Mai Liễu - một quả còn mê ngủ
Trung Trung Đỉnh
Tôi xin trích nguyên văn khổ thơ ba câu cuối bài thơ Tung còn của Mai Liễu để vẽ nét đầu tiên đoản khúc chân dung anh:
Hai cặp mắt tình tứ trông nhau
quả còn trên tay mê ngủ
chẳng nhớ mình đeo tua đỏ tua xanh
(1994)
Chơi với nhau xấp xỉ hai mươi năm nay, lên đỉnh đá Đồng Văn Mèo Vạc, về thành Tuyên, lên Điện Biên Phủ, Mường Lay, rồi lại xuôi Hà Nội, lại ngược Tam Đảo, lại quay lên Thái, về Tuyên, uống rượu nóng thâu đêm đông Đồng Văn - Mèo Vạc cùng các chàng trai, các cô gái Mông, và đặc biệt với các cô gái Tày làm ngân hàng, làm cô giáo nơi đèo heo hút gió đá núi sương mù, trăng lu, tình nông. Rồi chúng tôi cùng vào nhập vòng xoè với các cô gái Thái Điện Biên, cùng nhau thưởng thức thứ rượu ngô xứ núi đá Bắc Hà, rượu thóc Sán Lùng Lào Cai, rượu ngang mật lợn, rượu chưng ấu tẩu Tuyên Quang. Quả tình chúng tôi hợp nhau ở cái tính tình dễ dãi xuề xoà, bạn Tày, bạn Mường, bạn Dáy, bạn Dao, bạn BahNar, JaRai từ Tây Nguyên ra, cụng li vài ba lượt là thấy thân thiết ngay, bởi cái cách mời chào chân chất ở đâu cũng giống nhau, hồ hởi, rộn ràng không từ chối được. Đi với Mai Liễu chẳng thú vị gì khi ở đâu anh ta cũng rủ rỉ rù rì, cũng cứ như cái "quả còn trên tay mê ngủ", đi chậm, ăn chậm, nói chậm, rậm rà rậm rờ, nhưng thỉnh thoảng tôi mải "nâng li hạ li" với các bạn mới ở một tiệc gặp gỡ nào đó, chỉ nhoáng một cái, Mai Liễu biến mất tăm! Tôi buồn nên mới nghĩ quẩn rằng, thôi, tóm lại là con người ta không ai chậm hết phần của ai, và cũng chẳng ai nhanh được hết phần của người khác, đành ngậm bồ hòn làm ngọt vậy! Người ta làm thơ thế này mà dám đòi hỏi người ta quan tâm đến mình ư?
Quả tim treo trong vồng ngực em
không gió không mưa
lúc lắc
đu vào chao đảo đời anh!
(1994)
Tôi thật tình mỗi lần đọc thơ Mai Liễu là cứ thấy anh mủm mỉm cười, trề môi gãi tóc cười với tôi bằng cái chất rủ rỉ rù rì rất khó chịu: nhanh không ra nhanh, chậm không ra chậm. Anh cũng không có cái vẻ gì là loại người có thói cà kê dê ngỗng, cũng không phải loại người quá ư bê trễ, chậm chạp, nhưng lại cứ rậm rà rậm rờ, chính vì thế nó lại giúp tôi nhận ra một Mai Liễu khác, chỉ tính ở trong thơ thôi đấy nhé, thì phải công nhận Mai Liễu khá có duyên, bằng lối diễn đạt cảm xúc giản dị, trong sáng, không một chút ồn ào.
Nếu mai em về Chiêm Hoá
cho ta gửi nỗi nhớ cùng
tháng giêng mưa tơ rét lộc
em về vừa kịp mùa măng.
Sông Gâm đôi bờ trắng cát
đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại
xanh lên ngút ngát một màu
Phố đông cứ mải tìm nhau
cô gái Dao nào cũng đẹp
vòng bạc rung rinh cổ tay
ngù hoa mơn mởn ngực đầy
Con gái bản Tày duyên quá
sắc chàm như cũng pha hương
chỉ riêng nụ cười môi mọng
mùa Xuân e cũng lạc đường
Nếu mai em về Chiêm Hoá
đầu Xuân đi hội "lùng tùng"
quả còn chạm vai thì nhặt
ngày lành duyên tốt mừng nhau
Tôi rất thích bài thơ này. Bài thơ này không xuất sắc, không mới mẻ, không hề cố ý làm ra để làm gì, nó tự nhiên đến, nó tự nhiên được viết ra, cũng không hối hả, không quá nồng nhiệt; nó không thờ ơ, vô tư, nhưng cũng không quá nặng nề, không thi vị hoá, đọc lên ta thấy chân dung tác giả, tấm lòng tác giả thật dịu dàng, thật hiền từ, không hề luỵ vào kỹ thuật, không hề có ý làm thơ về miền núi hay mặc cảm người miền núi làm thơ, không chơi trò ngô ngọng, cũng không khoe lạ kể lạ. Bài thơ bình thường như chính chàng trai bình thường, giản dị, mỗi khi mùa xuân về (ta) nhớ một vùng quê.
Con gái bản Tày xinh quá
sắc chàm như cũng pha hương
chỉ riêng nụ cười môi mọng
mùa Xuân e cũng lạc đường
Đấy, Mai Liễu là như thế. Bài thơ bình thường thôi, vậy mà cũng nhoáng một cái làm ta sững sờ bởi một câu, một chữ tưởng là vu vơ: "mùa Xuân e cũng lạc đường". Cái chất thi sĩ của thơ Mai Liễu là cái duyên cái nợ cái tình, đến bao giờ mới nguôi ngoai?
Bao giờ tôi có niềm vui
chắc Thơ lại bỏ mặc tôi một mình...
Tất nhiên, tất nhiên và tất nhiên anh Mai Liễu ạ. Tôi cũng mong nó nhanh nhanh diễn ra để tôi xem Mai Liễu thế nào.
Dù sao thì bây giờ tôi cũng chỉ kể về thơ Mai Liễu thôi, bài thơ tôi nhớ không hiểu sao nó cũng tự nhiên nhớ chứ tôi đâu có chủ ý thuộc làm gì! Nói chung là thơ Mai Liễu thì tôi thích, chứ còn… Mai Liễu thật, một Mai Liễu chơi với bạn thì khó kể lắm thay! Khó bởi vì chỉ "nhoáng một cái" là anh ta biến mất tăm mất dạng, còn biết đâu mà lần!
(Báo Văn nghệ)
Trung Trung Đỉnh
Tôi xin trích nguyên văn khổ thơ ba câu cuối bài thơ Tung còn của Mai Liễu để vẽ nét đầu tiên đoản khúc chân dung anh:
Hai cặp mắt tình tứ trông nhau
quả còn trên tay mê ngủ
chẳng nhớ mình đeo tua đỏ tua xanh
(1994)
Chơi với nhau xấp xỉ hai mươi năm nay, lên đỉnh đá Đồng Văn Mèo Vạc, về thành Tuyên, lên Điện Biên Phủ, Mường Lay, rồi lại xuôi Hà Nội, lại ngược Tam Đảo, lại quay lên Thái, về Tuyên, uống rượu nóng thâu đêm đông Đồng Văn - Mèo Vạc cùng các chàng trai, các cô gái Mông, và đặc biệt với các cô gái Tày làm ngân hàng, làm cô giáo nơi đèo heo hút gió đá núi sương mù, trăng lu, tình nông. Rồi chúng tôi cùng vào nhập vòng xoè với các cô gái Thái Điện Biên, cùng nhau thưởng thức thứ rượu ngô xứ núi đá Bắc Hà, rượu thóc Sán Lùng Lào Cai, rượu ngang mật lợn, rượu chưng ấu tẩu Tuyên Quang. Quả tình chúng tôi hợp nhau ở cái tính tình dễ dãi xuề xoà, bạn Tày, bạn Mường, bạn Dáy, bạn Dao, bạn BahNar, JaRai từ Tây Nguyên ra, cụng li vài ba lượt là thấy thân thiết ngay, bởi cái cách mời chào chân chất ở đâu cũng giống nhau, hồ hởi, rộn ràng không từ chối được. Đi với Mai Liễu chẳng thú vị gì khi ở đâu anh ta cũng rủ rỉ rù rì, cũng cứ như cái "quả còn trên tay mê ngủ", đi chậm, ăn chậm, nói chậm, rậm rà rậm rờ, nhưng thỉnh thoảng tôi mải "nâng li hạ li" với các bạn mới ở một tiệc gặp gỡ nào đó, chỉ nhoáng một cái, Mai Liễu biến mất tăm! Tôi buồn nên mới nghĩ quẩn rằng, thôi, tóm lại là con người ta không ai chậm hết phần của ai, và cũng chẳng ai nhanh được hết phần của người khác, đành ngậm bồ hòn làm ngọt vậy! Người ta làm thơ thế này mà dám đòi hỏi người ta quan tâm đến mình ư?
Quả tim treo trong vồng ngực em
không gió không mưa
lúc lắc
đu vào chao đảo đời anh!
(1994)
Tôi thật tình mỗi lần đọc thơ Mai Liễu là cứ thấy anh mủm mỉm cười, trề môi gãi tóc cười với tôi bằng cái chất rủ rỉ rù rì rất khó chịu: nhanh không ra nhanh, chậm không ra chậm. Anh cũng không có cái vẻ gì là loại người có thói cà kê dê ngỗng, cũng không phải loại người quá ư bê trễ, chậm chạp, nhưng lại cứ rậm rà rậm rờ, chính vì thế nó lại giúp tôi nhận ra một Mai Liễu khác, chỉ tính ở trong thơ thôi đấy nhé, thì phải công nhận Mai Liễu khá có duyên, bằng lối diễn đạt cảm xúc giản dị, trong sáng, không một chút ồn ào.
Nếu mai em về Chiêm Hoá
cho ta gửi nỗi nhớ cùng
tháng giêng mưa tơ rét lộc
em về vừa kịp mùa măng.
Sông Gâm đôi bờ trắng cát
đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại
xanh lên ngút ngát một màu
Phố đông cứ mải tìm nhau
cô gái Dao nào cũng đẹp
vòng bạc rung rinh cổ tay
ngù hoa mơn mởn ngực đầy
Con gái bản Tày duyên quá
sắc chàm như cũng pha hương
chỉ riêng nụ cười môi mọng
mùa Xuân e cũng lạc đường
Nếu mai em về Chiêm Hoá
đầu Xuân đi hội "lùng tùng"
quả còn chạm vai thì nhặt
ngày lành duyên tốt mừng nhau
Tôi rất thích bài thơ này. Bài thơ này không xuất sắc, không mới mẻ, không hề cố ý làm ra để làm gì, nó tự nhiên đến, nó tự nhiên được viết ra, cũng không hối hả, không quá nồng nhiệt; nó không thờ ơ, vô tư, nhưng cũng không quá nặng nề, không thi vị hoá, đọc lên ta thấy chân dung tác giả, tấm lòng tác giả thật dịu dàng, thật hiền từ, không hề luỵ vào kỹ thuật, không hề có ý làm thơ về miền núi hay mặc cảm người miền núi làm thơ, không chơi trò ngô ngọng, cũng không khoe lạ kể lạ. Bài thơ bình thường như chính chàng trai bình thường, giản dị, mỗi khi mùa xuân về (ta) nhớ một vùng quê.
Con gái bản Tày xinh quá
sắc chàm như cũng pha hương
chỉ riêng nụ cười môi mọng
mùa Xuân e cũng lạc đường
Đấy, Mai Liễu là như thế. Bài thơ bình thường thôi, vậy mà cũng nhoáng một cái làm ta sững sờ bởi một câu, một chữ tưởng là vu vơ: "mùa Xuân e cũng lạc đường". Cái chất thi sĩ của thơ Mai Liễu là cái duyên cái nợ cái tình, đến bao giờ mới nguôi ngoai?
Bao giờ tôi có niềm vui
chắc Thơ lại bỏ mặc tôi một mình...
Tất nhiên, tất nhiên và tất nhiên anh Mai Liễu ạ. Tôi cũng mong nó nhanh nhanh diễn ra để tôi xem Mai Liễu thế nào.
Dù sao thì bây giờ tôi cũng chỉ kể về thơ Mai Liễu thôi, bài thơ tôi nhớ không hiểu sao nó cũng tự nhiên nhớ chứ tôi đâu có chủ ý thuộc làm gì! Nói chung là thơ Mai Liễu thì tôi thích, chứ còn… Mai Liễu thật, một Mai Liễu chơi với bạn thì khó kể lắm thay! Khó bởi vì chỉ "nhoáng một cái" là anh ta biến mất tăm mất dạng, còn biết đâu mà lần!
(Báo Văn nghệ)
Love mickey,