Đôi điều cùng báo thơ
Bùi Tuấn
Tôi có thể tự cho mình là người bạn đồng hành cùng với Báo Thơ được chăng? Đó là câu hỏi đã trở đi trở lại trong tôi rất nhiều lần khi tôi có ý định viết đôi dòng tâm sự cùng Báo Thơ.
Mười tám số báo thơ đã đi qua tay tôi giống như một món quà, nó vừa mang đến cho tôi niềm vui và cũng có cả những nỗi buồn. Vui vì Báo Thơ đem đến cho tôi nhiều, rất nhiều những kiến thức về ngành Thơ của Việt Nam chúng ta nói riêng và thế giới nói chung còn buồn thì cũng nhiều, đôi khi Báo Thơ của chúng ta đã trở thành diễn đàn đăng tải những bài viết tranh luận nhỏ nhưng lại kéo dài quá nhiều kì, ví dụ như những bài viết xung quanh bài Mùa hoa chẳng hạn...
Vào dịp đầu tháng, mỗi lần ra sạp báo, cầm tờ Văn nghệ, tôi cũng như nhiều độc giả yêu thơ khác, đều lần giở tìm tờ Báo Thơ được kẹp ngay ngắn bên trong với niềm vui khó tả. Có đôi người bảo rằng Báo Thơ nên tách riêng ra, đứng độc lập một mình, không cần phải bán kèm với báo Văn nghệ như vậy vừa kém sang trọng, lại tăng giá thành tờ báo. Tôi cũng đồng tình như vậy. Nhưng có lẽ Ban biên tập còn đang tính chăng? Cái khó hiện nay của tờ Báo Thơ, tôi tự cảm nhận thôi, là ở chỗ, hiện nay văn hóa đọc của chúng ta đang bị văn hóa nghe, nhìn lấn lướt. Giới trẻ hôm nay không mặn mà với văn học. Bằng chứng là những bài viết dự thi đại học của các cô tú, cậu tú hàng năm đều được báo chí và các phương tiện nghe nhìn đề cập rằng chúng vừa thiếu thông tin, vừa hiểu sai tác phẩm, thậm chí không biết tác phẩm văn học mà cứ tán bừa, tán ẩu..... Văn học và việc dạy văn trong nhà trường đang rung những hồi chuông báo động đối với lớp trẻ. Thơ cũng không đứng ra ngoài hiện trạng này. Giới trẻ làm thơ ồ ạt, nhưng có mấy người có được một bài thơ hay theo đúng nghĩa. Dẫu vẫn biết cái mới là hay, là tiến bộ, nhưng cái mới phải mang tính tích cực, chứ cái mới của lớp trẻ hiện nay tồn tại chỉ với mục đích là lật đổ cái cũ là hướng vào những thị hiếu vật chất tầm thường thì không thể dung túng được. Nhiều nhà thơ lớp trước đã thành danh mà tôi có dịp tiếp xúc nói với tôi rằng, họ không hiểu được giới trẻ hôm nay nghĩ gì và viết gì, bởi ngôn ngữ của họ mạnh bạo và cũng trần trụi quá. Họ nói về tình yêu, về cái bản năng con người mà cứ khơi khơi lên trước bàn dân thiên hạ và họ cho rằng họ đang làm một cuộc cách mạng trong thơ. Báo Thơ các bạn biết điều đó, nhưng các bạn không lên tiếng, các bạn đang lảng tránh chăng? Tôi thiết nghĩ trước những trào lưu này mọi người rất chú ý để được nghe một tiếng nói, một nhận định từ Báo Thơ. Báo Thơ trong con mắt của độc giả, của bạn viết khắp trong và ngoài nước là tiếng nói chính thống của ngành Thơ chúng ta, Báo Thơ nên có những định hướng kịp thời để giúp giới trẻ biết được điểm dừng, biết được cái ngưỡng nghệ thuật mà họ cần đạt tới.
Chuyên mục của Báo Thơ trong suốt 18 số báo đã qua nhìn chung đã ổn định, Nhưng Báo Thơ còn có rất nhiều điều cần đổi mới. Về Trang thơ trẻ hay gọi là Trang thơ thế hệ mới, tôi đọc còn thấy rất nhiều tác giả không còn ở độ tuổi được coi là trẻ. Theo tôi các anh chị trong Ban biên tập nên cân đối để mỗi số Báo Thơ đều đăng tải được các gương mặt bạn viết khắp các miền Bắc, Trung, Nam đặc biệt là những gương mặt thơ người dân tộc, cho dù chất lượng thơ của họ có hơi đuối một chút, tôi nói đuối ở đây là nói tới mặt bằng xã hội, là vốn sống của họ không cho phép họ có những chuyến đi thực tế như chúng ta ở thành phố, đô thị v.v... Ngoài đăng tải thông tin, tư liệu, và bình thơ, Ban biên tập cũng rất nên có những bài phỏng vấn mang tính chất báo chí về một nhà thơ đã thành danh hay một cây bút có triển vọng trong ngành thơ của mình, bài phỏng vấn có thể gợi mở cho độc giả những kĩ năng hay nói một cách dân dã là dạy cho độc giả cách làm thơ, cách thẩm thấu một câu thơ hay, một bài thơ hay nào đó. Phỏng vấn một nhà thơ, theo tôi người đi phỏng vấn cũng không cần phải là những nhà thơ bởi nếu nhà thơ đi phỏng vấn nhà thơ sẽ rơi vào tình trạng tranh luận liên miên, thỉnh thoảng lại có sự dẫn dắt người trả lời vào những cách nghĩ chủ quan của người đi phỏng vấn. Các nhà văn chúng ta vẫn có câu “Văn mình vợ người” mà... Còn nhà báo đi phỏng vấn thì lại khác, họ sẽ tìm hiểu về bản thân nhà thơ qua những tác phẩm của nhà thơ, qua dư luận và họ có thể sẽ có được những câu hỏi “đắt” về “bí quyết và nghề làm thơ” của các nhà thơ.
Rất nhiều những tên tuổi nhà thơ của chúng ta hôm nay được nhắc tên và giảng dạy trong nhà trường, hiện sống và viết như thế nào đang là mối quan tâm của rất nhiều thế hệ. Báo Thơ vừa qua đã làm được một việc rất bổ ích là cho bạn đọc thấy được những nhà thơ mà họ yêu quý đang sống và làm việc ra sao trong một loạt các bài phỏng vấn ... Song có điều dung lượng của bài viết hơi đơn giản. Người đọc thường cảm thấy tác giả đang phải gọt chân theo giầy cho đúng với khuôn khổ tờ báo.
Trang tư liệu của Báo Thơ đang có những tiếng vang nhất định, đọc mục này chúng tôi đều có chung nhận xét là những tư liệu Ban biên tập chọn đăng đều rất quý giá và hay, nhiều tư liệu có thể nói là độc quyền của Báo Thơ, còn trang thơ thì cũng thường thường bậc trung như mặt bằng thơ hiện nay mà thôi. Trang thơ tự chọn cũng rất cần có đủ gương mặt thơ khắp trong nước chứ chưa cần nói tới thơ của người Việt ở nước ngoài, nên chăng ở trang này ngoài đăng tải lời tự bạch về thơ của tác giả, Ban biên tập có thể khẳng định lại tài năng của tác giả đó trong thời kì đổi mới thơ được chăng. Cũng không nên khai thác quá nhiều trên mạng Internet như một vài số vừa qua, làm như vậy vừa không sang trọng cho tờ báo biến tờ báo trở nên nguội về thông tin. Nói điều này có thể ai đó trong Ban biên tập sẽ tự ái, nhưng tôi cho rằng chúng ta đừng lạm dụng Internet quá bởi tờ Báo Thơ một tháng mới ra một kỳ, do đó thông tin của Báo Thơ đăng tải thì nhiều báo khác đã có rồi. Hơn nữa, Ban biên tập cũng nên suy nghĩ để Báo Thơ ra “ở riêng”. Có thể ban đầu số lượng sẽ bị tụt, nhưng tôi tin với lượng thông tin và chất xám của các anh chị trong Ban biên tập sẽ thuyết phục được bạn đọc.
Hiện cả nước chúng ta có rất nhiều những Câu lạc bộ Thơ tại các thành phố, thị trấn thậm chí ở cả các làng xã. Ban biên tập có thể thông qua các trạm bưu điện văn hóa xã để phát hành tờ thơ của mình, hoặc tìm nhà tài trợ để tờ báo có thời gian và tiềm lực kinh tế đủ mạnh để tăng kỳ trong tháng. Cuối cùng tôi xin đóng góp cho Ban biên tập một sáng kiến thế này. Để tờ Báo Thơ của chúng ta phát triển hơn nữa, ta có thể liên kết với Hội văn học các tỉnh bạn để đăng tải các trang thơ địa phương, tổ chức các cuộc thi thơ và đặc biệt là tăng lượng thông tin về hoạt động thơ ở khắp trong và ngoài nước. Mục tin thơ rất nên được duy trì thường xuyên... có như vậy tờ Báo thơ của chúng ta sẽ thực sự đủ mạnh để tự mình độc lập mà tác chiến.
(Phụ bản Thơ - Báo Văn nghệ)
Bùi Tuấn
Tôi có thể tự cho mình là người bạn đồng hành cùng với Báo Thơ được chăng? Đó là câu hỏi đã trở đi trở lại trong tôi rất nhiều lần khi tôi có ý định viết đôi dòng tâm sự cùng Báo Thơ.
Mười tám số báo thơ đã đi qua tay tôi giống như một món quà, nó vừa mang đến cho tôi niềm vui và cũng có cả những nỗi buồn. Vui vì Báo Thơ đem đến cho tôi nhiều, rất nhiều những kiến thức về ngành Thơ của Việt Nam chúng ta nói riêng và thế giới nói chung còn buồn thì cũng nhiều, đôi khi Báo Thơ của chúng ta đã trở thành diễn đàn đăng tải những bài viết tranh luận nhỏ nhưng lại kéo dài quá nhiều kì, ví dụ như những bài viết xung quanh bài Mùa hoa chẳng hạn...
Vào dịp đầu tháng, mỗi lần ra sạp báo, cầm tờ Văn nghệ, tôi cũng như nhiều độc giả yêu thơ khác, đều lần giở tìm tờ Báo Thơ được kẹp ngay ngắn bên trong với niềm vui khó tả. Có đôi người bảo rằng Báo Thơ nên tách riêng ra, đứng độc lập một mình, không cần phải bán kèm với báo Văn nghệ như vậy vừa kém sang trọng, lại tăng giá thành tờ báo. Tôi cũng đồng tình như vậy. Nhưng có lẽ Ban biên tập còn đang tính chăng? Cái khó hiện nay của tờ Báo Thơ, tôi tự cảm nhận thôi, là ở chỗ, hiện nay văn hóa đọc của chúng ta đang bị văn hóa nghe, nhìn lấn lướt. Giới trẻ hôm nay không mặn mà với văn học. Bằng chứng là những bài viết dự thi đại học của các cô tú, cậu tú hàng năm đều được báo chí và các phương tiện nghe nhìn đề cập rằng chúng vừa thiếu thông tin, vừa hiểu sai tác phẩm, thậm chí không biết tác phẩm văn học mà cứ tán bừa, tán ẩu..... Văn học và việc dạy văn trong nhà trường đang rung những hồi chuông báo động đối với lớp trẻ. Thơ cũng không đứng ra ngoài hiện trạng này. Giới trẻ làm thơ ồ ạt, nhưng có mấy người có được một bài thơ hay theo đúng nghĩa. Dẫu vẫn biết cái mới là hay, là tiến bộ, nhưng cái mới phải mang tính tích cực, chứ cái mới của lớp trẻ hiện nay tồn tại chỉ với mục đích là lật đổ cái cũ là hướng vào những thị hiếu vật chất tầm thường thì không thể dung túng được. Nhiều nhà thơ lớp trước đã thành danh mà tôi có dịp tiếp xúc nói với tôi rằng, họ không hiểu được giới trẻ hôm nay nghĩ gì và viết gì, bởi ngôn ngữ của họ mạnh bạo và cũng trần trụi quá. Họ nói về tình yêu, về cái bản năng con người mà cứ khơi khơi lên trước bàn dân thiên hạ và họ cho rằng họ đang làm một cuộc cách mạng trong thơ. Báo Thơ các bạn biết điều đó, nhưng các bạn không lên tiếng, các bạn đang lảng tránh chăng? Tôi thiết nghĩ trước những trào lưu này mọi người rất chú ý để được nghe một tiếng nói, một nhận định từ Báo Thơ. Báo Thơ trong con mắt của độc giả, của bạn viết khắp trong và ngoài nước là tiếng nói chính thống của ngành Thơ chúng ta, Báo Thơ nên có những định hướng kịp thời để giúp giới trẻ biết được điểm dừng, biết được cái ngưỡng nghệ thuật mà họ cần đạt tới.
Chuyên mục của Báo Thơ trong suốt 18 số báo đã qua nhìn chung đã ổn định, Nhưng Báo Thơ còn có rất nhiều điều cần đổi mới. Về Trang thơ trẻ hay gọi là Trang thơ thế hệ mới, tôi đọc còn thấy rất nhiều tác giả không còn ở độ tuổi được coi là trẻ. Theo tôi các anh chị trong Ban biên tập nên cân đối để mỗi số Báo Thơ đều đăng tải được các gương mặt bạn viết khắp các miền Bắc, Trung, Nam đặc biệt là những gương mặt thơ người dân tộc, cho dù chất lượng thơ của họ có hơi đuối một chút, tôi nói đuối ở đây là nói tới mặt bằng xã hội, là vốn sống của họ không cho phép họ có những chuyến đi thực tế như chúng ta ở thành phố, đô thị v.v... Ngoài đăng tải thông tin, tư liệu, và bình thơ, Ban biên tập cũng rất nên có những bài phỏng vấn mang tính chất báo chí về một nhà thơ đã thành danh hay một cây bút có triển vọng trong ngành thơ của mình, bài phỏng vấn có thể gợi mở cho độc giả những kĩ năng hay nói một cách dân dã là dạy cho độc giả cách làm thơ, cách thẩm thấu một câu thơ hay, một bài thơ hay nào đó. Phỏng vấn một nhà thơ, theo tôi người đi phỏng vấn cũng không cần phải là những nhà thơ bởi nếu nhà thơ đi phỏng vấn nhà thơ sẽ rơi vào tình trạng tranh luận liên miên, thỉnh thoảng lại có sự dẫn dắt người trả lời vào những cách nghĩ chủ quan của người đi phỏng vấn. Các nhà văn chúng ta vẫn có câu “Văn mình vợ người” mà... Còn nhà báo đi phỏng vấn thì lại khác, họ sẽ tìm hiểu về bản thân nhà thơ qua những tác phẩm của nhà thơ, qua dư luận và họ có thể sẽ có được những câu hỏi “đắt” về “bí quyết và nghề làm thơ” của các nhà thơ.
Rất nhiều những tên tuổi nhà thơ của chúng ta hôm nay được nhắc tên và giảng dạy trong nhà trường, hiện sống và viết như thế nào đang là mối quan tâm của rất nhiều thế hệ. Báo Thơ vừa qua đã làm được một việc rất bổ ích là cho bạn đọc thấy được những nhà thơ mà họ yêu quý đang sống và làm việc ra sao trong một loạt các bài phỏng vấn ... Song có điều dung lượng của bài viết hơi đơn giản. Người đọc thường cảm thấy tác giả đang phải gọt chân theo giầy cho đúng với khuôn khổ tờ báo.
Trang tư liệu của Báo Thơ đang có những tiếng vang nhất định, đọc mục này chúng tôi đều có chung nhận xét là những tư liệu Ban biên tập chọn đăng đều rất quý giá và hay, nhiều tư liệu có thể nói là độc quyền của Báo Thơ, còn trang thơ thì cũng thường thường bậc trung như mặt bằng thơ hiện nay mà thôi. Trang thơ tự chọn cũng rất cần có đủ gương mặt thơ khắp trong nước chứ chưa cần nói tới thơ của người Việt ở nước ngoài, nên chăng ở trang này ngoài đăng tải lời tự bạch về thơ của tác giả, Ban biên tập có thể khẳng định lại tài năng của tác giả đó trong thời kì đổi mới thơ được chăng. Cũng không nên khai thác quá nhiều trên mạng Internet như một vài số vừa qua, làm như vậy vừa không sang trọng cho tờ báo biến tờ báo trở nên nguội về thông tin. Nói điều này có thể ai đó trong Ban biên tập sẽ tự ái, nhưng tôi cho rằng chúng ta đừng lạm dụng Internet quá bởi tờ Báo Thơ một tháng mới ra một kỳ, do đó thông tin của Báo Thơ đăng tải thì nhiều báo khác đã có rồi. Hơn nữa, Ban biên tập cũng nên suy nghĩ để Báo Thơ ra “ở riêng”. Có thể ban đầu số lượng sẽ bị tụt, nhưng tôi tin với lượng thông tin và chất xám của các anh chị trong Ban biên tập sẽ thuyết phục được bạn đọc.
Hiện cả nước chúng ta có rất nhiều những Câu lạc bộ Thơ tại các thành phố, thị trấn thậm chí ở cả các làng xã. Ban biên tập có thể thông qua các trạm bưu điện văn hóa xã để phát hành tờ thơ của mình, hoặc tìm nhà tài trợ để tờ báo có thời gian và tiềm lực kinh tế đủ mạnh để tăng kỳ trong tháng. Cuối cùng tôi xin đóng góp cho Ban biên tập một sáng kiến thế này. Để tờ Báo Thơ của chúng ta phát triển hơn nữa, ta có thể liên kết với Hội văn học các tỉnh bạn để đăng tải các trang thơ địa phương, tổ chức các cuộc thi thơ và đặc biệt là tăng lượng thông tin về hoạt động thơ ở khắp trong và ngoài nước. Mục tin thơ rất nên được duy trì thường xuyên... có như vậy tờ Báo thơ của chúng ta sẽ thực sự đủ mạnh để tự mình độc lập mà tác chiến.
(Phụ bản Thơ - Báo Văn nghệ)
Love mickey,