy, hai tay ép chặt vào ngực quá kìm nhịp đập trong tim, Edelmira bước vội ra quảng trường. Nhận thấy những người qua lại tò mò nhìn mình, nàng thu hết sức lực quả quyết bước về phía cỗ xe.
Cửa xe lập tức hé mở, cô gái tuồn người vào trong và Rivas ra lệnh cho xà ích:
-         Đi thôi!
Nghe tiếng roi quất, đôi ngựa chồm khỏi chỗ.
Khi cô hầu đã ngắm nghía chán chê điện thờ, cô ta quay ra quan sát người thầy tế lễ đốt các ngọn nến và tự nhủ thầm gã xà ích ngoài cửa thật là ưng ý.
Còn gã xà ích mà cô ta rất thích thì khôn khéo giống đa số những nông dân chúng ta. Nhìn cặp trai gái trong xe với vẻ am hiểu, gã gân cổ hát bài hát quen thuộc, vừa khua tít cây roi vừa bịa thêm lời:
              Anh sẽ ra đi, nhưng phải cùng em
              Em sẽ ngự trong tim này mãi mãi
              Nếu một mình em thấy cô đơn
              Trên xe ngựa đôi ta cùng rong ruổi
Hai tay bưng mặt, Edelmira cố gắng hết sức nén tiếng nức nở đang dâng lên trong ngực.
Đợi cho cơn bộc phát đầu tiên của nỗi tuyệt vọng qua đi và chỉ đến khi thấy cô bạn đồng hành đã hơi bình tâm lại, Martin mới nói:
-         Quay lại vẫn chưa muộn đâu, cô chỉ cần nói một lời là tôi sẽ đưa cô về nhà.
-         Chỉ xin anh đừng nghĩ rằng tôi hối hận – cô gái lau nước mắt đáp – Tôi khóc vì bị buộc phải rời khỏi ngôi nhà thân thuộc đấy thôi.
-         Một khi cô tin vào trái tim trung hậu của bà cô – Martin nói – có nghĩa là mọi điều cuối cùng sẽ ổn thoả, tất cả sẽ được như ý cô muốn.
-         Ồ, không đâu, cái tôi muốn khó mà đạt được – Edelmira thầm thì và nhìn Rivas với vẻ không thể tả nổi – nhưng dù sao tôi cũng thoát được lễ cưới kia.
-         Chính thế, mọi cái còn lại rồi sẽ có thôi.
-         Ai mà biết được! – Edelmira thở dài não nuột.
-         Vậy là cô yêu người nào đó phải không? Và yêu say đắm? – Martin thông cảm bởi vì, như chúng tôi đã nói, từ lâu chàng đã thấy trong số phận của Edelmira có nhiều điểm chung với mình.
Cô gái đỏ mặt.
-         Tôi nhớ đã viết cho anh điều đó mà – nàng cúi đầu nói.
-         Và cô yêu một cách vô vọng? – chàng trai hỏi.
-         Vâng, vô vọng – cô gái buồn bã đáp.
Lúc ấy tiếng roi quất cùng với giọng hát ngổ ngáo của gã xà ích vang đến tai họ:
              Em sẽ ngự trị trong trái tim này mãi mãi
              Nếu một mình em thấy cô đơn
              Trên xe ngựa, đôi ta cùng rong rủôi...
Hoà theo giọng ca của gã là những tiếng the thé của mấy người buôn hoa quả đang chở thứ dâu tây nổi tiếng từ Renka về bán ở thủ đô vào lúc sáng sớm.
Edelmira và Martin nín lặng ngồi nghe giọng hát của gã xà ích vui tính.
-         Anh nhớ bài hát này không? – cô gái hỏi.
-         Nhớ chứ, em trai cô đã hát vào tối hôm tôi được vinh hạnh làm quen với cô mà – Martin đáp – Chỉ có điều hình như trong đó không có những lời này.
-         Anh có trí nhớ thật tuyệt vời.
-         Thế  cô không nhớ à?
-         Sao anh lại nghĩ thế! Buổi tối hôm ấy tôi giữ trong tâm trí suốt đời. Tôi có thể kể lại cả cuộc nói chuyện giữa chúng ta từng chữ một.
-         Và tất cả đều do có "chàng" trong buổi vui ấy phải không? – Martin mỉm cười hỏi.
-         Chàng nào?
-         Thì cái chàng mà chúng ta đã nói tới ấy.
-         Ồ không! Lúc đó tôi vẫn chưa yêu ai.
Edelmira thốt ra câu ấy với vẻ buồn rầu làm cho Martin phải nói:
-         Cho đến lúc này cô luôn tin cậy tôi. Liệu cô có ân hận về việc đó không?
-         Ân hận ư? Anh lạ quá!
-         Tôi hỏi điêu ấy là  vì tôi muốn sau này vẫn giúp ích cho cô.
-         Anh còn định làm gì cho tôi nữa? thế này là tôi đã gây cho anh nhiều bận rộn rồi còn gì?
-         Nếu cô nói ra tên người cô yêu, biết đâu tôi chẳng giúp cho cô được việc gì đó.
-         Không, không! – cô gái vội thốt lên – không bao giờ!
-         Hẳn cô nghĩ rằng tôi chỉ đơn thuần tò mò?
-         Tôi không nghĩ vậy, nhưng…
-         Tôi sẽ không nài ép. Nhưng xin cô tin cho, tôi hỏi hoàn toàn không vì tò mò mà vì thực lòng muốn giúp đỡ cô.
-         Tôi tin điều đó, Martin. Nhưng tôi không thể trả lời anh bây giờ được. Đừng giận tôi – Edelmira buồn bã nói  rồi lập tức nói thêm cũng với giọng dịu dàng người ta vẫn thường dùng khi sợ làm ai phật ý – Tôi sẽ nói với anh sau, được không?
-          Chỉ khi nào tự cô muốn thì hãy nói.
-          Được rồi.
-         Nhưng chúng ta vẫn có thể bàn luận mà không cần nêu rõ tên chàng chứ - Martin nói tiếp vì cho rằng lúc này Edelmira thích trò chuyện về người mình yêu hơn cả.
-         Ồ vâng – cô gái mỉm cười đáp lời.
Rồi cả hai quay ra trò chuyện vui vẻ.
Edelmira dường như quên bẵng hoàn cảnh đau xót của mình, nàng chân thật và đồng thời rất hùng hồn miêu tả tình cảm phát sinh trong tâm hồn, thậm chí không lưu ý đến việc lý giải vì sao nó phát sinh, bởi lẽ chính nàng cũng nào có hiểu việc đó! Hơn ai hết, Martin đánh giá cao tính trung thực trong lời tự bạch của nàng, chàng biết quá rõ thế nào là sự cô đơn và tình yêu đơn phương!
Họ không nhận thấy đã đến nơi ra sao. Nghe xong câu chuyện xúc động của Edelmira, bà cô âu yếm niềm nở tiếp đón Martin:
-         Một khi anh muốn gánh tội lỗi – bà mỉm cười nói – xin mời anh ở lại ăn sáng cùng chúng tôi.
Chàng trai không chờ nài ép và vui lòng ngồi vào bàn. Đồ ăn giản dị, một giỏ lớn dâu tây tươi ngon, đồ đạc bằng gỗ đơn sơ, tất cả nói lên cuộc sống thanh bình vùng thôn dã, và chàng cảm thấy thanh thản, nhẹ nhõm trong lòng. Khi bà chủ nhà vui  vẻ đề nghị chàng đi ngựa dạo chơi quanh vùng cho biết, chàng liền chấp thuận với lòng biết ơn. Hai giờ đồng hồ ngồi trên yên ngựa, lúc chạy nước kiệu, lúc thì chậm rãi bước để ngắm nhìn đồng cỏ hoặc cảnh núi rừng ngoạn mục, lần nào trí tưởng tượng của chàng cũng chỉ vẽ nên một bức tranh duy nhất: chàng thấy Leonor đi kề bên. Quỳ xuống dịu dàng nắm đôi bàn tay xinh xắn của nàng, chàng quên hết mọi thứ trên đời và nói mãi, nói mãi về mối tình của mình.
Khi Martin sửa soạn trở về thủ đô, Edelmira tiễn chàng ra tận xe.
-         Trong lúc anh dạo chơi, tôi đã thực hiện lời hứa của mình – nàng thì thầm nhìn bức thư – anh sẽ thấy trong này tên của người mà anh hỏi trên đường tới đây.
Không nhận ra vẻ bối rối của nàng, chàng trai cầm thư và âu yếm chia tay với Edelmira.
-         Chỉ xin anh đừng mở trước khi đi thật xa, thật xa nhé! – cô gái kêu to lúc cỗ xe ngựa chuyển bánh.
Martin mỉm cười giơ tay vẫy chào thân thiết. cuộc đi ngựa dạo chơi và ý thức được rằng mình đã giúp cho Edelmira một việc quan trọng gây cho chàng tâm trạng vui vẻ. Ngả người vào ghế, chàng chìm đắm trong ý tưởng về chuyến đi sắp tới của mình đến trang trại của ông Damasso. Cỗ xe leo nhanh và Rivas đã đi khá xa trước khi sực nhớ đến bức thư của Edelmira.
Và đây là những gì chàng đọc được:
"Martin!
Em đã kể cho anh nghe toàn bộ mối tình của em không một chút giấu giếm, chỉ không đủ can đảm nói tên của người mình yêu. Anh sẽ hiểu vì sao, khi biết là tên chàng ở ngay đầu bức thư này của em.
Edelmira Molina"
-         Hoá ra là mình ư? – Martin bàng hoàng thốt lên.
Chàng đọc lại bức thư và buột miệng với sự thông cảm sâu xa:
-         Cô gái thật tội nghiệp!
Suốt đoạn đường còn lại chàng nghĩ về lời thú nhận trong bức thư. Chàng về tới thủ đô với nỗi buồn sâu lắng do đã vô tình gây nên nỗi khổ đau cho cô Edelmira ngây thơ, hiền dịu kia.
Chàng trai xuống xe ở quảng trường Armas rồi đi bộ về nhà ngài Ensina. Bước lên cầu thang, chàng nghe thấy tiếng Agustin gọi mình:
-         Anh biến mất đi đâu thế, anh bạn? – chàng công tử xúc động hỏi.
-         Tôi ra khỏi thành phố một lát . tại sao anh lại hỏi? – Martin  lo lắng.
Agustin mở cánh cửa dẫn vào buồng trong rồi tiến sát đến Martin, chàng ta nói với vẻ bí ẩn:
-         Bây giờ tôi sẽ kể cho anh nghe chuyện gì xảy ra ở đây.
để bạn đọc dễ hiểu hơn nỗi xúc động của Agustin, chúng tôi xin kể lại sự việc xảy ra lúc Martin đi vắng.

Chương 49
Trong khi chờ Edelmira, cô đầy tớ đưa mắt ngắm người thầy tế lễ đốt nến trên điện thờ và cố ý so sánh với gã xà ích khéo mồm khéo miệng đã tâng bốc cô ta và Edelmira một cách tao nhã. Cô nàng tự phụ dần dần ngả về tín niệm cho rằng chính cô ta mới là người quyến rũ được gã xà ích vui tính mà như chúng ta đã biết, cô ta thích hơn ông thầy tế lễ nhiều.
Khi người thầy tế đốt xong mấy ngọn nến và đi khỏi, cô ta chẳng biết làm gì nên quay ra đếm các ngọn lửa trên điện thờ, công việc trịnh trọng ấy chiếm mất gần ba phần tư giờ thì cô ta bỗng sực nhớ rằng chưa cầu nguyện nên bắt đầu liến láu đọc bài "Cha chúng con" và "Chúa giáng thế". Sau đó cô ta chợt nghĩ đến Edelmira đã ngồi trong buồng xưng tội cả tiếng đồng hồ và nghĩa là nàng đã có không ít tội lỗi. Với ý nghĩ ấy, cô ta vô tình thiu thiu ngủ.
Nửa tiếng trôi qua, một nữ con chiên nào đó đánh thức cô ta dậy gạn hỏi cho bằng được xem mấy đoạn kinh thánh đã đọc qua chưa. Miệng ngáp đến tận mang tai, cô hầu trả lời:
-         Tôi chẳng biết ai đi qua đây đâu, tôi không nhìn thấy ai hết.
Mệt mỏi vì chờ đợi lâu, cô ta bắt đầu đi tìm Edelmira khắp các phòng xưng tội, rồi lại len lỏi giữa đám con chiên đang cầu nguyện, nhìn vào tận những khuôn mặt bị khăn che quá nửa.
Tin chắc là Edelmira không có trong nhà thờ, cô ta đi ra quảng trường. Nhưng ở đó cũng không thấy cô chủ đâu và đáng buồn hơn, gã xà ích cũng không còn.
Cô ta vội vã quay vào và lại chăm chú nhìn tận mặt những người qua lại làm tất cả tức giận lầm bầm "Đồ thô tục, láo xược!"
Lo ngại đến tột cùng, cô hầu rủi ro chạy ra quảng trường một lần nữa và trông thấy một trật tự viên, người thường xuyên lảng vảng ở mỗi góc phố đông đúc Santiago, cô ta lao thẳng đến.
-         Xin ông cho biết, mấy giờ rồi ạ? – cô ta hỏi cái kẻ vẫn làm tình làm tội không thương xót khách qua đường bằng những tiếng còi chói tai.
-         Đồng hồ điểm mười tiếng là sang giờ thứ mười một  thôi – người trật tự viên nhếch mép cười.
-         Mười giờ rồi kia à? – cô đầy tớ hốt hoảng và cắm đầu chạy về nhà.
Về tới nơi đã mười giờ mười lăm phút và tí nữa thì cô ta đụng phải bà Bernarda đang vô cùng bực mình vì bữa sáng bị muộn.
-         Còn Edelmira đâu hả? – bà ta giận dữ hỏi.
-         Sao cơ ạ? Cô nhà  vẫn chưa về ư? – cô đầy tớ lo sợ.
Sục sạo khắp nhà vẫn không thấy Edelmira, bà Bernarda cùng hai người con tụ họp ở phòng ăn rồi nát óc nghĩ xem nàng có thể biến đi đâu. Hơn một tiếng đồng hồ không đoán ra, cuối cùng bà mẹ đói mèm ra lệnh dọn bữa. Mọi người lại mày mò phỏng đoán mất thêm hai tiếng nữa nhưng không ai nghĩ đến việc cô gái đã chạy trốn.
Mất hết kiên nhẫn, bà Bernarda gọi người hầu đến bắt kể lại toàn  bộ sự việc hồi sáng, cô nàng bạo dạn liếng thoắng, nhưng bỗng ngập ngừng và lời lẽ lúng túng. Cô ta nhớ lại việc xuất hiện đột ngột của Rivas gần nhà thờ. Vẻ lúng túng của cô ta gây cho Amador mối ngờ vực mơ hồ và hắn nói cho bà mẹ điều đó. Bà Molina chửi bới om sòm rồi tuyên bố sẽ đánh nhừ tử người hầu vô dụng nếu cô ta không nói rõ toàn bộ sự thật.
Cô đầy tớ hẩm hiu buộc phải trả lời lần nữa trước toà án gia đình và rất nhanh chóng rơi vào lưới bẫy do Amador khôn khéo giăng ra. Sau đó lại đến những lời đe doạ, và nửa giờ sau thì cô ta đã bộc bạch hết mọi điều xảy ra gần nhà thờ hồi sáng.
-         Mẹ ạ - Amador nói khi chỉ còn hai mẹ con – nhưng sao lại có chuyện Edelmira đi cùng Martin được nhỉ?
-         Trời ơi ! – bà Bernarda hét lên, rồi nắm chặt hai tay bà ta nói thêm – tao sẽ tống nó vào trại hối cải!
Bà Bernarda gọi nơi cảm hoá phụ nữ như thế.
Giữa lúc náo động nhất ấy thì Ricardo Kastanios xuất hiện. Biết được chuyện gì vừa xảy ra, chàng ta đề nghị đến nhà ngài Ensina. Tất cả đồng thanh nhất trí. Vào lúc ba giờ rưỡi Ricardo và Amador đã có mặt tại chỗ. Họ hỏi thăm Rivsas và người hầu đáp rằng chàng ra đi từ bảy giờ sáng. Giờ ấy thật đáng ngờ nên hai người liếc nhìn nhau.
-         Ta trở lại sau chứ? – viên sĩ quan cảnh binh hỏi Amador.
-         Ta cứ gặp ngài Ensina rồi kể hết mọi chuyện có hơn không?
Kastanios lưỡng lự nhưng Amador khao khát đến chết việc làm tình làm tội mùi để trả thù việc chàng phá vỡ đám cưới của Adelaida nên sôi nổi thuyết phục anh bạn:
-         Nếu anh ta không nhúng tay vào việc này thì láng cháng gần nhà thờ lúc tinh mơ như thế làm gì chứ? Một sự trùng hợp kỳ lạ, xuất hiện ở đó cùng một lúc với Edelmira!
Lý lẽ ấy đánh thức lòng ghen tuông của Ricardo và như một sĩ quan dẫn toàn đại đội xung trận, chàng ta quát to:
-         Tiến lên!
-         Không khoan thứ cho hắn! – Amador hoà theo và bước vào nhà
Họ bắt gặp ông Damasso đang đọc tờ báo đối lập trong văn phòng. Hai người lịch sự cúi chào rồi kẻ kế thừa xứng đáng của bà Bernarda giải thích lý do cuộc viếng thăm.
-         Tôi không tin Martin lại có thể làm một việc như vậy – ngài Ensina nói khi Amador tỏ ý ngờ vực.
-         Ồ, ngài chưa biết anh ta đấy thôi! – hắn nôi xung – cứ trông bên ngoài thì dường như không giết đến cả con ruồi, nhưng thực tế lại gian xảo hết biết!
Ông Damasso bảo người hầu gọi con trai đến và kể lại cho Agustin nghe mục đích của các vị khách bất ngờ này.
Nghe xong, chàng ta kêu lên:
-         Đấy là sự vu khống hèn hạ! Tôi không tin!
-         The6' sung sướng  gì mà Martin lại ra khỏi nhà từ lúc tờ mờ thế nhỉ? – Amador châm chọc nhận xét.
-         Anh ấy tự do đi lúc nào tuỳ thích, nhưng hoàn toàn không phải từ đó suy ra rằng anh ấy bắt cóc con gái – Agustin phản đối với nụ cười mỉa mai, chàng ta không bỏ lỡ dịp chọc tức kẻ láo xược đã dựng lên cái trò hề hôn lễ với Adelaida làm mình tốn bao nhiêu hơi sức.
-         Chúng tôi không phải đến đây để nghe người ta chế giễu – Ricardo bực bội.
-         Tôi nghĩ sao thì nói thế thôi – Agustin cắt lời – còn nếu như đúng là Rivas bắt cóc cô gái của các anh thì xin đi tìm cô ta ở chỗ khác.
Ông Damasso chấm dứt cuộc cãi vã bằng cách tuyên bố rằng nếu Martin có dính líu cho dù một chút nào đó tới cuộc trốn chạy của Edelmira thì ông sẽ không để yên.
Thế là Amador và Ricardo chẳng còn cách nào khác là cáo lui.
-         Ba ạ, bọn nó chỉ muốn làm tiền ba đấy thôi – Agustin nói.
-         Dù gì thì gì – ngài Ensina đáp – không được để Rivas bị nghi ngờ. Nếu anh ta thực sự có lỗi thì ba sẽ không chịu để cho tiếp tục sống trong nhà ta nữak, danh đự đòi hỏi thế.
Rồi thoả mãn với lối cư xử đường bệ của mình khi tiếp bọn khách càn rỡ, ông Damasso gật đầu ra dấu cho Agustin lui ra, còn chàng ta lập tức đến ngay phòng Leonor.
-         Em chưa biết chuyện gì xảy ra chứ? – chàng ta hỏi.
-         Chưa.
-         Em nghĩ xem, Martin bị buộc tội bắt cóc Edelmira Molina, em vợ của anh trước đây đấy.
Leonor buông rơi cuốn sách và tái nhợt như xác chết.
Agustin thuật lại cho nàng nghe nguyên văn từng chữ những điều nghe thấy trong văn phòng của cha.
-         Thế bản thân anh nghĩ gì về việc này? – Leonor xúc động mạnh mẽ.
-         Thú thật, anh chẳng biết nói như thế nào nữa – Agustin trả lời vì từ lâu, như bạn đọc nhớ, anh ta đã nghi rằng Martin và Edelmira yêu nhau.
Leonor cảm thấy sắp bật khóc tới nơi, song nàng lấy hết sức để trấn tĩnh lại.
-         Nhưng Rivas nói khi có mặt em là anh ấy hoàn toàn không yêu con bé kia! – nàng thốt lên, giọng nhấn mạnh vào chữ "con bé" một cách khinh miệt.
-         Có gì phải ngạc nhiên hả, em yêu quý? Mỗi người chúng ta đều có những bí mật nho nhỏ trong thế giới buồn chán này.
-         Thật là sự giả dối nhục nhã! – Leonor khó nhọc nén cơn giận dữ.
-         Em muốn gọi điều đó là gì cũng được, em gái ạ! Nhưng cần nhớ rằng chàng Martin tội nghiệp dù sao vẫn là đàn ông.
-         Nhưng mà nói dối để làm gì, che giấu tình cảm của mình làm gì?
-         Làm gì? Hay thật! Có những việc, em gái thân mến, người ta không thể kể cho nhau nghe đâu!
Leonor nhổm dậy rồi lại rã rời buông mình xuống ghế dài.
-         Theo anh thì em không độ lượng lắm với Martin của chúng ta – chàng công tử tiếp tục đùa cợt – mà anh ấy giúp cho gia đình ta không ít. Thế là không công bằng, em thân mến ạ. Nhìn em tự dưng thấy phải xem lại tính đúng đắn của câu ngạn ngữ "Phụ nữ - đó chính là lòng khoan dung"
-         Anh trách móc em vì lẽ gì hả? – Leonor giận dỗi.
-         Em có thấy là em đón nhận câu chuyện này quá uỷ mị không?
-         Thật nhảm nhí, Agustin – cô gái cố ra vẻ bình tĩnh cãi lại – chuyện này em hoàn toàn chẳng quan tâm! Nhưng chính anh nói là Rivas giúp đỡ nhiều cho gia đình mình đấy thôi, và ba mẹ rất phiền muộn.
-         Những lời của em nghe thật thích thú. Bây giờ thì em nói cứ như sách ấy. Anh đã muốn hút thuốc ở đây để trừng phạt em nhưng anh lại động lòng thương.
Nói xong Agustin bước ra và đốt điếu xì gà Habana, chàng ta đi về phòng riêng.
Lát sau thì Martin về và như chúng ta đã biết, chàng công tử gọi chàng lại.
-         Bây giờ tôi sẽ kể cho anh nghe tất cả câu chuyện xảy ra – chàng ta vừa khóa cửa vừa nói với Rivas vẻ bí ẩn.
-         Chuyện gì vậy? – Martin ngồi xuống hỏi.
-         Amador và Ricardo, người yêu của Edelmira, vừa mới ở đây.
-         Thế à? – Martin dài giọng, nét mặt hơi đổi.
-         Họ kêu ca với tôi là hình như anh bắt cóc Edelmira.
-         Lũ khốn kiếp! – Martin lí nhí qua kẽ răng.
-         Chính tôi cũng nói thế đấy! Lời buộc tội của họ chỉ thấy lố bịch. Tôi bênh vực anh chẳng khác nào sư tử, cho nên đừng có lo. Họ thiếu chút nữa thì phát điên vì tức giận. bây giờ chỉ cần thuyết phục ba tôi tin rằng anh không dính dáng gì vào đó cả.
-         Để làm gì? – Martin lạnh lùng hỏi.
Agustin ngẩn người nhìn bạn.
-         Sao anh trở nên nông cạn thế?
-         Ông Damasso thì liên can gì đến đây chứ?
-         Liên can gì là thế nào? Quỷ thật! Chẳng phải là anh không hề có lỗi hay sao? không, điều quan trọng là phải để cho ba tôi tin chắc như vậy.
-         Có một trở ngại nhỏ…
-         Trở ngại à?
-         Vì Amador nói có một ít sự thật.
-         Tôi không hiểu nổi! Nghĩa là thực tế anh đã đưa Edelmira đi ư?
-         Tôi đi cùng cô ấy.
-         Đi đâu?
-         Đến Renka.
Agustin đứng lên kính cẩn cúi chào Rivas.
-         Tôi khâm phục tài năng của anh – chàng ta long trọng nói – giá như tôi cũng khôn khéo như vậy trong chuyện với Adelaida thì chắc chẳng ai dám giễu cợt tôi. Anh đúng là con người kiệt xuất, tôi xin bái phục và sẽ theo học anh đấy.
-         Anh nói về cái gì thế hả? Martin bật cười vì đoạn độc thoại trịnh trọng của Agustin.
-         Đừng vờ vĩnh! Theo anh thì bắt cóc một cô gái kiều diễm như thế là chuyện tẹp nhẹp à? Anh khôn ngoan thật, anh bạn ạ! Lại còn khiêm tốn nữa.
-         Tôi có bắt cóc đâu, đơn thuần là tôi tiễn cô ấy đến đó thôi.
-          Cái đó, như ba tôi thích nói, chẳng  khác quái gì nhau cả.
-         Anh sao vậy, không hiểu tôi ư?
-         Rất hiểu. Và thấy rằng anh là người hạnh phúc nhất trần gian.
Khi ấy Martin đành thuật lại cho Agustin nghe về các sự kiện ngày hôm đó, chàng chỉ không nói tới bức thư sau cùng của Edelmira.
Chàng công tử đốt lại điếu thuốc bị tắt.
-         Chà, sự việc như vậy là khác rất nhiều – chàng ta trầm tư thốt lên – thì ra anh hy sinh vì tình bạn.
-         Sao lại hy sinh ở đây hả?
-         Quỷ bắt anh đi! Ngay cả những phụ nữ thông minh nhất cũng phải hiểu lầm. Anh tưởng tượng xem, Leonor tin những lời bịa đặt của Amador và trở nên giận dữ.
-         Sao kia? – Martin luống  cuống – nghĩa là cô ấy biết hết rồi?
-         Vâng, và mặc dù tôi tìm mọi cách để bảo vệ anh cho đến cùng, nó vẫn không chịu tin.
Người hầu gõ cửa mời hai người ra ăn trưa.
-         Tôi hy vọng anh sẽ không thổ lộ với ba tôi chứ? – Agustin nói.
-         Tôi không phạm tội ác nào nên không thấy cần phải giấu giếm hành động của mình – Martin nói một cách đường hoàng.
-         Tùy anh, cư' xử sự như anh tự biết – Agustin nói và mở cửa – việc của tôi là nói cho anh biết trước.
Rồi cả hai đi đến phòng ăn.
Agustin lo ngại cho Martin bởi lẽ đã kịp gắn bó với chàng. Còn Martin bề ngoài hoàn toàn bình thản, nhưng trái tim chàng thì đập thình thịch, chàng sợ bị Leonor khinh miệt hơn mọi thứ trên đời.
Khi họ bước vào, ngài Ensina cùng vợ và con gái đã ngồi ở bàn.

Chương 50
Sự xuất hiện của các chàng trai được đón tiếp bằng sự im lặng nặng nề.
Ông Damasso chăm chú ăn món xúp, bà Engracia cố lựa miếng thịt nhiều mỡ cho con Diamela của bà. Leonor dán mắt vào khung cửa sổ, dường như đang nghiên cứu mấy tấm diềm bằng vải sọc treo phía trên chiếc màn cửa bằng tuyn.
Martin uổng công đón bắt ánh mắt nàng. Cô gái ngồi hệt như pho tượng và trên gương mặt kín đáo ấy chàng trai đọc được bản án của mình.
Ông Damasso dần dần vứt bỏ vẻ mặt quá nghi vệ từ lúc đáp lại cái cúi chào của Rivas. Tin chắc rằng chẳng ai định bắt chuyện đầu tiên, ngài tư sản đáng kính bắt đầu cựa quậy trên ghế rồi qua qua nói với Martin:
-         Hình như anh vừa đi dạo chơi về?
-         Vâng, thưa ngài – chàng trai dè dặt trả lời.
Ngài Ensina không nỡ hỏi thêm gì nữa nên lại lặng thinh. Bị đè nặng quá lâu vì sự im lặng bất thường, lúc ấy Agustin quyết định tiếp chuyện:
-         Ô, ở đây làm gì có chỗ du ngoạn! – chàng ta nhận xét – Ở Paris ấy à, hoàn toàn khác.
Rồi chàng ta bắt đầu miêu tả tỉ mỉ về Eugène, công viên Saint Clous và các thắng cảnh khác quanh vùng thủ đô nước Pháp. Không ai ngắt lời chàng ta nên Agustin tha hồ trầm trồ thán phục các cảnh đẹp thiên nhiên ở nơi ấy, tô điểm một cách hào phóng co bài diễn văn của mình bằng những từ ngữ đặc Pháp và nói nhại những chữ Tây Ban Nha theo kỉêu Pháp một cách không thương xót với niềm tin tưởng rằng điều đó sẽ tạo cho câu chuyện của mình bản sắc Paris thực thụ.
-         Thế đấy, đó mới là nơi có thể vui chơi cho ra hồn – chàng ta khoái trá kết luận – chứ ở vùng buồn tẻ của chúng ta thì, không công viên, không lâu đài, chẳng có gì cả!
Suốt bữa ăn, Leonor không nhìn đến Martin dù chỉ một lần, có cảm tưởng là nàng không nhận thấy sự có mặt của chàng.
Khi rời bàn ăn, bà Engracia nói nhỏ với chồng:
-         Ông thân mến, tôi khy vọng ông sẽ nói chuyện với Martin chứ? không thể gác chuyện đó lại đâu.
-         Ít thời gian quá, tôi sẽ nói chuyện với cậu ấy tối nay – ông Damasso đáp, ông rất lo lắng đến việc tiêu hoá vì thế cho là để cái việc khó chịu của Martin thư thả thì hơn.
-         Thôi được, nhưng chỉ xin ông đừng kéo dài. Tôi không muốn để cho tên tuổi của chúng ta liên can vào một chuyện om sòm nào đó – bà Engracia tuyên bố, tay ghì chặt con chó như thể tìm kiếm ở nó sự trợ giúp.
Đáp lại, con Diamela gầm gừ, rồi hai vợ chồng đi ra, tiếp đó là Leonor và Agustin. Rivas ra khỏi phòng ăn cuối cùng và lên thẳng phòng riêng.
-         Em biết không, ở mức độ nào đó Martin có dính líu vào việc Edelmira biến mất đấy – Agustin nói với em gái lúc chỉ còn hai người trong phòng khách.
-         Ai nói với anh thế? – Leonor thốt lên, trong lòng vẫn leo lét tia hy vọng là Martin sẽ đánh đổ những lời buộc tội mình.
-         Chính Rivas – chàng công tử trả lời.
-         Anh thấy chưa, thậm chí anh ta không dám chối cãi nữa! – cô gái tức giận nói và trong giọng nàng vang lên những âm điệu độc ác bộc lộ lòng thù hận.
-         Nhưng có điều anh ấy làm việc đó chỉ xuất phát từ lòng tốt mà thôi.
-         Dĩ nhiên – cô gái mỉm cười châm chọc.
-         Em tưởng tượng được không, hóa ra bà mẹ rắp tâm cưỡng ép gả chồng cho Edelmira.
-         Và Martin, theo anh khẳng định, vì lòng tốt mà quyết định che chở cho cô ta chứ gì? Đúng thế phải không? Thật là lối giải thích ngây thơ! Cái kiểu Don Quichotte ấy đã biến mất từ lâu rồi!
-         Quỷ thật, em gái ạ! – Agustin kêu lên, chàng ta thừa kế được ở cha khả năng thay đổi ý kiến trong nháy mắt – Em biết anh vừa nảy ra điều gì không? Có lẽ em nói đúng!
-         Thế mà anh lại tin anh ta! – Leonor nói tiếp, khó khăn lắm mới kìm được giận dữ - Thử nghĩ xem anh dễ tin đến mức nào! Nếu là anh thì anh hàng động ra sao chứ? Chẳng lẽ anh cũng thừa nhận một việc làm như vậy? Đây là trọng tội! Mang một cô gái đi khỏi nhà mẹ người ta! Cứ cho rằng cô ta nghèo, nhưng lương thiện!
-         Em biết không, điều em vừa nói đúng là chân lý. Anh thật là đồ thộn! Anh bị anh ta xỏ mũi.
-         Và rất khôn khéo nữa chứ.
-         Không cách nào khôn khéo hơn, còn anh thì vểnh tai mà nghe hệt như một thằng ngốc!
Miệng không ngớt than vãn, Agustin bỏ đi, còn Leonor về phòng riêng. Cố dẹp nỗi xúc động và xua đủôi những ý nghĩ nặng nề, cô gái giở chiếc mũ mới mua cho dịp picnic ra thử. Song, nhìn vào gương, nàng nhận thấy hai giọt lệ lớn ròng ròng chảy xuống đôi gò má mịn màng nóng bừng vì hờn giận.
Tối hôm ấy Martin không vào phòng khách. Do vợ đòi hỏii, ông Damasso cho người hầu đi gọi chàng và khi chàng đến, hai người cùng sang căn phòng bên cạnh.
Bất cứ ai nhìn bên ngoài vào chắc cũng đều cho rằng ngài Ensina đã mắc lỗi gì đó, ngài lúng túng tột độ khi mở đầu cuộc nói chuyện. Trái lại, Martin hoàn toàn bình tĩnh và sốt ruột chờ ông chủ phá tan bầu không khí yên lặng. Tin chắc rằng ông ta không thể tự khắc phục nổi sự bối rối , Martin quyết định giúp ông thoát khỏi tình thế khó xử.
-         Cháu đã chuyện trò cùng Agustin, thưa ngài – chàng mở đầu – và được biết mình bị buộc tội về việc gì rồi.
-         À, ra thế! Vậy là anh đã biết? Rất mừng, anh bạn ạ! Anh tưởng tượng được không, hai nhân vật kia đến gặp tôi rồi bắt đầu đơm đặt những gì có trời mà hiểu, tóm lại cho anh tự biết đấy, dĩ nhiên tôi không tin họ, nhưng còn bà Engracia…
-         Xin thứ lỗi, thưa ngài, vì cháu ngắt lời – Martin nói khi nhận thấy ông Damasso khó nhọc lựa từ chọn chữ - nhưng cháu cần phải nói trước là họ buộc tội không hoàn toàn thiếu cơ sở đâu.
-         Anh nói sao kia? – ông Damasso nghẹn giọng, tưởng mình nghe nhầm.
-         Cháu nói rằng lời buộc tội của họ không phải hoàn toàn vô căn cứ, mặc dù những kẻ đến đây kiện cáo về cơ bản bị lầm lẫn.
-         Thú thật anh làm cho tôi phân vân – ông Damasso lẩm bẩm.
Martin nhắc lại tất cả những gì đã kể cho Agustin nghe trước bữa ăn.
-         đối với tôi – ông Damasso ấp úng – dĩ nhiên tôi hiểu, nhưng chỉ có điều, như anh biết, chúng tôi có con gái sắp lấy chồng, mọi người lui tới…Sau nữa, anh bạn yêu quý, bà Engracia rất khắt khe, rất sợ điều ong tiếng ve…bản thân tôi thì, tất nhiên là không….
-         cháu vô cùng đội ơn vì lòng bao dung đó, thưa ngài – Martin trả lời – nhưng xin ngài tin cho, cháu không cần đến nó bởi lẽ lương tâm cháu trong sạch. Nghe ngài nói ,cháu hiểu là bà Engracia rất lo âu về cháu, kẻ luôn luôn được quan tâm và đối xử niềm nở trong ngôi nhà này. Không bao giờ tự cho phép mình trở thành nguyên nhân của sự bất yên, cháu hiểu rõ mình cần hành động ra sao. Sáng mai, được ngài cho phép, cháu sẽ rời khỏi nơi đây để trả lại cho bà Engracia sự thanh thản trong tâm hồn.
-         Đủ rồi, anh bạn! Làm gì có chuyện ấy! – ông Damasso hốt hoảng – nhưhg anh phải đặt mình vào hoàn cảnh của tôi, đúng không nào? Bà Engracia lỡ ra còn ngờ vực, và khi đó….
-         Chưa khi nào chaú để cho những lời mình nói bị nghi ngờ là gian dối – chàng trai đường hoàng bác bỏ.
-         Tất nhiên, tất nhiên! Có ai nói vậy đâu…nhưng chỉ có điều, anh yêu quý, anh thừa biết bà Engracia và…
Martin lần nữa nói rõ quyết định từ  giã ngôi nhà, còn ngài Ensina hoàn toàn bối rối nên không thể nói với chàng điều gì dứt khoát cả.
"Anh ta mà đi thì mình sẽ chật vật" – nhà tư sản khả kính rầu rĩ nghĩ thầm lúc nhìn theo Martin đang đi vào phòng khách, nơi các vị khách thường lệ đã tụ họp.
Leonor chuyện trò về điều gì đó cùng Matilda, cô em họ đã hồi phục ít nhiều sau cuộc chia ly với Raphael và lại bắt đầu đến thăm nhà ông bác. Khi Rivas bước vào, vẻ mặt của chàng tỏ rõ rằng chàng có một quyết định cứng rắn và không hề bỉêu lộ nỗi xúc cảm dè dặt thường có mỗi khi gặp Leonor nữa, đôi mắt ánh lên tự tin và quả cảm, chàng không do dự tiến thẳng đến chỗ các cô gái đang ngồi.
Trong luc chàng tiến lại gần, Leonor tái mặt và gắn lên chàng trai cái nhìn lạnh như băng. Song ngay cả cái nhìn ấy cũng không làm cho Rivas run sợ, dường như chàng bị một ý tưởng nào đó luôn ám ảnh trong đầu. Sự thể là sau khi từ  biệt ông Damasso, Martin đã tự nhủ "Mình không đủ sức bắt nàng tin, nhưng dù sao mình cũng phải phân bua với nàng"
Cúi đầu chào xong, Rivas ngồi xuống chiếc ghế cạnh Leonor một cách thoải mái tự nhiên đến mức không nnnào trong đám khách khứa thấy việc đó là cố ý từ trước.
Người đẹp quay lưng lại với thái độ miệt thị công khai, nhưng cái điều này cũng không làm chàng trai nản lòng
-         Thưa tiểu thư – chàng nói – tôi muốn thưa chuyện cùng với cô.
-         Với tôi ư? – Leonor ngạc nhiên, giọng hơi run – chẳng lẽ anh chưa nói chuyện với ba tôi sao? – nàng nói thêm và trên gương mặt xuất hiện vẻ ngạo mạn vẫn thường làm cho Martin e ngại.
-         Chính bởi vì tôi đã nói chuyện với ông nên tôi xin cô hãy nghe tôi – Rivas tiếp tục nói rắn rỏi như trước.
-         Thú thực, giọng anh nói gây ngạc nhiên cho tôi vô cùng – cô gái đáp, cố t vẻ thờ ơ và coi thường.
-         Xin cô tha lỗi, nhưng tôi xúc động quá. Mọi chuyện xảy ra rất nghiêm trọng cho tôi nên sự xúc động ấy có thể tha thứ.
-         Thế cụ thẻ chuyện gì xảy ra vậy? – Leonor giễu  cợt hỏi, làm như không nhận thấy Martin đau khổ.
-         Cô biết tất cả rồi mà, thưa tiểu thư.
-         À phải, đó là việc Edelmira biến mất đầy bí ẩn! Tôi quên mất.
-         Chắc là Agustin đã kể rõ việc cho cô rồi. Tôi đã giải thích tất cả cho anh ấy hiểu.
-         Phải, anh ấy nói với tôi hình như anh muốn cứu giúp cô gái ấy. Lời giải thích thật kém cỏi! Rõ ràng anh ấy không thể nghĩ ra điều gì hay hơn!
-         Cái mà cô gọi là lời giải thích kém cỏi, thưa tiểu thư, đó là sự thật hoàn toàn.
-         Thật thế ư? Xin lỗi, thế mà tôi cứ nghĩ anh trai tôi bịa ra cái ức thuyết ấy để đùa vui đấy.
-         Nghĩa là cô cho rằng người đàn ông không đủ khả năng giúp đỡ cô gái bất hạnh điều nhỏ nhặt như vậy một cách vô tư sao?
-         Sao lại thế? Như anh chẳng hạn, thừa đủ khả năng. Tôi không thể không tin anh được.
-         Giọng cô nói, thưa tiểu thư, trái với những lời ấy!
-         Phải chăng anh tưởng tượng rằng vì anh mà tôi phải vờ  vĩnh? – Leonor hỏi, mắt nhìn chàng trừng trừng.
-         Không, dĩ nhiên tôi không nghĩ thế - Rivas trang nghiêm đáp – tôi không trông mong cô sẽ làm điều gì để đó nói chung vì tôi, nhưng tôi hy vọng vào thái độ nghiêm túc đối với những lời tôi nói. Bởi lẽ tôi đánh giá cao lương tri của cô và trân trọng ý kiến của cô về tôi.
-         Một khi anh coi trọng ý kiến của tôi như vậy, chắc chẳng có hại gì nếu hỏi tôi một lời khuyên về cái dự định bắt cóc ấy, hoặc về việc chạy trốn như anh muốn gọi thế. Nói thật là tôi đã có thể bày cho anh hành động khôn ngoan hơn rồi.
Giọng của Leonor chứa đựng biết bao châm biếm chua cay đến nỗi Martin phải đỏ bừng mặt vì bị xúc phạm.
-         Cô tàn nhẫn với tôi quá, thưa tiểu thư – chàng thốt lên và giọng chàng đanh lại gay gắt – Cô ra sức hạ nhục tôi làm gì? nếu cũng như mẹ cô, cô cho rằng tôi thiếu kính trọng gia đình cô khi giúp cho cô gái tội nghiệp một việc mà phải nói thêm rằng nếu cần tôi sẽ giúp nữa không hề do dự, thì dẫu sao lẽ ra cô cũng có thể tỏ ra độ lượng hơn nhiều khi tôi thấy cần thiết phân trần về hành động của mình với cô mới phải chứ.
Đoạn diễn văn này gây ấn tượng mạnh mẽ cho Leonor trong khi nàng chuẩn bị đón chờ việc Rivas sẽ phủ nhận và né tránh mọi điều.
Trong khi đó Martin nói tiếp:
-         Ông Damasso làm cho tôi hiểu rằng mẹ cô không muốn tôi tiếp tục ở trong nhà này nữa. Ngài Ensina lẽ ra không cần bận tâm ám chỉ lộ liễu làm gì. Chỉ cần ý thức được rằng tôi đã gây bực tức cho cô là cũng đủ đã tôi buộc phải rời khỏi cái nhà mến khách này rồi. Quyết định của tôi dứt khóat và do đó tôi tự cho phép được yêu cầu cô lắng nghe, tôi không muốn đi ra khỏi đây mà chưa giãi bày toàn bộ sự thật với cô và chưa tự minh oan được cho mình. Nhưng đáp lại, tôi chỉ nhận được sự nhạo báng. Tại sao cô lại muốn gây hoài nghi đối với sự đánh giá rất cao của tôi về tâm hồn cao quý của cô? Suốt đời tôi sẽ nhớ đến cô và đối với tôi, niềm an ủi lớn lao biết bao nếu như được nghĩ về cô với lòng biết ơn chứ không phải lòng oán hận.
Cô gái động lòng, nỗi buồn rầu lắng đọng trong giọng nói của Rivas buộc nàng không thể dửng dưng.
-         Chắc anh hiểu chưa đúng lời ba tôi – nàng nói và giọng nàng chứa đựng điều gì đó giống như nỗi sợ hãi.
-         Tôi không biết nữa, mà bây giờ thì chẳng còn ý nghĩa gì hết – Martin đáp – Mong muốn cốt yếu của tôi là cô tin rằng tôi không làm việc gì tồi tệ cả.
-         Anh đã xử sự như cần phải xử sự - người đẹp nói nhanh – hoàn toàn tự nhiên khi anh giúp đỡ một cô gái mà anh yêu mến.
Martin cũng không thể hiểu nổi những lời này có thành thực hay không, chỉ cảm thấy rằng Leonor đang cố chấm dứt câu chuyện.
-         Tôi tin rằng – chàng thốt lên – một lúc nào đó thời gian sẽ biện minh cho tôi.
-         Rõ ràng là anh không tin vào bản thân nên mới trông cậy ở thời gian – Leonor nhìn Rivas chăm chú.
-         Thưa tiểu thư, tôi không tự cho mình có quyền tiết lộ những bí mật của người khác.
Môi ngờ vực càng trỗi dậy mạnh mẽ trong đầu cô gái và nàng chắc mẩm quả thật Martin chỉ là một diễn viên tài ba đang đóng kịch.
-         À, hóa ra thế ư? Những bí mật vẫn là của cô bạn đó chăng? Thôi vậy chúng ta chẳng có việc gì khác là chờ xem thời gian sẽ biện minh cho anh ra sao.
Trong giọng nói của Leonor lại chứa đầy giễu cợt và nàng kiêu ngạo nhìn Martin.
-         Tôi đã tự phỉnh phờ mình bằng niềm hy vọng được cô tin những lời tôi nói – Rivas lẩm bẩm.
-         Tôi sẽ xử sự đúng như thế đấy – cô gái thốt lên rất khô khan.
"Nài nỉ mà làm gì? Nàng khinh miệt mình!" Martin nảy ra ý nghĩ khi nghe được câu đa"p của nàng.
Dường như muốn tỏ rõ câu chuyện đã chấm dứt, Leonor quay qua hỏi Matilda điều gì đó.
Martin biết làm gì hơn? Đưa ra bức thư của Edelmira để bằng cách đó tự thanh minh trước Leonor ư? Nhưng khi đó chàng sẽ tự làm nhơ nhuốc danh dự của mình! Hay là quỳ dưới chân người đẹp kiêu kỳ và nếu Chúa trời không làm dịu được trái tim khắc nghiệt của nàng thì đành chịu hết?...
Leonor trò chuyện sôi nổi với Matilda nên chàng chỉ còn một cách là thối lui.
Về đến phòng riêng, chàng trai kiệt sức buông mình xuống ghế và khóc nức nở như một đứa trẻ. Khi nguôi ngoai được chút ít, chàng nhớ đến bức thư của Edelmira để trong túi.
-         Cô gái tội nghiệp! – Martin thầm thì rồi chợt nghĩ số phận sao nghiệt ngã với chàng lẫn cả cô gái ấy.
Và ngay lúc đó chàng liền thầm chê trách mình về cái mong muốn đớn hèn là sử dụng bức thư của Edelmira để xoá tan mối ngờ vực của Leonor. Thế là chàng lấy mấy bức thư ra khỏi hộc bàn, lần lượt đốt hết trên ngọn nến.
Ngắm những tờ giấy biến thành tro, chàng an lòng ngẫm nghĩ "Ít nhất thì bây giờ mình cũng tránh được cám dỗ".
Rivas vẫn đăm đăm nhìn ngọn nến hồi lâu tưởng chừng như đã hoá đá, còn nét mặt chàng bỉêu lộ vẻ chán chường đầy tuyệt vọng. Vẻ mặt này thường có ở những kẻ bị đau khổ tột độ đến nỗi thậm chí không còn khả năng than khóc nhưng vẫn có thể hiểu thấu được điều gì xảy ra cho mình.
Cái đêm dằn vặt đau đớn ấy Martin nhớ suốt đời. Để khuây khoả, dù chút đỉnh, chàng quay ra chuẩn bị cho cuộc hành trình, song đồ đạc của chàng quá ít ỏi nên công việc đơn giản đó đòi hỏi hiểu không nhiều thời gian. Gói ghém xong, chàng trai đến bên cửa sổ dựa đầu vào không cửa và đứng im như thế, bất động. Từ chỗ này chàng không trông thấy căn phòng của Leonor nhưng hình ảnh của cô gái vẫn luôn luôn hiện rõ trước mắt trong lúc chàng ôn lại trong trí nhớ tất cả những sự kiện của cuộc đời mình kể từ ngày đến nương nhờ dưới mái nhà ngài Damasso. Tất cả những kẻ dù chỉ một lần buộc phải thốt ra lời "xin thứ lỗi" đối với những ước vọng đã tan vỡ của mình đều sẽ hiểu được tâm trạng của Rivas khi chàng giã từ những ảo mộng mà tình yêu ban phát cho trong thời  trẻ trung tươi đẹp.
Thật may mắn là bản chất của Martin thuộc loại cứng cỏi và giàu nghị lực nên mặc dù tương lai được vẽ lên một cách u ám nhất, chàng vẫn không bị nỗi khổ đau khuất phục mà biết tìm trong đó nguồn sinh lực và can đảm mà nhiều người không thể có trong những giây phút thử thách nặng nề. Chàng nhớ đến mẹ và em gái, nhớ đến lời ước nguyện làm cho số phận của họ tốt hơn. Ý nghĩ này mang lại cho chàng sự tự chủ, chàng ngồi vào bàn viết hai bức thư, một gởi cho ông Damasso để cảm tạ về sự niềm nở và hiếu khách, còn bức khác cho Raphael San Louis để báo cho bạn rõ mọi việc xảy ra và quyết định trở về nhà của mình cho đến năm sau, lúc trường đại học quốc gia sẽ lại mở cửa sau kỳ nghỉ.
 Vẫn còn việc trả lời bức thư của Edelmira. Đây là việc chẳng dễ dàng. Mặc dù hiểu rằng sự thật phũ phàng sẽ làm cho cô gái vô cùng cay đắng nhưng tiếng nói lương tâm vẫn ra lệnh cho chàng phải thẳng thắn giải thích mọi điều với Edelmira nhằm giúp nàng thoát khỏi những hy vọng hão huyền, bởi lẽ chàng không thể đáp lại tình cảm của nàng. Lòng cao thượng và tính đúng đắn đã vượt lên trên tất cả, chàng viết cho Edelmira rất cặn kẽ về diễn biến trong tâm hồn mình kể từ ngày đến Santiago. Chàng không nhắc đến tên Leonor một lần nào, song cái tên ấy có thể đoán ra từ mỗi dòng thư. Martin cũng không hé nửa lời về những hậu quả của chuyến đi đến Renka, chàng chỉ báo cho cô gái biết ý định rời khỏi thủ đô trong hai tháng.
Sớm hôm sau, lúc sáu giờ, Martin chuỷên đồ đạc của mình tới cái khách sạn mà chàng đã trú hôm đầu tiên đến thủ đô. Lúc bước ra, chàng trai trao cho người hầu của ông Damasso mấy bức thư viết hồi đêm, để tin chắc là chúng đến tay người nhận, chàng không dè xẻn tí tiền thù lao
Chàng may mắn đón được rất nhanh cỗ xe bốn chỗ ngồi mà mới có một hành khách, và lúc mười giờ, chàng đã trên đường trở về Valparaiso.

Chương 51
Đầu tháng giêng năm 1851, gia đình ngài Ensina đi về trang trại ngoại ô. Như đã định, Matilda cũng tới đó và hai chị em họ cùng ở trong một căn phòng tuyệt đẹp có cửa sổ trông ra vườn.
Hàng ngày vào buổi sáng ông Damasso và Agustin cưỡi ngựa dạo chơi cho đến giờ ăn sáng mới quay về nhà, sau đó các cô gái chơi nhạc. Vốn quen ve vãn phụ nữ, chàng công tử bắt đầu tán tỉnh Matilda.
 Bà Engracia hài lòng với vẻ săn đón của con trai đối với Matilda, người được cả nhà hết mực yêu quý, song có lẽ bà mệnh phụ thoả mãn hơn hết vì không khí nông thôn tác dụng rất tốt đến con Diamela thân thương của bà.
Theo lệ thường, ông Damasso chăm chỉ đọc mọi tờ báo từ thủ đô gửi đến và như thường tình, lúc thì ông ủng hộ chính phủ quyết liệt, lúc thì ngả về phía đối lập – điều đó phụ thuộc vào những ảnh hưởng của từng hãng báo chí đối với ông. Giở bưu phẩm ra mỗi ngày, nhà tư sản đáng kính đều thở dài nặng nề khi nhớ tới Martin, người hiểu ông ngay từ nửa lời và ghi chép sổ sách thông thạo biết bao!
Cuộc sống đơn điệu và cách biệt của nông thôn, nơi cả tháng trời không xảy ra một sự kiện đáng nhớ nào, đã tác động đến trạng thái tinh thần của hai chị em một cách khác nhau và mặc dù sự gần gũi giữa họ ngày một tăng lên, họ vẫn chưa trao gửi cho nhau những bí mật thầm kín của mình.
Bạn đọc chắc hẳn không quên việc Matilda đã khóc than cho những ước vọng bị lừa dối ra sao, song cùng với chúng, nàng cũng mất luôn lòng kính trọng đối với San Louis. Do đó tình yêu của nàng đối với chàng đã lụi tắt hẳn. Ở nơi đây, xa cách với những nơi nhắc nàng nhớ lại niêm hạnh phúc đã mất, vết thương lòng của nàng dần dần kín miệng và trong tâm hồn cô gái chỉ còn nỗi buồn lâng lâng – dấu hiệu lành hẳn của cơn đau. Chính vì thế sự tán tỉnh của Agustin, một kẻ luôn tươi vui và lịch lãm, không hề làm cho Matilda bực bội mà trái lại còn giúp nàng mau quên hơn mối tình xưa và hồi phục lại sau cú đòn khủng khiếp đã nhấn chìm nàng vào buồn khổ sâu xa ngay trước ngưỡng cửa hạnh phúc. Rốt cuộc cô gái trở nên thích thú những cuộc chuyện trò sôi nổi với người anh họ.
Một cái gì hoàn toàn khác diễn ra trong tâm hồn Leonor. Cuộc sống giữa lòng thiên nhiên gây nên vẻ trầm tư mặc tưởng và niềm tin của nàng trước đây về việc Martin yêu Edelmira dần dần bị mối hoài nghi đẩy lùi. Cô gái ngày càng hay nhớ lại các buổi chuyện trò với Martin, nhớ lại ánh mắt dịu dàng ẩn chứa yêu thương mà vì e dè chàng đã nín lặng và bây giờ nàng cảm thấy tin vào sự chân thành của những lời chàng nói. Lý trí hào hiệp luôn nghe theo tiếng gọi của trái tim không mấy khó khăn để tìm ra hàng loạt lý lẽ vững vàng có lợi cho chủ nhân của nó. Vậy là khi tưởng nhớ đến cái chân lý hiển nhiên cho rằng kẻ có lỗi bao giờ cũng phủ nhận hoàn toàn tội lỗi của mình, Leonor nhận thấy bằng chứng xác đáng cho lòng trung thực khi Rivas thành thật thú nhận là mình đã giúp cho Edelmira chạy trốn. Như cần phải trông đợi, những ý nghĩ a dẫn đến việc người đẹp bắt đầu ân hận vì đã đối xử quá khắt khe với Martin, đã đáp lại tấm lòng thành thực của chàng bằng sự cười giễu đầy xúc phạm. Giờ đây, khi chàng đã ở xa, Leonor ngày càng tìm thấy nơi chàng nhiều phẩm cách mới mẻ hơn, vì thế vào cuộí tháng hai, khi trở về Santiago, bản thân Martin cũng không ngờ rằng mình lại tiếp tục chiếm ngự trái tim nàng, hơn nữa bây giờ cô gái còn tự nguyền rủa thói kiêu hãnh ngu xuẩn của mình bởi hiểu ra rằng có lẽ chính vì nàng mà Rivas chưa hề một lần dám thú nhận tình yêu, dù cho miệng chàng đã nhiều lúc sẵn sàng thốt ra lời thú nhận ấy.
Việc Martin ngày càng ám ảnh suy tư của Leonor ảnh hưởng nguy hại cho mấy kẻ ái mộ nàng, cảm nhận được điều đó trước hết là Emilio Mendosa và Clemente Valencia, những người đã viếng thăm trang trại của ngài Ensina. Có thể thấy rằng Leonor đã tự thề nguyền kiên quyết giữ lòng thuỷ chung với người mình yêu nhưng bị số phận chia lìa. Nếu như trước đây nàng còn lắng nghe những lời đáng khinh miệt thì bây giờ nàng thẳng thừng tránh gặp riêng với bất cứ người nào, nhiều khi trong phòng khách đang sôi nổi vui vẻ nàng bỗng bỏ ra vườn nép dưới bóng cây, thả hồn trong ký ức về những ngày qua với hy vọng tự đáy sâu tâm hồn là chúng sẽ lại hồi sinh.
Chúng tôi sẽ không làm bạn đọc mỏi mệt bởi việc mô tả căn kẽ cuộc sống bên gia đình của Rivas mà chỉ giới hạn trong việc dẫn ra đây hai bức thư chàng nhận được thời kỳ đó.
Bức thư thứ nhất là của Raphael San Louis
"Bạn thân mến,
Sau hai tháng cô đơn và tĩnh lặng trong trầm từ và nước mắt, tớ không thay đổi được chút nào, tâm hồn tớ vẫn tràn đầy tình yêu như trước. tớ đã uổng công cầu xin Chúa trời rứt bỏ nó ra khỏi trái tim, đã uổng công kiếm tìm sự cứu rỗi trong thần bí, đã uổng công noi theo các tấm gương tuyệt diệu của đức hạnh và tinh thần cứng cỏi khi con người chế ngự được tình cảm – hết thảy đều vô ích! Không gì có thể giúp cho tớ tìm được cái mà dòng nước thần Lets trong các câu chuyện thần thoại xa xưa ban tặng, không gì đem lại được cho tớ sự lãng quên! Tớ sẽ không nhắc lại lời của những người theo thuyết định mệnh "Chúa sắp đặt như thế". Nhưng thú thật là một ý tưởng luôn gây cho tớ nỗi khiếp sợ. "Phải chăng đây là hình phạt của Chúa trời?" Không giờ phút nào tớ rũ bỏ được những ký ức về niềm hạnh phúc đã mất và trước mắt tớ luôn hiện rõ hình bóng của người mình yêu. Khi thì tớ nhìn thấy ánh mắt trìu mến của nàng khi thì bên tai tớ vang vọng những lời cay nghiệt trong bức thư cuối cùng nàng viết, những lúc ấy nỗi đau khổ của những lên đến tột cùng! Tớ biết làm sao được? làm sao tìm ra lối thoát?
Cuộc sống của một dật sĩ nơi tu viện không làm nguôi ngoai ngọn lửa đang thiêu đốt tớ mà trái lại, càng thổi bùng nó to lên gấp trăm lần! Kể cả việc cầu nguyện, kể cả việc ngốn ngấu những cuốn kinh thánh đều không thể an ủi nổi tớ như vẫn thường xoa dịu nỗi khổ đau cho những người khác, trong hoang mạc giá băng này mặt tớ vẫn nóng bừng như đang sốt, tớ thiếu khí trời, tuổi trẻ sôi sục trong tớ và nỗi đau dai dẳng vò xé tâm can đòi hỏi một khoảng trời cao rộng, đầy ánh sáng và không khí. Tóm lại, đòi hỏi một cuộc sống nào đó khác đi, một cuộc sống sôi động có thể tiêu hao sức mạnh thể chất nhưng bù lại, nó đem đến sự bình yên cho tâm hồn luôn thao thức của tớ.
Khi về đây tớ đã đề phòng một quyết định quá tả và không thể sửa đổi, tớ cũng không tức khắc bị rơi vào tâm trạng như hiện nay để tự thử thách thêm trong tu viện một tháng nữa. Và chỉ đến bây giờ, khi thời hạn ấy sắp trôi qua, những mới nghĩ tới việc quay về ngôi nhà bà dì tội nghiệp vẫn tin tưởng một cách chất phác rằng tớ đã hoàn toàn nương tựa vào sự cứu rỗi của tôn giáo.
Vậy đó, sớm mai tớ sẽ lìa bỏ bốn bức tường của tu viện để tìm nơi khác thích hợp hơn với sức mình. Giờ đây một việc làm hợp với tính cách của tớ nhất đang trông đợi, có lẽ nó sẽ làm vơi bớt nỗi bất hạnh. Tớ sẽ kể cho cậu mọi điều khi nào gặp lại, ai mà  biết được, biết đâu cậu cũng được an ủi và khuây khỏa nỗi buồn thì sao nhỉ? Tớ mong ước xiết bao trên đường dài luôn có cậu kề bên! Mà thôi, bọn mình sẽ không bao giờ gieo thêm những hy vọng hão huyền lên cánh đồng tương lai nữa nhé, tốt hơn hết là cứ thâu lượmg những bông hoa tàn héo của hiện tại. Đối với tớ, mặt trời hạnh phúc quá nóng bỏng, và nó thiêu rụi những bông hoa đáng thương ấy một cách phũ phàng. Song chẳng lẽ bọn mình cứ than khóc mãi? Tớ sẽ chỉ cho cậu một sự nghiệp thiêng liêng mà bọn mình có thể cống hiến toàn bộ nhiệt huyết trong trái tim cho nó.
Raphael San Louis"
Dường như cùng một lúc Rivas nhận được thư của Edelmira, cô gái viết:
"Bạn thân mến,
em không giấu giếm là bức thư của anh đã làm cho em đau khổ xiết bao khi anh cho biết anh yêu người khác, mặc dù anh không nói rõ họ tên. Nhưng dù nàng là ai đi nữa thì em cũng sẽ cầu nguyện để nàng yêu anh, bởi anh xứng đáng với điều đó. Và dù cho tâm hồn em tan nát, em sẽ không oán than hay hờn trách chút nào. Em mang ơn anh quá nhiều và không thể nghĩ đến gì khác ngoài hạnh phúc của anh. Và còn một điều nữa, em cầu trời hãy cho em một cơ hội để lúc nào đó chứng minh được lòng yêu mến vô tư và để đền đáp lại anh. Vâng, em mong muốn biết bao được đền đáp mọi việc anh đã làm cho em với sự tế nhị khôn cùng.
Em viết cho anh từ nhà người cô, nơi anh đã đưa em tới. Em muốn kể vì sao em vẫn chưa quay về với mẹ em. Hai ngày sau khi anh đi khỏi, Amador đến đây lùng kiếm em khắp mọi chỗ nhưng bà cô không chịu đưa em ra mà viết cho mẹ em rằng em chỉ quay về thủ đô khi nào em được để yên và không bị ép buộc lấy chồng. Rồi dù cho mẹ em hứa như thế, bà cô vẫn không cho em về và nói rằng tốt hơn hết em cứ nán lại chỗ bà ít lâu nữa.
Em xin tạm biệt ở đây và chúc anh tràn trề hạnh phúc. Một lần nữa em muốn nói là anh sẽ luôn luôn tìm thấy người bạn trung thành ở một kẻ tận tuỵ vì anh.
Edelmira Molina"
Hai bức thư trên và mọi chuyện đã được kể trong chương này sẽ giúp bạn đọc hình dung rõ hơn những điều diễn ra với các nhân vật  chính của thiên truyện tại thời kỳ Martin Rivas trở lại thủ đô, tức là hồi đầu tháng ba năm 1851

Chương 52
Mải kể về cuộc sống riêng tư của các nhân vật, chúng tôi đã bị thu hút quá lâu khỏi những sự kiện chính trị mà cho đến bây giờ vẫn được nhắc lại bởi những người đã từng sống ở thủ đô Chilê cuối 1850, đầu 1851.
Trong những chương đầu cuốn sách này chúng tôi đã ngắn gọn nhắc tới các bất đồng chính kiến đã chia rẽ xã hội Chilê thành hai phe đối địch, đặc biệt là đối với dân chúng ở Santiago – nơi tư tưởng của những người theo phái tự do mà hạt nhân là Hội bình đẳng được truyền bá một cách rộng rãi chưa từng thấy.
Không đi sâu vào lãnh vực lịch sử, chúng tôi muốn phác hoạ tình trạng của đất nước, nơi các sự kiện quan trọng trở nên cấp bách và tác động mạnh đến số phận các nhân vật chính của câu chuyện này.
Tình trạng kích động chung do những tin tức về các trận giao chiến đẫm máu trên báo chí của cả hai đảng gây ra đã đến mức cực điểm, sau khi có thông báo về cuộc khởi nghĩa nhân dân nổ ra ngày 5 tháng 11 nam 1850 ở thủ phủ tỉnh Ankonkagoa. Những người nhìn xa trông rộng nhận thấy trong sự kiện bùng nổ giận dữ này của nhân  dân, dấu hiệu báo trước những cuộc xung đột còn đẫm máu hơn, những kẻ ủng hộ hành động kiên quyết chủân bị cho một cuộc đấu tranh công khai, còn chính phủ thì tăng cường cảnh giác gấp đôi và tỉnh táo theo dõi sự việc đang xảy ra. Càng ngày báo chí càng cuồng điên hơn trong công việc thổi phồng thù hận giữa các phe. Chính tại thời điểm ấy sự phân lập theo đảng phái đã ăn sâu bám rễ vào trái tim dân chúng, để rồi cho đến tận bây giờ lòng thù hận lẫn nhau không những không giảm đi mà còn cao độ hơn nữa. Báo chí tự do bảo vệ quyền khởi nghĩa và tiếng nói của công luận, dường như chịu ảnh hưởng của quan điểm một số cá nhân, ủng hộ chúng, nên đôi khi trở thành như tiên tri và gieo vào lòng người dân Santiago niềm tin rằng các sự kiện ở San Phillip sẽ được hưởng ứng nhiệt liệt ở thủ đô. Cũng tại đây vào đầu tháng hai đã có tiếng xì xào về việc sắp xảy ra cách mạng, theo tin đồn, hầu như tất cả các binh đoàn bộ binh đóng trong thành đều sẵn sàng nổi dậy chống chính phủ, mọi người trông chờ các đám dân chúng đông vô kể sẽ đứng về phía quân khởi nghĩa ngay từ lời kêu gọi đầu tiên và hy vọng rằng quân đội cận vệ binh quốc gia cũng sẽ bắt tay thân thiện với dân  chúng để cùng tham dự vào cuộc thập tự chinh chống chính quyền.
Đó là vài lời vắn tắt về tình hình diễn ra ở Santiago vào đầu tháng ba năm 1851, khi Rivas quay lại đây. chàng trai trú ngụ ở khách sạn mà hơn hai tháng trước đã rời khỏi để đi Kokimbo.
Thay xong chiếc áo đi đường, Martin lao ngay ra đường rải bước về phía nhà San Louis. Sau mười lăm phút, đôi bạn đã ôm nhau thắm thiết. Thế rồi, ngồi xuống bên nhau, họ chăm chú nhìn nhau dò hỏi, dường như tìm kiếm những dâu vết mà nỗi khổ đau có thể ghi lại trên gương mặt mỗi người trong thời gian xa cách.
Raphael không nhận thấy những thay đổi lớn ở Martin, vẫn làn da sậm mịn màng ấy, vẫn vầng trán cao kiêu hãnh, vẫn ánh mắt trẻ trung chân thành mà ưu tư rất đỗi thân quen với chàng như thưở nào. Tóm lại, không nét gì trên gương mặt điềm tĩnh kia bỉêu lộ niềm bất hạnh thầm kín.
Rivas, trái lại, nhận thấy tia nhìn của Raphael, gò má nhợt nhạt của chàng cùng với đôi lông mày nhíu lại và vết mờ nơi khoé miệng – tất cả chứng tỏ nỗi đau tâm hồn vẫn còn hành hạ bạn mình.
Cuộc chiêm nghiệm vô thức ấy kéo dài trong chốc lát.
-         Thế nào, cuộc sống ở nhà ra sao? – Raphael dịu dàng hỏi.
-         Cậu có thể tự đoán được – Martin đáp – Dĩ nhiên tớ rất vui sướng được ôm hôn mẹ và em gái, nhưng nỗi buồn không rời bỏ tớ giây phút nào.
-         Nghĩa là cậu không quên được cô ấy?
-         Không hề.
-         Tội nghiệp Martin – San Louis nắm lấy hai tay bạn thông cảm – Cậu nhớ chứ, tớ đã ngăn ngừa cậu ngay từ ngày đầu tiên mới quen nhau.
-         Tất nhiên là nhớ, nhưng ngay khi đó cũng đã muộn rồi.
-         Cậu nhận được thư tớ không?
-         Có, và hiểu rằng cậu quyết định chấm dứt cuộc đời của một ẩn sĩ.
-         Hình như tớ viết cho cậu về những thay đổi trong cuộc đời tớ sau này thì phải?
-         Ừ, nhưng tớ chẳng hiểu gì hết.
-         Tớ nói về một niềm say mê mới – Raphael cười buồn.
-         Và cậu đã quên Matilda? – Martin bỗng hỏi.
San Louis cúi đầu về phía Martin
-         Cậu nhìn xem, - chàng nói khô khốc trong khi sờ lên những sợi tóc đen như mun của mình – có thấy tóc bạc không?
-         Ồ có đấy!
Raphael thở dài, nhưng ngay lập tức gương mặt chàng lộ vẻ cương quyết.
-         Tình yêu mới của tớ đó là chính trị.
-         Ồ ra thế! Tớ chợt nhớ là lúc bọn mình mới quen nhau, cậu đã dành cho tớ nhiều thời gian và sức lực.
-         Còn bây giờ bọn mình lại gặp nhau. Và sự việc xảy ra như thế này, vài ngày sau khi gửi thư cho cậu, tớ nhận được tin của những người bạn đã cùng tham gia hội bình đẳng. Khoan đã, tốt hơn hết để tớ đọc: "Hy vọng rằng anh bình phục sau vết thương lòng. Hãy biết là Tổ quốc không bao giờ lừa dối anh và đã đến rồi giây phút anh cần chứng tỏ mình cũng không quên Người. Lẽ nào Người lại phải hiểu rằng lòng trung thành trước đây ở anh đã biến mất không dâu vết? Anh tự biết nơi đâu đang chờ đợi anh"
-         Lời kêu gọi này – Raphael tiếp lời – đã buộc tôi quyết định dứt khoát, dẫu rằng cuộc sống trong tu viện đầy đọa tớ nhưng tớ vẫn khiếp sợ mỗi khi nghĩ đến việc quay về với thế giới. Sau khi rời bỏ ẩn dật, tớ đến ngay chỗ người kêu gọi tớ hướng về mục đích cao cả. tớ chẳng biết nó có đem lại sự lãng quên hoàn toàn hay không nhưng tớ tin là những ký ức đắng cay ít nhất cũng sẽ không còn dày vò trái tim đến mức ấy nữa! Hiện giờ cũng như từ thế kỷ nay trên diễn đàn xã hội luôn có hai lực lượng già cỗi lỗi thời bảo vệ những nguyên tắc bảo thủ, chuyên quyền và bạo lực, một đàng đòi hỏi cải cách và những bảo dảm hợp hiến. Tớ cho rằng bất cứ ai trong con tim còn tồn tại cái mà nhiều người thích thú gọi là tinh thần yêu nước đều không thể đắn đo lựa chọn. Tớ đứng về phía những người ủng hộ tự do, và sẵn sàng hy sinh đời mình vì nó.
Sau đó Raphael miêu tả lại tỉ mỉ tình hình chính trị ở thủ đô mà chúng tôi mới chỉ đề cập đến những nét cơ bản, rồi nêu rõ cho Martin các quan điểm về phong trào tự do. Chàng diễn thuyết sôi nổi như một người cuồng nhiệt và tin tưởng tuyệt đôi vào tương lai.
Niềm tin cháy bỏng của Raphael làm thức dậy trong tâm hồn Martin những xúc cảm thanh cao vẫn tiềm ẩn nơi bản ngã của chàng.
-         Cậu nói đúng! – chàng thốt lên – Chúng ta không thể như đàn bà để mà khóc than dai dẳng như đỉa bám vì những niềm hy vọng bị tiêu tan, chúng ta cần phải hiến thân cho một sự nghiệp xứng đáng với đấng nam nhi.
-          Tối nay – Raphael tiếp lời – tớ sẽ đưa cậu đến dự một cuộc họp mà ở đó cậu sẽ làm quen thêm với những tư tưởng của chúng tớ. Tớ tin tưởng sâu sắc rằng thời kỳ diễu hành hoà bình đã qua rồi, thay vào đó là đấu tranh vũ trang. Tớ chẳng hiểu vì sao các thủ lĩnh còn chần  chừ. Tớ chỉ là người lính nên còn phải chờ hiệu lệnh, tất cả mọi thứ trong tớ cứ sôi lên sùng sục vì sốt ruột.
Giờ đây trên gương mặt Raphael không còn chút dấu tích nào của nỗi buồn quá khứ, đôi gò má nhợt nhạt của chàng ửng hồng, còn đôi mắt sáng ngời xúc động.
Sau cuộc tâm tình kéo dài, đôi bạn chia tay và hẹn gặp lại vào buổi tối.
Đúng giờ giao ước, Martin có mặt tại chỗ hẹn, những đường phố thân quen gợi cho chàng những ý nghĩ buồn bã và lòng chàng tràn ngập ký ức đắng cay, phải vận dụng đến nghị lực phi thường của ý chí chàng mới thắng nổi sự cám dỗ tạt ngang ngôi nhà ngài Ensina để chỉ thoáng nhìn nó từ xa.
Tại cuộc họp được Raphael đưa tới, Martin chăm chú lắng nghe các diễn văn hào hứng chỉ trích chính sách của chính phủ cùng những lời buộc tội mà từ lâu phe đối lập đã dùng để chống lại chính quyền.
Ở đó chàng được gặp những chàng trai sôi nổi, vốn nhu mì, nay trở thành những nhà hùng biện nóng lòng hiến dâng sức lực của mình cho Tổ quốc và cồn cào chờ đợi giờ phút cam go để đánh cược bằng chính cuộc đời mình. Rivas cảm nhận sự nhẹ nhõm trong tâm hồn và trái tim chàng bỗng đập dồn khi chợt nghĩ chàng có thể góp sức thực hiện những lý tưởng chính trị và xã hội cao đẹp mà những chàng trai ấy vừa tuyên truyền vì lợi ích của đất nước. cuộc họp kéo đến tận mười một giờ khuya. Khi đôi bạn ra ngoài đường, Raphael nắm tay Martin nói:
-         Tớ muốn xin cậu một ân huệ.
-         Ân huệ gì thế?
-         Cậu biết không – Raphael bắt đầu – ngay từ buổi đầu tiên quen biết tớ đã thấy yêu quý cậu thực lòng. Rồi đến khi bọn mình trở nên thân thiết, tớ luôn luôn mong ước được sống bên cậu. Thế nhưng trước đây tớ không dám đề nghị cậu chuyển về nhà tớ bởi vì hiểu rằng cậu rất cần ở lại ngôi nhà đó để có thể nhìn thấy Leonor hàng ngày. Giờ đây mọi sự đã đổi thay, và tớ muốn cậu đến hẳn chỗ tớ. Cậu thừa biết bà dì tớ rồi đấy, bà là một phụ nữ tôn quý và rất yêu cậu. Ở chỗ tớ, cậu sẽ cảm thấy như ở nhà, sẽ được chú ý săn sóc.
Sự chân thành trong giọng nói của Raphael làm cho trái tim Martin ngập tràn lòng biết ơn, thế là chàng đồng ý.
-         thế thật là tuyệt! – Raphael sung sướng  thốt lên – bây giờ đến ngay nhà tớ, tớ sẽ nhường giường cho cậu và sớm mai sẽ cùng đi lấy đồ của cậu về.
-         Ngày mai tớ định ra ngoài thành phố - Martin đáp – và tớ muốn khởi hành từ sớm tinh mơ cho nên tốt nhất bọn mình lui việc chuyển chỗ ở đến tối mai.
-         Cậu cứ làm thế nào để tiện cho cậu thì thôi..À, cậu định đi đâu hả?
-         Đến Renka. Tớ muốn gặp Edelmira.
Chúc nhau ngủ ngon, đôi bạn chia tay.
Vào lúc 10 giờ sáng Martin đã ở trên đường đến Renka và vô tình nhớ lại những khát vọng sáng rỡ đã từng nung nấu trong tim khi lần đầu tiên vượt qua con đường này. Khi ấy những bức tranh thiên nhiên trải rộng trước mắt chàng gợi lên ước mơ về các cuộc dạo chơi cùng Leonor, còn bây giờ chẳng có gì làm chàng vui sướng. Những mộng tưởng xa vời đã không thành, những chờ mong hồi hộp đã nhường chỗ cho nỗi buồn chán, thế nhưng hình ảnh người con gái yêu thương vẫn cứ ngự trị tâm hồn chàng. Cuối cùng ngôi nhà cách đây gần ba tháng chàng đã đưa Edelmira đến hiện ra và những ý tưởng của chàng đổi hướng. Chàng bắt đầu nghĩ về số phận của cô gái dịu hiền mà chàng thật tình coi là bạn.
Martin vừa bước vào sân thì Edelmira chạy ngay ra đón – từ cửa sổ phòng mình nàng đã thấy cỗ xe đang đến. Gương mặt nàng đỏ bừng vì bối rối, nhưng chàng trai cúi chào thật dịu dàng và giản dị làm cho Edelmira trấn tĩnh lại tức thì. Thế rồi họ quay ra chuyện trò thoải mái, kể cho nhau nghe vừa qua mình đã sống ra sao.
-         Mặc dù em hơi nhớ nhà – cô gái thừa nhận – nhưng em nghĩ rằng phải nán lại chờ thêm đã. Em muốn tin chắc là Ricardo Kastanios hoàn toàn để cho em được yên.
Cả hai không hề nói một lời về bức thư gần đây của Edelmira. Một lát sau bà chủ nhà cũng góp chuyện với họ, lần này thì bà tiếp đón Martin thật niềm nở.
Hai giờ đồng hồ trôi qua lúc nào không biết, và chàng trai chuẩn bị ra về. Tranh thủ giây phút bà cô ra khỏi phòng, Edelmira đứng dậy với dáng vẻ của một người vừa có một quyết định quan trọng sau khi do dự rất lâu.
-         Em muốn hỏi anh điều này – nàng nói.
-         Tôi xin nghe – Martin đáp.
-         Em mong anh thành thật – Edelmira đỏ mặt tiếp lời – Em nghĩ là anh chưa quên rằng em luôn luôn chân tình với anh.
-         Tất nhiên rồi, tôi chưa quên và xin thề rằng…
-         Ồ không, xin anh đừng thề thốt mà chỉ cần trả lời thành thật câu hỏi của em, có phải là anh yêu Leonor?
-         Đúng.
-         Em cũng nghĩ thế! Mới đây cậu em trai của em có kể rằng nó đã đến chỗ ông bố của tiểu thư ấy cùng với Ricardo. Và em hiểu là sự giúp đỡ của anh đối với em làm tổn hại cho anh trước gia đình nàng rất nhiều.
-         Ồ, cũng không loại trừ điều đó – Martin cố biến mọi chuyện thành trò đùa.
Bà cô của Edelmira bước vào phòng – Rivas đứng lên cáo từ. Cũng như lần trước, cô gái đưa tiễn chàng rồi nhìn theo cỗ xe rất lâu. Khi cỗ xe đã khuất sau khúc ngoặt, nàng trở vào nhà và nói với bà cô:
-         Cháu biết mà! Vì cháu nên Martin bị mất hết hạnh phúc của mình. Nhưng cháu sẽ làm tất cả theo khả năng để thay đổi sự việc, có thể bằng cách đó chaú sẽ đền đáp được tấm lòng cao thượng của chàng.

Chương 53
Lúc 9 giờ sáng ngày 15 tháng tư, Matilda cùng đi với mẹ đến nhà ngài Ensina. Họ vừa mới ở nhà thờ ra nên vẫn còn mặc váy đen và choàng khăn đen. Bà Francisca vào văn phòng của ông anh trai, còn Matilda vội vàng đến với Leonor.
-         Chị đang làm gì thế? – nàng hỏi cô chị họ tay đang giữ cuốn sách mở rộng trên đùi nhưng mắt thì âu sầu nhìn ra cửa sổ.
-         Chẳng làm gì cả, chị đang đọc
-         Chị có biết điều gì để em tới đây sớm như thế này không?
-         Không, không biết!
-         Chị có hình dung em gặp ai khi ra khỏi nhà thờ không hả?
-         Ai thế?
-         Thử đoán xem.
Trên đầu lưỡi của Leonor ngập ngừng tên của Rivas nhưng nàng nén được và trả lời.
-         Chị chẳng có ý niệm nào cả.
-         Martin – Matilda nói – chàng nhận ra em ngay và cúi đầu chào.
Leonor không giấu nổi hồi hộp, nét mặt nàng đổi khác.
-         vậy ra chàng ở đây? – nàng bật hỏi – Ba chị có nói là nhất định chàng đã trở về và định đi tìm. Trông chàng ra sao?
-         tuyệt vời. Theo em thì chàng còn đẹp trai hơn trước nữa.
-         chàng đi một mình à? – Leonor cố giữ vẻ điềm tĩnh hỏi.
-         Một mình. Nhưng giả sử bên chàng thậm chí có Raphael chăng nữa thì chị cứ tin là em cũng chẳng mảy may rung động. Chị biết rồi đấy, em đã vĩnh biệt quá khứ
Bà Francisca bước vào phòng hối thúc con ra về nên hai cô gái đành tạm biệt nhau.
Còn lại một mình nên Leonor vẫn còn mông lung suy nghĩ hồi lâu về cái tin cô em họ đưa đến. Nàng không hề nghi ngờ về việc cha nàng sẽ tìm mọi cách kéo Martin về nhà khi biết chàng đã trở về. Cô gái bất giác mừng rỡ vì nghĩ rằng sẽ có điều kiện gặp gỡ Martin hàng ngày như xưa, song nỗi vui mừng ấy vụt tan biến khi nàng nhớ lại lý do chàng bỏ nhà mình.
"Làm sao để biết chàng có yêu ta không?" – người đẹp tự hỏi với nỗi e dè ngoài bản tính của một người được các trang công tử hào hoa nhất thủ đô ngưỡng mộ.
trong thời gian xa cách, tình yêu dần dần chiếm ngự tâm hồn nàng – tảng đá cũng dần dần bị tan vỡ vì một giọt nước rơi hoài đấy thôi! Leonor đã chịu khuất phục trước tình cảm mãnh liệt xâm chiếm, bởi lẽ cuối cùng thì trong nàng người đàn bà cũng đã thức dậy, bất chấp một cô nương đỏng đảnh bị gia đình và xã hội thượng lưu xây đắp cho lớp bê tông kiêu ngạo. trước đầy nàng lên mặt phách lối bởi thói kênh kiệu và thờ ơ đùa giỡn với con tim của những kẻ ái mộ mình, còn  bây giờ lại sẵn sàng thoả hịệp trước vai trò một người phụ nữ e lệ đáng yêu và cảm thấy sung sướng  tột cùng nếu được trao gửi trái tim mình cho một người mà ban đầu hầu như nàng không thèm để ý tới. Do ảnh hưởng của tình cảm mãnh liệt ấy, trong tâm hồn Leonor bừng nở những cánh hoa duyên dáng của tình yêu và giờ đây nàng đã không còn tự cho phép mình cười cợt trước niềm khát vọng của trái tim con người như xưa nữa.
Ăn sáng xong cô gái ngồi vào đàn dương cầm. Khi chơi bản nhạc trước khi vẫn từng chơi khi có Martin, nàng điểm lại trong ký ức những cuộc trò chuyện cùng chàng và cả những điều tuy vụn vặt nhưng rất lớn lao đối với kẻ đang yêu.
Nàng bị kéo về thực tại bởi người hầu gái vào báo tin:
-         Thưa cô, có cô nương nào đó hỏi cô ngoài kia.
Leonor kéo rèm cửa sổ nhìn ra và thấy cô gái mặc chiếc váy cùng với tấm khăn choàng sẫm màu. Gương mặt xinh đẹp của cô gái dường như quen quen nên nàng tự hỏi "Mình gặp cô ấy ở đâu rồi nhỉ?"
Tấm khăn quàng che kín người khách đến tận mắt, và Leonor cố hết sức đã nhìn cho rõ các đường nét trên gương mặt ấy.
-         Hỏi xem cô ấy tên là gì – nàng ra lệnh cho người hầu.
Một phút sau người hầu quay lại.
-         Cô nương nói tên là Edelmira Molina và xin được thưa chuyện riêng với tiểu thư.
-         Edelmira! – Leonor bất giác thốt lên.
Phân vân một thoáng, nàng dõng dạc nói:
-         Đưa cô ấy vào phòng tôi.
Người hầu vừa ra khỏi phòng khách, Leonor liền soi gương và theo bản năng sửa lại mái tóc được tết thành hai đuôi sam dài thượt. Sau đó nàng vội vã về phòng riêng đúng lúc Edelmira vừa tới nơi.
Leonor hơi cúi đầu đáp lại cái chào rụt rè của cô gái mà nàng tự cho là tình địch.
-         Thưa tiểu thư – cô gái hơi ngập ngừng mở lời – tôi đến đây để thực hiện nghĩa vụ của mình…
-         Xin mời ngồi – Leonor dịu giọng khi nhận thấy Edelmira cố che giấu ngượng ngập một cách khổ sở.
Khách ngồi xuống ghế và nói tiếp:
-         Tôi chiu ơn rất nhiều đối với chàng trai đã sống ở đây năm ngoái. Chỉ mới gần đây tôi mới biết được vì sao chàng rời bỏ ngôi nhà này ra đi, và chính vì thế mà hôm nay tôi đến. Em trai tôi đưa tôi đến đây – nàng nói thêm – cậu ấy đợi tôi ngoài cổng kia.
-         Nhưng tất cả cái đó có quan hệ gì với tôi? – Leonor khô khan hỏi.
-         Tôi quyết định nói với tiểu thư – Edelmira đáp – bởi vì không dám làm phiền bà mẹ của tiểu thư. Nhưng tôi quyết tâm làm điều này bằng mọi giá để thanh minh cho Martin.
Cái tên thân quen ấy làm cho nhịp tim của hai cô gái đập dồn ấy dường như còn âm vang trong không trung một lúc lâu.
-         Tôi được biết – Edelmira lại nói tiếp – gia đình tiểu thư cho rằng hình như Martin đánh cắp tôi. Cha của tiểu thư đã tin điều đó qua lời em trai tôi và một thanh niên nữa – họ đã đến đây đúng vào ngày tôi chạy khỏi Santiago để về sống ở Renka cho tới nay.
-         Nhưng cô chạy trốn một mình sao? – Leonor cố giấu nỗi băn khoăn bằng câu hỏi có vẻ giễu cợt.
-         Không, Martin đã cao thượng vô cùng khi đưa tôi đi – Edelmira đáp giản dị - Chính vì lẽ đó mà có lời đồn đại rằng chúng tôi phải lòng nhau và chàng đánh cắp tôi khỏi nhà. Song chỉ có một điều đó không đúng sự thật, tôi chạy trốn đến Renka vì bị ép phải lấy chính gã thanh niên đã tới đây cùng với em trai tôi. Còn Martin đã quá tốt bụng để giúp đỡ tôi. Nếu như không có chàng thì tôi đã chịu bất hạnh suốt đời rồi
-         Theo tôi thấy thì Rivas thật là cao thượng và  vô tư hiếm có – Leonor châm chọc – Dẫu biết rằng cô gái không yêu mình mà vẫn không sợ bị tổn hại thanh danh!
-         Tôi hoàn toàn không nói là không yêu chàng – Edelmira mau mắn nói.
-         À ra thế! – Leonor thốt lên, mắt rực lên vẻ phẫn nộ.
Tia nhìn ấy làm cho Edelmira thở dài rầu rĩ, giờ đây thì nàng không còn ngờ vực chút nào rằng tình cảm của Martin đối với tình địch của mình không được đáp lại.
-         Nhưng dù sao tôi vẫn không hiểu – Leonor cao ngạo lẩm bẩm – cô nói với tôi tất cả những điều đó làm gì. Nếu cô yêu Martin thì tốt hơn hết cứ nói thẳng với anh ta.
-         Vâng, thưa tiểu thư, tôi yêu chàng – Edelmira đáp khẽ nhưng thiết tha – Song có điều chàng không và chưa bao giờ yêu tôi.
-         Thú thực tôi không  biết cái gì đáng ca ngợi hơn lòng chân thành hay đức khiêm tốn của cô – Leonor chua chát nhận xét – Tiếc là Martin không có đây, nhất định tôi đã có lời cho cô.
-         Tôi không tới đây để xin tiểu thư ban ơn – Edelmira kiêu hãnh đáp – tôi tới để chứng minh không hề có lỗi, bởi vì vô tình tôi đã là nguyên nhân đã gây ra bất hạnh cho chàng.
-         Ồ, té ra dẫu sao chàng vẫn bất hạnh ư?
-         Vâng, và tôi biết điều đó từ chính chàng, chàng đã nói với tôi mấy ngày trước đây.
-         Thế cô  gặp chàng ở đâu vậy? – Leonor vội hỏi, quên mất là cô đã dự định đóng vai hoàn toàn thờ ơ.
-         Chàng đến gặp tôi ở Renka.
-         Thật đáng khen! – Leonor nói với nụ cười mỉa mai cay đắng – Thế thì vì đâu mà cô khẳng định rằng tình yêu của cô dường như không được đáp lại.
-         Martin đến đó bởi vì chàng có tâm hồn cao thượng và chàng đã hứa kết bạn với tôi.
-         Cô đừng buồn chán nữa! Từ tình bạn đến tình yêu chỉ có một bước mà thôi.
-         Không đâu, thưa tiểu thư, chàng đối với tôi chỉ là bạn bè, và tôi có bằng chứng chắc chắn cho điều đó.
-         Bằng chứng à?
-          Vâng, tôi có mang theo, bởi vì như tôi đã nói,nghĩa vụ thiêng liêng của tôi là minh oan cho con người đã giúp tôi với tấm lòng vô cùng cao thượng.
Vừa nói Edelmira vừa chìa cho Leonor tất cả những bức thư của Martin mà nàng nâng niu gìn giữ.
-         Nếu tiểu thư chịu khó đọc qua những bức thư này – nàng thầm thì – tiểu thư sẽ tin là tôi đã nói hoàn toàn thành thực.
Leonor cầm hú hoạ một bức thư bất kỳ và bắt đầu đọc với một nụ cười khinh mạn
-         Nhưng nếu tôi không nhầm thì đây là thư trả lời mà? – nàng hỏi sau khi lướt qua vài dòng.
Edelmira nói lại vắn tắt nội dung những bức thư mình gửi cho Martin, và Leonor tiếp tục đọc, nhưng bây giờ đã không còn bóng dáng của vẻ nhạo báng nữa, mà đọc một cách hứng thú cao độ. Dần dần nàng khám phá được toàn bộ diễn tiến tình bạn giữa cô gái đáng thương và Martin cùng với hành vi hào hiệp của chàng. Khi Leonor đọc tới bức thư Rivas đã gửi trước chuyến đi về nhà, khó khăn lắm nàng mới giấu được niềm vui sướng của mình. Không còn nghi ngờ gì nữa, trái tim của chàng trai mà sự cao thượng được những bức thư này chứng tỏ rõ ràng đã thuộc về nàng.
Đọc hết bức thư cuối cùng, Leonor nhìn lên người khách không hề được chờ đợi và vẻ cay nghiệt đã biến mất không một chút dấu vết. Sự mỉa mai trước đó nhường chỗ cho lòng biết ơn sâu sắc.
-         Những bức thư này chứng tỏ rằng trái tim cô thật là cao quý – Leonor xúc động nói.
-         Thưa tiểu thư – Edelmira sôi nổi đáp – tôi không từ bất cứ hy sinh nào vì Martin. Và không phải vấn đề ở chỗ tôi yêu chàng, tiểu thư cũng đã thấy rồi đấy, tôi không hề có hy vọng được đáp lại, song tôi vô cùng biết ơn chàng. Khi giãi bày sự thật với tiểu thư, tôi chỉ muốn làm tròn nghĩa vụ của mình mà thôi.
-         Tôi xin cảm ơn cô về sự tin cậy đối với tôi ,và không chỉ nhân danh bản thân mình mà còn thay mặt cho cả gia đình tôi nữa. Chúng tôi chịu ơn Martin nhiều lắm và ba tôi sẽ rất vui mừng được gặp chàng. Cô có biết chàng sống ở đâu không?
-         Ở nhà bạn, tên chàng là Raphael San Louis.
Hai cô gái từ biệt nhau, Leonor tiễn Edelmira ra tận cửa và âu yếm nắm tay nàng lần nữa. Sự niềm nở ấy của cô gái xinh đẹp cao ngạo làm cho Edelmira hoàn toàn tin chắc là nàng yêu Martin.
Sau đó Leonor gõ cửa phòng ông anh trai đã ngắm vuốt trước gương cả tiếng đồng hồ.
-         Anh sắp mặc xong quần áo và sẵn sàng phục vụ em sau một phút nữa thôi – Agustin nói vọng ra.
Đúng là cửa phòng gần như mở ra ngay tức khắc. Leonor bước qua ngưỡng cửa.
-         Em có một tin tuyệt vời! – nàng thốt lên.
-         Em vừa gặp Matilda hả? – chàng công tử hỏi, cứ tưởng câu chuyện nói về cô em họ mà càng ngày chàng ta càng thấy thích hơn.
-         Ồ không, tin của em hoàn toàn khác. Martin đã trở lại Santiago.
-         Còn anh cũng vừa nhớ đến anh ấy đúng hôm nay! Một chàng trai tuyệt vời! Suốt thời gian vừa rồi anh thấy thiếu anh ấy quá. Thế anh ấy sống ở đâu?
-         Ở chỗ Raphael.
-         Thật xúi quẩy!
-         Sao vậy?
-         Bởi lẽ, như em biết đấy, anh thế chỗ Raphael trong trái tim Matilda.
-         Dù thế nào đi nữa thì anh vẫn phải đến đó gặp Martin.
-         Ơ kìa cô em, gì mà hăng hái thế?
-         Hình như anh quên Martin rời bỏ chúng ta  trong hoàn cảnh nào.
-         Không, anh không quên đâu. Lỗi ở ba tất cả, ba quá cả tin vào những lời  vu khống hèn hạ.
-         Chính vì thế mà chúng ta cần phải sửa chữa sự bất công đã xảy ra. Bằng không Martin có toàn quyền cho chúng ta là những kẻ bạc bẽo.
-         Hình như trước kia em không nói thế, em gái ạ.
-         Vâng, nhưng giờ em đã đổi ý.
-         Một ông vua nước Pháp là một quốc vương chân chính có nói: souvent femme variel – đàn bà thường hay thay đổi. Điều đó được nói tới trong nhiều cuốn sách Pháp, và bây giờ thì anh thấy đúng thật.
Hai anh em quyết định nói hết với cha, ông Damasso lắng nghe nguồn tin với vẻ hài lòng rõ rệt và thừa nhận rằng ông càng cảm thấy thiếu vắng Martin hơn. Ngay tối hôm ấy Agustin đến nhà San Louis.
Không gặp cả Raphael lẫn Martin, chàng ta đành nhờ nhắn lại là sáng hôm sau sẽ đến.
Nên nói ở đây là toàn bộ sự việc kể trên xảy ra ngay trước ngày 19 tháng 4 năm 1851.
 
 

Chương 54
Ngày 18 tháng 4, mãi nửa đêm Raphael và Martin mới về đến nhà. Cuộc tranh cãi say sưa về chính trị làm cho đôi bạn bị xúc động cao độ, giọng hoan hỉ, mắt rực sáng, họ sôi nổi quơ chân múa tay. Cả hai đều hăng hái nói lên những quan điểm tự do và ủng hộ lời chỉ trích mà phe đối lập dùng để chống lại chính phủ đã cầm quyền đến nhiệm kỳ thứ hai và chống lại các bộ trưởng mà như đã đoán trước, sắp được đưa vào chính phủ mới.
Toàn bộ suy nghĩ của Martin giờ đây đều bị chi phối bởi ý tưởng phục vụ nhân dân và điều đó giúp chàng thoát khỏi nỗi buồn nản sâu xa vẫn dằn vặt tâm hồn suốt thời gian qua. Dấn bước bằng cả trí não vào cuộc đấu tranh chính trị, chàng trai mơ hồ hy vọng là bằng cách đó đè nén được nỗi đau tình yêu và thực tế hình ảnh Leonor đã dần dần trở nên một ký ức ngọt ngào gây nỗi buồn man mác chứ không phải nỗi đau dằn vặt con tim chàng nữa.
Raphael đã bỏ học từ lâu và hoàn toàn hiến dâng mình cho sự nghiệp mà ngay với bạn chàng cũng không kể tỉ mỉ. Đôi lúc chàng ưu tư im lặng, đôi lúc lại xúc động và vui vẻ khác thường, chàng thường xuyên náu mình cùng những người nào đó và bàn bạc rất lâu điều gì đó với họ.Nhiều khi, vừa trở về nhà lúc đêm khuya từ một cuộc họp mặt cùng với Martin, chàng lại ra đi. Hành động của Raphael đối với Rivas có vẻ bí ẩn, nhưng chàng không hề gạn hỏi.
Trong các câu chuyện, đôi bạn trẻ ít khi nhắc đến tên Leonor hay Matilda. Tưởng chừng như mỗi người đều che giấu lòng trung thành tuyệt đối với thần tượng của mình.
Vậy là, như chúng tôi đã nói, đôi bạn trở về nhà lúc nửa đêm.
Lúc Raphael đốt nến, ánh mắt của chàng bắt gặp tấm carte visite ở trên bàn, chàng cầm nó soi gần ngọn nến rồi đưa cho Martin
Trên mảnh giấy bóng cứng có in "Agustin Ensina", còn phía dưới được viết bằng bút chì "Sáng mai tôi sẽ trở lại vào lúc 11 giờ"
Martin ngồi xuống suy nghĩ mông lung, còn Raphael, đốt xong điếu xì gà, sải bước từ góc này đến góc khác. Cả hai đều im lặng, có thể nghĩ rằng tấm carte bé nhỏ đã huỷ hoại tâm trạng phấn khích của họ.
Cuối cùng San Louis lên tiếng:
-         Cậu nghĩ sao về cuộc viếng thăm này? – chàng dừng bước bên cạnh Martin.
-         Thú thật là tớ không chờ đợi nó.
-         Nhưng hình như cậu vui mừng?
-         Chính tớ cũng chẳng biết nữa.
-         Mai chàng ta sẽ đề nghị cậu chuyển về nhà họ đấy.
-         Tớ không nghĩ thế.
-         Thế nhưng nếu tớ đúng? Khi đó cậu sẽ xử trí ra sao?
-         Tớ sẽ từ chối…
-         Thế nếu như lời đề nghị không chỉ xuất phát từ hai ông bà mà từ cô con gái nữa thì sao?
-         Điều đó chẳng thay đổi được gì.
-         Tớ hoan nghênh quyết định của cậu – Raphael nói rồi lại tiếp tục bước từ góc nọ sang góc kia.
-         Tớ không bao giờ phủ nhận là mình rất mang ơn gia đình ông Damasso – Martin nói tiếp sau một lát im lặng – Tớ đến Santiago hầu như không tiền bạc, không chút hy vọng được ai đó nâng đỡ. Thế nhưng trong ngôi nhà ấy tớ không chỉ tìm thấy chốn nương thân mà nhiều kẻ thậm chí chỉ do thương hại mới bố thí cho người ruột thịt, tớ còn tìm thấy ở đó một cái gì đó lớn lao hơn, mọi người tiếp đón tớ thân tình và chăm lo săn sóc tớ nữa.
-         Thế còn những việc cậu đã làm cho ông Damasso? Rõ ràng cậu cho rằng chúng không đáng một xu chứ gì? Cậu quên là đã cứu con trai ông ta khỏi câu chuyện bẩn thỉu như thế nào rồi à?
-         Dù tớ có giúp cho họ bao nhiêu chăng nữa, tớ vẫn sẽ cảm thấy mãi mãi mang ơn gia đình ấy.
-         Trong trường hợp đó thì cậu dọn về nhà ngài Ensina mà ở - Raphael nói gay gắt.
-         Tớ đã nói rằng tớ không định làm như thế! – Martin lạnh lùng phản đối.
Một lần nữa sự im lặng lại tràn ngập căn phòng, và lại Raphael là người phá vỡ nó bằng cách nối lại câu chuyện bỏ dở về chính trị. Nhưng Martin đáp lại một cách ủê oải, không còn sôi nổi như trước nên hiểu rằng bạn mình mải nghĩ đến việc gì đó khác, Raphael chúc chàng ngủ ngon rồi đi ra.
Sáng hôm sau đúng 11 giờ Agustin bước vào phòng Martin.
Hai chàng trai ôm nhau thân mật.
-         Tôi đến tìm anh đây – Agustin mở lời – Mọi người trong nhà đều nhớ anh da diết, kể từ ba tôi nóng lòng muốn ôm hôn anh cho đến con Diamela vẫn luôn ao ước được anh nắm cẳng như trước kia.
-         Agustin quý mến! – Rivas đáp lời – tôi xúc động sâu sắc trước tình cảm nồng hậu của toàn thể gia đình anh dành cho tôi. Không bao giờ tôi quên điều đó nhưng có điều, tôi không thể nhận lời mời vô cùng tử tế ấy được.
-         Vậy xin phép được biết vì sao?
-         Bởi lẽ Raphael sẽ không tha thứ nếu tôi rời bỏ anh ấy.
-         Thế nhưng trước đây anh sống ở nhà chúng tôi kia mà?
-         Tôi nhớ rất rõ mọi điều và biết ơn gia đình rất nhiều.
-         Điều đó chẳng giúp gì được cho anh đâu, bạn thân mến ạ! Nếu như anh không quay về với chúng tôi, chúng tôi sẽ rêu rao khắp nơi anh là kẻ bạc bẽo nhất trên thời gian này.
-         Để can ngăn anh, tôi xin thú nhận rằng tim tôi đau nhói khi khước từ lời mời của anh – Rivas âu yếm vỗ vai Agustin.
-         Thôi đừng làm bộ nũng nịu nữa anh bạn! Pas de facons! Dẹp bỏ nghi lễ đi! Hãy về với chúng tôi, anh biết không tôi đã hứa với một cô nàng là sẽ không quay về nếu không có anh đấy.
-         Hứa với ai? – Martin sốt sắng hỏi.
-         Leonor, chính nhờ cô ấy mà chúng tôi biết anh đang ở thủ đô. Làm sao cô ấy biết điều này, tôi chịu chết không hiểu! Và, như anh biết đấy, người Pháp thật có lý khi nói rằng "ý phụ nữ là ý trời"
-         Anh làm ơn nói giùm với cô em gái của anh rằng tôi vô cùng cảm động vì được cô ấy quan tâm – Martin xúc động nói – nhưng tôi lấy rất làm tiếc rằng không thể đón nhận lòng hiếu khách mà gia đình quá ưu ái dành cho tôi như thế.
-         Tôi đang hình dung cô ấy sẽ đón tôi ra sao đây! – chàng công tử dài giọng – mà Leonor đâu có yêu cầu, cô ấy ra lệnh! Bây giờ thì cô ấy nói toạc ra là chúng tôi có trách nhiêm chuộc lại lỗi lầm đã xúc phạm anh khi giải thích hành vi hào hiệp của anh một cách xuẩn ngốc.
-         Thế nghĩa là cô ấy không còn lên án tôi nữa sao?
-         Bây giờ trong nhà tôi không một ai lên án anh cả - Agustin vui vẻ đáp – Chúng tôi hoàn toàn thống nhất ý kiến về anh, và không phải trong vấn đề chính trị đâu. Anh tưởng tượng xem, cho tới giờ tôi không sao hiểu nổi ba tôi ủng hộ những quan điểm nào, hôm nay ông theo phe đối lập , ngày mai lại ngả về phía chính phủ. Hầu như ngày nào ông cũng khẳng định là rất cần đến anh.
Song Martin vẫn từ chối, viện lý do không muốn làm mất lòng San Louis.
-         Trong trường hợp đó anh phải tự đến mà giải thích mọi điều – Agustin nói – có thể chờ anh lúc nào?
-         Tôi sẽ cố gắng đến ngay tối nay – Rivas hứa.
Nhận được lời hứa ấy, với bản tính bẻm mép, chàng công tử quay ra huyên thuyên về bản thân mình, chàng ta tiết lộ cho Martin biết chuyện yêu Matilda và hy vọng rằng cũng được nàng yêu.
Tán dóc chán chê, chàng ta cáo biệt ra về, còn Martin đắm mình vào những suy tưởng về Leonor. Những lời Agustin vừa nói đã làm thức tỉnh trong chàng ước mơ được gặp nàng, nhưng ngay lập tức chàng nhớ lại đã bi .người đẹp cao ngạo và đỏng đảnh ấy xúc phạm ra sao, chàng thấy xấu hổ vì sự yếu đuôi của mình.
Martin suy đi nghĩ lại mãi xem có cần tới thăm ông Damasso hay không, thế rồi cuối cùng vẫn không quyết định được gì. Lúc đồng hồ điểm bốn tiếng, Raphael xuất hiện nơi ngưỡng cửa.
Trông chàng vui vẻ và tươi tỉnh. Mỉm cười với Rivas, chàng hỏi:
-         Agustin có đến thăm cậu không?
-         Có, anh ấy ngồi đây chừng hai tiếng
-         Đã mời cậu dọn về ở với họ chứ?
-         Và rất tha thiết nữa.
-         Thế cậu trả lời thế nào?
-         Tớ nói là có thể sẽ ghé qua chỗ họ tối nay.
-         Không cần! – Raphael cắt ngang và Martin nắm bắt được âm hưởng hách dịch trong giọng nói. San Louis thường nói chuyện kỉêu đó với bạn bè sinh vie6n, nhưng chưa bao giờ tự cho phép mình như thế trong quan hệ với Martin.
-          Về việc này cậu hãy để tớ tự phân xử - Martin đáp với bản tính kiêu hãnh không chịu được bất cứ sự cưỡng  buộc nào.
-         thiết tưởng rằng bọn mình quá thân thiết để tớ có quyền khuyên  cậu – Raphael đã mềm lòng hơn.
-         Thế cậu khuyên điều gì? – Martin hỏi.
-         Tớ cho rằng cậu không nên đến nhà ấy, ít nhất là hiện nay.
-         Vì sao?
-         Vì cậu sẽ lại mạo hiểm lao đầu vào nỗi bất hạnh như những ngày bọn mình mới quen nhau, cậu có một trái tim trong trắng  và cao quý, Martin ạ, và cậu không cần hy sinh nó cho một tiểu thư kiêu kỳ và đỏng đảnh. Cô ta sẽ dày xéo nó không chút tiếc thương vả lại còn lên mặt rằng đã có thêm một kẻ hiến mình làm vật tế lễ trước bàn thờ sắc đẹp của mình. Cậu chẳng thu được gì ở cuộc gặp gỡ với Leonor đâu, bởi vì cậu ngượng ngập khi có nàng để rồi lại nhìn nàng dịu dàng đắm đuối còn nàng chỉ ban cho một ánh mắt ân cần cũng đủ bắt cậu làm nô lệ.
San Louis im bặt, nhưng rồi nhận thấy Martin chẳng đáp một lời, chàng lại nói tiếp:
-         Tớ muốn bao cho cậu một tin quan trọng. Có thể nó sẽ làm nguội bớt những tình cảm quá lãnh mạn ở cậu và nhắc cậu nhớ rằng còn những điều quan trọng hơn nhiều.
-         Cậu nói đến việc gì thế?
-         Trước khi trả lời, tớ cần phải hỏi cậu một câu.
-         Xin mời.
-         Tớ muốn nói đến những quan điểm cậu đã trình bày trong các cuộc họp bí mật của bọn mình. Cậu hãy nói xem, chúng thể hiện lòng tin chân thành của cậu hay chỉ phát sinh từ nỗi tuyệt vọng trong tình yêu?
-         Những lời tớ nói không bao giờ đối lập với lòng tin tưởng.
-         Thế nghĩa là cậu sẵn sàng đi với chúng trưởng đến cùng không quản nguy hiểm?
-         Dĩ nhiên – Martin cứng cỏi đáp.
-         Có lần cậu đã hứa tuyệt đối chấp hành bất cứ mệnh lệnh nào của thủ lĩnh chúng ta. Cậu có cho rằng đã tự ràng buộc bởi lời thề đó không?
-         Tớ coi đó là một lời thề thiêng liêng.
-         Thế nếu như Leonor yêu cầu cậu rút lời?
-         Không ai, kể  cả nàng, buộc được tớ làm việc ấy.
-         Tớ luôn coi trọng cậu vô cùng và rất vui vì đã không nhầm – Raphael ngồi xuống bên bạn.
-         Có lẽ sau khúc mở đầu trịnh trọng như thế cậu sẽ thông báo cho tớ tin tức mới mẻ của cậu chứ? – Martin mỉm cười hỏi.
Raphael hạ giọng:
-         Tin mới của tớ đây. Mọi thứ đã sẵn sàng, ngày mai bắt đầu cuộc cách mạng!
Ngưng một lát, chàng tiếp tục:
-         Chỉ một ít người được biết về điều bí mật này, trong nhóm bọn mình có bốn người và bọn tớ đã soạn sẵn kế hoạch hành động cho từng người rồi. Nếu muốn tham gia trân đánh thì cậu sẽ là trợ thủ đắc lực của tớ.
-         Tớ vui sướng có chỗ đứng bên cậu! – Martin hào hứng thốt lên.
-         Bây giờ thì cậu hiểu tại sao tớ phản đối cậu gặp Leonor – Raphael nói – tớ sợ uy quyền của nàng đối với cậu và không muốn bạn bè cho cậu là hèn nhát.
-         Cậu có lý, tớ sẽ không đến chỗ đó nữa.
-         Nhiều người nghĩ rằng sẽ tránh được đổ máu và binh lính sẽ chạy sang phía chúng ta không do dự. Tớ không tin như thế, nhưng tin chắc rằng sẽ chiến thắng. Đáng tin cậy nhất đó là binh đoàn Caldivia. Chúng ta có cả sự hỗ trợ của quân Trakabuko và một số lính pháo binh nữa. Nhưng theo tớ thì nên trông cậy vào binh đoàn Caldivia. Theo chiến thuật bình thường thì binh đoàn này cùng những công dân được ta trang bị vũ khí có thể sẽ chiếm hết các trại lính, trước hết làcác trại pháo binh nơi ta sẽ cướp được những hỏa khí và đạn dược mà ta rất thiếu. tớ sẽ nói với Bilbown[1] và các thủ lĩnh khởi nghĩa khác là cậu sẽ cùng tham gia trận đánh.
-         Cám ơn cậu đã tin! – Martin bắt chặt tay Raphael thốt lên – tớ sẽ làm tất cả để không phụ lòng tin đó.
-         Trước mắt còn cả một đêm nữa và bọn mình sẽ thảo luận mọi việc cặn kẽ - San Louis nhận xét – còn bây giờ tớ tự cho phép khuyên cậu một câu về chuyện Leonor.
-         Cứ nói đi.
-         Tớ tin tôi dù cậu có sống thêm ở nhà họ một thời gian nữa bằng cả thời gian trước kia cậu đã sống thì cậu vẫn cứ không dám thổ lộ tình yêu với nàng.
-         Cậu thấy đấy, nàng giàu có như thế, và tớ lại chịu ơn cha nàng rất nhiều… - Martin ấp úng – nếu không vì thế thì chắc tớ cũng đủ can đảm…
-         Thôi, đấy chỉ là nói chuyện chơi, còn tớ nói thẳng thế này, cậu sẽ không bao giờ dám ngỏ lời với Leonor đâu. Mà cô nàng kiêu kỳ ấy lại không khi nào chìa tay ra trước cho cậu và nói "Em đã đọc được lời tự thú trong trái tim anh, Martin ơi, bởi bản thân em cũng cảm nhận được điều đó". Chuyện như thế chỉ có trong cổ tích chứ trong đời thường thì chẳng bao giờ!
-         Tớ không tranh cãi – Rivas đáp, cố nén thở dài.
-         Cậu vẫn còn một lối thoát. Hoàn cảnh đặc biệt mà cậu đang lâm vào sẽ thanh minh cho cậu.
-         Tớ đang nóng lòng muốn nghe lời khuyên của cậu đây.
-         Thế này nhé, cứ viết cho Leonor rằng cậu yêu nàng và cứ để cho bức thư được gửi tới nàng vào ngày mai.
Martin đăm chiêu suy nghĩ.
-         Có thể cậu cho là tốt hơn nếu nàng không bao giờ biết đến tình yêu của cậu chứ gì? – Raphael hỏi.
-         Ồ không! – Martin sôi nổi thốt lên.
-         Hãy tin rằng không có khả năng nào hơn để thú nhận thành thực nữa đâu, nỗi hiểm nguy gần kề - đấy là lời thanh minh của cậu và nếu nàng yêu cậu thì sẽ sẵn lòng tha thứ. Còn nếu như trái lại, tình cảm của cậu chỉ là đơn phương thì lúc ấy nàng cũng sẽ chẳng trách móc gì cậu, bởi lẽ cậu không đến nhà họ nên không ai có thể lên án cậu đã lợi dụng lòng mến khách một cách phản trắc.
Lý lẽ của Raphael đã thuyết phục được Martin, dường như chàng quên mất mối nguy cơ nghiêm trọng mà số phận chuẩn bị sẵn cho chàng sớm mai và bây giờ chàng vui sướng nghĩ rằng cuối cùng đã có cơ hội thổ lộ tình yêu của mình đối với Leonor.
Tối hôm ấy, San Louis lại sửa soạn ra đi.
-         Hãy đợi tớ ở đây – chàng trai nói với Rivas – tớ phải đi nhận những mệnh lệnh cuối cùng và sẽ trở về lúc nửa đêm.
Cửa phòng vừa khép lại, Martin ngồi ngay vào bàn vớ lấy cây bút, những dòng chữ nóng bỏng của bức thư sắp viết dường như đã lấp lánh từ lâu trong dòng tư tưởng của chàng.

---

[1] Bilbown Francisco (1823-1864) Nhà xã hội học và nhà tư tưởng Chilê, một trong những người sáng lập ra Hội bình đẳng
[/align][/align]

Chương 55
Và thế là giờ phút trọng đại và hồi hộp nhất trong cuộc đời người hùng của chúng ta đã đến. Lần đầu tiên Martin phải bộc lộ tình yêu với người con gái đã  chế ngự trái tim mình mà việc đó diễn ra ngay trước ngày chàng sẽ tham gia vào những sự kiện đầy hiểm hoạ đối với chàng. Chàng không sợ hãi, nhưng cảm thấy nỗi lo âu tràn ngập tâm hồn – điều hiển nhiên vẫn xảy ra khi người ta nghĩ tới cái chết gần kề. Lúc ấy do mối đe doạ của hiểm nguy, bản năng bảo tồn trong con người lên tiếng một cách vô cùng mạnh mẽ. với tâm trạng này, Martin mở đầu bức thư cho Leonor
"Thưa tiểu thư,
Lúc tiểu thư nhận được thư này, có thể tôi đã không còn sống hoặc tôi đã lâmvào mối hiểm nguy nghiêm trọng chỉ vì lẽ đó mà tôi dámcả gan viết thư cho tiểu thư đây. Liệu tiểu thư đã bao giờ đoán ra rằng tôi yêu tiểu thư. Khi có mặt tiểu thư, tôi luôn cảm thấy e dè, nhút nhát lạ lẫm với chính mình, không giây phút nào tôi quênrg mình chịu ơn gia đình tiểu thư quá nhiều, vì đã cưu mang tôi thật là hào hiệp và dẫu sao thì tôi vẫn cứ lo sợ không đủ sức che giấu bí mật của con tim. tiểu thư là tình yêu đầu tiên và duy nhất của tôi! Đây là lời thú nhận mà tôi giải bày trong niềm hứng khởi chân thành mà không hề trông chờ, hy vọng điều gì. Lý trí mách bảo tôi phản kháng lại mối tình rỗ dại này, nhưng trái tim tỏ ra mạnh hơn, tôi đành chịu khuất phục vì  thứ tình cảm có quyền năng tối thượng dù biết trước nó sẽ không được đáp lại. Trong cuộc đấu tranh bền bỉ với chính mình, tôi chỉ đạt được một điều đó là giấu kín tình cảm của mình trước mọi người, kể cả tiểu thư. Song hôm nhay khi giáp mặt với mối hiểm hoạ của tử thần, tôi khát khao bày tỏ nỗi lòng cùng tiểu thư để tự cảm nhận niềm an ủi nhỏ nhoi. Xin hãy thứ tội cho tôi vì sự táo bạo lẫn sự yếu đuối! C thể đây là lời khẩn cầu cuối cùng của một kẻ sắp lìa đời hoặc lời chào vĩnh biệt của một kẻ bị số kiếp nghiệt ngã xua đuổi. Dù thế nào chăng nữa, khi thú nhận mọi điều, tôi phó thác mình cho lòng cao thượng của tiểu thư và cầu mong tiểu thư đừng khinh rẻ những lời tôi nói, đừng tiếp nhận chúng với vẻ nhạo báng, bởi vì, xin tiểu thư tin rằng, dù cho số phận không phán định cho tôi được xứng đáng với tình yêu của tiểu thư, tôi vẫn có quyền trông đợi ở tiểu thư lòng tôn trọng.
Thưa tiểu thư, tôi muốn tiểu thư ghi nhận cho rằng, kể từ ngày ra đi tôi chưa lần nào cố tìm cách rũ bỏ lời buộc tội bất công bởi lẽ tự thâm tâm tôi vẫn tin là thời gian sẽ minh chứng cho mình. Nhẫn nại tột độ mang trên lưng một gánh nặng những ngờ vực đầy xúc phạm, tôi hy vọng sớm muộn gì cũng thuyết phục được tiểu thư tin vào sự vô tội của tôi và giờ đây, khi có thể là lần cuôi được nói cùng tiểu thư, tôi muốn nhắc lại rằng trong những lời giải thích trước lúc ra đi của tôi không hề có một chút bịa đặt nào. Tôi tự phỉnh phờ bằng niềm ước vọng là hôm nay tiểu thư sẽ tin tôi. Dù sao trong giờ phút trọng đại và lâm nguy, con người ta không nói dối"
Martin kết thúc bức thư bằng lời cám ơn chân thành đối với toàn thể gia đình ông Damasso, cũng như ở những dòng vừa viết, chàng tránh được lối nói khoa trương kiểu cách mà do thói quen đua đòi những tiểu thuyết đa sầu đa cảm thời thượng, hầu hết các bức thư tình thời bấy giờ đều mắc phải.
Mặc dù đã nhiều tháng ngày Rivas sống ngay bên cạnh Leonor, chàng vẫn nhìn nhận nàng như đấng thiên thần. Tuy thế khi nói với nàng, chàng trai không dùng những lời lẽ quỵ luỵ, nói về mối tình sâu nặng cũng như lòng ngưỡng mộ cuồng nhiệt của mình, chàng không dùng kiểu so sánh cầu kỳ bóng bẩy vẫn thường mơn trớn trái tim những kẻ đang yêu. Sau khi đọc đi đọc lại bức thư mấy lần, chàng trai cảm thấy tâm hồn mình dường như vừa trút được một gánh nặng ghê gớm, giờ đây thậm chí nếu số mệnh có bắt chàng phải chết thì ít nhất Leonor cũng biết đến tình yêu của chàng và tiếp nhận lời tự thú của chàng như một tặng vật thành kính của một con người thuỷ chung tha thiết.
San Louis trở về lúc mười một giờ khuya.
-         Mọi việc diễn ra tuyệt hảo – chàng nói với Martin – tớ mang binh giáp về đây.
Nói đoạn Raphael đặt lên bàn ha dây lưng, mỗi dây đều đeo hai khẩu súng ngắn và hai lưỡi kiếm, chàng giấu vũ khí trong áo choàng.
-         Hãy giữ lấy – chàng đưa cho Rivas sợi dây lưng có đeo súng ngắn và một lưỡi kiếm - Tớ trao cho cậu vũ khí như trao cho một chiến sĩ bảo vệ tổ quốc, để cậu anh dũng chiến đấu vì Người.
Đôi bạn trẻ chăm chú ngắm nghía những khẩu súng, chia nhau từng viên đạn, và đeo kiếm vào sườn, họ che giấu xúc động dưới những tiếng cười vui vẻ và trêu chọc  vẻ chiến binh của nhau.
Sau đó Raphael nói cho Martin rõ kế hoạch của cuộc khởi nghĩa sắp tới và khẳng định với bạn điều gì cho phép họ tin tưởng vào thắng lợi. Đôi bạn trò chuyện đến tận hai giờ sáng và khi từ ngoài đường phố lọt vào một tiếng động nhỏ, họ nín lặng hồi lâu nghe ngóng, dường như cố đón bắt trong tĩnh mịch bao trùm quanh mình luồng hơi thở bất an của thành phố đang ngủ say.
-         Đến lúc phải đi – San Louis ngó lên đồng hồ - Đã gần ba giờ rồi. cậu mang theo bức thư ấy chứ?
-         Ừ - Martin đáp.
-         Tớ đã đưa cho người hầu ông Damasso một peso để gã chờ tớ - Raphael nói tiếp – Rồi còn hứa  cho thêm 8 peso nữa khi giao thư.l
Dứt lời chàng ra khỏi phòng và trở lại sau đó vài phút, gương mặt nhợt nhạt của chàng lộ rõ vẻ hồi hộp tột độ.
-         Tội nghiệp bà dì tớ! – chàng khẽ nói – bà đang ngủ và không hề ngờ điều gì cả.
Chàng nhìn thoáng qua căn phòng, nơi chứng kiến những sướng vui và buồn khổ của mình rồi với dáng vẻ của một người quyết dứt bỏ gánh nặng hồi ức, chàng dõng dạc:
-         Thôi ta đi, hy vọng rằng bọn mình sẽ chiến thắng trở về.
Hai chàng trai ra khỏi nhà, vũ khí giấu kín dưới áo choàng và lặng lẽ tiến đến quảng trường Armas, băng qua đó rồi hướng về phía nhà ngài Ensina.
-         Đợi tớ ở đây – Raphael thì thầm.
Tới cổng, chàng gõ nhẹ, cánh cổng hé mở và người hầu ló đầu ra.
-         Đưa bức thư này tận tay tiểu thư Leonor – Raphael trao cho người hầu chiếc phong bì – nàng phải nhận được nó ngay lúc vừa thức dậy vào sáng mai. Tiền tôi đã hứa đây – chàng nói thêm – Hãy coi chừng, thực hiện thật đúng đấy.
San Louis gọi Martin rồi họ đi tiếp. Ít phút sau, đôi bạn dừng chân cạnh một ngôi nhà cũ nát, Raphael đẩy cánh cổng và nó đổ xuống một cách dễ dàng – họ đã ở trong chiếc sân tối mò. Thế rồi, theo từng tốp nhỏ hai ba người, dần dần mọi người kéo đến với những khẩu súng ngắn giấu dưới áo khoác hay áo choàng và sau một lúc trong sân đã tụ tập khá đông.
San Louis tập họp tất cả lại và phân thành hai toán. Chàng giao cho Martin chỉ huy một toán, còn toán kia – một chàng trai khác. Chàng tự nhận trách nhiệmùi chỉ huy chung. Một số chàng trai Rivas biết rõ qua hội nghị bí mật được Raphael chỉ định làm trợ thủ cho các chỉ huy. Khi các toán quân đã ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đâu, Raphael đọc một diễn văn ngắn gọn nhắc nhở lòng dũng cảm nổi tiếng của dân tộc Chilê. Sau đó chàng ra lệnh cho một trong những trợ thủ của mình đi tới quảng trường và chờ ở đó cho đến khi xuất hiện các binh lính tham gia khởi nghĩa. Mười phút sau phái viên này quay lại báo cáo rằng binh đoàn Valdivia đã xuất hiện.
San Louis hạ lệnh tiến lên và cả hai toán, giữ thẳng hàng hướng tới quảng trường, nơi họ tập kết chỉ sau vài phút so với binh đoàn Valdivia – đơn vị sẽ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong các sự kiện xảy ra ngày 20 tháng 4.
Tại quảng trường, Raphael đến với nhóm thủ lĩnh bao quanh đại tá Pedro Uriola, người cầm đầu cuộc khởi nghĩa. Họ sôi nổi thảo luận kế hoạch hành động. Đa số cho rằng lính bộ binh và quân cận vệ quốc gia sẽ chạy sang phía quân khởi nghĩa, nhưng Raphael và một vài người khác kiên quyết yêu cầu tiến công không chậm trễ, tranh thủ thời gian chiếm các trại lính để vũ trang cho dân chúng.
Cuộc tranh luận nuốt mất tiếng rưỡi đồng hồ và mãi đến 5 giờ 30 phút, khi tất cả đều tin chắc rằng số quân khởi nghĩa đều không tăng thêm nữa, quyết định mở đầu tấn công mới được ban bố.
Mệnh lệnh tiến công  vang lên, đội tuần tiễu tiến lên phía trước và tiếp ngay sau đó là các toán của San Louis – họ có nhiệm vụ chiếm các trại lính.
 

Chương 56
Chúng tôi mạo muội dẫn r ađây một đoạn trong bản tin chính thức đăng trên báo ngày 20 tháng 4 năm 1851 để giúp hình dung rõ khởi đầu của cuộc khởi nghĩa.
"Các toán nổi loạn của đại tá Uriola, xuất phát từ quảng trường Armas, đã chiếm được đồn lính chỉ có ba người. Số binh lính còn lại như thường lệ đều ở trong các doanh trại. Những kẻ nổi loạn cũng chiếm được các trại lính và phân tán vũ khí cướp được cho dân chúng, số lính vệ binh và số lính của binh đoàn Trakabuko đã chạy sang phía khởi nghĩa"
Trên thực tế, những đơn vị đóng trong trại lính chỉ chống cự một cách yếu ớt, và quân khởi nghĩa quay lại quảng trường cùng với những lính bộ binh đã hàng phục.
Nhưng tại đây một tin tức bất ngờ và đau  buồn ghê gớm chờ đón họ, hai trung sĩ thuộc binh đoàn Valdivia nằm trong thành phần những toán quân tiên phong có nhiệm vụ chiếm trại lính của binh đoàn thứ 3 cận vệ quốc gia đã không chịu phục tùng sĩquan chỉ huy và đã bắn lại, một sĩ quan chết ngay lập tức, một người khác bị thương, còn binh lính thì theo hai trung sĩ sát nhập vào các đơn vị trung thành với chính phủ.
Tin đó làm cho những thủ lĩnh quân khởi nghĩa vô cùng lo ngại và tràn đầy linh cảm u ám. Họ e rằng có thể còn những tên phản bội khác trong binh đoàn Valdivia – đơn vị quân thường trực duy nhất tham gia nổi dậy.
Tin tức về cuộc khởi nghĩa lan truyền khắp thành phố và từng đoàn dân  chúng dồn tới quảng trường Armas, song các thủ lĩnh cuộc nổi dậy không đủ vũ khí để phân phát ch otc những ai muốn tham gia trận đánh. Trong khi đó những kẻ tận tuỵ đã cấp báo cho chính phủ về những lộn xộn bắt đầu xảy ra  và chính quyền liền tận dụng cho việc chuẩn bị phản công những giây phút quý báu mà quân khởi nghĩa đã tiêu phí cho việc tranh  cãi vô ích và đợi chờ vô bổ. tất cả các trại lính kể cả pháo binh đều nổi hiệu báo động, các đội quân  cận vệ quốc gia được vũ trang và tập hợp ở quảng trường La Monda, còn quân đội chính phủ thì chiêm trận tuyến trên đồi. San Louis khống chế những đường phố lân cận.
Chôn chân ở quảng trường Armas hơn một tiếng đồng hồ, cuối cùng quân khởi nghĩa tin rằng không còn đội quân nào sát nhập thêm nữa mà vẫn chưa có gì để vũ trang cho dân chúng nên quyết định mở màn tấn công các trại phân binh – một kho khổng lồ vũ khí quân trang và là trận địa quan trọng then chốt có thể quyết định cục diện khởi nghĩa.
"Các trại pháo binh – bản tin chính thức mà chúng tôi đã nói – nằm trong một toà nhà lớn dưới chân đồi Santa Lucia, giữa hai đường Angotade las Retokhidas và Kanhiada. Theo quan điểm quân sự, chúng ở vị trí bất lợi cho việc phòng thủ, phía trước và hai bên sườn là khoảng trống, còn trong vòng bảy mét kể từ cổng chính là một con đường chạy ngang qua nên những kẻ tấn công có thể tập trung tại đây để bất ngờ cướp lấy những khẩu súng mà khi bắn thò ra tận ngoài cổng. Đối diện với cổng chính là đường phố San Isidro tạo nên mối hiểm hoạ bị công phá bởi những lực lượng tinh nhuệ của đối phương"
Để đến gần những trại lính mà bạn đọc vừa được chúng tôi cho biết vị trí, quân khởi nghĩa từ đường phố Estado tiến thẳng đến Kanhiada.
Thế nhưng trước khi mô tả trận đánh đẫm máu diễn ra gần mấy trại pháo binh, chúng tôi cho rằng sẽ hợp lý nếu kể lại những điều xảy ra tại nhà ngài Ensina đúng vào giờ đó.
Ngôi nhà nằm trên một trong những đường phố chính của Santiago và do đó, tin tức về cuộc khởi nghĩa đã lan tới đây từ sớm tinh mơ, lúc mọi người còn chìm sâu trong giấc ngủ.
Thoáng nghe hai tiếng "cách mạng" do một người hầu nào đó kêu to, ông Damasso sợ hãi nhảy khỏi giường rồi vừa tìm quần áo vừa gào lên:
-         Dậy đi em ơi! Cách mạng! cách mạng!
Bà Engracia nhảy khỏi giường mình với sự lanh lẹ chưa từng thấy, hai tiếng ghê rợn vang lên trong đêm tối làm cho bà sợ muốn chết, mà ngay bản thân ông Damasso cũng cảm thấy càng sợ hãi hơn vì chính tiếng kêu gào của mình. Run rẩy bởi kinh hoàng, hai vợ chồng chạy lung tung khắp phòng tìm kiếm mớ quần áo mà tiện thể xin nói, vẫn ở nguyên chỗ mọi khi.
-         Đôi ủng của tôi đẩu – ông Damasso chạy từ góc nọ qua góc kia gào thét.
-         Trời ơi, ông mặc lộn cái váy lót của tôi rồi! – bà Engracia rên rỉ khi cuối cùng nảy ra được ý nghĩ tốt lành là đốt nến lên.
Bà mệnh phụ khả kính đứng cạnh ngượng ngùng che đậy sự loã lồ. dưới ánh nến ông Damasso phát hiện ra rằng đúng là mình đã vội  vã chui đầu vào chiếc váy lót của phu nhân. Ông giận dữ giật tung ra ném cho vợ và chiếc váy hầu như trùm kín đầu bà. Một tay vẫn còn giữ tấm áo phủ trên ngực, bà Engracia định dùng tay kia đón bắt chiếc váy nhưng lại ngoắc ngay vào cây nến làm cho nó đổ xuống thảm trải sàn nhà và bốc cháy.
Sự cố ấy làm cho sự hỗn loạn trong căn phòng tăng lên, hai ông bà la hét cố át giọng nhau, rồi con Diamela quá sợ hãi cũng sủa thất thanh hoà theo.
Cuối cùng nến lại được đốt lên, ông Damasso tìm ra đôi ủng còn bà vợ đã mặc xong váy xống, về phần Diamela, nó bình thản nằm trên  chiếc giường mà bà chủ của nó rời bỏ vào cái giờ chẳng thích hợp chút nào.
-         phải mặc quần áo nhanh lên – ông Damasso vừa nhắc nhở vừa vội vàng túm lấy mớ áo quần cứ chực rơi khỏi tay.
Bỗng có tiếng gõ mạnh ngoài cửa.
-         Ai thế? Cần gì? – ông Damasso kêu to, mặt trắng bệch.
-         Ba ơi! Ba ơi! – tiếng Agustin vọng vào – Dậy đi, cách mạng nổ ra rồi.
-         Ba ra bây giờ đây – ông Damasso mở cửa rối rít.
Vừa cuống cuồng trang điểm cho xong, phu nhân ngài Ensina vừa đổ lên đầu cậu con cưng hàng đống câu hỏi. Song Agustin chẳng biết gì hơn cha mẹ nên  cũng chỉ đoán mò.
-         Thế còn Leonor? – cuối cùng ông Damasso hỏi khi đã tin chắc là cậu con trai không thể thoả mãn nỗi tò mò của mình, cũng chẳng giúp gì cho nỗi lo âu giảm bớt.
Cả ba kéo đến phòng cô gái, nàng đã mặc quần áo và bình tĩnh ngồi ở bàn.
-         Con nghe chứ, con gái? Cách mạng trong thành phố! – ông Damasso kêu to.
-         Con nghe nói thế - Leonor điềm nhiên trả lời.
-         Thế bây giờ phải làm gì hả? – ông bố hét lên trước vẻ bình thản của con gái.
-         Thực ra thì phải làm gì ạ? – cô gái hỏi lại – theo con thông minh nhất là chờ đợi.
Nhưng ông Damasso không thể chấp nhận điều đó, đơn thuần là đầu óc không yên được nếu phải ngồi khoanh tay trong giờ phút thế này. Ông chạy ra khỏi phòng gọi những người hầu, ra lệnh đóng kín các cửa và cài hết then rồi mới quay vào phòng con gái.
-         Họ đã đưa chúng ta đến cái gì, bọn khố rách áo ôm ấy! Lũ tự do bẩn thỉu! Chúng nó thì chẳng mất gì cả thế cho nên mới bày ra cách mạng. Giá như tôi ở trong chính phủ, tôi cứ là bắn hết tại chỗ! – ông Damasso bực bội.
Rồi dường như một lời đáp, mấy tiếng súng vang lên, nhà tư sản đáng kính nghẹn lời và đổ vật xuống ghế dài, chút xíu nữa thì bất tỉnh. Bà Engracia kinh hãi nhào tới trên ngực chồng, quên cả việc vẫn ôm con Diamela trong tay. Bị kẹp cứng, con chó bất hạnh rên lên đau đớn.
-         Ba! Mẹ! Hãy bình tĩnh lại đi chứ! Im ngay, Diamela! – Agustin hét lên, cố hết sức giữ bê ngoài bình thản mặt hai chân cứ run rẩy vì sợ hãi.
Chỉ một mình Leonor không hề mất tự chủ  và kiên nhẫn thuyết phục cha mẹ đừng quá xúc động.
Cuối cùng trời sáng hẳn và mọi người trấn tĩnh lại đôi chút. Một người hầu gái bước vào, cố nén căng thẳng nói:
-         Thưa ngài, có ai gõ cổng ạ.
Nhìn ông Damasso có thể nghĩ là cả trận mưa trái phá vừa rơi xuống mái nhà, ông tuyệt vọng, hai tay ôm  đầu gào la:
-         họ đến cướp nhà! Nhà chúng ta bị cướp!
không hề để tâm đến tiếng cha kêu gào, Leonor bảo anh trai:
-         Sao anh không ra xem ai ngoài đó?
-         Anh ư? Em thì nói dễ lắm! Thế nhỡ đấy là bọn khố rách áo ôm có vũ trang thì sao hả? Không, không! Anh sẵn sàng bảo vệ mọi người, nhưng chúng ta sẽ không mở cổng.
-         Một cách bảo vệ thật độc đáo – Leonor cười mỉa mai rồi ra khỏi phòng, nàng tiến về phía cổng đang vang lên những tiếng gõ khẩn cấp.
Té ra đó là ngài Elias đến cùng vợ, Matilda và lũ trẻ nhỏ. Vừa bước qua ngưỡng cửa, họ tranh nhau kể những việc diễn ra ngoài phố. Khi khách đã  vào nhà, người gác cổng đến gần Leonor:
-         Thưa tiểu thư, có thư gửi đến cho tiểu thư đây ạ.
Cô gái cầm phong bì và mở ra một cách vô ý thức. Lúc nhìn thấy chữ ký của Martin, mọi thứ hoa lên trước mắt nàng.
-         Được rồi, ra cổng đi, và nếu có ai gõ cổng thì báo cho tôi – cô gái nói một cách khó nhọc.
Nhưng ngay lập tức nàng lấy lại tự chủ, vẻ mặt nàng trở lại thản nhiên và chỉ có một chút nhợt nhạt tố cáo sự bối rối trong lòng.
Không rẽ vào phòng khách, l bước vào một phòng trống, khóa cửa lại, lấy bức thư trong túi áo ra và đọc vội vàng. Giây phút trôi qua và vẻ bình thản khác biệt với tất cả mọi vật của cô gái đã rời bỏ nàng, gương mặt nàng nhợt hẳn, đôi mắt đẫm lệ. Nàng thở dài đứt quãng và cố nén nhịp đập của trái tim một cách vô vọng.
-         Lạy Chúa lòng lành! Làm sao bây giờ? – nàng kêu lên và trong tiếng kêu ấy vang lên nỗi lo sợ khủng khiếp cho số mệnh của Martin đang bị nguy hiểm chết chóc đe doạ.
Rồi đột nhiên dường như bị tiếng dội ghê gớm tận sâu thẳm con tim làm cho thương tổn, nàng nhảy dựng lên.
-         Thế nhỡ chàng bị thương thì sao? hoặc thậm chí chàng bị giết? – Leonor thầm thì, ngước nhìn lên trời với đôi mắt tuyệt trần lần đầu tiên bị nhoà lệ tình yêu.
Cô gái nhiệt thành cầu Chúa che chở cho Martin và dù cho những lời nguyện cầu lộn xộn chẳng có đầu có đuôi, chúng vẫn cao quý và đầy ý nghĩa bởi lẽ được phát ra từ một tấm lòng tha thiết. Lần đầu tiên người đẹp kiêu sa hiểu ra được sự vô bổ nhảm nhí của thói quen tự đắc để rồi khóc nức nở như một đứa trẻ, quên hết mọi thứ trên đời ngoài tình yêu của mình.
Nhiều phút trôi qua, cuối cùng bằng tất cả nghị lực của ý chí, Leonor nén tuyệt vọng, sửa lại tóc và giấu bức thư trong ngực, nàng ra khỏi phòng.
Cần phải nói rằng việc ông Fidel đến thăm đã tác động rất tốt đến ông Damasso và làm cho những suy nghĩ của ông đổi hướng. vừa bước vào phòng khách, ngài Elias lập tức thông báo những tin tức nghe được ngoài đường phố mà chủ yếu nhất là việc quân khởi nghĩa hình như đã chiếm hết các trại lính và đang tiến về dinh tổng thống, thành lũy cuối cùng của chính phủ.
-         có thể chính giây phút này cuộc lật đổ đã hoàn thành – ông Fidel kết thúc.
Theo yêu cầu của ông, mọi người rời phòng khách lên tầng hai để nhìn từ ban công xem điều gì diễn ra ngoài phố.
-         Này ông bạn thân mến! Sự thể thế nào rồi? – ông Fidel gọi một người nào đó đang chạy qua.
-         Nhân dân chiến thắng! Đại tá Uriola đã chiếm lại được đại bác – người ấy đáp.
-         Nhân dân muôn năm! – một người chạy phía sau hô to.
-         Muôn năm! – ông Damasso, kẻ luôn đứng về phía chiến thắng, gào lên hết cỡ. Sau đó, sực nhớ ra, ông nói thêm để thanh minh – nói gì thì nói, những kẻ nghèo khổ này cũng có lý theo kiểu của họ. Họ thường xuyên bị ức hiếp mà.
-         Hãy coi chừng, kẻo họ bỗng nảy ra ý định ức hiếp chúng ta đấy – run lẩy bẩy chỉ vì hai tiếng "nhân dân", ông Fidel đối đáp.
-         Sẽ chỉ là công bằng nếu nhân dân giành lại được những quyền đã bị tước đoạt – ông Damasso cắt ngang.
Thốt ra những lời ấy, ông tự cảm thấy là người yêu nước chân chính và hoàn toàn quên rằng chỉ mới nửa giờ trước ông vừa gọi quân khởi nghĩa là bọn khố rách áo ôm.
Trong lúc hai ngài của chúng ta hăng hái bàn luận các sự kiện, Leonor ngồi lại trong căn phòng trước đây Rivas từng sống. Mọi thứ ở đây đều làm nàng nhớ đến chàng và run rẩy ép chặt bức thư nơi trái tim, nàng cầu xin Chúa cứu chàng.
Đúng lúc ấy, một loạt tiếng nổ lớn vang lên báo hiệu cuộc chiến gần các trại pháo binh bắt đầu. Mấy kẻ mưu lợi khả kính từ bỏ ngay thói tò mò, vội vàng rời ban công lao vùn vụt xuống cầu thang để tìm nơi ẩn núp an toàn hơn.
Chúng ta sẽ không dõi theo họ vì đã đến lúc quay lại chiến trường, nơi trong số những kẻ tham chiến có cả nhân vật chính của cuốn truyện này.

Chương 57
Chúng ta bỏ lại dòng người khởi nghĩa lúc họ tiến từ đường phố Estado về phía các trại pháo binh.
San Louis dẫn đầu hàng quân của mình. Trên đường đi, số người đã tăng lên đáng kể và sự thật thì nhiều người mới sát nhập chẳng hề có súng ống gì  cả. Martin sải bước hoàn toàn bình thản, hệt như diễu hành, chàng chú ý theo dõi để toán quân luôn giữ ngay ngắn hàng ngũ và quân phong.
Dân chúng tụ tập hai bên Alameda và những đường phố bên cạnh chào đón quân khởi nghĩa bằng những tràng hoan hô khi họ vững tin tiến về phía trước, định mau chóng chiếm lĩnh mấy trại pháo binh.
Nhưng tiến lại gần, quân khởi nghĩa mới nhận ra các đội tuần tiễu tiền phương, đó là những tên lính của binh đoàn bộ binh Trakabuko đóng trên sườn đồi Santa Lucia. Trận địa phòng thủ kiên cố trên ngọn đồi này kiểm soát toàn bộ các trại pháo binh và quân khởi nghĩa trước hết buộc phải đánh bật binh lính Trakabuko ra khỏi đó thì mới tiến sâu vào được để đánh chiếm mấy trại kia. Họ đã hành động đúng như thế và bắt đầu bò dần lên sườn đồi.
Họ ngạc nhiên khi thấy bọn lính tránh đụng độ, rời bỏ trận địa, chúng vội vã xuống bốt gác phía Nam chuyển qua đường Kanhiada. Cổng các trại pháo binh mở toang ra và binh lính Trakabuko ùa vào, làm số quân bảo vệ những nơi đó tăng hẳn lên, quân khởi nghĩa không làm sao ngăn nổi sự cơ động mau lẹ đó. Khi họ tiến đến nơi thì các cổng trại đã được đóng kín.
Đại tá Uriola hạ lệnh tiến công các trại lính và quân khởi nghĩa xông lên trong những tiếng thét gầm trời. Dân  chúng tụ tập ở đó quan sát đợt công kích nhưng đa số chẳng vội vàng tham dự, có thể là do mọi người không có vũ khí hoặc không có những thủ lĩnh mà thiếu họ, người Chilê không bao giờ làm bất cứ việc gì.
Raphael San Louis cùng đoàn quân của mình tấn công từ bên sườn, còn binh lính Valdivia thì đánh trực diện. cuộc chiến mở màn, song bọn lính bị bao vây bắn lại rất rơi rạc, rõ ràng là muốn cho đối phương vào gần hơn. Trong khi binh lính Valdiivia xả súng bắn lia lịa vào các cổng và cửa sổ, những toán quân của San Louis và các thủ lĩnh khác quăng đá lên mái nhà và dùng xà beng thọc qua khe, cố phá bằng được mấy cổng chính. Một toán nhỏ do Rivas chỉ huy băng qua làn đạn của địch áp sát được cánh cổng hướng ra đường phố Las Rekokhidas và phá tung ra.
-         Tiến lên các bạn! – Martin vung gươm hô to và rút từ dây lưng khẩu súng ngắn.
Vừa hô chàng vừa vượt qua đột phá khẩu, kéo thèo những người khác, song đội quân vây thành gặp phải lưới lửa dày đặc đến mức buộc phải bật lui. Thật vô ích khi Martin cố tự nêu gương và động viên thúc giục mọi người, đúng phút đó những loạt pháo đầu tiên rền vang. Bắt đầu cuộc bắn nhau dữ dội, mọi thứ xung quanh rung lên dưới những làn đạn và những loạt đại bác, gây tổn thất nặng nề cho đoàn quân.
Chính cuộc bắn nhau dữ dội ấy đã bắt gia đình ông Damasso và ông Fidel chạy vội khỏi ban công. Và đúng vào giây phút Leonor cầu xin Chúa thương xót Martin thì người hùng của chúng ta, hệt như một hiệp sĩ thời trung cổ, vừa lao vào giữa trận vừa bất giác thầm nhắc tên người con gái thân yêu mà hình ảnh luôn sống trong trái tim chàng.
Dưới áp lực tấn công của quân khởi nghĩa, giờ đây đã dồn hoả lực tập trung, bọn lính bị bao vây dù có kháng cự ngoan cường vẫn phải chật vật khó khăn. Nhưng trong lúc đó, như bản tin chính đã nói, trên đường phố Agustinasxh lữ đoàn do đại tá Garcia chỉ huy, một lữ đoàn được chính phủ tập họp từ quân cận vệ quốc gia. Tới ngã tư đường, lữ đoàn này lọt vào giữa hai tuyến lửa, phía sau lưng nó bị toán bộ binh của Valdivia tấn công, còn phía trước mặt nó bị các toán quân khởi nghĩa khác xả đạn.
Tiếng ầm oàng rợn người bao trùm. Hai bên đối phương đều muốn tỏ rõ chí khí can trường và dội lên đầu nhau từng trận mưa đạn không chút thương tiếc.
Rivas và Raphael thể hiện lòng can đảm và vẻ điềm tĩnh lạ thường, giờ đây họ không chỉ động viên quân mình mà còn cất gươm, cầm súng nã đạn vào quân địch như những người lính chiến thực thụ. Những mệnh lệnh của chỉ huy hoà lẫn với tiếng rên la của thương binh và lời nguyền rủa của những kẻ phải tháo lui trước lưới lửa tàn khốc từ phía kẻ thù.
Đúng lúc nóng bỏng nhất của cuộc chiến, đại tá Uriola, thủ lĩnh tối cao của quân khởi nghĩa, bị trúng đạn vào ngực. Ông ngã gục xuống, miệng thầm thì thổt lên "Tôi đã bị lừa!" Những lời nói ấy được lưu truyền vào lịch sử và chúng được trích dẫn không thành phố một lần để minh chứng rằng những người nổi dậy đã không ngờ lại bị kháng cự quyết liệt đến mức như thế.
Tin tức về cái chết của đại tá Uriola mau chóng lan truyền trong quân khởi nghĩa và tác động rõ rệt đến tinh thần chiến đấu của họ, những loạt đạn yếu dần đi khi họ rút lui chậm chạp về phía Kanhiada, nơi cổng chính của các trại pháo binh. Phiên chế lại quân số, họ tiếp tục xối xả bắn vào các trại línjh, nhưng đột nhiên cánh cổng mở tung và hai nòng pháo chĩa ra bắt đầu điên cuồng nhả đạn về phía họ. Trận đánh bùng lên dữ dội tột cùng.
Toán quân của Martin lúc ấy đang ở trên đường San Isidro liền quay súng bắn vào bọn pháo binh, ai không có súng thì lấy của những đồng đội vừa hy sinh và  bị thương
Cuộc chiến đâu căng thẳng lên từng phút một. Giờ đây hai bên đối phương chỉ còn cách nhau vài bước, họ gào thét, giơ nắm tay doạ dẫm và không phải chỉ có thể nhắm bắn chính xác mà còn nhìn rõ được kết cục của phát đạn của mình. Tiếng đạn nổ ầm ầm đinh tai, buốt óc và ngày càng có nhiều người ngã xuống ở cả hai bên. Những kẻ vô công rồi nghề tụ tập trên các đường phố tữ sáng sớm cho rằng tốt nhất là chuồn về nhà, còn những kẻ tham chiến thì quyết tử giành lấy chiến thắng, dường như quên mất rất mỗi phát đạn đều làm cho mảnh đất Chilê thấm máu một đứa con của Người. Lòng can đảm phi lý trí khi đối diện với hiểm nguy, sự bền bỉ tấn công và sự kiên cường phòng thủ, sự hăng say chiến trận và vẻ điềm tĩnh lạ thường – tất cả những đặc điểm ấy trong tính cách dân tộc Chilê đều được hai bên bộc lộ trong những trận chiến đấu này. Hai khẩu pháo bây giờ nhả đạn thưa hẳn, hoả lực mãnh liệt của các toán quân San Louis từ trận địa trên đường phố San Isidro đã loại khỏi vòng chiến bọn sĩ quan pháo binh và hầu hết bọn lính bám quanh hai khẩu pháo. Viên chỉ huy trưởng liền tự nhận trách nhiệm chỉ huy pháo thay cho các sĩ quan bị thương trong đó có con trai mình. Song hắn không kịp làm gì cả vì loạt đạn hiệp đồng của quân khởi nghĩa quét sạch khỏi mặt đất bọn lính pháo binh còn sống sót và từ trong khói đạn, họ ào đến hai khẩu pháo không còn ai bảo vệ. Martin và Raphael có mặt trong số những người chiếm được vũ khí.
-         Chiến thẵng! Chiến thắng! – Raphael hô to.
Hưởng ứng tiếng kêu long trọng ấy ,toán quân của chàng bắt đầu đẩy các khẩu pháo sang một bên. Nhưng tiếng vọng chiến thắng chưa kịp dứt thì cổng chính của trại lính bật tung và một trận mưa đạn dội lên đầu quân khởi nghĩa.
Raphael nắm lấy cánh tay của Martin đang đứng gần, hét lên:
-         Bắn! Quân địch sắp chết rồi!
Một loạt đạn đáp lại và San Louis bỗng ngã vào Rivas, vòng tay ôm lấy cổ chàng, khò khè:
-         Tớ bị thương rồi!
Martin đỡ bạn, đưa ra khỏi trận địa và lê đến cửa một ngôi nhà nào đó. Chàng dùng chân đá mạnh phá đổ cánh cửa rồi xộc ngay vào, kéo theo Raphael lúc ấy toàn thân đã bê bết máu.
Trong phòng ấy có hai phụ nữ đang ngồi cùng với một ông lão.
-         Thưa quý bà – Martin hướng về phía người phụ nữ đứng tuổi hơn – xin bà giúp chàng trai này với.
Họ cùng cố sức cẩn thận cởi áo ngoài của Raphael, ngực chàng bị hai phát đạn xuyên thủng. Cứ mỗi nhịp thở máu lại trào ra từ những vết thương.
San Louis ghì chặt cánh tay Martin:
-         Đừng đụng vào tớ - chàng khẩn khoản – không thể làm gì được nữa rồi, tớ cảm thấy mình đang chết.
Đôi mắt Martin mới vài phút trước còn rực lửa chiến đấu, giờ đẫm lệ.
Mà cậu cũng bị thương kìa! – Raphael thốt lên vì thấy cánh tay Martin đẫm máu.
-         Tớ không rõ, tớ chẳng cảm thấy gì cả.
Chính trong lúc bắn nhau và Raphael bị trọng thương, một viên đạn đã sượt qua tay phải của Martin.
-         Chiến thắng của chúng ta gần như chắc chắn – San Louis nói chậm chạp khó nhọc – cậu nghe thấy tiếng súng không? Chúng ngày càng thưa dần, cuộc đánh chiếm các trại lính đang lắng xuống.
Chàng nói từng lời bằng sự cố gắng rõ rệt, đôi khi giọng chàng tắc nghẹn. Martin cùng hai người phụ nữ cố cầm máu từ vết thương một cách vô vọng, nó thấm qua cả những khăn mặt và khăn tay băng bó cho chàng.
Raphael lặng im, chàng cố gắng xác định theo tiếng động những gì đang diễn ra ngoài chiến trường, sau đó chàng đột ngột nắm tay Rivas và cố nhỏm dậy:
-         Hãy chuyển tới dì tớ lời chào vĩnh biệt – chàng nói nhỏ chỉ hơi nghe được – Nếu gặp Adelaida, cậu nói giùm nàng tha thứ cho tớ nếu có thể. Còn cậu, đừng quên tớ, bởi vì….
Raphael không nói hết câu, sức lực đã rời bỏ chàng, những lời  cuối cùng đông cứng trên môi và đầu chàng vật xuống gối.
-         Cậu ấy chết rồi! Chết rồi! – Martin thét lên, ôm chặt thi thể bất động của bạn và khóc nấc lên như đứa trẻ - Raphael đáng thương!
Chàng thổn thức một lúc, không thẹn thùng, sau đó đột ngột đứng thẳng dậy hôn lên vầng trán và đôi gò má lạnh giá của bạn. Chàng yêu cầu ông lão và hai phụ nữ mang người quá cố đến nhà ngài Pedro San Louis, nói rằng họ sẽ được trả công rất hậu. Rồi, chạy ra khỏi phòng, chàng gào lên:
-         Tớ sẽ trả thù cho cậu, Raphael!
Thốt ra những lời này, mắt chàng ánh lên tia lửa ảm đạm, còn bàn tay run run nắm chặt chuôi gươm tuốt trần.
Khi Martin quay lại trận địa, ở đó đang vô cùng hỗn loạn, quân khởi nghĩa lâmvào tình trạng bối rối  hoàn toàn. Một trong những sĩ quan binh đoàn Trakabuko bị bắt làm tù binh đã lợi dụng sự lộn xộn để chạy vào trại pháo binh cùng với mấy người lính hầu dụ dỗ được và noi gương chúng, một số tay súng nữa của binh đoàn Valdivia cũng chạy theo. Cuộc đọ súng gần như ngưng hẳn. cho rằng quân bảo vệ các trại lính đã thôi kháng cự, quân khởi nghĩa lao vào nhưng lập tức rơi vào tay địch.
Martin không chút nghi ngờ cùng tiến vào trại, nhưng chàng đụng ngay phải Amador Molina, lúc giao chiến hắn trốn ở đâu đó, còn bây giờ thì lớn tiếng tán dương chính phủ  và phỉ báng những người nổi dậy mà ban đầu hắn định đi theo.
Một chàng trai nào đó trong toán của Rivas đến gần chàng.
-         Mọi sự đổ vỡ hết rồi – chàng trai nói nhỏ - Bọn lính đã phản bội chúng ta, cần phải chạy thôi.
Đúng khoảnh khắc đó Amador gào lên:
-         Ricardo, lại đây mau, có hai thằng nổi loạn!
-         Thằng này hèn nhát đê tiện! – Martin túm lấy cổ hắn – Tao thương hại mày nên tha cho đấy.
Nói đoạn chàng đẩy mạnh Amador đến nỗi hắn suýt đập lưng vào tường
-         Chạy thôi! Rơi vào tay chúng thì thật ngu xuẩn! – chàng trai nói nhanh và kéo Martin ra phía cổng đông nghẹt những kẻ tò mò.
Rivas vẫn do dự, nhưng ngay lúc đó Amador chạy vào sân gọi to viên sĩ quan cảnh binh đã dẫn đội của mình đến trợ lực cho trại pháo binh cùng với các đơn vị cận vệ quốc gia.
Trông thấy Amador trở lại có Ricardo Kastanios và mấy tên lính đi kèm, cuối cùng Martin quyết định.
-         Nhanh lên! Nhanh lên! – chàng trai kia giục – Đừng để lũ khốn kiếp ấy mừng rỡ vì bắt được chúng ta làm tù binh.
-         Tạm biệt – Martin bắt chặt tay chàng trai rồi chạy nhannh về hướng nhà ngài Ensina.
Amador và Ricardo không nhận thấy việc đó ngay nên tiếp tục tìm kiếm Rivas giữa đám đông người tụ tập ở cổng. Khi chúng hiểu ra rằng kẻ chay trốn đã biến mất thì chàng đã ở rất xa trại pháo binh rồi.
-         Có lẽ hắn trốn ở nhà ngài Ensina – Amador nói với viên sĩ quan cảnh binh – Tới đó đi và nếu hắn không có ở đó thì ta sẽ lùng sục khắp thành phố.

Chương 58
Chúng tôi đã thuật lại những sự kiện chủ yếu của trận đánh đẫm máu xảy ra ngày 20 tháng 4 năm 1851 ở Santiago, cố bám sát những bản tin chính thức đã dẫn ở trên. Còn bây giờ đến lúc chúng ta phải quan tâm đến số phận các nhân vật chính của câu chuyện.
Leonor cùng thân quyến đã trải qua cả buổi sáng trong nỗi lo lắng khủng khiếp. Những loạt đại bác càng làm cho vợ chồng ngài Ensina run rẩy kinh hoàng và trái tim Leonor tràn ngập âu lo ghê gớm.
Bà Ensina gom tất cả gia đình vào phòng khách. Trang bị dầyđủ tràng hạt, họ bắt đầu đồng thanh đọc lời cầu nguyện. Ông Damasso và Agustin cùng cất tiếng "ora pro nobia – hãy yêu chúng con" một cách nhiệt thành đáng khen. Tìm phút thuận tiện, Leonor lặng lẽ bỏ ra ngoài và leo lên tầng hai. Nàng ra ban công ,dựa người vào lan can lắng nghe tiếng đại bác rung chuyển không trung, mỗi tiếng nổ đều làm trái tim cô gái thắt lại, nhưng nàng xua đuổi hết những linh cảm u ám và cầu xin trong lòng để Chúa cứu mạng Martin. Một đám người nào đó chạy qua nhà, song Leonor không dám hỏi điều gì vì sợ phải nghe tin dữ.
Dán chặt mắt vào nơi mà theo nàng dự đoán trận chiến đang ác liệt, nàng chợt nhìn thấy một nhóm người vội vã chạy đi đâu đó. Một trong số họ dừng lại phía dưới ban công nghỉ lấy sức.
-         Tiểu thư! – Người đó bỗng nhìn Leonor nói – Chúng ta bị đánh bại rồi! Binh đoàn Valdivia đã quay về phía chính phủ.
Nói dứt câu, chàng ta lao đầu đuổi theo đồng đội.
Nghe thấy quân khởi nghĩa thất bại, Leonor điếng người, thoáng nghĩ đến chuyện Martin hy sinh hoặc bị bắt làm tù  binh, nàng cảm thấy các mạch máu trong người lạnh cứng. Rồi nàng lại nhìn lên trời mà nguyện cầu cuồng nhiệt, nàng không nhận ra rằng mình đã nhắc đến tên Rivas khi cầu Chúa che chở cho chàng.
Đúng khoảnh khắc đó nàng đột nhiên trông thấy một người chạy thẳng về phía nhà mình. Thoạt tiên nàng nghĩ rằng do ảo ảnh, nhưng ngay lập tức bật lên tiếng kêu sung sướng và chạy vun vút xuống cầu thang, nàng đã nhận ra Martin.
Trong sân không có ai, cánh cổng được khóa chặt và chèn ngang bằng một cái gióng nặng nề. Nỗi xúc động làm cho cô gái thêm sức mạnh, nàng nhanh chóng xoay chìa khoá trong ổ rồi nâng cái gióng cổng  mà lúc bình thường nàng không sao xoay sở nổi. Cánh cổng mở bung ra.
 Rivas cắm đầu lao vào và chút xíu nữa thì đụng phải Leonor, cho dù cô gái hơi nhợt nhạt và ăn vận ít cầu kỳ hơn mọi khi, nàng vẫn cứ đẹp như chưa bao giờ đẹp đến thế.
Đã từng chiến đấu điềm tĩnh lạ thường và bình thản đối diện với cái chết suốt mấy tiếng đồng hồ, chàng trai trẻ trở nên luống cuống trước cô gái đang xốn xang vui mừng khôn xiết nhìn lên chàng trai bằng cặp mắt to chan chứa lệ.
-         Thưa tiểu thư – chàng ấp úng – tôi đến…
Không để chàng nói hết, Leonor cầm tay Martin nói nhỏ:
-         Vào nhanh lên, nhanh lên, kẻo anh có thể bị phát hiện mất.
Thế là Martin phục tùng giọng nói dịu dàng ấy chẳng chút suy nghĩ. Nhanh chóng và khéo léo khoá xong cổng, người đẹp nói:
-         Anh đi theo tôi.
Họ vượt qua sân và rón rén đi ngang cửa phòng khách lúc ấy vẫn vọng ra những lời khấn nguyện, rồi xuyên qua phòng Agustin vào dãy hành lang, cuối cùng đến phòng Leonor.
-         Không ai nhìn thấy chúng ta đâu – cô gái khóa cửa và thở nặng nhọc, dường như vừa trải qua một đoạn đường xa  xôi đầy gian khổ.
Đứng lặng giữa phòng, Martin không rời mắt khỏi Leonor. Mọi chuyện xảy ra với chàng như trong giấc mộng. Cô gái kỳ diệu mà chàng đã bao lần thầm gọi tên giữa phút nóng  bỏng nhật của cuộc chiến đang ở ngay đây, bên cạnh chàng! Chính nàng đã dẫn chàng vào phòng mình, nơi chàng luôn luôn tưởng tượng như một thánh đường. Và biến đâu mất rồi cái vẻ kênh kiệu khó gần của nàng, ánh mắt ngạo mạn kiêu sa của nàng! Giờ đây trên khuôn mặt thẹn thùng ấy sáng rỡ một nụ cười cởi mở, còn đôi mắt ngời tỏ sự trìu mến yêu thương.
-         Anh ngồi xuống đi – Leonor đẩy cho mùi chiếc ghế - Sáng nay tôi có nhận được thư anh – nàng nói thêm và nhìn chàng âu yếm.
Nàng định nói tiếp điều gì đó, nhưng bỗng kêu lên khe khẽ và nhào về phía Martin.
-         Trời ơi! Anh bị thương! – nàng sợ hãi và thận trọng đụng vào cánh tay nhuốm máu của chàng.
-         Chuyện vặt ấy mà!  Tôi thậm chí không cảm thấy đau nữa – Martin đáp.
-         Anh cởi áo ngoài ra mau! – Leonor yêu cầu.
Cổ tay áo thấm đầy máu và dính bết vào vết thương nhưng thật may mắn, nó không nguy hiểm.
-         Ồ, chỉ trầy da một tí thôi – Martin nói.
-         Dù sao cũng phải băng bó ngay – cô gái kiên quyết.
Rồi nhanh nhẹn vén cao tay áo, nàng băng vết thương bằng tấm khăn batit mỏng đang quàng ở cổ.
-         Vì anh mà sáng nay tôi phải chịu khổ còn nhiều hơn suốt cả cuộc đời – nàng nhẹ nhàng trách móc – tại sao tối hôm qua anh không đến như đã hẹn?
-         Thưa tiểu thư – Martin bắt đầu nhắc lại lời tự thú đã viết trong thư – chỉ tại tôi không dám. Cả cuộc chia ly đằng đẵng  với tiểu thư, cả lòng trung thành vô hạn đối với sự nghiệp mà tôi đã dấn thân, đều không thay thế được tình yêu trong trái tim tôi. Và tôi hiểu rằng nếu gặp tiểu thư, tôi sẽ không đủ sức đi tới cái chết gần như chắc chắn.
-         Và thế là anh đã không ngần ngại lao đầu vào chốn hiểm nguy như thế! – Leonor nhìn xuống thầm thì – Vì lẽ gì mà anh không thổ lộ nỗi lòng từ lâu? Vì lẽ gì mà mãi tới hôm qua anh mới quyết định làm điều đó trong bức thư giã biệt?
-         Làm sao tôi có thể dám làm như vậy? Tiểu thư nhớ xem, cô đã lên án tôi gay gắt biết bao vì một tội lỗi không hề có.
-         Đúng vậy. Nhưng Edelmira đã cho tôi xem bức thư anh viết cho nàng  và giải thích mọi điều.
-         Hơn nữa, địa vị khiêm tốn của tôi trong xã hội buộc tôi phải im lặng – Martin buồn rầu nói thêm.
-         Địa vị của anh có nghĩa lý gì khi em yêu anh! – Leonor chợt thốt lên, nhìn thẳng vào mắt Martin.
-         Ô, hãy nhắc lại đi, em hãy nhắc lại lần nữa những lời ấy đi – Martin hân hoan nắm chặt tay Leonor cầu khẩn.
-         Vâng, em yêu anh và không định giấu giếm điều đó – cô gái khẳng định – Sáng nay ôn lại tất cả những cuộc chuyện trò cùng anh, em đã hiểu rằng chỉ do thói kiêu ngạoi mà em đã tàn nhẫn với anh một cách không thể tha thứ. Nếu như, không nhờ Chúa, anh bị chết – nàng nói tiếp, mặt tái nhợt – em sẽ không bao giờ tha tội cho em về việc ấy, em sẽ không bao giờ yên lòng được. Thậm chí nếu em không nhận được thư anh, suốt đời em vẫn cứ cho rằng do em một phần mà anh đã có bước quyết định tuyệt vọng kia. Anh không nghĩ tới em, Martin. Mà em có lẽ đã phải đau khổ đến cuối đời.
-         Khi phải rời bỏ nhà em, anh  đã có thể hy vọng được hạnh phúc chưa?
-         Nhưng tại sao anh lại phải rời bỏ? Chẳng lẽ anh bị ám ảnh bởi điều ước đoán là anh yêu cô gái tội nghiệp ấy khi chính em không yêu anh sao?
-         Tận đáy lòng anh không ngừng hy vọng, Leonor. Nhưng làm sao dám tin chắc rằng đó không phải là ước vọng viễn vông?
-         Cần phải hỏi thẳng em.
-         Có lẽ em quên – chàng trai mỉm cười – đôi lúc ánh mắt của em làm cho ngay cả những kẻ can đảm cũng phải run lên. Anh đã được thể nghiệm không chỉ một lần.
-         Anh nói đúng và em thật đáng bị trừng phạt – cô gái đáp với vẻ ngoan ngoãn, dịu dàng.
-         Ồ không, hôm nay số phận đã hào phóng ban thưởng cho anh vì mọi nỗi thống khổ! -  Martin sốt sắng phản bác và quá mừng rỡ, chàng bật khỏi ghế, quỳ trước mặt Leonor nắm chặt hai tay nàng đắm đuối.
-         Chúng mình đã điên rồ biết bao, Martin – cô gái âu yếm nhìn vào đôi mắt sáng rỡ niềm hoan lạc khó tả của Rivas – Bao lần ánh mắt của chúng mình nói rằng hai đứa yêu nhau! Mà có gì phải nói! Em chẳng trách cứ gì anh hết, chính em có lồi tất cả. Trong số những chàng trai vây quanh em, anh có một địa vị khiêm tốn nhất trong xã hội. Em đã ngay lập tức đánh giá cao tính khẳng khái của anh, song lại sợ thú nhận với chính mình sự lựa chọn của trái tim. Nhưng hôm nay, em cương quyết chuộc lỗi, bởi vì tình yêu của anh làm cho em tràn đầy kiêu hãnh.
-         Anh không rõ có xứng đáng với tình yêu của em hơn những người khác không – Martin đáp – Nhưng có một điều anh tin tưởng, anh yêu em nhiều hơn tất cả! Làm sao anh có thể đứng vững được trước vẻ đẹp của em? Không phân vân điều gì chờ đón mình trong tương lai, anh đã bị sức quyến rũ của nó chinh phục, để rồi khi tỉnh ngộ, anh gắng sức dồn nén tình cảm, nhưng muộn mất rồi! Anh đã uổng công kêu gọi tiếng nói của lý trí, cả lòng tự trọng, cả sự vô hy vọng, cả vẻ khinh mạn đôi lúc em đón nhận ánh mắt của anh – chẳng có gì cứu vãn nổi. Chính vì thế mà hôm nay anh không sợ cái chết bởi anh đã tin là em coi tiếng anh và chỉ có cái chết mới có thể giải thoát cho anh khỏi mối tình  cay đắng.
Rivas còn muốn nói gì đó nữa, nhưng bỗng nghe những giọng nói ầm ĩ và tiếng gõ mạnh ngoài cửa.
-         Leonor! – tiếng của ông Damasso.
Cô gái chạy đến bên cửa và cúi sát vào lỗ khoá, nàng thấy cạnh cha là Ricardo Kastanios, xa hơn một chút có mấy người lính.
-         Leonor! – ông Damasso đấm cửa la hét.
-         Nhanh lên, lại đây! – nàng giục Rivas, chỉ vào một cửa khác ở cuối phòng – Anh biết rõ vị trí các phòng trong nhà, hãy cố lẻn đến văn phòng ba em và trong khi chúng tìm kiếm anh ở đây, anh đã ra ngoài đường rồi.
-         Nhưng bọn khác sẽ tóm anh ngoài đó – Rivas đáp.
Một lần nữa những tiếng gõ cửa giận dữ lại vang lên, rồi Ricardo Kastanios kêu lên rằng chúng sẽ phá cửa.
-         Nếu yêu em anh hãy chạy đi, em van anh! – Leonor nài nỉ.
-         Anh sẽ quay lại nếu chúng không bắt được anh – Martin nói vội vã – Nếu anh không sợ làm hoen ố danh dự của em thì anh không chịu rời khỏi đây đâu. Anh sẽ cầm vũ khí bảo vệ tự do cho mình.
Leonor gần như phải đẩy chàng ra khỏi phòng rồi ngã người xuống ghế sô pha, gần như kiệt lực.
Tiếng cha gọi kéo cô gái ra khỏi tình trạng đờ đẫn. Nàng bước tới vặn khóa mở toang cánh cửa.
-         Tôi rất tiếc, thưa tiểu thư – Ricardo Kastanios nói khi bước vào căn phòng – nhưng nghĩa  vụ nặng nề buộc tôi phải lục soát chỗ ở của tiểu thư.   
-         Được thôi, xin ngài  cứ khám xét – Leonor trừng mắt ngạo mạn nhìn hắn – Theo chừng mực tôi hiểu – nàng cười khinh miệt nói tiếp – cái mà ngài gọi là nghĩa vụ nặng nề, trong nhận thức của ngài không hạ thấp kẻ chiến thắng.
-         Trấn tĩnh lại nào, con gái! – ông Damasso thì thầm rồi nói to – Hoàn toàn chính đáng khi những người bảo vệ trật tự lùng bắt kẻ nổi loạn. Mà chính ngài thấy đấy, thưa ngài sĩ quan, tôi đã giúp đỡ hết lòng. Sung sướng  nỗi gì khi tôi che giấu cái lũ mị dân ấy chứ? Những người giàu có chỉ bị thua thiệt vì cách mạng thôi.
Trong lúc bọn lính ra sức lục lọi khắp phòng, ông Damasso tiếp tục bài diễn văn lên án đảng tự do, còn Leonor ngồi bất động ở ghế dài, lòng vô cùng lo sợ cho số phận của Martin. Trong khi đó, không gặp phải một ai dọc đường, chàng trai đã ra tới sân và đúng giây phút đó, không chờ cuộc tìm kiếm kết thúc, Leonor cũng ra khỏi phòng đi về phía sân để tin chắc rằng Martin đã kịp trốn thoát hay chưa.
Tới cổng, Martin phát hiện cổng bị khoá chặt và được bảo vệ bởi hai cảnh binh có gươm tuốt trần trong tay. Nhìn thấy bọn lính, chàng hiểu rằng đã sa vào bẫy, còn bọn lính thì nhảy xổ vào chàng, gươm khua tít. Rivas không hề luống cuống, chàng dựa lưng vào tường, rút gươm đánh bật đòn tấn công của kẻ thù. Bọn lính gào vỡ cả giọng để xin viện binh. Bằng một cú đánh khôn khéo, suýt nữa thì Martin đã đâm chết một tên làm cho hắn hoảng sợ trốn biệt. Leonor xuất hiện vào đúng khoảnh khắc chàng trai lao vào tên cảnh binh kia. Và, gần như đồng thời với nàng, bọn lính từ trong nhà túa ra khi nghe mấy tiếng kêu của hai tên cảnh binh ngô nghê bi Martin đánh bạt. Lọt giữa vòng vây quân địch, Martin anh dũng chống cự.
-         Ba ơi, cứu chàng với! – Leonor hốt hoảng kêu to – Chắc họ giết chàng mất thôi!
Tiếng kêu của cảnh binh được những tiếng la ó the thé của đám phụ nữ hoà theo. Họ ném hết tràng hạt  và chạy ra sân, đi đầu là bà Engracia, đúng lúc bọn lính vây Martin.
Run lẩy bẩy, ông Damasso tiến lại gần:
-         Chống cự vô ích, Martin – ông nói – Anh đầu hàng đi.
-         Nếu hắn không xin khoan lượng, chúng tôi sẽ bắn! – Ricardo Kastanios gầm lên, coi chàng trai không chỉ là một kẻ nổi dậy mà còn là tội phạm trong những rủi ro tình ái của mình.
Nghe lời doạ ấy, Leonor kêu lên tuyệt vọng, khi hai tên lính nhắm súng vào Rivas, nàng lạnh người kinh hãi lao đến bên chàng.
-         Bỏ gươm xuống đi, không thì họ sẽ bắn chết anh mất! – nàng van vỉ.
Và Martin, người đã chiến đấu với kẻ thù điềm tĩnh lạ thường, ngoan ngoãn buông vũ khí.
Bốn tên cảnh binh túm chặt hai tay chàng trai và tước luôn thanh gươm.
-         Tôi hy vọng – ông Damasso nói với Kastanios – ngài sẽ đối xử với chàng thanh niên này một cách độ lượng và với lòng tôn trọng thích đáng. với tư cách một người từ lâu vẫn ủng hộ chính phủ - ông nói thêm – tôi sẽ lo chạy với thủ tướng.
-         Vào hàng! – viên sĩ quan cảnh binh ra lệnh.
Bọn lính tiến ra cổng. Ngoái đầu nhìn lại, Martin bắt gặp đôi mắt Leonor, trắng bệch như xác chết, cô gái im lặng nhìn theo chàng. Trong ánh mắt giã từ câm lặng, tưởng chừng như nàng tan nát cả tâm hồn

Chương 59
Amador cho rằng đợi bọn lính mà hắn dẫn đến nhà ngài Ensina ở ngoài đường là thông minh nhất. Mãi đến khi những kẻ giữ gìn trật tự giải Martin ra cổng và đoán là nguy hiểm đã qua, con trai bà Bernarda mới nhập bọn với chúng cùng đi đến tận trại lính nơi tù nhân bị giam kín.
 Trong lúc đó, cảnh vừa xảy ra ở sân làm cho ông Damaso và gia quyến cuống quýt tột độ. Mỗi người một kỉêu giải thích xem Rivas đã lọt vào nhà bằng cách nào khi từ sáng sớm cổng đã được cài chôt chắc chắn. ngay lập tức nhà bên cạnh đã biết về cuộc bắt giữ kẻ nổi loạn, tin tứchàng được truyền từ đấy đi khắp đường phố rồi chẳng bao lâu đã lan đến các khu vực khác trong thành phố. Sau khoảng một giờ, nhà ngài Ensina đông nghịt các nhân vật nổi tiếng thuộc cả hai giới, những kẻ không thể nín nhịn để không bàn ra tán vào bất cứ chuyện gì xảy ra. Ở phòng tiếp tân, ông Damaso bị cánh đàn ông vây quanh, còn ở phòng khách thì các phu nhân hỏi bà Engracia dồn dập.
Cũng đáng nghe những câu chuyện trong cả hai phòng ấy, chúng một mặt xác nhận sự tinh tế của trí tưởng tượng đàn bà và mặt khác minh chứng cho sự thay đổi lớn lao trong tâm tư cánh đàn ông ,sự thay đổi do kết cục của tấn bi kịch đẫm máu tác động.
-         Nói thật là chúng ta đã tránh khỏi một đại hoạ - ông Damaso tuyên bố với các vị khách mà cũng như ông, mới hôm qua còn tự xưng là phái tự do – quả là tệ hại nếu như lũ mạt hạng ấy chiến thắng!
-         Giá như bây giờ chính phủ lôi hàng tá bọn gây loạn ấy ra mà bắn! – tiếng một vị khách suốt buổi sáng giam mình ngồi trong phòng riêng cầu xin cả loạt thánh thần cứu mạng sống cho mình.
-         Chị nghĩ mà coi! – một mệnh phụ nào đó nói với bà Engracia – Tên ấy đích thực là kẻ ác nhân. Có đúng là hắn giết một lúc ba cảnh binh không?
-         Ô bà bạn yêu quý! – một bà khác thốt lên – chắc chắn tôi chết vì khiếp sợ mất thôi! Nhưng làm sao mà hắn vào được nhà bà khi cổng được khoá chặt nhỉ?
-         Có thể từ mái nhà – một bà khác chen lời – đối với phái tự do, chẳng có gì là thiêng liêng cả.
-         Cũng có khi theo máng nước, lũ ấy thì có dừng trước việc gì!
-         Đấy, vì sao cứ phải che lưới ngoài cửa.
Chiều theo những lời tiên đoán của các bà bạn, bà Engracia giữ im lặng và chỉ mỗi lúc mỗi ôm chặt thêm con Diamela vào lòng.
Khi ấy, cánh đàn ông cũng tiếp tục câu chuyện của họ.
-         Đã đến lúc những người yêu nước chân chính phải đoàn kết chung quanh chính phủ. Cứ để cho bọn mị dân hiểu rằng xã hội lên án chúng.
-         Tôi cũng muốn nói đúng như thế đấy! – ông Damasso hùa theo – với tư cách những công dân đúng đắn, chúng ta cần phải ủng hộ chính phủ! Ta  cùng tới phủ thủ tướng đi!
-         Hay quá! Một ý tưởng tuyệt vời! – xung quanh ồn ào hưởng ứng.
-         Chính phủ nên có những biện pháp cứng rắn nhất! – một lần nữa kẻ đã đòi bắn quân khởi nghĩa lại lên tiếng
Rồi với dáng vẻ những người chiến thắng, các đức ông đáng kính ấy kéo nhau đến phủ thủ tướng để đòi xử tử những kẻ hồi sáng đã làm họ run lên.
Trốn biệt trong phòng riêng, Leonor nức nở đau đớn. Nàng hồi tưởng lại trong ký ức cuộc trò chuyện vừa mới đây với Martin, bên tai nàng còn văng vẳng những lời yêu đương đã thấm đượm tâm hồn như một bản nhạc thần tiên huyền diệu. Rồi, với suy nghĩ thực tế hơn xuất phát từ ước vọng cháy bỏng là phải cứu người yêu, nàng đi gặp anh trai.
-         Bây giờ chúng ta phải nghĩ đến việc duy nhất là cứu Martin – Leonor lạnh lùng nói.
-         Chúng ta? Thế chúng ta có thể làm gì chứ? – chàng công tử sửng sốt, vừa tợp một ngụm rượu mùi.
-         Điều cần làm là ba sẽ nói chuyện với những người có thế lực trong chính phủ, với các  bộ trưởng…với thủ tướng!
-         Bình tĩnh nào, em yêu quý! Bây giờ bất cứ làm gì cũng bị nguy hỉêm. Mà tại sao Martin lại định trốn ở nhà chúng ta không biết? Chúng ta có thể bị tình nghi dính líu tới cuộc nổi loạn, nhất là nếu chúng ta bắt đầu chạy vạy cho Martin.
-          Cái gì? Anh sợ không dám bênh vực cho người đã từng cứu anh thoát nạn sao? Té ra anh không chỉ thiếu đúng đắn mà còn vô ơn nữa! – cô gái nổi giận ném lên Agustin cái nhìn khinh bỉ.
-          
-         Sao laị vô ơn ở đây hả em gái? – Agustin cãi lại – Quỷ thật, đơn giản là trong chính trị mỗi bước đi đều phải cân nhắc! Dĩ nhiên để rồi từ từ chúng ta cố gắng làm gì đó cho Martin..Em cứ tin rằng anh rất hiểu mình chịu ơn anh ấy như thế nào! Nhưng không thể hành động bồng bột được.
-         Ở đây không có thờii giờ để cân nhắc, phải hành động không chậm trễ - nàng nói cương quyết – nếu anh từ chối, em sẽ thưa chuyện với ba. Mà nếu ba cũng thờ ơ trước lời thỉnh cầu của em thì tự em sẽ nhờ bạn bè lo chạy cho Martin, họ sẽ chẳng khước từ em đâu!
-         Quỷ tha ma bắt! Làm gì mà em quá lo lắng về việc ấy thế nhỉ? Có thể nghĩ là không phải chỉ tình bạn xui khiến…
-         Mà còn tình yêu nữa! Đúng thế chứ? – cô gái giận dữ cắt ngang – Cứ nghĩ tùy thích – nàng nói thêm rồi bước ra khỏi phòng.
-         Tính với nết! Không phải vô cớ mà cô nàng sai khiến hết mọi người trong nhà – Agustin nhìn theo em gái lẩm bẩm.
Leonor ra lệnh cho người hầu gái lúc nào ông Damaso về thì báo cho nàng, rồi lánh vào phòng riêng.
Một giờ sau ngài Ensina bước vào phòng khách, nơi bà vợ đang ngồi mong đợi sau khi đã thoát khỏi mấy vị khách bất đắc dĩ. Agustin xuất hiện ngay sau đó ở cửa, chàng taj nhìn thấy cha đi ngang qua sân.
-         Trong phủ đông nghẹt người! – nhà tư sản đáng kính vừa bỏ mũ vừa nói – và tất cả đồng thanh yêu cầu xử bắn bọn nổi loạn. Ở đó, quả thật tinh thần yêu nước chân chính đang ngự trị. Dám tin rằng nếu cần chúng tôi sẽ hát vang quốcca và xông vào cuộc chiến đấu bảo vệ chính phủ rồi!
Leonor lao vụt vào phòng, không để ông Damasso kịp kết thúc màn độc thoại chẳng còn mang tí dấu vết nào của tư tưởng tự do mà mới hồi sáng ông đã dùng để bênh vực quyền lợi cho nhân dân.
-         Cuộc xuất hành kết cục ra sao hả ba? – Leonor buông mình xuống ghế bành hỏi.
-         Mịo việc tốt đẹp cả, con gái! Chính thủ tướng đã cám ơn ba vì lòng trung thành với chính phủ đấy! – Lời đáp không giấu giếm vẻ tự mãn.
-         Con hoàn toàn không hỏi về việc ấy – Leonor bực bội – Martin thế nào?
-         Ồ, con hỏi về Martin? Chắc là phải ngồi tù thôi. Cậu bé tội nghiệp thật không may.
-         Và ba thậm chí không thèm xin cho chàng sao? – cô gái nhìn chằm chằm vào mặt cha.
-         Chưa phải lúc, con gái ạ - ông Damasso nói – Nỗi kinh hoàng vẫn chưa dịu hết. Cần chờ đợi đã.
-         Chờ đợi! – cô gái thét lên – Martin không hề chờ đợi khi cần tới chàng giúp đỡ! Chàng đâu  có dùng dằng do dự!
-         Cái gì đúng vẫn đúng, con gái ạ. Martin là chàng trai sẵn lòng giúp người khác. Có điều cậu ấy bị lôi kéo vào một tội không nhẹ, dính líu đến phái tự do.
-         Xét xử chàng không phải là việc của chúng ta – Leonor phản đôi – chàng bị bắt, còn nghĩa vụ của chúng ta hiện giờ là làm mọi việc có thể để cứu chàng thoát nạn.
-         Chúng ta sẽ cố gắng thôi, đừng lo. Ba bây giờ là người trong phe chính phủ mà.
-         Vâng, nhưng thời gian trôi qua mà Martin có thể bị đưa ra toà! – cô gái nóng nảy nói.
-         Ồ, điều đó không tránh được đâu – ông Damasso điềm nhiên.
Leonor đứng phắt dậy, tựa như những lời ấy làm nàng hết chịu nổi.
-         Ba phải đến ngay chỗ ngài Bộ trưởng bộ Nội vụ! – nàng nói giọng hách dịch.
-         Việc đó có thể làm cho ba bị nghi ngờ, con gái ạ! Bởi vì Martin bị bắt ngay tại nhà ta – ông Damasso khuyên răn – cần phải trì hoãn ít lâu nữa…
-         Được, nếu vậy con sẽ tự mình đến gặp phu nhân ngài Bộ trưởng! – Leonor tuyên  bố, phẫn uất trước vẻ thờ ơ của cha.
-         Coi kìa, Martin lôi cuốn con ghê chưa! – Ông Damasso nhận xét với vẻ khích lệ bất ngờ.
-         Chàng không chỉ lôi cuốn đơn thuần! – cô gái nổi nóng kêu to – con yêu chàng!
Những lời ấy gây kinh hãi cho bà Engracia, Agustin và ngay cả ông Damasso, có lẽ không thua tiếng đại bác nô khi sáng.
Ông Damasso bật khỏi ghế, Agusitn chết lặng vì sửng sốt còn bà Engracia thì vồ lấy con Diamela đang thiu thiu ngủ dưới chân và ôm riết nó vào ngực.
-         Con gái! Hãy hồi tâm lại nào! Con nói gì thế hả? – ông Damasso cuống quýt gào lên.
Giọng ông hoà lẫn tiếng con Diamela sủa ăng ẳng vì một lần nữa lại trở thành nạn nhân của tính đa cảm thái quá của bà chủ.
-         Con nói rằng con yêu Martin – Leonor bình thản nhắc lại và kiêu hãnh nhìn mọi người.
-         Yêu Martin? – ông Damasso bối rối lẩm bẩm.
Chẳng buồn trả lời, Leonor ngồi xuống lạnh ngắt như pho tượng.
Quý ông khả kính đã định tỏ thái độ nghiêm khắc nhưng bắt gặp ánh mắt cứng cỏi và thản nhiên của con gái, ông đâm ra lúng túng. Và, như đã biết bao lần, ông Damasso tự cảm nhận được uy quyền vô hạn của Leonor và với bản tính mềm yếu của mình, ông hoàn toàn không có sức chống đỡ.
-         Con thú nhận điều đó để làm gì vậy?
-         Để làm gì là thế nào ạ? Cứ cho rằng Martin nghèo khổ nhưng chàng có tâm hồn cao quý và trí thông minh hiếm thấy. Điều đó hoàn toàn biện minh được cho sự chọn lựa của con. Chẳng lẽ ba mẹ muốn con giấu kín tình cảm của mình? Chẳng lẽ ba mẹ xa lạ đối với con? Con cần phải trao gửi những nỗi niềm thầm kín cho ai khác nữa nếu như không phải là ba mẹ?
Những lời Leonor nói chứa đầy niềm tin vào lẽ phải của mình đến mức không còn cách nào phản bác lại nàng. Hơn nữa, những kẻ đang nghe l.ai không có được tính cách cứng rắn hết mực cần thiết để có thể áp đặt ý chí cho cô gái bất trị và kênh kiệu. Bà Engracia chỉ biết ôm chặt hơn con Diamela, Agustin lúng búng nói gì đó lúc bằng tiếng Pháp lúc bằng tiếng Tây Ban Nha, còn ông Damasso thì cố che đậy tính nhu nhược bằng cách lượn quanh phòng.
Lúc ấy Leonor nói tiếp:
-         Ba biết rằng Martin có tương lai tốt đẹp, chính ba đã nói như thế bao lần rồi kia mà! Gia đình chàng lại nề nếp. Thế nghĩa là tất cả chỉ tại chàng không giàu có? Song con tin chắc rằng với những khả năng mà ba thừa nhận ở chàng, chàng có thể làm nên mau chóng. Khi ấy thì có gì tội lỗi trong việc con yêu chàng? Martin hơn hẳn cái đầu so với những kẻ kiên trì bám lấy con và hoàn toàn là lẽ đương nhiên khi con đã chọn chàng. Chẳng lẽ ch? vì chàng tham gia khởi nghĩa mà chúng ta bỏ mặc chàng trong hoạn nạn và không đền đáp những cái chàng đã làm cho chúng ta hay sao? Phải chẳng không phải chính chàng đã cứu Agustin khỏi những nhục nhã rất có thể biến anh ấy thành trò cười cho thiên hạ? Phải chăng hàng ngày ba không khâm phục trí thông minh khi chàng điêu hành công việc của ba?
-         Đúng, điều đó hoàn toàn đúng! Không có gì dối trá khi ba nói rằng nhờ Martin chúng ta đã tăng được tài sản lên khá nhiều – ông Damasso vội vàng nhất trí, mừng rỡ chộp lấy cơ hội cứu vớt thể diện.
Leonor lập tức bám vào lời cha để kiên nhẫn hơn nữa thuyết phục rằng ông có trách  nhiệm bênh vực Rivas ngay, không chậm trễ. Cuối cùng, những lý lẽ hùng biện của Leonor đã có hiệu quả, chẳng bao lâu sau ông Damasso đã lên đường tới nhà một trong những người có thế lực có thể giúp Martin.
Còn một ý nghĩ thầm kín nữa thúc đẩy quý ông của chúng ta mau mắn nhượng bộ con gái. "Cái lớn nhất có thể đạt được là thay án tử hình bằng việc trục xuất – ông thầm nhủ, mà khi Martin ở nước ngoài rồi thì Leonor sẽ quên cậu ta và lấy người khác"
Bất cứ lúc nào cuộc đời xô đẩy ông Damasso đến những khó khăn, với bản tính yếu đuối, ông luôn đặt mọi hy vọng vào phương thuốc cứu nguy của thời gian

Chương 60
Martin bị giải về trại cảnh binh và bị giam trong một căn phòng chật chội có lính canh ngoài cửa. Những bức tường nứt nẻ bẩn thỉu, mấy xà ngang xiên xẹo lơ lửng trên đầu, cái cửa sổ được chắn bằng lưới thép kiên cố, đó là tất cả những gì bày ra trước mắt Rivas lúc chàng bước qua ngưỡng cửa phòng giam. Ở đây chẳng có giường, chẳng có bàn ghế, chẳng có gì cả!
Chàng trai ngồi xuống chỗ gờ tường bằng gach, vòng hai tay trước ngực. Martin bước vào phòng giam đầu ngẩng cao, nhưng bây giờ khi chỉ còn lại một mình, đầu chàng gục xuống ủ rũ tưởng chừng có cả một gánh suy tư trĩu nặng đè bẹp. Thoạt tiên những suy tư của chàng xoay quanh các sự kiện mới nhất vừa xảy ra trong cái ngày bão táp ấy. Sắc đẹp của Leonor, những lời nồng nàn say đắm và sự chăm lo âu yếm của nàng, rồi ánh mắt giã từ buồn thăm thẳm – mọi thứ bỗng làm nhịp tim của Rivas thêm rộn rã và phủ lên phòng giam quạnh quẽ những hình ảnh tươi vui, sáng rỡ của tình yêu. Gương mặt Martin bừng ánh hân hoan, đôi mắt mông lung xa vợi. Nhìn chàng trai bị ném vào tù lao tăm tối luc này ta có thể nhầm tưởng chàng là một vị thống soái thắng trận vừa mới chinh phục được cả một đế chế.
Nhưng chẳng bao lâu sau, trong trí não hưng phấn của chàng đã hiện rõ những hồi ức khác và chúng mau chóng xua tan niềm sướng  vui trên gương mặt kẻ tù đày. Chàng thở dài nặng nề và dường như cô rũ bỏ những ý tưởng khổ đau. Chàng đứng lên đi tới bên cửa sổ.
-         Tội nghiệp Raphael! – đôi môi Martin bật ra đau xót và nước mắt chàng ứa ra cùng tiếng nức nở cố nén trong ngực.
-         Tội nghiệp Raphael! – chàng lặp lại với nỗi buồn rầu khôn tả - một chàng trai cao quý biết bao, can đảm biết bao!
Có lẽ Martin không thể nhớ mình đã khóc bao lâu. Lau khô nước mắt, chàng trừng trừng nhìn về phía trước. Giờ đây chàng nghĩ đến Raphael đã dũng cảm dường nào khi bình thản hy sinh đời mình cho sự nghiệp chính nghĩa.
"Mà biết đâu cậu ấy chẳng hạnh phúc hơn ta?" – Martin tự nhủ - thà chết trong chiến trận còn hơn bị xử bắn"
ý tưởng về cuộc xử giảo gần kề không hề gây một nét nhỏ xao động nào trên gương mặt Martin. Chàng trai quả cảm đón chờ cái chết không tránh khỏi một cách can trường và toàn bộ dáng vẻ của chàng chứng tỏ rằng câu ngạn ngữ "Mặt trời và cái chết khó nhìn được lâu" không phải bao giờ cũng đúng. Lòng dũng cảm hiếm thấy ở Rivas không cần người chứng giám, không đòi hỏi lời ầm ĩ tán dương, cội nguồn của nó là sức mạnh tinh thần trong tư chất con người.
Thế nhưng đến tối, khi chàng kịp điêm lại trong tâm trí, không chỉ những sự kiện của ngày qua mà cả những sự kiện trọng đại của cuộc đời mình, khi ánh trăng lọt vào phòng giam trở thành đốm sáng lung linh thoắt hiện thoắt biến thì Martin chợt rùng mình như gặp lạnh bởi một nỗi buồn thoáng len vào tim. Như bất kỳ một kẻ bất hạnh nào, chàng vô tình bị ngự trị bởi những nuối tiếc muộn màng và tự thầm nhủ "Phải chi ta đừng kiêu hãnh đến thế thì chắc đã đoán được từ lâu là Leonor yêu ta và giờ đây đã không phải chui vào nơi tù ngục tối tăm này mà đang được ở bên ngoài cùng người yêu rồi"
Vậy là sau vài giờ, Rivas lần lượt trải qua mọi điều, cả niềm vui sướng của một kẻ biết mình được yêu, cả nỗi đau đớn vì người bạn vừa hy sinh, cả lòng tiếc nuối cuộc đời sắp mất. Song, như chúng ta đã nói, chàng là con người can đảm nên bằng nghị lực của lý trí đã lấy lại được sự tự chủ ban đầu lúc bước vào nhà giam và cố chợp mắt ngủ.
Mấy phút trôi qua rã rời vì mệt mỏi, Rivas mới thiu thiu chập chờn thì cánh cửa mở ra cót két làm chàng bừng tỉnh. Tên lính canh bước vào mang theo mâm cơm tối khá thịnh soạn. một tên khác theo sau mang chăn nệm. Đặt cái mâm lên bệ cửa sổ, tên lính canh loay hoay dọn chỗ ngủ và khi thấy tên kia ra khỏi, hắn đến gần tù nhân ,vẻ bí hiểm.
-         Đọc mảnh giấy này rồi viết thư trả lời mau lên – hắn thì thầm và để rơi tờ giấy gấp tư xuống sàn rồi quay về với công việc trong góc phòng.
Martin luống cuống nhặt bức thư lên đọc:
"Ba được phép hàng ngày gửi thức ăn cho anh. Hãy xem kỹ chăn nệm, anh sẽ thấy giấy và bút chì trong chiếc gối. Em đã phải cầu khẩn Agustin để anh ấy thắng nỗi sợ hãi mà mua chuộc tên lính đem bữa tối cho anh đấy. Hãy dũng cảm lên, em cầu Chúa cho anh! Hy vọng rằng em sắp được phép gặp anh và niềm hy vọng ấy làm cho em phấn chấn. Số phận đã chia lìa chúng ta, nhưng anh phải luôn nhớ rằng trái tim em thuộc về anh mãi mãi.
Leonor Ensina"
Run lên vì vui sướng, Martin vội vã viết thư trả lời ngay:
"Không biết tình yêu vô bờ bến của anh có thể bù đắp được chăng những hy sinh mà em đã dành cho anh? Dù sao thì xin em hiểu cho, trái tim anh vĩnh viễn là của em rồi! đối với anh buổi sáng nay đã khởi đầu bằng nỗi hỉêm nguy ghê gớm, cái chết rình rập anh trên mỗi bước chân nhưng sau đó, anh đã được nghe giọng nói dịu dàng của em, Leonor ơi, và trước mắt anh rộng mở thiên đường. Thế rồi bị cầm tù, cô độc…Và đây giọng nói của em lại ngân vang, những bóng hình huyền ảo dường như đẩy xa các bức tường ngục tối. Ôi, Leonor! Anh xúc động tận đáy sâu tâm hồn và đầu óc thì quay cuồng choáng váng. Anh có cảm giác như đang lang thang giữa màn đêm u tịch nhưng có một ánh sao chỉ đường, một tia sáng lung linh nâng đỡ, đó là ý nghĩ, anh được em yêu!
Có lẽ em đã nghe được tin về cái chết của Raphael. Cậu ấy đã chết như một anh hùnh. Trái tim cậu ấy thật cao quý, nhưng lại bị những nỗi buồn khổ đắng cay làm cho tiều tuỵ thảm thương! Tình yêu của em là niềm hạnh phúc tột cùng đối với anh, nhưng thậm chí ngay cả nó cũng không thể làm giảm bớt nỗi đau đớn trong anh, không thể làm khô những giọt lệ của anh. Hãy thứ lỗi cho lời thú nhận đó, Leonor!
Anh là kẻ sung sướng  nhất trên thế gian này mà vẫn không sao chịu nổi mất mát kia, em hãy tự suy xét xem anh đã yêu thương Raphael biết nhường nào!"
-         Mau lên! Mau lên! – tên lính giục – tôi phải đi đây.
Martin vội vàng kết thúc bức thư, chàng báo cho Leonor địa chỉ ngôi nhà nơi đã để thi hài Raphael lại và đề nghị nàng thông báo cho gia đình San Louis. Trao thư cho tên lính, chàng không quên đưa hắn ít tiền còn sót trong túi.
Khó khăn lắm chàng mới bắt được mình ăn chút ít và thờ ơ lắng nghe tiếng cửa phòng giam khóa lại. bây giờ với bức thư của Leonor trên tay, chàng trai coi khinh sự ác độc của kẻ thù và thậm chí còn đủ để tha thứ cho chúng nữa!
Chàng đọc đi đọc lại những dòng chữ đầy cảm động mơ màng tưởng tượng đến cuộc gặp gỡ với người yêu và điều đó giúp chàng thêm kiên nhẫn chịu đựng cảnh cô đơn. Ngày hôm sau tên lính  canh lại chuyển thư Leonor đến cho chàng. Trong thư này cô gái bày tỏ tình yêu một cách giản và tha thiết làm cho Rivas tràn trề hạnh phúc đến nỗi ngay cả ước mơ cũng chưa bao giờ dám. Nhờ những bức thư của Leonor, Martin hầu như quên cả việc tù đày, đó là những ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời chàng.
Trong khi đó việc điều tra vụ án của Martin được tiến hành vô cùng mau lẹ y như vẫn diễn ra ngày nay khi ngành tư pháp Chilê quan tâm đến những vụ án chính trị. Rivas bị buộc tội tham gia cuộc khởi nghĩa 20 tháng tư và chàng không những thừa nhận việc đó mà còn lớn tiếng bảo vệ những quan điểm tự do của mình. Chính vì thế mà sau bốn ngày, toà án quân sự tuyên  án: tên nổi loạn nguy hiểm bị xử tử hình.
L nghe được bản án khắc nghiệt gần như ngay sau khi ông Damaso báo tin là cả nhà đã được phép vào thăm Rivas trogn khoảng từ sáu đến bảy giờ tôi. Song giờ đó đã qua mất rồi nên đành phải đợi đến hôm sau. Ý nghĩ  về bản án bất hạnh vò xé tâm can cô gái đang yêu một cách tàn nhẫn. Mọi người an ủi nàng và cố thuyết phục rằng bản án sẽ không được thi hành nhưng dẫu sao suốt đêm ấy cô gái đágn thương vẫn không thể nào chợp mắt – giấc ngủ bị biết bao linh cảm ghê rợn ám ảnh. Những thử thách khốc liệt đã biến tình yêu của nàng thành nỗi dam mê say đắm và nàng cảm thấy không thể chịu đựng nổi cái chết của Martin.
Khóc ròng tới hết đêm, Leonor ra khỏi phòng từ sớm tinh mơ và đi tìm Agustin lúc ấy vẫn còn đang ngủ say sưa.
Nghe tiếng em gái, chàng công tử mở mắt khó chịu.
-         Xem kìa, em đã dậy rồi kia à? – chàng ta nhìn Leonor – mà em nhợt nhạt quá! Chắc suốt đêm không chợp mắt hả?
-         Vâng, đúng thế - cô gái đáp – chẳng lẽ em có thể ngủ sau khi biết bản án khủng khiếp đó?
-         Cứ yên tâm, em gái, nó sẽ không được thi hành đâu.
-         Ai có thể bảo đảm như vậy? – Leonor thì thầm, mắt đẫm lệ.
-         Tất cả đều nghĩ như thế mà.
-         Vẫn chưa đủ. Và do đó em đến xin anh giúp một việc.
-         Anh sẽ làm mọi điều vì em, em yêu quý ạ. Cứ ra lệnh đi, anh sẵn sàng phục tùng.
-         Em định tới gặp Martin hôm nay và anh phải đi cùng với em.
-         Ồ, việc ấy không dễ dàng đâu. Ai cho ta vào đó chứ?
-         Ba giữ giấy phép! Anh hãy nói với ba là anh muốn gặp Martin. Rồi em sẽ đi với anh.
-         Chẳng lẽ anh có thể từ chối em bất cứ việc gì?
Đúng 6 giờ, Leonor và Agustin trình giấy và được đưa tới chỗ tù nhân.
Đặt các bức thư chàng Leonor trên bệ cửa sổ, Martin đang đọc lại lần lượt từng  bức một. Nghe tiếng mở cửa, chàng ngồi thẳng dậy và vội vàng giấu chúng đi. Vừa trông thấy Leonor, chàng lao ngay ra đón và sôi nổi ghì chặt bàn tay nàng chìa ra cho chàng.
-         Quỷ tha ma bắt! – Agustin lướt nhìn phòng giam lẩm bẩm – không thể nói là anh được xếp đặt ở đây một cách tiên nghi đâu! Anh bạn đáng thương của tôi  -chàng ta ôm lấy Rivas – Xin thề danh dự, mọi thứ này quá ư đáng ghét!
Martin buồn bã mỉm cười thay lời đáp, chàng nhìn Leonor và bắt gặp đôi mắt nhoà lệ của nàng, chàng hầu như quên hết mọi khổ đau của bản thân.
-         Đây là tất cả những gì anh có thể dành cho em – chàng đặt bên Leonor chiếc ghế ọp ẹp bằng mây.
Cô gái ngồi xuống rồi ngoảnh đi, lén chùi nước mắt.
-         Thôi đủ rồi em gái – Agustin nói âu yếm – cần phải giữ vững can đảm, bởi lẽ chúng ta chỉ khác những sinh vật vô tri ở lý trí mà.
Agustin thốt ra câu châm ngôn giáo huấn ấy với giọng ai oán đến mức Martin bất giác phá lên cười. Leonor nhìn Martin đầy tự hào và cảm phục.
-         Điều gì phải xảy ra thì không tránh được – Martin nhận xét, cố không rơi vào tâm trạng buồn nản của hai anh em.
-         Nhưng còn bản án kia! – Leonor bật ra.
-         Anh đã sẵn sàng đón nhận nó ngay từ ngày đầu tiên và đã quen với ý nghĩ ấy – kẻ tử tù đáp giản dị - Trái tim anh xốn xang  vì một nguyên nhân hoàn toàn khác – chàng thì thầm cúi về phía Leonor – Anh nói về những bức thư của em. Đấy mới là niềm vui sướng bất ngờ!
Nước mắt vẫn còn đọng trên mi cô gái, song khi nghe những lời ấy, đôi mắt nàng chợt sáng rỡ hân hoan.
Vô tình hoặc cố ý, Agustin bỏ ra phía cửa phòng giam. Martin nắm lấy tay cô gái, còn nàng không rời mắt ngắm chàng.
-         Anh hạnh phúc vô cùng vì được em yêu – chàng nói – trái tim anh tràn ngập sung sướng  đến mức không còn chỗ cho nỗi sợ hãi mặc dù tình thế của anh không có gì đáng phấn khởi. Hơn nữa – chàng hào hứng nói thêm – một linh cảm nào đó mách bảo anh rằng anh không thể chết lúc này.
-         Nhưng dẫu sao…- Leonor nhẹ nhàng phản đối – ta cũng phải nghiêm túc nghĩ đến việc chạy trốn.
-         Thực hiện việc đó không dễ vậy đâu.
-         Nhưng cũng không khó khăn đến thế. Em nghĩ ra rồi, ngày mai em và Agustin sẽ tới đây vào giờ này. Ở nhà em sẽ mặc thêm một bộ quần áo nữa. Anh sẽ cải trang rồi ra khỏi đây cùng với anh trai em.
-         Thế còn em? – Rivas thốt lên, lòng đầy khâm phục sự gan dạ của người yêu.
-         Em sẽ ở lại đây – cô gái đáp – Họ có thể làm gì được em nào?
Martin muốn quỳ gối trước cô gái tuyệt diệu ấy, cô gái đã quyết tâm hy sinh danh dự của bản thân một cách hồn nhiên và bình dị nhường nào để cứu người mình yêu!
-         Và em có thể tin là anh sẽ chấp thuận bảo tồn sinh mạng bằng cách đặt lên ván cờ này danh dự của em ư? – chàng say đắm hôn lên bàn tay Leonor.
-         Em chỉ muốn một điều đó là cứu anh thoát khỏi chốn lao tù này – nàng xúc động trả lời – không nên tự huyễn hoặc bằng những hy vọng viễn vông, Martin. Chính phủ rất căm hận những ai tham gia khởi nghĩa. Ai có thể đảm bảo rằng – hội đồng quốc gia sẽ ân xá cho anh? Và thậm chí nếu như có ân xá đi chăng nữa thì ai biết được hình phạt nào sẽ thay thế án tử hình? Không ai đoán trước được gì hết, mà em thì đầy những linh cảm tồi tệ nhất đời.
-         Quỷ tha ma bắt! Leonor có lý đấy! – Agustin đến gần chen lời – Cái nơi đốn mạt này làm tôi chán ngán. Anh phải trốn khỏi đây thôi.
-         Nếu anh có đủ can đảm – Leonor nói với anh trai – Martin có thể ra khỏi đây ngay bây giờ. hãy đổi quần áo cho anh ấy, bọn em sẽ đi ra còn anh ở lại.
Mặt Agustin tái mét như gà cắt tiết, toàn thân chàng ta run rẩy vì chỉ nghĩ đến mối nguy hiểm nghiêm trọng đang đe doạ.
-         Ngoài cổng họ sẽ nhận ra anh đấy, em gái ạ - chàng ta nói giọng tắc nghẹn – và điều gì sẽ xảy ra sau đó? Ai sẽ giúp anh chạy thoát?
-         Họ sẽ phải thả anh ra – Leonor nhận định.
-         Agustin nói đúng – Rivas vội vàng nói – Chúng sẽ nhận ra tôi ngay lập tức.
-         Điều đó rõ như ban ngày – chàng công tử hơi hoàn hồn khẽ ủng hộ và liếc nhìn đồng hồ vẻ sốt ruột.
-         Nếu ngày mai Agustin mang cho tôi cái giũa thì thật tốt và cặp súng ngắn thì tôi sẽ cố chạy thoát – Martin nói.
-         Nhất định thế rồi! Thôi, vậy là ta đã thoả thuận xong mọi chuyện! – Agustin vội vã nói và lại nhìn đồng hồ. chàng ta chỉ sợ rằng không khéo cô em gái lại đề xuất kế hoạch gì đó nữa nguy hiểm cho mình.
Đúng phút đo viên cai ngục xuất hiện ở cửa và báo là thời gian thăm viếng đã hết. Leonor và Agustin từ biệt Martin, hứa sẽ mang cho chàng mọi thứ cần thiết để chạy trốn vào hôm sau.