Sự tích bánh trung thu



Bánh trung thu tượng trưng cho sự đoàn viên, là thứ không thể thiếu để cúng trăng và thổ địa công vào mỗi mùa Trung thu. Phong tục ăn bánh trung thu vào Tết Trung thu bắt đầu từ cuối đời nhà Nguyên bên Trung Quốc đến nay.

Tương truyền vào thời đó, người Trung Nguyên không chịu nổi ách thống trị của người Mông Cổ, những người có chí khí đều muốn khởi nghĩa chống nhà Nguyên. Để tập hợp được các lực lượng đấu tranh, nhưng trong điều kiện không thể truyền tin đi, Lưu Bá Ôn đã nghĩ ra một cách truyền tin rộng rãi và bảo đảm, đó là kêu gọi mọi người mua bánh trung thu ăn vào Tết Trung thu để tránh họa. Sau khi mọi người mua bánh về và cắt ra, nhìn thấy bên trong có giấu một mảnh giấy viết “đêm 15 tháng 8 khởi nghĩa”, nhờ vậy người dân đã nhiệt liệt hưởng ứng, và lật đổ được nhà Nguyên. Cũng từ đó, bánh trung thu đã trở thành một món ăn không thể thiếu vào mỗi Tết Trung thu.

Sự tích chị Hằng Nga

Tương truyền, vào thời xa xưa, trên trời xuất hiện mười ông mặt trời, cùng chiếu xuống mặt đất nóng đến bốc khói, biển hồ khô cạn, người dân gần như không thể sống nổi. Chuyện này đã làm kinh động đến một anh hùng tên là Hậu Nghệ. Anh đã trèo lên đỉnh núi Côn Lôn, dùng thần lực giương nỏ thần bắn rụng chín ông mặt trời. Hậu Nghệ đã lập nên thần công cái thế, nhận được sự tôn kính và yêu mến của mọi người, rất nhiều chí sĩ mộ danh đã tìm đến tầm sư học đạo, trong đó có Bồng Mông là một kẻ tâm thuật bất chính.



Không lâu sau, Hậu Nghệ lấy một người vợ xinh đẹp, tốt bụng, tên là Hằng Nga. Ngoài dạy học săn bắn, cả ngày Hậu Nghệ luôn ở bên cạnh vợ, mọi người đều ngưỡng mộ đôi vợ chồng trai tài gái sắc này.

Một hôm, Hậu Nghệ đến núi Côn Lôn thăm bạn, trên đường tình cờ gặp được Vương mẫu nương nương đi ngang qua, bèn xin Vương mẫu thuốc trường sinh bất tử. Nghe nói, uống thuốc này vào, sẽ lập tức được bay lên trời thành tiên. Nhưng Hậu Nghệ không nỡ rời xa vợ hiền, đành tạm thời đưa thuốc bất tử cho Hằng Nga cất giữ. Hằng Nga cất thuốc vào hộp đựng gương lược của mình, không ngờ đã bị Bồng Mông nhìn thấy.



Ba ngày sau, Hậu Nghệ dẫn học trò ra ngoài săn bắn, Bồng Mông với tâm địa xấu xa đã giả vờ lâm bệnh, xin ở lại. Đợi Hậu Nghệ dẫn các học trò đi không lâu, Bồng Mông tay cầm bảo kiếm, đột nhập vào hậu viện, ép Hằng Nga phải đưa ra thuốc bất tử. Hằng Nga biết mình không phải là đối thủ của Bồng Mông, trong lúc nguy cấp đã vội vàng mở hộp gương lược, lấy thuốc bất tử ra và uống hết. Hằng Nga uống thuốc xong, thấy người bỗng nhẹ rời khỏi mặt đất, hướng về cửa sổ và bay lên trời. Nhưng do Hằng Nga còn nhớ chồng, nên chỉ bay đến mặt trăng là nơi gần với nhân gian nhất rồi trở thành tiên.

Tối hôm đó, khi Hậu Nghệ về đến nhà, các thị nữ vừa khóc vừa kể lại câu chuyện xảy ra lúc sáng. Hậu Nghệ vừa lo vừa giận, đã rút kiếm tìm giết nghịch đồ, nhưng Bồng Mông đã trốn đi từ lâu. Hậu Nghệ nổi giận nhưng chỉ biết vỗ ngực giậm chân kêu khóc. Trong lúc đau khổ, Hậu Nghệ đã ngửa cổ lên trời đêm gọi tên vợ hiền. Khi đó, anh kinh ngạc phát hiện ra, trăng hôm nay đặc biệt sáng ngời, mà còn có thêm một bóng người cử động trông giống Hằng Nga. Hậu Nghệ vội sai người đến hậu hoa viên nơi Hằng Nga yêu thích, lập bàn hương án, đặt lên đó những món ăn và trái cây mà bình thường Hằng Nga thích ăn nhất, để tế Hằng Nga nơi cung trăng đang nhớ đến mình.

Sau khi mọi người nghe tin Hằng Nga lên cung trăng thành tiên nữ, đều đã lần lượt bày hương án dưới ánh trăng, cầu xin Hằng Nga tốt bụng ban cho may mắn và bình an. Từ đó, phong tục “bái nguyệt” vào tết trung thu được truyền đi trong dân gian.

Sự tích đèn kéo quân

Ngày xưa, gần đến dịp tết Trung thu, theo lệnh Vua, dân chúng nô nức thi nhau chế ra những chiếc đèn kỳ lạ nhưng không có chiếc đèn nào làm cho vua vừa ý. Bấy giờ, có một nông dân nghèo khó tên là Lục Đức mồ côi cha, ăn ở với mẹ rất hiếu thảo. Một hôm nằm mơ, Lục Đức thấy một vị thần râu tóc bạc phơ hiện ra phán rằng: "Ta là Thái Thượng Lãn Quân, thấy nhà ngươi nghèo khó nhưng ăn ở hiếu thảo với mẹ, vậy ta bày cho ngươi cách làm chiếc đèn dâng Vua".




Hôm sau theo lời dặn của Thần, Lục Đức cùng mẹ lấy những thân trúc trắng cùng giấy màu để làm chiếc đèn. Thời gian qua mau, khi chiếc đèn làm xong là ngày rằm tháng 8 cũng vừa đến. Chàng vui mừng cùng mẹ đem chiếc đèn vào kinh thành dâng vua. Nhà vua xem, thấy chiếc đèn vừa lạ, vừa nhiều màu sắc lại biết chuyển động nên rất hài lòng. Khi Vua hỏi ý nghĩa của chiếc đèn, Lục Đức theo lời Thần tâu rằng: "Thưa bệ hạ, thân trúc ở giữa đèn là biểu hiện trục khôn, cái chong chóng quay sáu mặt biểu tượng cho sáu cá tính của con người: thương, ghét, giận, buồn, vui, hờn. Cái chong chóng quay luôn luôn, tượng trưng cho con người hay thay đổi cũng có căn do, đó là đạo làm người. Chong chóng quay luôn cũng nhờ ánh đèn soi sáng, cũng như con người tốt lành cũng nhờ đạo đức. Sáu mặt của chiếc đèn làm bằng giấy tươi sáng biểu hiện cá tính của con người".

Vua truyền đem đèn cho dân chúng cùng xem. Đèn đốt lên làm quay chong chóng. Hiện lên sáu màu sắc rực rỡ là hình ảnh vua, quan, người, ngựa nối đuôi nhau. Tất cả những hình nhân trên đèn được làm bằng giấy. Vua ban thưởng cho mẹ con Lục Đức rất hậu và phong làm Vạn Hộ Hầu.

Từ đó, mối khi đến Tết Trung thu, nhớ lại sự tích người con hiếu thảo Lục Đức, dân chúng đua nhau bắt chước chàng làm nên những chiếc đèn màu rực rỡ gọi là đèn kéo quân.

Sự tích Ngô Cương đốn cây



Mỗi khi ngẩng đầu nhìn trăng vào những đêm trăng tròn, chúng ta thường thấy có một cái bóng màu đen giống như một người nào đó đang đứng dưới gốc cây. Tương truyền vào đời Đường (Trung Quốc) có một truyền thuyết như thế này: trên mặt trăng có một cây quế cao đến 500 trượng. Vào thời đó, có một người họ Ngô tên Cương vốn là một tiều phu, anh ta muốn trở thành tiên nhưng lại không chịu học hành. Ngọc Hoàng rất tức giận, bảo anh ta rằng: "Nếu đốn ngã được cây quế ở mặt trăng thì hãy nghĩ đến chuyện đắc đạo thành tiên". Thế là Ngô Cương bắt tay vào việc đốn ngã cây quế thần kỳ. Nhưng cứ mỗi nhát chém vào thân cây là vết chém lại liền ngay. Ngày qua ngày, ước mơ đắc đạo thành tiên của Ngô Cương vẫn chưa thực hiện được. Cái bóng mà chúng ta thấy nơi mặt trăng chính là hình ảnh Ngô Cương vẫn đang miệt mài đốn cây với hy vọng một ngày nào đó sẽ thực hiện được nguyện vọng của mình.

www.htv.com.vn (Theo cctv.com)[/align]

Tết Trung Thu ở Việt Nam

.



Trung thu là giữa mùa thu, Tết Trung Thu như tên gọi đến với chúng ta vào đúng giữa mùa thu tức là vào rằm (ngày 15) tháng Tám âm lịch.

Tết Trung Thu tại Việt Nam không biết có tự bao giờ, không có sử liệu nào nói rõ về gốc tích của ngày lễ rằm tháng Tám. Nhiều người cho rằng đây là một nét văn hóa du nhập từ Trung Quốc trong thời gian Việt Nam bị phương Bắc đô hộ. Nhà văn Toan Ánh trong quyển "Nếp cũ tín ngưỡng Việt Nam Quyển Hạ" cho rằng: Theo sách cổ thì Tết Trung Thu bắt đầu từ đời nhà Ðường, thời vua Duệ Tôn, niên hiệu Văn Minh. Năm ấy vào đêm khuya rằm tháng tám, gió mát, trăng tròn thật đẹp, trong khi ngự chơi ngoài thành, nhà vua gặp một vị tiên giáng thế trong lốt một ông lão đầu bạc phơ như tuyết. Vị tiên hóa phép tạo một chiếc cầu vồng, một đầu giáp cung trăng, một đầu chám mặt đất, và nhà vua trèo lên cầu vồng đi đến cung trăng và dạo chơi nơi cung Quảng. Trở về trần thế, vua luyến tiếc cảnh cung trăng đầy thơ mộng, nhà vua đặt ra tết Trung Thu. Trong ngày tết này, lúc đầu chỉ uống rượu trông trăng nên còn gọi là Tết Trông Trăng.

Cúng trăng (Tế nguyệt)



Trong đêm 15 tháng 8 âm lịch hằng năm, khi trăng rằm tỏa sáng, lễ tế thần mặt trăng bắt đầu. Trên bàn thờ có hoa quả, có bánh hình mặt trăng còn gọi là bánh "đoàn viên", bởi lẽ, trong dịp này, cả gia đình có dịp đoàn tụ để cùng ăn bánh và cùng thưởng thức ánh trăng thu trong trẻo và bầu không khí ấm áp của đêm rằm đến với mọi nhà.

Ngắm trăng (Thưởng nguyệt)

Còn thưởng trăng vốn bắt nguồn từ việc cúng trăng. Đến đời Đường, thú ngắm trăng dịp Trung thu trở nên thịnh hành, thể hiện nhiều trong thơ ca thời này. Nhưng đến đời Tống, lễ hội ngắm trăng mới chính thức trở thành Tết Trung thu. Tục lệ ăn bánh hình mặt trăng (bánh nướng, bánh dẻo) trong dịp Tết Trung thu cũng bắt đầu từ thời này.

Tết Trung Thu là tết của trẻ em. Ngay từ đầu tháng, Tết đã được sửa soạn với những cỗ đèn muôn mầu sắc, muôn hình thù, với những bánh dẻo, bánh nướng mà ta gọi gồm là bánh trung thu, với những đồ chơi của trẻ em muôn hình vạn trạng, trong số đó đáng kể nhất của thời xưa là ông Tiến sĩ giấy.

Trẻ em đón tết có đèn xếp, đèn lồng, đèn ông sao, đèn con giống... sặc sỡ thắp sáng kéo nhau đi từng đoàn ca hát vui vẻ, tối tối cùng nhau đi nhởn nhơ ngoài đường, ngoài ngõ. Và khi rằm tới, có những đám múa sư tử với tiếng trống, tiếng thanh la thật náo nhiệt. Trong dịp này, để thưởng trăng có rất nhiều cuộc vui được bày ra. Người lớn có cuộc vui của người lớn, trẻ em có cuộc vui của trẻ em.

Thi cỗ và thi đèn



Trong ngày Tết Trung Thu người ta bày cỗ với bánh trái hình mặt trăng, treo đèn kết hoa, nhảy múa ca hát, múa lân rất tưng bừng. Nhiều nơi có những cuộc thi cỗ, thi làm bánh của các bà các cô. Trẻ em có những cuộc rước đèn và nhiều nơi có mở cuộc thi đèn. Nhiều gia đình bày cỗ riêng cho trẻ em và trong mâm cỗ xưa thường có ông tiến sĩ giấy đặt ở nơi cao đẹp nhất, xung quanh là bánh trái hoa quả. Sau khi chơi cỗ trông trăng, các em cùng nhau phá cỗ, tức là ăn mâm cỗ lúc đã khuya.

Hát Trống quân

Tết Trung Thu ở miền Bắc còn có tục hát trống quân. Ðôi bên nam nữ vừa hát đối đáp với nhau, vừa đánh nhịp vào một sợi dây gai hoặc dây thép căng trên một chiếc thùng rỗng, bật ra những tiếng "thình thùng thình" làm nhịp cho câu hát. Những câu hát vận (hát theo vần, theo ý) hoặc hát đố có khi có sẵn, có khi lúc hát mới ứng khẩu đặt ra. Cuộc đối đáp trong những buổi hát trống quân rất vui và nhiều khi gay go vì những câu đố hiểm hóc. Trai gái dùng điệu hát trống quân để hát trong những đêm trăng rằm, nhất là vào rằm tháng tám. Trai gái hát đối đáp với nhau vừa để vui chơi vừa để kén chọn bạn trăm năm. Người ta dùng những bài thơ làm theo thể thơ lục bát hay lục bát biến thể để hát. Tục hát trống quân, theo truyền thuyết, có từ thời vua Lạc Long Quân đời Hồng Bàng. Tết Trung Thu của người Hoa không có phong tục này.



Múa Sư tử (múa lân)

Vào dịp Tết Trung Thu có tục múa Sư tử còn gọi là múa Lân. Người Hoa hay tổ chức múa lân trong dịp Tết Nguyên Đán. Người Việt lại đặc biệt tổ chức múa Sư Tử hay Múa Lân trong dịp Tết Trung Thu. Con Lân tượng trưng cho điềm lành. Người Trung Hoa không có những phong tục này. Người ta thường múa Lân vào hai đêm 14 và 15. Ðám múa Lân thường gồm có một người đội chiếc đầu lân bằng giấy và múa những điệu bộ của con vật này theo nhịp trống. Ðầu lân có một đuôi dài bằng vải màu do một người cầm phất phất theo nhịp múa của lân. Ngoài ra còn có thanh la, não bạt, đèn màu, cờ ngũ sắc, có người cầm côn đi hộ vệ đầu lân... Ðám múa Lân đi trước, người lớn trẻ con đi theo sau. Trong những ngày này, tại các tư gia thường có treo giải thưởng bằng tiền ở trên cao cho con lân leo lên lấy.

Trẻ em thì thường rủ nhau múa Lân sớm hơn, ngay từ mùng 7 mùng 8 và để mua vui chứ không có mục đích lĩnh giải. Tuy nhiên có người yêu mến vẫn gọi các em thưởng cho tiền. Ngoài ý nghĩa vui chơi cho trẻ em và người lớn, Tết Trung Thu còn là dịp để người ta ngắm trăng tiên đoán mùa màng và vận mệnh quốc gia. Nếu trăng thu màu vàng thì năm đó sẽ trúng mùa tằm tơ, nếu trăng thu màu xanh hay lục thì năm đó sẽ có thiên tai, và nếu trăng thu màu cam trong sáng thì đất nước sẽ thịnh trị v.v. Người Trung Hoa không có phong tục này.



( Sưu tầm )

Những hình ảnh của thiếu nhi trong ngày Tiết Trung Thu

Ngày này nhà ai cũng có bánh Trung Thu, uống trà và ngắm trăng

Nhìn đàn con cháu cộ đèn cùng vui đêm trăng rằm

Hì Jet cũng thích tết trung thu lắm ý sis Ly à,nhớ hồi nhỏ,cùng với bạn bà đi rước đèn khắp xóm luôn,thật là vui,giờ lớn rồi ko tham gia nữa nhưng cứ đến tết trung thu lại có cảm giác thật lạ,muốn chuẩn bị một măn quả thật to để cúng trăng.Còn mười mấy ngày nữa là trung thu rồi,mong quá

Chào Jet,

Còn vài tuần là Tiết Trung Thu rồi đó

Hy vọng đến ngày này trời tốt, để mình còn nhìn chị Hằng cùng chú Cuội trên cung trăng chứ Jet nhỉ

Nhớ năm rồi mưa quá,

Jet vào đây nghe bài

Rước đèn tháng Tám

Thương

Dạ cảm ơn ss Ly lắm lắm

Những mẫu chuyện nhỏ sưu tầm được về tết Trung Thu
Đường Minh Hoàng du nguyệt điện
Vua Minh hoàng nhà Đường còn gọi là Đường Huyền Tôn là một ông vua nghệ sĩ và đa tình.Nhà vua mê một người con gái là Dương Quý Chân phong làm quý phi. Vì vua không lo việc nội trị trong nước trở nên loạn. An Lộc Sơn làm phản đem quân đánh phá kinh thành. Vua phải chạy trốn vào đất Ba thục nửa đường quân sĩ ép Dương Quý Phi phải thắt cổ chết trên gò Mã Ngôi. Chừng tới khi khôi phục nhớ tới người xưa nhà vua thương xót vô cùng.
Theo sách Thiên Bảo dị sự có chép lại rằng: Năm khai nguyên thứ 6 (tức 708 sau Tây Lịch) vì thấy vua quá thương nhớ Dương Quý Phi, một vị đạo sĩ đã dùng phép mầu đưa nhà vua đi tìm người yêu cũ
Minh Hoàng cùng với Thân Thiền sư và Hồng đạo sĩ  dạo chơi lên cung trăng vào giữa một đêm rằm tháng tám.
Thoạt tiên họ bước vào một cái cửa qua cung Ngọc Quang rồi tới cung Quảng Hàn. Ở đây khí lạnh toát ra đến buốt xương, sương bay mờ ảo ướt đầm cả mũ áo.
Cung Quảng Hàn nguy nga tráng lệ tường cao chót vót thâm nghiêm. Ba người cưỡi mây lên trên cao nhìn xuống thấy bên trong thành quách lâu đài xây bằng ngọc lưu ly hương thơm dâng lên sực nức. Các tiên nữ kẻ cưỡi công người cưỡi hạc bay cuộn trong các đám mây ngũ sắc hớn hở vui đùa. Nhạc êm như tiếng suối reo. Ở dưới một gốc cây quế lớn, mười tiên nga vận y phục trắng tóat đang múa hát. Trong số có một tiên nga mà Minh Hoàng nhận rõ là Dương Ngọc Chân quý phi.
Gặp người xưa Minh Hoàng mừng rỡ cất tiếng gọi  nhưng Quý phi ra hiệu đừng nói và bảo nhỏ rằng:
_Quân vương xin nhà vua đừng thương xót thiếp nữa, hãy trở về trần gian kẻo mang tội với Thiên đình
Nói xong Ngọc Chân liệng cho nhà vua một chiếc vòng ngọc. Minh Hoàng bắt lấy và nhận ra ngay đó là chiếc vòng xưa kia ngài đã tặng nàng.
Tới khi trở về trần gian Đường Minh Hoàng nhớ lại điệu hát của các tiên nga mà soạn ra khúc:” Ngê thường Vũ Y” và cho cung nữ tập. Đó là một vũ khúc tuyệt vời mà từ xưa tới nay chưa có một điệu nào có thể sánh được.
Xét truyện tích trên thì Tết Trung Thu chính là để kỷ niệm “Đường Minh Hoàng Du Nguyệt Điện” mà nước ta chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa nên có thể tục lệ này đã được truyền sang nước ta.
Song nếu theo Sử Việt chép lại thì có lẽ từ đời Chúa Trịnh Sâm tết Trung Thu mới thực sự có ý nghĩa.
Theo sách “Tang thương Ngẫu Lục” của hai ông Phạm Đình hổ và Nguyễn Án có đoạn chép rằng:
“Mỗi năm về tiết Trung thu cách vài tháng trước Chúa Trịnh đã đưa các thứ gấm ở trong nội cho các thị nữ chế tạo những chiếc đèn lồng hết sức tinh xảo. Mỗi chiếc đèn như thế giá chừng mươi lạng bạc.
“Đến rằm tháng Tám Chúa ngự chơi Bắc cung, ao Long Trì ở đó có đầy sen những hòn non bộ xinh đẹp huy hoàng có chỗ để cho các nhạc công đàn sáo. Trên bờ hàng trăm gốc phù dung dương liễu được trang hoàng bằng những chiếc đèn lồng đủ mầu đủ kiểu. Cung nhân lập các quán ăn , nào nem công chả phượng, rượu thịt…không thức gì không có.
“Đến qua giờ tí (nửa đêm) Chúa xuống thuyền cùng với thị thần. Các cung nữ bơi chèo gõ nhip hát du dương trên sóng nước.
Những tiếng đàn tiếng sáo hòa cùng giọng hát câu hò tạo thành một thứ âm thanh chơi vơi quyến rũ. Mọi người tưởng chừng như thoát tục và đang dạo chơi trên cung Quảng Hàn
“Chúa rất vui luôn luôn nở nụ cười: Cho tới sáng mới trở về cung lòng thấy bùi ngùi nhớ tiếc…
(sưu tầm trong báo Thiếu Nhi ấn hành năm 1973 tại Sàigòn)

Ngô Đồng
Nguồn: Ngô Đồng Diệp Lạc PRĐT

Mẹ kìa! trăng đã lên rồi,
Lửng lơ trước gió trăng cười với con .
Trăng soi sáng tận đầu non,
Mỗi nhà một bóng trăng tròn Mẹ ơi!
Trung Thu trăng của ông trời,
Kéo quân đèn xếp của người trần gian.
Hôm qua Mẹ bảo con rằng:
Đêm nay sẽ có chị Hằng xuống đây,
Khuya rồi chẳng thấy Mẹ ơi!
Chị Hằng không xuống buồn ơi là buồn!
Hay là chị ở đấy luôn,
Trần gian xa thẩm hàng muôn dặm đường.
Hay là chị chẳng luyến thương,
Đến thằng em nhỏ này đương mong chờ.

Nhắc đến chị Hằng chú Cuội là nhớ đến ngày rằm tháng Tám. Năm nay rằm tháng Tám, tết Trung Thu nhằm ngày chủ nhật 14 tháng 9, mở lịch Tam Tông Miếu có đầy đủ chi tiết như vầy: năm Mậu tý – tháng tám thiếu – Ngày Đinh Tỵ - Hành Thổ - Trực Thành – Sao Phòng, kỵ tuổi Kỷ Hợi Quý Hợi, cát thần – hung thần , nên làm – cữ làm, giờ xấu giờ tốt vân vân và vân vân. Nếu tin vào dần “thân tị hợi tứ hành xung” thì ai tuổi hợi không nên chào đón Tết Trung Thu năm nay thì phải.

Còn vài tuần nữa, nhưng các chợ và tiệm bánh Việt Nam đã chưng bày các hộp bánh trung thu, đủ màu sắc, lồng đèn đỏ treo lủng lẳng, lại nhớ, lại thèm, lại vơ vẩn mông lung xiêm áo nghê thường theo Đường Minh Hoàng du nguyệt điện.

Chẳng biết đã mấy ngàn năm, hình in trên hộp bánh trung thu truyền đi như thế, từ cái hộp vuông vắn bằng giấy bản in không rõ nét, đến chiếc hộp nhôm bây giờ sau khi ăn hết bánh, được giữ lại đựng chỉ đựng kim, nay có thêm hộp giấy cạc-tông dầy in hình hoa mẫu đơn – bà hoàng của các loài hoa, khởi đi từ truyền thuyết Võ Tắc Thiên ép hoa phải nở, hoa nhất định không chịu là không chịu nở.

Thưở bé vào mùa Trung Thu, khu chợ Vườn Chuối sáng rực rỡ ánh đèn nê-ông. Đoạn từ đường rày xe lửa đến tiệm vàng Vạn Xuân gần ngã ba đường Vườn Chuối và Phan Đình Phùng, người ta quảng cáo bánh nướng , bánh dẻo trước tiệm bằng những tấm quảng cáo được dùng cả một khổ vải ngang 8 tấc dài đến 2 thước là ít, có vẽ rồng phượng, cô tiên mặc áo giải lụa bay bay cùng mây trăng trắng, tóc dài có gài trâm, y như quần áo trình diễn cải lương lấp lánh, hàng chữ tên bánh tô màu đỏ như Đông Hưng Viên , Bảo Hiên Rồng Vàng, Đồng Khánh. Đặc biệt có tiệm bày bàn làm bánh dẻo ngay trước tiệm , trẻ con xúm xít đứng chung quanh xem , đứa nào may mắn được ông thợ bánh dích cho một cục bột dư hí hửng cười toe.

Trước Tết Trung Thu cả hai tuần con nít đã bắt đầu hưởng Tết , mỗi ngày sau khi cơm chiều xong là tụm năm tụm ba lo xếp lồng đèn, những cái lồng đèn đơn sơ làm bằng báo, đứa nào có anh chị lớn, được anh chị lấy những tờ giấy láng có hình ảnh đẹp xếp đèn cho, dân thành phố thiếu cái thú ngâm tre, chẻ nan, phơi giấy dán đèn. Bù lại tụi nhỏ tự xoay sở bầy trò chơi, bầy nhau làm lồng đèn, lồng đèn lon sữa bò là đặc biệt nhất. Nguyên tắc rất đơn giản, chỉ dùng hai hình trụ chạm vào nhau và đường trục của chúng vuông góc với nhau, nếu hình trụ nằm ngang quay, thì hình trụ kia cũng phải quay theo.

Hai hình trụ này thường được các nhà thiết kế đèn tí hon lấy cái lon sữa bò, đục lỗ vừa để xỏ đoạn kẽm cứng vào thẳng góc hình chữ L, và ăn cắp hai cuộn chỉ của mẹ, tháo hết chỉ ra dùng cái lõi để gắn vào đoạn kẽm nằm ngang, thành bánh xe để đẩy, khi nào mẹ biết được có bị đòn cũng cam.

Cái đèn lon sữa bò này còn phát ra tiếng lóc cóc khi đẩy nó đi nữa, thường thường con gái không biết làm, chỉ xin chơi ké, có lúc không xin được thì khóc, cậu nhóc đành phải nhường, sau khi mắng: “thứ đồ mít ướt!”

Con gái chỉ nghịch nến là vui, những cây nến lén ăn cắp trên bàn thờ Phật , bàn thờ thần tài, ngày ấy không có nến đặc biệt dùng cho đốt đèn Trung Thu. Các cô bé tóc bom-bê thắp nến để ngắm ánh lửa lung linh, để ngửi cái mùi thơm thơm, để làm bánh bèo bằng nến, chỉ cần một lon nước, nghiêng cây nến đang cháy, nhỏ (nhiểu) lệ nến vào nước, đứa nào khéo cái bánh bèo tròn có lúm một lỗ ở giữa, đứa nào vụng bánh bèo méo xẹo,

Mùa Trung Thu còn có trò chơi rồng rắn, cần một người làm Thầy, những đứa khác xếp hàng một ôm eo nhau đi vòng vòng, hát:

- Rồng rắn lên mây có cây xúc xích (lúc lắc) có ông Thầy về chưa?

Nếu ông thầy trả lời:
- Rồi!
Cả bầy hỏi tiếp:
- Ông xin cái gì?

Nếu ông Thầy bảo xin khúc đầu , khúc đuôi , hay khúc giữa là lũ nhỏ ở khúc đó lo mà ôm nhau cho chặt, ông sẽ rình đứa nào sơ hở để kéo ra ngoài, không được rồng rắn nữa. Lúc bị ông thầy đuổi để giật ra khỏi hàng là lúc vui nhất, la hét om cả lên. Ngày rằm, người lớn bầy bàn trước cửa cúng Trăng, nhà nào không cúng cũng bắc ghế đẩu ra hè ngồi chơi, hàng xóm cùng quây quần cỗ bánh, con nít tha hồ nghịch nến, tha hồ rước đèn. Những cây nến (đèn cầy) ốm tong teo sao dễ thương lạ kỳ, ngày ấy nến chỉ có một màu đỏ đậm, được mẹ phát năm cây nến là vui như đi hội thử giầy. Trời thẫm tối , túm nhau thắp nến vào lồng đèn, theo nhau đi từ đầu xóm đến cuối xóm, vừa đi vừa hát

- Ánh trăng trắng ngà có cây đa cao, có thằng cuội già xin một bó mơ.

có một câu thôi hát tới hát lui không chán, nhiều khi mấy đứa trẻ xóm khác thấy xóm này vui hơn cũng chạy vào xin chơi ké . Những nhà người Hoa họ cúng Trung Thu lớn lắm , có mấy cái bánh chiên tròn bằng qủa cam chung quanh bọc mè, bánh in bọc trong giấy kiếng vàng đỏ, bánh dẻo bánh nướng, trà, trái cây . Người Việt mình chỉ có bánh trung thu là xong, nhà nghèo không mua được bánh chỉ cúng trà bánh in vài loại trái cây mộc mạc. Cúng xong hàng xóm thân thiết cắt bánh mời nhau, con nít được phát bánh in đã là quí lắm, hiếm khi được ăn bánh nướng, bánh dẻo.

Đứa nào được mẹ cho bánh nướng, hay bánh dẻo đêm ấy thế nào cũng rộng rãi với đứa bạn thân cho cắn một miếng, với câu dặn “cắn ít thôi”, tuổi thơ dễ yêu làm sao? Miếng bánh tuổi thơ ngọt ngào làm sao? Đến lúc ấy là lúc cãi nhau xem chị Hằng ở đâu trên cái mặt trăng tròn vo ấy, rõ ràng chỉ thấy cây đa thật to và chú Cuội ngồi xệp ngay dưới gốc, chị Hằng đâu mà chị Hằng? Mẹ bảo chị Hằng phải giữa đêm mới ra, đứa nào ngoan mới thấy. Lại còn những hôm bị mưa, những cơn mưa Thu ban đêm, là những cơn mưa con nít thù ghét nhất .

Nhớ lần đón trăng thu ở nhà quê, lơ lửng trăng treo trên đọt cau thật lộng lẫy, ánh trăng màu vàng ngà trải ánh sáng khắp sân. Mâm cúng đơn sơ, cả nhà có mâm ốc gạo ngồi lẩy ăn chung.

Làm bánh dẻo tại nhà để đem biếu mùa lễ là niềm vui giống như gói bánh chưng ngày Tết. Bánh dẻo thưở ấy phải khuấy bằng đũa cả được làm bằng cật tre, mỗi lần khuấy khoảng hai cân bánh là nhiều (tám cái bánh) công thức rất đơn giản, nấu đường trước cả năm, để dành, dặn các bà bán gạo mua cho được nếp thơm mới, rang chín, sau đó cho vào cái cối nghiền khô, loại cối được dùng trong nhà thuốc bắc, nghiền thành bột.

Cái cối nghiền này giống y như cái thuyền, dài khoảng bốn tấc, cao ba tấc, ngang hai tấc, đúc bằng gang có cái rãnh sâu ở giữa, cái chày là cái bánh xe hình tròn, lưỡi được mài góc chữ V vừa khít vào cái rãnh của cối, chính giữa cái chày là một khúc gỗ tròn xỏ ngang ngay tâm, dài hơn chiều ngang của cối, tạo thành tay cầm để lăn cái chày nhịp nhàng trên cối.

Sau này có lò làm bột bánh dẻo, họ rang nếp giống như rang cà phê, sau đó có cối xay bằng điện, chỉ cần ghé vào mua vài ký bột, mứt sen trần, mứt bí hạt điều là đủ lệ bộ làm bánh dẻo. Tôi còn nhớ nhà chị Dung ở trong hẻm nối đường Phan Thanh Giản và Trần Quốc Toản, căn nhà lúc nào cũng tối om vì bị căn lầu năm tầng mặt tiền quay ra đường Phan Thanh Giản che kín, nhà chị Dung có nước cất hoa bưởi thơm mẹ tôi thích.

Năm nay tôi làm bánh trung thu tại nhà, nào là máy, nào là bột trong gói, đường trắng muốn mua bao nhiêu cũng có, mà trong lòng buồn thiu, vì có mỗi một mình, không như ngày xưa khi làm bánh có năm cô công chúa cùng bố mẹ chung quanh.

Ngay cả làm xong cũng chẳng biết đem biếu cho ai.