Dưới lùm cây xanh điểm những bông hoa trắng chúm chím , tay cầm hai que gỗ nhỏ , cô bé vừa gỗ nhịp vừa hát:
Tao-u-xa chi-ni-mơ pu đi-ny-a
Ta-u-ra gin-nơ măn-bi-a .
tiếng hát điệp khúc trong trẻo như tiếng nhạc rừng vang vọng lại phía sau với giai điệu hối hả của dòng nước trong len lỏi qua những lớp đá cuội giữa lòng con suối cạn . Tiếng hát thiết tha , huyền diệu , tựa hồ cô bé đang thì thầm với chính mình , than thở về số phận riêng tư , trong tâm trạng hãi hùng khi nhìn thấy đàn căng-gu-ru từ bên kia núi kéo sang với những đôi chân khẳng khiu , nhảy múa chập chờn trong ánh hoàng hôn mờ ảo , như thể trêu ghẹo đứa bé , đến nổi quên cả ăn .
Ta-u-ra chi-ni-mơ pu-di-ny-a
Ta-u-ra gin-nơ măn-bi-a .
( Hỡi đàn căng-gu-ru từ bên kia núi sang.
Hiện về giữa ánh hoàng hôn mờ ảo
Sao chẳng chịu đứng yên
Mà cứ giơ cẳng chân đùa dỡn ? )
Rồi tiếng hát tắt dần vào không gian vắng lặng , còn lại chỉ là những âm thanh lanh lảnh vọng từ lùm cây đen thẫm sát cạnh hàng hiên , những âm thanh phát ra từ hai que gỗ gõ vào nhau kêu cốc cốc , khiến ta có cảm giác cô bé không còn ngồi đấy . Mọi người đang ngủ say trong ngôi nhà dài xây bằng gạch mộc , mái lợp tôn cuốn , hay trong chiếc lán phía bên kia đống củi có mái gác trên những cột gỗ đuôi chồn . Nhưng cô bé vẫn chưa đi ngủ . Nó vẫn ngồi đó - một cô bé bản xứ lên chín - thu minh trong bộ áo chàm bạc màu . Dưới màn sương mờ , nước da nó đen sạm , mái tóc hoe hoe , đôi mắt màu hạt dẻ với những nét tư lự hiện lên trong khóe mắt . Nó vừa gõ nhịp , vừa hát , đôi mắt mơ màng nhìn lên cánh đồng thoai thoải lòng chảo phủ bằng một lớp đất màu đỏ và sỏi quặng sắt , trải rộng trước mặt , đến tận rìa khu rừng Munga xanh thẳm in hình nổi trên nền trời xanh nhạt .
Bầu không khí lặng ngắt . Những chiếc quạt gió cao ngất nghêu , vạch vào không gian im ắng những đường nét khắc nghiệt ; những chiếc cánh quạt đứng im lìm , mặc dù những mái tôn nơi nhà kho , chuồng ngựa và lò rèn đang run bắn lên trong cơn nắng bốc lửa . Trên cánh đồng , những lớp đá sỏi đang phơi mình trong nắng cháy , hắt lên những tia sáng lấp lánh tựa hồ chúng đang nhún nhẫy nô đùa cùng nhau trên đồng nội .
Một chú bồ câu mới nhú mào đậu trên một cành khô của cây đại thụ đứng ở góc vườn cũng như đang ngắm nhìn cánh đồng . Chú náu mình giữa những cành còn khô rúm , đuôi xòe ra , chấp chới như mái chèo rẽ sóng.
Từ trên những ngọn cây cao , một đàn bướm vàng bỏ lại phía sau những bông hoa Munga để rồi xoắn xuýt bay lượn quanh người cô bé . Và trong hương vị của cỏ khô , hoa mật , cô bé mơ màng cảm thấy buồn ngủ , mặc dù đã quyết định thức để nhìn cánh đồng , đón chờ những con ngựa và cỗ xe đầu tiên từ Nunieoara đến .
Đôi mắt nó chớp chớp nhìn theo đàn bướm , và xa xa phía trước nó nhận ra những túp lều lụp xụp màu nâu xỉn , lô nhô bên cạnh một cái giếng nhỏ nhưng khá sâu , cách con suối cạn một quãng ngắn . Gia đình Gơnanlơ đào cái giếng đó từ lâu và đặt tên cho nó là giếng Kunadu , giếng mát , hay giếng bóng cây . Cô bé cất tiếng oa oa chào đời bên cạnh giếng Kunadu , và từ đó , người ta đặt tên cho nó là Kunadu . Những túp lều kia là của những người dân bản xứ , những kẻ cùng dòng máu với nó .
Dọc theo đôi bờ con suối cạn là những hàng cây Munga đang khoe màu da trắng nõn , và xa xa là những quả đồi trọc bạc màu , sườn đồi thoai thoải , chằng chịt cây gai . Những con ngựa kéo cỗ xe từ Nunieoara ngày mai sẽ chờ Iuni vượt con suối rồi leo dốc đưa cậu qua bên kia dãy núi . Chiếc xe sẽ đi xa , đi xa mãi , dọc theo một con đường ngoằn ngoèo trên những cánh đồng và những miền quê , những khu rừng Munga , một giống cây dù chết tự bao giờ vẫn đứng hiên ngang , rắn rỏi , khoe màu da trắng lấp lánh ánh bạc dưới ánh nắng mặt trời . Xa , xa nữa và xa mãi , vượt quá sức tưởng tượng của Kunadu , xa tận bên kia núi xanh thẫm , tiếp đến những cánh rừng Munga và xa , xa mãi , đến bên bờ mênh mông .
Tao-u-ra chi-ni-mơ pu-đi-ny-a
Kunadu hát trong nức nở . tiếng khóc não nùng , đầy lo âu , khắc khoải . Cớ sao Iuni , bạn của Kunadu , lại đi vắng xa và lâu ngày làm vậy ?
Pu-đi-ny-a măn-bi-na , măn-bi-na , măn-bi-na Kunadu thốt lên những lời sầu thương , trong khi những con bướm vàng vẫn chấp chới bay qua bay lại trước mặt nó , và những đốm đen lung linh trên cánh bướm đang vạch vào không gian những đường nét uyển chuyển , nhịp nhàng như khi đàn căngguru giơ chân múa , hay những đôi hoa trắng rơi trong không khí . Những đôi chân căngguru nhỏ nhắn , những cánh bướm xập xòe và những đài hoa rơi là những mối tơ vương đè nặng lên Kunadu , khiến nó thêm mệt mỏi , Trong trạng thái miên man , ủ ê ấy , những lời than vãn của nó qua tiếng hát chỉ còn là những âm thanh yếu ớt rồi tắt hẳn . Nó gục đầu , mái tóe xoăn mềm mại rủ xuống , quật vào đôi má . Tĩnh giấc , nó lại cất tiếng hát .
Kunadu vùng ngồi dậy . Nó quyết không đi ngủ . Nhưng chờ mỏi mắt mà vẫn không thấy một tí gì động đậy trên cánh đồng bao la trước mặt trừ mỗi cái đuôi con chim bồ câu có mào đậu trên cành cây khô , cạnh cổng vườn đằng xa . cái đuôi chấp chới trong khi đôi chân đỏ vằn bám chặt một cành cây nhỏ xíu .
Tao-u-ra gin-nơ mân-bi-na . . ,
Kunadu bóp mạnh hai que gỗ nhỏ trong tay. Nhịp gõ bỗng trở nên gấp hơn , và những âm thanh phát ra càng đanh sắc . Nó vẫn một mực ngồi thức và sẵn sàng nô đùa khi cậu con trai Iuni xuất hiện từ trong ngôi nhà .
phải chăng ngày mai Iuni sẽ đi xa ? Đi học ư ? Thế là hai đứa sẽ không còn được vui đùa cùng nhau nơi khu vườn dưới kia , cánh chiếc quạt gió . Trong vườn trồng nào cải bắp , xu hào , xà lách , hành tỏi , đủ các thứ rau xanh trên đời . Bà Bexi rất lấy làm tự hào có được một mảnh vườn như vậy . Những người da đen gọi bà là Mămmi , bởi vì khi bắt đầu học nói , Hiu Iuni , con trai bà , thường lắp bắp gọi : Mămmi , Mămmi , mặc dù trong tiếng thổ dân Mămmi lại có nghĩa là “cha” và càng không có nghĩa là Bexi , bà chủ trại Uytaliba kể từ khi ông Tet Oát chồng bà , chết đi cách đây đã khá lâu , trước khi Hiu Iuni biết nói , và từ đó đến nay bà vừa là cha , vừa là mẹ đối với đứa con trai của mình.
Con chim bồ câu xòe đôi cánh xám mượt vỗ phành phạch rồi bay vút đi chỗ khác . Vừa lúc đó Hiu Iuni chạy qua gian nhà bếp ra đứng dưới mái hiên . Iuni! Cậu nhận thấy gì không ?
Tiếng hát của Kunadu bỗng vút lên giục giã , giữa lúc Hiu Iuni còn đứng lâng lâng trong cái cảm giác dễ chịu sau khi vừa tắm xong . Cậu đứng đó - nó cùng tuổi với Kunadu - tay nhét nhét chiếc áo sơ mi trúc bâu vào trong chiếc quần màu xanh đã sờn gấu và phai màu .
- Ê Kunadu ! Lại đây , nhanh lên ! - vừa gọi , nó vừa dang rộng đôi chân tẩy đỏ vì ánh nắng mặt trời nóng bỏng , khuôn mặt mũm mĩm rám nắng , chiếc mũi nhỏ , tẹt và hếch . Với đôi mắt màu xanh , dáng bộ ông chủ , rất tự tin , nó nhanh nhẩu đi tìm Kunadu , vì biết chắc cô bé chỉ quanh quẩn đâu đây . Bỗng nó nhìn thấy cô bé bò ra từ trong bụi cây xanh .
-Nào , lại đây nào ! Kunadu gọi .
Nhưng rồi cô ù té chạy. Hiu đuổi theo cho đến tận chiếc cổng quay của khu vườn , nâng chiếc vòng đai bằng dây thép giữ chiếc cánh cổng tựa chặt vào hàng rào dây thép gai bao quanh khu vườn xanh tươi của bà Bexi , rồi cả hai cùng bước vào vườn . Lại có thêm hai đứa trẻ khác từ xóm thổ dân lon ton chạy đến , một cậu con trai cao lớn , cục mịch và một cô bé mũm mĩm , ít tuổi hơn Kunadu . Chúng ẩy mạnh chiếc cánh cổng mà Hiu và Kunadu vừa mở tung đang đung đưa , rồi kéo nhau vào vườn .
- Này , chúng mày ! - Hiu nói , giọng the thé . khó chịu . - Xem tao đây này !
Nói đoạn chú bé cất bước chạy , vừa chạy vừa quay đầu nhìn đôi gót chân khuất trong bụi mù đất vừa bị hất tung lên trắng xóa.
xuýt xung quanh người nó . Bọn trẻ da đen cười ngặt nghẽo , vừa vỗ tay hoan hô , vừa reo lên ầm ! .
- Nào , Bây giờ đến lượt Kunadu ! Sau đó đến Oanna , rồi đến oắt con béo phì này ! - Hiu ra lệnh .
Kunadu bắt đầu chạy , chiếc váy màu chàm căng phồng vòng quanh đôi chân đen sạm , gầy khô như que củi . Nó chạy , đôi chân lẹ làng như hai bàn tay vẫy nhẹ vào không gian . Hiu reo lên vui sướng .
Giỏi lắm , giỏi lắm ! Kunadu giỏi lắm !
Bađi đâu rồi ? bây giờ đến lượt Bađi , đúng không ? - Cô bé béo phì , thấp lùn chùn vừa kêu lên vừa nhảy tâng tâng vui sướng . .
Không , Bây giờ đến lượt Oanna ,
Oanna là một cậu cao lớn có đôi mắt thao láo như mắt khỉ đột với một nhúm tóc đen bết bụi , chiếc quần bằng vải vốn cũng trắng trẻo , nhưng nay đã ngã màu cháo lòng , bê bết dầu và đất đỏ . Nó bắt đầu chạy ngoằn ngoèo , uốn éo một cách vụng về .
Này , Bađi , bây giờ đến lượt mày !
Bađi - cô bé có cái tên trùng với tên một loài kiến có trứng trắng mà người da đen thích ăn - bắt đầu chạy một cách khó nhọc . Cô bé vừa chạy vừa cười ngặt nghẽo . Những đứa khác nhảy múa , reo hò ầm ĩ khi nó vấp ngã trong đất bụi .
Hiu lại chạy làm mẫu cho các đứa khác xem Kunadu làm theo cậu , chân bước nhẹ nhàng, thanh thoát như bơi trong không khí . Nó nhảy tâng tâng cho mái tóc hoe của mình rũ sạch mùn đất đỏ .
Mỗi khi bọn trẻ chống hai tay xuống đất , thu mình , bật tung lên phía trước như một con rắn rồi đứng phắt dậy , thì lại rộ lên tiếng reo hò , tiếng cười hoan hĩ và những lời bàn tán xôn xao . Đến lúc đã chán trò chơi này , Hiu liền lao đi chỗ khác , vừa chạy vừa kêu to: Ma ! Ma , chúng mày ơi! Thế là bọn con gái chạy ùa theo , để mặc Oanna lẽo đẽo theo sau một mình .
Chúng nó đuổi theo nhau quanh vườn , nhảy phốc qua những luống cải bắp , luống hành , xu hào và xà lách , dưới những rặng nho mà bà Bexi đã uốn cho leo dọc theo bờ đậu ,chạy qua dưới chân chiếc quạt gió . Bađi giả làm ma để Kunadu đuổi theo . Hiu chạy sau cùng . Nó đóng vai hồn ma điên dại, khủng khiếp của một con đại bàng hung dữ đuổi bắt những con chim nhỏ , một loài thú mà người da đen ai cũng khiếp sợ và hễ thấy nó là chạy trốn . Trong khi bọn trẻ đang reo vui , cười nói ầm ĩ , thì bỗng nhiên Kunadu dừng lại , đứng yên như phỗng .
Kìa , ông Xam đến đây rồi ! - nó kêu lên
Hiu , Bađi và Oanna cùng nghễn cổ nhìn về phía chân trời . Xa xa , nơi con suối vắt ngang khu rừng xanh thẫm , thấp thoáng trong mây mù , một đám bụi tung lên cao , cuồn cuộn như một cột khói .
A ha , ông Xam đến đây rồi ! - Tất cả bọn trẻ kêu lên .
Trong ngôi nhà dài thấp xây bằng gạch mộc, quét vôi trắng, mái lợp tôn cuốn, có tiếng sột soạt tựa hồ có người ngái ngủ đang trăn trở. Những người da đen tỉnh dậy sau một giấc ngủ dài dưới lùm cây cao đưa mắt nhìn qua cánh đồng. Bandoghera rút từ trong túi áo ra một tẩu thuốc rồi cúi xuống bếp lửa, lấy một que củi đang cháy dở và châm thuốc hút. Mini nhìn ra phía con đường cắt ngang con suối một lút rồi rảo bước về phía ngôi nhà, với những bước đi uể oải trong bộ quần áo dài màu xanh thẫm.
Bà Bexi từ trong phòng bước ra , dừng lại chỗ mái hiên, và nhìn đám bụi mù đang bốc lên cuồn cuộn.
Mini !bà gọi to , giọng the thé , rồi thoăn thoắt bước vội dọc theo hàng hiên , gương mặt rạng rỡ . Bà mặc bộ quần áo trắng và đi đôi giày đế thấp .
Cỗ xe ngựa đang ngày một đến gần , hất tung đất mùn , tạo thành những lớp sóng tỏa khắp cánh đồng . Bạn trẻ ùa ra mờ cổng .
A ha , xe chở Bốp lé và ông Xam, Kunadu kêu lên khi cỗ xe đang rập rình tiến gần đến chỗ bọn trẻ đang đứng. – A ha, có cả Ara nữa ! Hình như thế.
Rất ít khi có khách đến thăm Uytaliba nên đón xem xe ngựa từ xa đến tự nó đã là một thú vui, chứ không phải vì Xam Gieerry là người lạ hoàn toàn đối với bọn trẻ. Chúng biết ông ta khá tường tận và ông ta cũng biết chúng, thậm chí cả tên từng đứa một.
Khi cỗ xe ngựa cũ kỹ, cao lêu nghêu, lăn bánh rập rình rồi dừng lại trước ngôi nhà, Xam Gieerry liền ngoái cổ nhìn về phía chiếc cổng nơi lũ trẻ đang chạy theo sau chiếc xe .
- Kia là Kunadu , con gái của Giô Kunadu phải không ? - Ông ta hỏi một cậu bé da đen đứng cạnh Bốp . _ Mẹ nó là mụ Maria chết cách đây hai năm , và hồi đó thiên hạ làm om sòm lên ghê lắm , phải không ?
Vâng ạ , cậu bé trả lời , vừa nói vừa cầm lấy cương ngựa , rồi đưa mắt nhìn đi chổ khác . Vừa lúc đó , bà Bexi từ trong nhà bước ra chào Xam Giêry .

Sáng sớm hôm sau , Oarieda và Chitali dắt vào cho Xam Giêry hai con ngựa non , khỏe để kéo cỗ xe đã chuẩn bị sẵn trước cửa nhà , dưới mái hiên .
Mini mang ra đặt lên xe một hòm sắt tây nhỏ , sơn đen , trong đó đựng đủ các thứ áo quần mà bà Bexi đã sắm cho cậu con trai trong mấy tháng qua . Bà Bexi từ trong nhà bước ra . Hiu theo sau , mình khoác bộ vét màu xanh nước biển , đầu đội chiếc mũ phớt chỏm tròn , chân đi đôi ủng cựa gà . Hiu chào từ biệt mọi người dáng oai vệ .
Oanna , Mich , Bađi và Kunadu đều có mặt để được nhìn Hiu trước khi cậu đi xa . Giô Kunara cùng Banđoghera và các cháu Poli , Pingia với Già Gnađađu , bô lão của thị tộc , cùng có mặt trong buổi tiễn đưa.
Ăn sáng xong , Xam Giêry khệnh khạng bước ra khỏi buồng ăn ; đi cạnh ông ta có Bốp lé , một chàng trai mang dáng dấp trẻ con , đầu đội chiếc mũ lông chồn dính đầy bụi , mình khoác chiếc sơ mi trắng , khuất dưới chiếc áo choàng bằng nỉ Asơbatơn , cổ quàng chiếc khăn lông chồn mà mọi người bảo thường dùng đắp thay chăn trong ngủ . Xam Giêry ung dung ,ra dáng làm chủ được tình thế .Đó là một gã đàn ông cao lêu nghêu , trạc ba mươi tuổi , chiếc áo sơ mi màu vàng sẫm không cài cúc để hở cả lồng ngực , chiếc khăn lông chồn quàng quanh cổ thò xuống tận hai đầu gối , cho gần kín hai bắp đùi , ngang lưng dắt một hộp diêm , một con dao và một chiếc tẩu. Ông ta có đôi vai gù , dáng đi lom khom , hai đầu gối khuỳnh ra như người ngồi trên lưng ngựa ! Khuôn mặt sần sùi , rám nắng của ông ta nổi bật dưới vành chiếc mũ chụp lên mái tóc lơ thơ màu đồng đỏ . Ông ta mở tròn đôi mắt lồi xanh lơ , ngước nhìn đăm đăm , đôi mí mắt chín mọng , hai hàng lông mày màu cánh dán díu lại . Bộ râu màu đồng đỏ khô rúm của ông ta che gần kín miệng , chỉ đề lộ chiếc môi dưới màu đỏ và hai chỏm lông thò ra từ trong hai lỗ mũi trống hoác nhô lên lồ lộ ở giữa khuôn mặt rám nắng .
- Chào ông Gêry , xin cảm ơn lòng tốt của ông. – Bà Bexi nói.
- Có gì đâu , bà ! Xam Giêry đáp lễ -Tôi phải xuống miền Nam và có thể đưa cậu ấy đi cùng . Bốp sẽ trông nom bà đến khi nào thay ngựa . Sau đó cậu ta mới lên núi Tơ Mơrơ để tìm vàng . Cậu ta hy vọng sẽ đánh hơi thấy mỏ vàng ở đấy, và như vậy có ngày cậu ta sẽ mang lại cho chúng ta sự thịnh vượng
Vâng , đúng thế ! Bóp khẽ nói rồi nghển cổ về phía sau , mặt trằm tư , như thể đã nhìn thấy những chùm hào quang rực sáng từ trong lòng đất, dưới chân những ngọn núi nhấp nhô ở phía đông-bắc , dọc ranh giới trại Uytaliba.
Xam Gieerry châm lửa hút thuốc trong khi Oarieda và chitali đứng chờ trước cỗ xe. Rồi ông ta tháo những sợi dây cương quấn quanh chắn bùn, nắm chặt chúng trong đôi bàn tay sần sùi, rốp lên vì nắng, và cẩn thận bước lên xe. Bà Bexi hôn từ biệt con trai rồi nhấc bỗng chú bé lên quá tầm cao bánh xe, đặt chú ngồi cạnh Giêry. Còn Ara , con trai ông ta thì tự trèo lên quá chiếc bánh xe bên kia.
- Nào , lên đường ! Xam Giêry nói to .
Hai chú ngựa vươn mình rồi lao nhanh về phía trước . Cỗ xe lăn bánh , để lại những vết hằn trên nền đường . Chú ngựa hồng mao to khỏe tỏ ra bất kham . Nó lùi lại một hai bước rồi chụm chân lồng lộn , nhưng không thoát . Giêry là tay cầm cương cự phách , ông ta để mặc chú ngựa tha hồ vùng vẫy , chỉ cần cầm chắc dây cương thế là chẳng mấy chốc các chú ngựa đã ngoan ngoãn ra đi , và một lúc sau , cả người , ngựa và xe ,chở Giêry , Hiu và Ara , đã băng băng chạy trên cánh đồng , hất tung bụi đất đỏ , lao vun vút như một mũi tên giữa bầu trời ban mai rực nắng .
Xe chạy được một lúc thì Kunadu vội vã đi về phía cuối vườn , gần chỗ chiếc quạt gió . nó đóng cổng lại , rồi ngẫn ngơ nhìn theo những đám bụi cuối cùng tan biến vào những lùm cây nơi con đường vắt ngang dòng suối cạn . Mặt trời ban mai xối ánh sáng rực rỡ lên cành cây , ngọn cỏ. những đàn vẹt mào gà hối hả từ trong lùm cây bay ra, kêu chí chóe , rồi sà xuống kiếm ăn trên những cánh đồng giữa lúc cỗ xe vẫn lắc lư lăn qua trên những lớp đá cuội giữa lòng con suối.
Bốp lé băn khoăn chẳng hiểu có điều gì đặc biệt trong lời từ biệt bà Bexi nói với đứa con trai non dại trước lúc nó đi xa, mà trông mắt bà đờ đẫn như vậy ? Bà đứng lặng người, mơ màng nhìn lên cánh đồng như dồn tất cả ánh mắt vào cái quãng trống giữa những lùm cây, nơi cỗ xe vừa đi ngang qua. Gương mặt bà uu buồn , không khác gì bầu trời đông ảm đạm.
- Thôi , cũng đành vậy ! – Bà Bexi tặc lưỡi, tự an ủi. – Đến Carara họ sẽ nhận được thư, không sao Bốp ạ. Vả lại tôi cũng đã có thư nhắc Pedi Henxon khi nào Gieerry quá chén nhớ trông nom thằng bé hộ. Anh ta sẽ chăm sóc và giao nó cho thuyền trưởng Prenxon. Ông ấy với tôi là bạn học cũ. Người của nhà trường sẽ ra đón.
- Vâng , đúng thế , - Bốp khẽ trả lời . giọng vụng về
Kunadu đã đến đứng bên cạnh Mini và những cô bé khác - Bà Bexi đã nhận thấy sự trống trải hiện lên trong đôi mắt cô bé .
- Thế nào rồi chúng mình cũng sẽ nhớ nó lắm , đúng không cháu ? bà nói với Kucađu
- Dạ , vâ-âng ạ ! .
Nếu có một tình yêu không lời mà nóng bỏng , mảnh liệt , tụ hội trong một cặp mắt đắm đuối , mơ mộng, thì chính nó đang rực chảy trong đôi mắt của cô bé thổ dân này . Bà Bexi thấy nỗi đau và sự chịu đựng biểu lộ qua đôi mắt sững sờ của nó cũng da diết , không kém nỗi đau của lòng bà . Nhìn đôi mắt buồn rầu của cô bé , cái buồn da diết của một con vật trung thành bị ruồng bỏ , bỗng nhiên bà cảm thấy băn khoăn vì một ý nghĩ chua xót đã dày vò tâm trí bà trong mội thời gian dài .
Bả có thể hình dung những năm tháng phía trước những chuỗi thời gian dài dằng dặc trước mắt bà , như một màn sương mờ mịt . khiến bà lo sợ , hãi hùng một khoảng thời gian mơ hồ, bà không thể nắm bắt được , trong , khi chúng cứ thế trôi qua một cách lặng lẽ , cùng với sự lớn khôn của con trai bà , và chính bà cũng cảm thấy bất lực , không thể nào gần gũi , giúp đỡ hay chăm sóc nó .- Giờ đây với nó , bà đã quá xa cách . Nhưng còn đứa trẻ bên cạnh bà ! nó vẫn còn đấy , mặc dù nó có thể cùng đi với con trai bà !
Kunadu chỉ hơn Hiu một tuổi mà từ bé đã phải y chăm sóc chú bé vá chẳng mấy chốc đã bị chú bé chi phối , bảo gì . .cũng nghe theo . Vui mừng vì thấy Kunadu chơi thân vớt Hiu , bà Bexi bắt đầu dạy Kunadu học đọc , học viết và học đếm như bà đã dạy cho con trai mình.
Bà thầm nghĩ cô bé hay e thẹn nhưng duyên dáng thông minh lạ thường- Và lúc này bà lại nhìn Kunadu như thể đang tìm thấy ở nó một điều gì đáng quí hơn . Bà tự hào đã đối xử với những Người đầy tớ da đen. Bà thương không chịu được những gì giơ bẫn và không bao giờ cho phép mình đa sầu đa cảm, mặc dù mọi người đều biết đã có lần bà rất đỗi đau lòng trước câu chuyện của Maria . Tet Oat , chồng bà , vốn dĩ là một người đàn ông tốt bụng, và chừng nào chưa bị say thì quả là thật thà, chất phác - về điểm này mọi người đều nhất trí . Nhưng do kém sức chịu đựng , nên chỉ sau vài chén là ổng đã say mèm , và hễ có hơi men là ông chạy lồng lên như điên dại .
Ít kẻ biết chuyện Maria , trừ bà Bexi , nhưng bà người kín mồm kín miệng . những người thổ dân đồn rằng ông Tet Oat bắn chết con chó của Maria , vì vậy cô ấy rất ghét ông ta. Cô ấy tỏ ra vô lễ và hễ ông ta ngà ngà rồi là ông ấy bảo gì cô ta cũng chẳng nghe . Một hôm , Tet Oai đá Maria ngã lăn từ trên hè xuống sân . mấy ngày sau Maria chết và chẳng nghe thấy ai nói gì về cô gái ấy nữa . Nhưng khí Tet óat bước hụt từ trên ban-công một khách sạn ở Karara. rồi một tháng sau thì chết , những người da đen tin rằng trời đã trừng phạt anh ta.
Sau khi Tet Ốat chết đi , bà Bexi vẫn tiếp tục cai quản trại Uytabiba . Thực ra mọi người đều biết chính bà đã gánh vác trại Uytaliba ! trông nom trại kể từ khi vợ chồng bà mua lại khu trại này của Xôlơ Hađi .
Xam Giêry thích được bà Bexi thỉnh thoảng hỏi ý kiến , và ông ta thường xuyên khoe khoang về chuyện đó , mặc dù biết rõ người đàn bà này có đủ khôn ngoan để lo liệu công việc của mình . Xam Giêry biết thừa rằng chính bà ta chứ không phải Tet Oat đã nẫng tay trên khu trại Uytaliba ngay trước mũi ông ta . Và vì thế , ông ta bất cứ lúc nào cũng sẵn sàng đổi khu trại Niuneoara với diện tích một triệu rưỡi hecta lấy trại Uytaliba .
Bà Bexi là người có đầu óc thông minh , luôn sáng suốt trong mọi công việc . Không ai phủ nhận được điều đó , mặc dù chẳng ai hiểu nổi tại sao bà lại lấy ông Tet Oat . Hồi còn là một giáo viên trường trung học ở Rốbơn , bà đã kết giao và đi buôn cùng người đàn ông này . Một thời gian dài họ đi vùng tây-bắc , khi thì dùng ngựa thồ , khi thi dùng xe chở hàng từ miền duyên hải lên tận các khu trại vùng núi hay những khu mỏ dân cư thưa thớt ở Aơbơtơn , Pholexen và Đô Gơrây .
Lão Tet thì , chao ơi , tục tằn hơn quỷ sứ ,-Xam Giêry nói ._ Khá xinh trai , tốt bụng , nhưng dốt ơi là dốt , không biết lấy một chữ bẻ đôi. Nhờ bà Bexi dạy cho , lão mới biết viết , nhưng cùng chỉ vẽ nguệch ngoạc được dăm ba chữ mà thôi.
Bà Bexi nghĩ nếu có được mội gian nhà riêng thì có thể giữ không cho Tet Oat lui tới quán rượu . Vì vậy , trong thời gian buôn bán ngược xuôi , đi đâu bà cũng để ý tìm . Rồi bà dốc toàn bộ số tiền hai người dành dụm được trong bao nhiêu năm buôn bán vất vả , mua lại của Xôlơ Hađi khu trại rộng một triệu acơ phía tây giáp dãy núi Nungarar , phía đông giáp dãy Tơ Morơ phía Bắc và Nam giáp các nhánh của những con sông vùng duyên hải . Sau đó ,bà buộc chồng phải từ bỏ nghề buôn bán .
Khi bà đến hỏi mua trại , Xôlơ Hađi vừa bị thất thiệt ba ngàn gia súc; hầm rượu Uytxki cũng chẳng còn lấy một chai ; nên bà không phải mặc cả gì nhiều , chỉ việc ký một tờ séc hai trăm bảng trao cho ông ta và khi nào làm các thủ tục xong sẽ trả thêm hai trăm nữa . Đoạn bà chia ra , bản khế ước bắt ông ta ký ngay không cho kịp thay đổi ý kiến .
Giá là Tet Oát thì chẳng bao giờ tính ra và giải quyết một cách mau lẹ như vậy . Đấy là một vùng đất chết , cằn cỗi . rộng hàng trăm dặm vuông , đến cả bạch đàn cùng khô héo ; và hẳn là Xôlơ Hadi kiệt quệ cũng chỉ vì nắng hạn kéo dài . Nhưng bà Bexi thì ý thức được những điều mình đang làm . Bà đã nhìn thấy ở đây , trên vùng đất rộng lớn này , một đồng cỏ mênh mông vô tận , và tin rằng có ngày thời tiết sẽ thuận lợi . Quả vậy , chẳng bao lâu sau đó đã hết nắng hạn , trời đồ mưa , đồng cỏ tốt tươi và Xôlơ Hađí không nỡ từ bỏ cái xứ sở mà mình đã bám rễ lâu nay . Ông ta , nói là không thể nào từ bỏ Uytaliba , nơi ông ta đã gắn bỏ cả cuộc đời , muốn vĩnh viễn gửi gắm nơi đày tất cá linh hồn và thể xác . Vợ chồng Tet Oat bảo ông ta cứ ở lại , khi nào đi cũng được . Ông ta tin lời vợ chồng Tet Oát nên đã ở lại . thường ông ta ngủ ngoài vỉa hè , nhưng cũng có khi vào ngủ trong nhà vì thỉnh thoảng bà Bexi lại dành cho ông ta ân huệ đó .
đã ngoài tám mươi tuổi , lại lãng tai , nên ông thường quẩn quanh trong sân , -trong vườn vả khi nào thích thì làm các thứ thử việc vặt vãnh trong nhà .
hỏi mới đến đây . ông lão thường buôn bò từ miền tây , tận vùng giáp với Quinxlen , đi lại khắp vùng tây-bắc , vừa buôn bán vừa chuyên chở thuê . Vì còn trẻ , nên ông lão đả ném sạch số tiền làm ra vào cuộc đỏ đen tại vùng đô thị ven biển , để rồi lại quay về miền quê hẻo lánh khi túi tiền đã cạn . về sau ông lão tìm được vùng đồng cỏ Uytaliba và bắt đâu chăn nuôi gia súc , nhưng vẫn tự nhủ mình đến đây không phải để sinh cơ lập nghiệp suốt đời - Ông lão đã không bỏ sót một nơi nào không đặt chân tới , nên khó có thể an tâm định cư ở bất kỳ nơi nào để chăm chút đàn gia súc , trông mong ngày đêm cho chúng chóng lớn .
- Lang thang nay đây mai đó chẳng ích gì , mà ngồi ì một chổ thì cùng khổ , - ông lão nói bây giờ tuổi già sức yếu , không còn đủ sức đi xa , ông lão chỉ còn ước ao được yên thân tại mảnh đất Uytaliba này , để đến khi phải từ giã cuộc đời thì cũng được nhắm mắt xuôi tay một cách thanh thản ,
Với khuôn mặt rắn rỏi , tư lự , ông lão dạo quanh trang trại như thể mảnh đất này vẫn thuộc quyền sở hữu của mình, và mọi người , nhất là bà Bexi , thường chiều ông lão , nên cái gì cũng hỏi ý kiến. sau khi chồng qua đời, bà Bexi vẫn vui lòng để Xôlơ Hađi , vì bà muốn khai thác triệt để những hiểu biết và kinh nghiệm của ông lão về vùng đất này. Vả lại bà cũng muốn ông lão lưu lại để thỉnh thoảng để buổi tối còn có người để nói chuyện, như lâu nay vẫn thế. Khi ông ngồi dưới mái hiên miệng phì phèo thuốc lá , hai chân duỗi thẳng.
Còn Kunadu…. Từ những dòng suy nghĩ miên man . bà Bexi lại quay về với đứa bé đang đứng trước mặt .
Mini yêu mến Kunadu không kém gì bà Bexi yêu quí cậu con trai của bà . Mặc cô bé chẳng phải là con . chị nhưng nó là cô bé mít Oarieda , chồng chị , có ngày sẽ lấy làm vợ, cũng như anh ta đã lẫy chị trước đây, ? ớc u-Ỉy . Hơn B-u-a . chị đã lĩnh trách nhiệm tồ làm mẹ của Kunadu .
Mẹ của Kunadu ư ? Trong trại thổ dân không ai nhắc đến tên người đàn bà ấy nữa , chắc hẳn cô ta đã ngậm cười nơi chín suối . Ở bên kia bờ con suối cạn , có một nấm mồ , xung quanh cắm chơ chỏng những vỏ cây về cành gỗ nhỏ . Ở đấy người ta đã chôm cất Maria , mẹ Kunadu .
Này Mini , đưa con bé vào nhà và chỉ vẽ cho nó làm các việc , để sau này nó có thể giúp cô một tay , - .bà Bexi nói .
đôi mắt đen của Mini ánh lên niềm vui sướng . Ở cái đất Uytaliba này không ai tốt bụng và chung thủy như Mini , và bà Bexi hiểu rằng Mini sẽ coi đây là một vinh dự đối với Kunadu , khi cô bé được sớm dạy bảo các công việc dọn dẹp , lau chùi nhà cửa bà chủ giúp chị . cả hai đều có mái tóc hung húng đỏ , mang trong mình đầy đủ huyết thống của bộ tộc Gonalo. Bà Bexi còn có một người hầu gái tên là Bandoghera có mái tóc dầy màu nâu sẫm, trong khi mái tóc của Mini lại hoe hoe, chân tóc đen xỉn. mái tóc Kunadu màu hung đỏ, mềm mại , và mỗi lần cô bé gội đầu xong, mái tóc lại lượn sóng mượt mà như cỏ tóc tiên trên đồng nội.
Mỗi lần gập các cô gái bản xứ và nhìn lên những mái tóc hung đỏ, hay vàng hoe của họ, bà Bexi lại băn khoăn tự hỏi phải chăng họ là người lai và ít nhiều đều mang trong mình dòng máu của người da trắng , cũng như những người khác, bà yên trí họ là người bản xứ thuộc các bộ tộc có những người đàn bà tóc vàng hoe mặc dù không hề có quan hệ gì với người da trắng . bà đã từng nhìn thấy những đưa trẻ da đen tóc xoăn vàng óng ; cố nhiên chúng càng lớn thì màu tóc của chúng càng xẫm lại. mái tóc Kunadu cũng vậy. mặc dù tất cả trẻ con bản xứ lúc mới sinh đều có nước da bánh mật, nhưng khi tiếp xúc với không khí và ánh nắng thì da chúng sẫm lại , vì vật khi chúng đến tuổi biết đi chập chững thì nước đã bắt đầu sẫm đen giống như những lớp đá ong lộ thiên, phơi mình trên nền đất đỏ. Màu tóc của chúng cũng sẫm lại nhưng chậm hơn , bà Bexi nghĩ rằng nếu những người đàn bà bản xứ cũng gội đầu hàng ngày như những người đầy tớ gái của bà, thì tóc của họ sẽ giữ được màu sáng lâu hơn.
Từ đó , hàng ngày , vào lúc rạng đông . Kunadu thường xuyên cùng Mini và Banđogiiera từ xóm thổ dân lên , gội đầu bằng thứ xà phòng thô do bà Bexi tự làm từ mỡ bò và thau củỉ. Chúng tắm dưới vòi sen trong một buồng tắm nhỏ , cạnh chiếc giếng to bơm bằng sức gió , đoạn khoác vào một bộ áo liền mới màu xanh biển và đi vào bếp . Bà Bexí tự mình dạy cho cô bé cách rửa bát đĩa bằng nước nóng : cho xà phòng vào , khuấy sủi bọt rồi mới nhúng bát đũa và rửa , còn dạy cho nó dùng chổi quét vỉa hè , các buồng ngủ , buồng ăn và phòng khách .Lúc đầu cô bé cứ cười khúc khích , như thể nghĩ rằng bà Bexi đang hướng dẫn một trò chơi lý thú . Rồi cô bé cảm thấy nhớ bọn trẻ và hễ thấy chúng đến là chạy ra chơi cùng hoặc đuổi theo đàn gà mái trắng của bà chủ ,đến nổi quên bẵng là chưa rửa xong bát đĩa và còn một căn phòng nữa chưa lau chùi .
Bà Bexi cáu gắt , rồi khi Kunadu cùng Bađi và Oanna chạy nhảy trong vườn , làm đất mùn tung tóe , dính cả vào quần áo của bà thì bà bực bội ra mặt . cô bé vừa chậm , vừa lười , đó là điều hiển nhiên . nó lau bàn ghế chẳng sạch , khâu vá cũng không vừa ý bà .
Mày hư lắm , Kunadu ạ , - bà mắng nó .- Đã không làm thì thôi , chứ làm thì làm cho đến nơi đến chốn .
Kunadu cúi đầu , mặt buồn rầu , hai mắt nhìn đi chỗ khác .
- Mày mà không muốn học thì tao cố dạy cũng vô ích! – Bà Bexi nói , giọng bực bội .
Tao mà chết đi thì không biết lấy ai chăm nom, đỡ đần cho thằng Iuni , rồi mà xem .
Cô bé đưa mắt lấm lét nhìn bà Bexi rồi lại nhìn di chỗ khác.
- Lẽ dĩ nhiên ,- bà nói tiếp ,- Vì thế tao đâu có tiếc sức chỉ bảo cho mày . Mini và tao không thể sống đời ở kiếp ở đây được . Vậy thì ai sẽ là người chăm sóc thằng Hiu sau này ? thế nào rồi cũng có ngày nó sẽ lấy vợ , nhưng dù là thế đi nữa , tao vẫn nghĩ nó phải có một người hầu thật trung thành . Đối với tao , Mini đã xứng đáng là đày tớ tận tụy , nhưng còn mày , tao chỉ mong sao mày trông nom thằng Hiu bằng một nữa chừng ấy thôi , thế là tao mãn nguyện .
Hình như Kunadu đã chịu nghe lời . Từ đó cô bé làm các việc chu đáo hơn , không còn đuổi gà hay ngồi ngâm nga dưới rặng cây bạch đàn đang nơ hoa nữa.
Sáng sớm cô bé lại còn biết quét dọn cả nhà mình , thậm chí không còn chạy rong chơi cùng Bađi và Oanna .
Suốt ngày Kunadu xuống nhà kho hay ra vưòn làm việc cùng bà Bexi , nếu không thì lại lên khu chuồng trại sửa chữa yên cương , hoặc thuộc da , làm xà phòng , mãi đến chiều tối mới cùng Mini và Banđoghera trở về xóm thổ dân . Tối đến , trong ngôi nhà lớn , trống trải , bà Bexi ngồi tính các khoản chi tiêu hoặc viết thư , đọc sách một lúc rồi chuyện trò cùng ông già Xôlơ Hađi , hoặc ngả lưng nằm , định liệu kế hoạch cho trang trại trong năm hoặc trong những năm tới . Trong khi đó , ở xóm thổ dân , Kunadu ngồi hát cùng những người trông bộ tộc đang quây quần xung quanh bếp lửa . cô bé nhìn thấy chiếc đèn trong phòng bà Bexi hắt ánh sống màu vàng qua cửa sổ , rọi vào đêm tối những vệt sáng dài .
đối với Kunacu , dù phải ngủ một mình g chẳng sao , nhưng đằng này lại là Mămi; nghĩ vậy , nó cảm thấy lo sợ , biết đâu quỷ Nalu hay bất kỳ con quỷ nào cũng có thể vồ bắt Mămi trong khi không có ai ở gần ; bởi thế đêm đêm Kunadu cứ nhìn về phía ngôi nhà quét vôi trắng dưới bầu trời đầy sao và sáng sớm bao giờ cũng vui mừng khi thấy bà Bexi vẫn nằm an toàn trên giường. thế rồi nó lại gần, đứng bên cạnh với chén nước chè chờ bà chủ , mặc dù bà vẫn còn ngủ.
Từ đó bà Bexi thực sự cảm thấy yêu quí Kunadu . Chính bà cũng nhận thấy như vậy . Dần dần , với đôi chân không giầy , đôi mắt tư lự và kiên định , cô bé thổ dân đã lặng lẽ đi vào cõi trống trải trong cuộc đời của bà . Bà nghiến chặt hai hàm răng, quyết tâm đeo đuổi những kế hoạch mà mình đã vạch ra , Nhưng lần đầu tiên trong đời bà Bexi , niêm thương xót và nỗi đau quạnh đã xâm chiếm lòng bà . Bà lấy làm vui sướng khi tìm thấy nguồn vui với đứa trẻ , hàm ơn nó đã chịu nghe lời , và hiểu được những ước muốn của bà .
Sau một thửi gian , mọi người đều nhận thấy đi đâu bà Bexi cũng đưa Kunadu đi cùng , Lần đầu tiên sau khi Hiu đi học xa , Kunadu được đi dự hội . Bà Be xi bão Chitali dắt con ngựa Hera vào cho nó đánh xe đưa bà đi .
Thỉnh thoảng bà Bexi lại đọc cho Kuniđu nghe một vài đoạn trong thư thầy hiệu trưởng ở xtoratphớt nhận xét về Hiu . Cậu bé học rất thôngminh , nhưng có vẻ nhớ nhà . Khoảng một năm sau , khi nhận được tin của Hiu , bà cũng đọc cho Kunadu nghe nhiều đoạn trong bức thư vô giá đó . Cứ ba tháng một kỳ , bà Bexi lại cho Chitali hoặc Oarieda đi Kunuara gửi thư hoặc nếu có thư gửi tới Uyialiba thì mang về luôn .
Hễ nghe tin có người ở tỉnh sắp về là Kunadu suốt ngày ngó nhìn về phía cánh đồng , vẻ chờ đợi , đôi mắt hau háu như mắt bồ câu ,
- A ha , họ về đây rồi ,-cô bé reo lên rồi lập tức chạy ra mang tái thư vào nhà Bưu điện Karara thường gắn xì đỏ các túi thư . Kunadu cho rằng họ làm như vậy để giữ cho thư của Hiu khỏi bị ướt khi có mưa lũ , gió bão hay khi quỷ thần xuất hiện trên con đường dài qua các vùng đồi núi hoặc thảo nguyên .
Trong khi bà Bexi đọc thư Hiu , Kunadu thường ngồi trên sân nhà cách đó một quãng ngắn , chăm chú nhìn lên khuôn mặt bà . Cô bé đã đọc được những biểu hiện tình cảm trên đó và nhờ thế đoán biết được tình trạng sức khỏe và những việc làm của Hiu .
Bà Bexi thường cười một mình rồi nói : “Hiu ghi được hai bàn thắng trong một trận bóng đá của trường trung học; và bây giờ nó đang luyện tập để giành giải vô địch với các đấu thủ dưới mười bốn tuổi - nhưng bà chẳng hiểu bà đang nói gì ! Bà nghĩ có lẽ là thi điền kinh . Kunadu gật gật đầu nói: “Hiu chạy nhanh lắm , mà lại dai sức , chạy được rất xa” . Ấy thế nhưng về sau , khi nhận được giấy báo của thầy hiệu trưởng ở Xtơrạtíớt thì bà lại có vẻ lo lắng . Hiu học hành không tốt lắm , nhẽ ra cậu ta có thể học tốt hơn . Cậu ta học thiếu chăm chỉ. – ông Potlờ giải thích , - nhưng không hiểu tại sao cậu ta lại rất thích hai môn lịch sử Hy Lạp và tiếng Latinh . .
Bà Bexi bật cười khi đọc thư của ông Pottơ báo tin ông ta đã hỏi Hiu vì sao và cậu bé đã giải thích: vì trên đó con ngựa nào cũng có tên , con thì mang tên Hectơ , con thì Hera hay Phitô ; có con ngựa già lại mang tên Đyanas .
Kunadu cười theo , mặc dù cô bé chẳng hiểu vì sao , việc Hiu thích gọi tên những con ngựa ở Uytaliba thì có gì đâu mà buồn cười ! Bà Bexi cố giải thích rằng bà đã lấy tên các thần cả nam lẫn nữ - và tên các nhân vật lịch sử , thần thoại Hy Lạp để đặt tên cho từng con ngựa ở trại Uytaliba . Kunadu vẫn không hiểu . có rát nhiều thứ bà Bexi bàn đến mà Kunadu không hiểu nhưng cô bé vẫn làm ra vẻ hiểu hết . Tuy bà Bexi vui sướng khi có Kunadu bên cạnh để làm bạn , nhưng bà không bao giờ và không mảy may có ý định ngăn cản hay làm thay đổi những tín ngưỡng của người bản xứ đã thâm nhập ăn sâu vào ý nghĩ và tình cảm cô bé , hoặc buộc nó từ bỏ các tục lệ của thổ dân .
Bà Bexi không cho phép biến những người thổ dân ở Uytaliba thành tín đồ cơ đốc giáo . Bà nói chưa hề thấy người bản xứ trở nên tốt hơn sau khi họ thoát khỏi sự ràng buộc của các luật lệ và tín ngưỡng bộ tộc . Và chừng nào bà còn sống thì thổ dân ở Uytaliba vẫn chỉ nên là thổ dân . Vì vậy , dù Kunadu luôn suốt ngày bên bà như bóng với hình , biết chờ đợi , biết làm mọi thứ cho bà , như mang xách các thứ đồ đạc , soạn sữa cho bà tắm hay nhóm lửa cho bà sưởi nhưng cứ đến chiều tối là cô bé phải về dưới xóm thổ dân sống với những người đồng chúng của minh , ngủ cùng đàn chó bên cạnh bếp lữa ngoài trại-
thời tiết thuận lợi ở trong những năm Hiu đi học xa , bà Bexi lúc nào cũng bận rộn . Bà củng Chalita lập bản kế hoạch đào giếng , xây dựng chuồng trại . Đối với gia đình Lấy , bà Bexi đã dựng cho một túp lều , lạp tôn cuốn , cách trại một quảng ngắn nhưng hầu như lúc nào anh chàng cũng đi đào giếng , và đi đến đâu mang vợ đến đấy , dựng lán trại, vợ chồng cùng ở .
Mỗi tháng vợ chồng Lây đánh ve về trại một lần đề lấy thức ăn , đồ dùng . Bà Bexi thưởng giữ họ lại một hai ngày lấy áo choàng trắng tinh khoác vào rồi làm bánh thết đãi vợ chồng Lây . Bà bày biện đủ các thứ cốc , chén; tất cả bát đĩa đều bằng sứ . bàn phủ khăn trắng tinh . Bà chuyện trò rất vui vẻ , rồi tiễn vợ chồng Lây ra đi , bắt mang theo đủ thứ , như báo , tạp chí , mứt đặc , quả khô , v.v . . .
Khi Pheni Lây sắp sính con đầu lòng , bà Bexi đón chị về trại và chăm sóc chị cho đến khi đứa bé - một cậu con trai xinh xắn , bụ bẫm - chẵn tháng , Bà kể chuyện giếng và công việc đào giếng với Chalita đến nữa đêm , nào là tốn kém bao nhiêu , đào sâu hao nhiêu! Bà trải ra trước mặt tấm bản đồ trại Uytaliba do bà tự tay vẽ lấy , rồi thảo luận với Chali những nơi nào cần đào giếng , nơi nào không , nơi nào có thể đào dễ nhất . Bà Bexi dường như lúc nào cùng nung nấu trong đầu những ý nghĩ về đào giếng chali nói-Suốt đời bà chỉ ước mơ sao cho Uytaliba có được một hệ thống giếng nước.
Khốn nỗi ước mơ là thế , nhưng túi tiền lại có hạn . Gay go nhất là ở chỗ đó, vả lại, bà chẳng bao giờ chịu vay tiền, dù nhằm mục đích mở mang . Bà quyết thanh toán xong khoản tiền mua trại để khi trao quyên thừa kế cho con trai , con bà không phải mang nợ . Bà làm việc cặm cụi , với đầy đủ nghị lực và quyết tâm , không phút giây nao núng .
Với hính dáng dẻo dai , năng động , trong bộ áo vảy trắng và chiếc mù cũ kỹ của chồng để lại , bà cưỡi ngựa đi khắp vùng , kiểm tra hết các giếng nước , các hệ thống quạt gió mà Chali vừa xây đi nhóm gia súc , chở hàng và đốc thúc nrrột cách khôn khéo những người da đen làm việc khẩn trương . Bà không dùng người da trắng chăn gia súc , vì theo lời bà , thuê mấy anh da trắng chỉ gây rắc rối với Oarieda và Chitali , là những tay chăn bò cự phách trong vùng .Chính cái nghị lực và tính năng động không mệt mỏi đó đã giúp bà thành công trong mọi việc và với mọi người .
Kunadu đánh ngựa đi làm với bà Bexi . Bà đi đâu , Kunadu đi đấy . Chẳng mấy chóc cô bé đã trở thành một kỹ sĩ cừ khôi . Nó say sưa với các trại gia súc . Được cưỡi ngựa rong ruỗi trên thảo nguyên như những người đàn ông là niềm vui và hạnh phúc của nó .
Mỗi lần đi nhóm gia sức , bà Bexi bao giờ cũng mang theo hai , ba chiếc bẫy . Trong khi Mini trông nom các túi hàng , nấu ăn trong lều trại , thì Oanna hoặc một cậu con trai nào đó đi nhóm những chú ngựa thích ăn mảnh ban đêm . Nhưng Kanadu chẳng bao giờ chịu ở lại lều trại .
Nó thích phóng ngựa trên những khu đồi hoang , trên những con đường gập ghềnh , đề nhóm những chú ngụa ăn mảnh về chuồng . Oarieda đã sắm cho Kunadu một cái roi , vì nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa cô sẽ là vợ của mình , chừng nào đến tuổi lấy chồng . Người ta đã ước hẹn Kunadu cho Oarieda từ hồi cô bé còn nhỏ , và người ta đã từng đưa nó đến ngủ với anh ta bên cạnh bếp lửa rừng . Khoảng một năm nửa thì Kunadu sẽ mãi mãi sống cùng Oarieda và Mini.
Mini cũng đã trao đổi với Kunadu về chuyện đó Kunađu lấy làm kiêu hãnh và vui sướng ấp ủ trong lòng ý nghĩ mình sẽ là vợ của Oarieda . Mọi người trầm trồ khen ngợi Oarieda là một thanh niên khỏe mạnh , đẹp trai , dũng cảm , và là một tay thuần ngựa giỏi nhất vùng Tây-Bắc . Chỉ bà Bexi là không thích nghĩ như vậy .
Có lần Kunadu đã nghe bà nói chuyện với Mini về điều đó .
Cô định nói với tôi là Kunadu sắp làm vợ Oarieda , đúng thế không ? - bà hỏi Mini .
Vâng ạ , Mini trả lời nhẹ nhàng , giọng trầm trầm , gương mặt bình thản .
Thế mà cô cũng đồng ý hay sao ?
Mini không hiểu ý Mămmi định nói gi .
- Cô không ghen với nó à ? -bà Bexi hỏi tiếp .
- Không , - Mini mĩm cười và nói lảng đi bằng tiếng thổ dân .
- Nó vừa trẻ , vừa xinh gái , mà lại được cô dạy bảo để làm vợ của Oarieda hay sao ?
Mini gật đằu.
- Phải rồi , đấy là ý kiến mới mẻ, mà có lẽ không phải là xấu , đúng không Mini ? - bà Bexi nói giọng quả quyết . - Bởi thế , thà cô biết còn hơn không , vả lại , cô bao giờ chả là bề trên của nó , đúng không ?
Mini mỉm cười vui sướng , sau khi đã bộc bạch cho Mămi hiểu được lòng mình .
Dạ vâng! - chị đồng ý một cách nhẹ nhàng .
Nhưng bà Bexi thì không vui . Bà không muốn chấp nhận ý kiến của Mini . đã vốn thận trọng , không muốn đụng vào phong tục , tập quản của người bản xứ . Trong tất cả mọi việc bà thường để mặc họ muốn làm gì thì làm , miễn là những việc đó không liên quan đến bà; Nhưng còn Kunadu bà không thể nào chấp nhận được ý kiến cho Kunadu lấy “ một thằng cực kỳ thô lỗ” như Oarieda , - bà tự nhủ .
- Này ! bà hỏi . - Tao không đồng ý đâu , mày cứ bảo với Oarieda như thế . ít ra là để đến khi con bé mười sáu tuổi đã .
Mini thở dài . Hai mắt chị mở to , đượm vẻ lo lắng . Có lẽ chị đã nhìn thấy trước mọi sự phiền toái sắp xảy ra .
Thôi được! - bà Bexi nói tiếp .-Tao sẽ nói với nó sau .
Bà Bexi . đang đứng trên sân , với tư thế rắn rỏi của một người đàn bà nhỏ nhắn , khoác bộ y phục màu trắng , miệng lầm bầm gì đó , thì bỗng nhiên thấy thấy Chitali , Oarieda và mấy đứa con trai khác đã lùa đàn ngựa về tới trại .
- Này , Oorieda – bà gọi . Chàng trai da đen cao lớn , xinh đẹp , có bộ lông mèy đen , quay lại , rồi ngồi trên mình ngựa nhìn bà vẻ ngượng ngùng. Người ta bảo mày muốn lấy con Kunadu ? Và thế là nghiễm nhiên nó trở thành vợ mày đúng thế không ?
Dạ , vâng a , _ đôi mắt nâu của chàng trai đa đen chằm chằm nhìn bà Bexi . Bà nhận thấy anh chàng này thực sự muốn lấy Kunadu . Bà cũng nhận thấy với Oarieda thì Kunadu vừa đôi hơn . Mini đã quá già , có thể bằng tuổi mẹ.
Này Oarieda , mày biết không ? - bà Bexi cảm thấy khó bộc bạch hết những gì bà định nói . - Tao rất quý Kunadu . Tao muốn nó trở thành người hâu . Nhưng mày lại yêu nó . Tao có thể xem , và có thể sẽ cho nó lấy mày . Nhưng theo người da trắng thì cho con gái chứa đến tuổi trưởng thành lấy chồng là không tốt .
Khuôn mặt ngăm đen của chàng trai ĩu xìu buồn bã .
Oarieda , mày là người tốt khỏe mạnh , đẹp trai , bà Bexi nói .- Tao sẽ biếu mày một con ngựa và một đôi chăn mới , nếu mày chờ đến khi Kunadu mười sáu tuổi .
Đôi mắt Oarieda sáng lên , miệng cười hóm hĩnh , anh ta vui sướng đến ngạc nhiên khi thấy bà Bexi , người đàn bà mà anh ta vẫn nghĩ không khác gì đàn ông , lại quan tâm và đối với anh ta tốt đến thế .
Và tao sẽ cho Kunadu một con ngựa , bà Bexi nói tiếp - Ba mùa nữa , - bà giơ ba ngón tay . .
Oarieda hiểu là mình còn phải chờ đợi mùa nhóm bò nữa - nghĩa là ba năm mới được lấy Kunadu . lúc đó bà chủ sẽ cho anh ta một con ngựa , hai chiếc chăn cả Kunadu nữa . anh ta nhe răng cười , hàm ơn bà chủ .
Bà Bexi thấy vui vì đã thực hiện được ý đồ của mình . Bà bước nhẹ nhàng vào nhà . Trong nhà , những người đầy tớ đang chờ và nhìn theo bà , sau khi thấy bà nói chuyện với Oarỉeđa ở ngoài sân trại . Chính bà cũng chẳng hiểu vì sao bà không muốn Oarieda lấy Kunadu .
Bà không phản đối Oarieda lấy con bé , nhưng bà không muốn việc đó cản trở kế hoạch bà đã định liệu - kế hoạch gắn bó Kunadu với bà , với Uytaliba . Bắt cô bé làm vợ , sinh con đẻ cái , sẽ làm hỏng kế hoạch của bà . Nhưng bà đã thắng , và trước mắt bà cảm thấy toại nguyện . Đầu óc làm ăn khôn ngoan của bà đang tiếp tục suy tính những mưu kế của riêng mình.

Kunadu nhớ rất rõ , là hằng năm cứ đến giữa mùa hè , các bộ tộc dù ở cách Uytaliba hàng trăm dặm cũng tụ tập về đây để dự lễ Pingcơ Ai.
Tin truyền từ Uytaliba đến Nunieoara , Ilv-gụgi , phaiy Rivơ , xuống tận vùng Đritê_Britê , Cap và truyền tiếp dọc theo dãy Tơ Morơ . Thông thường , các chàng trai không phải mang thư của gia đình Rilen từ trại llygugi đến Britê - íỉritê mời ông quản trị lên llygugi dự lễ Nôen , hay từ Britê-Britê đi Phaiy Rivơ , mà là mang những tấm bảng cắm vào đầu những chiếc gậy khắc hoa văn lượn sống uyển chuyển .
Nhân lễ Phục sinh ở llygugi , Britê _ Britè Xunieoara và Phaiy Rivơ , những người da trắng cũng mở hội . Họ uống rượu , hát hò như điên loạn , và họ cùng gọi đó là hội Bingcơ Ai Kunadu nghĩ như vậy . Nhưng từ sau ngày Tet Oat , chồng bà Bexi , qua đời , ở Uytaliba chưa hề có một buổi lễ nào như vậy . Đúng là Mămi chỉ dựng hhững cành cây xanh và thắp những ngọn đèn treo dọc hàng hiên , trong khi vợ chồng Chali Lây vẫn đào giếng ở vùng lòng chảo đất sét Yalerang . Họ có về một hai lần , ở lại cùng Mămi mấy ngày rồi lại ra đi .
Thế nhưng trong suốt thời gian Hiu đi học xa , vợ chồng Chali Lây bao giờ cũng về vùng duyên hải dự lễ Phục sinh , và khi những ngvtời da đen kéo về đây dự lễ Côrôbôrỉ thì chỉ có Xôlơ Hađi ở lại cùng Mămi.
Tại xóm thổ dân , những người da đen cũng tổ chức ăn uống , hát hò và múa côrỏbôri suốt ngày . Bà Bexí bao giờ cũng cho họ một con bò và các thứ khác để họ thết đãi nhau . Bà còn dạy những người đàn bà da đen nướng thịt bằng than cháy để trong chiếc lò đá đồ sộ .
Trước khi đi đự lễ Côrôbôri , đám đàn ông bao giờ cũng lấy đất sét trắng và đất mỡ gà trộn với dầu mỡ , vẽ lên toàn thân những hình trang điểm . Họ vẽ những vạch , vòng và đốm trắng lên đùi , ngực . Mỗi người vẽ một kiểu hoa văn gồm những chấm phá và đường nét xoắn vào nhau , đan hình mắt cáo . Một ngày sau , những người đàn ông đứng tuổi đeo mặt nạ vào và dẫn các cậu con trai vào sâu trong rừng Munga , dưới chân núi , để làm lễ trưởng thành . Đàn bà không được phép dự lễ .
Những người đàn bà vừa hát vừa kiếm củi hoặc đào bới khoai lang dại dọc hai bờ con suối cạn . Tiếng hát vang lên lanh lảnh , du dương , khiến cả không gian xao xuyến .
- Niru ran niru , - họ hát đáp lại những người đàn ông . Nhưng khi tiếng hát của họ lắng xuống thì không một ai hát tiếp đoạn điệp khúc ấy với cung bậc cao hơn . Tiếng hát trở nên trầm mặc ai oán , tan biến vào cõi hư vô , để rồi lại vang lên , sống động qua những giọng hát giản đơn mà tha thiết . Và cứ thế , họ hát suốt ngày .
Vào ngày lễ Bingcơ Ai , ở xóm thổ dân không ai mặc áo quần khi họ dạo lang thang dọc con suối cạn hay đi săn trên những cánh đồng hoang , len lỏi qua giữa những lùm cây gai . Trước khi người da trắng mang về đây giống vật to lớn có sừng , từ bên kia trái đất , nơi mặt trời mọc , Kunađu vẫn sống như những người đồng chủng của mình . vì vậy bây giờ trước khi ra về , cô vẫn giữ thói quen mắc quần áo lên cây -sào trong túp lều cạnh đống củi của Mămi để sáng sớm lại khoác vào và chạy lên nhà pha trà cho bà chủ dùng bữa sáng .
Dù có hội hè hay không , bao giờ Mini cũng dành một giờ làm các việc vặt vãnh , chị cùng Kunadu tắm rữa xong , mặc quần áo rồi đi vào nhà bà chủ quét dọn , lau chùi và sắp đặt các thứ trong bếp rồi lại trở về xóm thổ dân .
Tối đến Kunadu thích ngồi hát cùng đám đàn bà , vừa hát vừa cầm hai que gỗ nhỏ gõ nhịp , và ngắm nhìn những người đàn ông nhảy múa xung quanh lửa trại , với những bước nhảy đều đặn , nhịp nhàng .
Thật là khủng khiếp khi cô gái bé bỏng , với đôi mắt tròn trĩnh , thiu thiu ngủ và lần đầu tiên trong đời mơ thấy con ma Cérôbôri . Từ trong bóng tối tận phía bên kia cánh đồng , xuất hiện hình bóng một tên ngụ cư , đang rón rén thu mình bước tới , một bóng người trắng bệch , đeo mặt nạ bằng vỏ cây Munga . Hắn lò dò bướt tới chỗ lữa trại , đưa mắt liếc nhìn đám đầu bò và trẻ con đang xúm xít hát bên kia bếp lửa - Họ ngồi thành hai dẫy . Hắn nhảy cẫng lên , hai bắp đùi xoắn xuýt; rồi lượn vòng như muốn thình lình vồ lấy một cô gái kéo vào trong bóng tối .
Bà cụ Gơnađađu ngồi cuối nhóm đàn bà , liền đứng phắt dậy , vung gậy xua tên ngụ cư và thét lên những tiếng đầy thách thức , căm giận . Tiếng hát của những người đàn bà da đen vang lên lanh lảnh , khiến ta nghe và cảm thấy rùng rợn , mặc dù họ hát những lời ca ngợi lòng dũng cảm , bất khuất , cho đến khi con ma nao núng lùi bước và biến mất vào bóng tối tận phía bên kia chân trời , nơi những ngôi sao sà xuống tận mặt đất .
Tiếng hát thiết tha của những người đàn bà da đen yếu đàn rồi tắt , để lạl một không khí im ắng ,
Kunadu cất tiếng nói líu lo , rồi cười thầm khi nghĩ về điều đó , nhưng cô lấy làm hãnh diện đã được phép hát trong ngày hội côrôbôri . Tiếng hát ngây ngô của cô vang lên lanh lảnh , át cả tiếng hát của những người khác . Kunadu thích nhất điệu múa vẹt trắng và đã tâm sự cùng Mămi về điều đó .
Vẹt trắng vốn là một chàng trai đa đen . lúc nào cùng hát và múa côrôbôrỉ , _ Kunadu giải thích . Một người đàn ông da đen khác đã lấy cắp tiếng hát đó và biến chàng trai hát cốrôbôri thành vẹt trắng . Vậy nên tất cả con trai đa đen bây giờ đều biết hát và múa côrôbôri .
Bà Bexi đã dược xem côrôbôri . Bà ngắm nhìn Chitali . Anh chàng lúc nào cũng là người chủ trò . Anh ta từ lùm cây bước ra , vừa đi vừa múa trong ánh lửa trại bập bùng mình vẽ đầy những hoa văn bằng đất sét . với điệu bộ nhẹ nhàng , nhanh nhẹn , Chitali nhún nhảy một lúc rồi dạng hai chân , khuỳnh rộng hai đầu gối , làm bộ Chàng trai luôn ca hát và múa côrồbồri , vẻ hùng dũng , hân hoan , ông giả Giô Kunara thì buộc vào lưng một nắm lông êmu giả làm đuôi rồi vừa bước khệnh khạng thỉnh thoảng chạy lon ton theo sau Chitaii vừa vẫy vẫy hai tay, rung rung người , giơ cao chân bước từng bước ngắn nhẹ nhàng , cho đến khi Chitali quay trở vào lùm cây mới thôi .
Mấy phút sau Chitali lại dẫn đầu những người đàn ông còn lại lừ trong túp lều bước ra , người dính đầy bụi trên đầu chơ chõng vài chiếc lông vẹt . Họ nối tiếp nhau nhẹ nhàng bước tới bên bếp lửa , tựa hồ một đàn vẹt trắng sà xuống tìm hơi ấm , những đôi cánh vỗ vào không khí kêu phành phạch , trong khi đám đàn bà vẫn tiếp tục hát điệp khúc dai dẳng : Pitaeđa ! Pitaeđa ! Những người đàn ông thu mình , vừa vỗ hai cánh tay , vừa liệng vòng bên kia bếp lửa rồi nhẹ nhàng bỏ đi chỗ khác , hai tay vẫy vẫy , tạo nên những tiếng kêu như tiếng chim vỗ cánh . Đám đàn bà lại lên cao giọng ; Pitaeđa ! pilneđa !
tiếng hát của Kunadu êm ái biết bao trong đêm múa côrôbòri bên bếp lửa rừng ! Oarieđa cất giọng trầm trầm hài hước , vừa hát vừa gõ hai chiếc bumêreng kêu lách cách . Đám đàn bà hát theo . Tiếng hát của Kunadu càng trở nên xao xuyến , não nùng , vút lên cao , rồi lại lặng xuống như những tiếng thì thầm khi Chitali xuất hiện từ trong lùm cây , nơi đám đàn ông đang ẫn nấp . anh ta nhảy ra , đeo mặt nạ đỏ ngang tầm lông mày , để lộ hai con mắt , trên mặt nạ vạch những đường song song màu trắng , ở khoảng giữa hai đường song song là những chấm trắng ; trên mình và trên hai bắp đùi đầy những hình xăm màu đỏ , hai chân giơ cao bước từng bước ngắn , tiến gần bên bếp lửa . Anh ta đứng lom , khom , hai đầu gối nhô về phía trước , rồi rút từ trong bếp ra một thanh củi đang cháy dở , hoa hoa vòng quanh trên đầu. Một lát sau , anh tạ lại rút ra một thanh khác và ném tung lên trời . Rồi anh ta lại rút thêm hai thanh nữa , hoa hoa cho than hòng bay tung tóe như những tia lửa điện . Anh ta múa may , quay cuồng , rồi dùng chân đá tung bếp than đang rực đỏ .
Những người đàn ông khác cũng làm theo , xăm minh màu đỏ; từ trong bụi rậm lao ra , nhún nhảy , đưa chéo cẳng chân từ bên này qua bên nọ . Họ kéo lê chân nhịp nhàng , chốc chốc lại đồng loạt dẫm chân rầm rập lên mặt đất . Rồi mỗi người rút từ trong bếp lửa ra một thanh củi đang cháy dở , hoa hoa vòng quanh trên đầu , đồng thời đưa chân đá mạnh vào những cục than hồng cho lửa bắn tung khắp mọi phía . Những người đàn bà càng cất cao giọng hát bày tỏ lòng mến phục và .nỗi vui mừng hân hoan trước những hành động táo bạo , nhanh nhẹn và uyển chuyển đó của đám đàn ông .
Đã một vài năm trôi qua , kể từ khi Hiu đi học xa . Kunadu bắt đầu cảm nhận được vai trò ngày càng quan trọng của mình ở trại Uytaliba .
cô bé lúc này đã lên mười . Mini nói cho Kunadu biết chẳng bao lâu nữa sẽ trưởng thành , và chính Kunadu cũng đã từng nghe thấy ngửời đàn bà này thốt lên những lời vui sướng khi chị ta thấy bộ ngực Kunadu căng phồng lén phía trên đôi chân cân đối mảnh dẻ .
Rồi vào một buổi sáng , trong buổi lễ Pingcơ Ai , Oarieda bảo với Kunađa rằng cậu nhìn thấy một tổ chim trên một cây to cách bờ con suối cạn một quãng ngắn . Kunadu liền cùng Oarieda đi tìm . Mấy cậu con trai trong trại cũng đi theo , nhưng họ đi xa hơn , qua bên kia cánh đồng một quãng .
Kunadu cảm thấy xấu hổ và ái ngại khi thấy minh đã đi quá xa . cách biệt với đàn gia súc . Nó ngoái cổ nhìn về phía sau , định quay trở lại . Nhưng Oarieda đã ra lệnh ngồi xuống đất . Anh ta ngồi xuống trước mặt Kunadu . Tất cả bọn con trai cũng ngồi xuống , xếp hình vòng cung bao quanh hai người .
Oarieđa đặt bàn tay của anh ta lên ngực Kunadu và bắt đầu mân mê vòng quanh hai bầu vú căng phong dưới lớp áo mỏng . Đoạn anh ta bắt đầu hát , giọng trầm trầm như tiếng hát từ xa vang vọng lại . Anh ta tán tỉnh , ca ngợi bộ ngực xinh đẹp của cô bé . Kunadu hiểu như vậy . nó ngồi xuống , người run run ; một cảm giác râm ran huyền diện đang xâm chiếm lòng nó . Nó cúi đầu , mái tóc hung đỏ xõa xuống , đề lộ một chỏm tròn như đầu con trai , và những lọn tóc ở gáy xoăn tít che gần kín cổ . Nó biết Oarieđa hát để ve vãn mình . Hai bàn tay anh ta xoa xoa quanh ngực nó . hết nắn bóp lại mân mê . Rồi anh ta lấy đất sét đỏ trộn với mở êmu xoa xung quanh hai núm vú của nó , vừa xoa vừa hát , mong chúng chóng lớn và căng đầy sữa để nuôi con .
đám đàn ông khác - những người cùng yêu Kunadu và có thể đã được bố cô bé hứa hẹn -cũng nhắc lại những lời anh ta nói , hát những lời anh ta hát , tay cầm những chiếc bumêreng nhỏ gõ nhịp , toàn thân nhún nhảy , đung đưa , Kunadu ngây ngất trong cảm giác khóai lạc và hoang mang lẫn lộn , vẫn cúi đầu không hề ngước mắt nhìn , nhưng qua vẻ mặt hân hoan đắm đuối và đáng kính của họ , Kunadu vẫn nhận ra được những nét hung dữ trên từng khuôn mặt của những người đàn ông cùng bộ tộc với nó . Khi Oarieda ghé miệng lên hai bầu vú mà anh ta đã xoa đỏ mọng thi một cảm giác đê mê xâm chiếm Kunadu , như thu hút mọi linh cảm tinh tế sâu kín nhất trong người nó .
*
* *
- Chao ơi , vẫy vùng gì mà như vậy ? Ngày hôm sau bà Bexi hỏi Kunadu khi nhìn thấy những vết bùn đỏ trên chiếc váy của cô bé .
Kunadu cúi đầu , không trả lời .
Bà Bexi nhìn Mini . chị ta vừa gật gật đầu vừa mỉm cười , đưa mắt nhìn Kunadu , vẻ âu yếm .
Bà Bexi biết cái kiểu hát để biến đàn bà thành thú vui này rồi , - bà tự nhủ , - và chính vì vậy mà bà lại càng không thích .
có lần đang dạo dọc bờ bên kia con suối cạn , bà bất chợt nhìn thấy một đám đàn ông ngồ chồm hỗm theo hình vòng cung vây quanh Kunadu cùng hát vang ca ngợi bộ ngực của cô bé. Tất cả bọn họ đều quỳ xuống trên cánh đồng bao la dưới bầu trời xanh cao , như để tỏ lòng ái mộ đối với Kunadu . Và theo chỗ Kunadu hình dung , tuy mỗi người một cách , nhưng tất cả đều tồn thờ cái nguyên lý của tạo hóa vốn có trong người nó là sản sinh và phát triển ,
bà Bexi thỉnh thoảng vẫn cảm thấy ghê rợn khi nghĩ về những người da đen , mặc dù bà đã sống và làm việc như một người đàn ông , trong một thời gian dài ở vùng Tây Bắc , và không mảy may quý trọng những tư tưởng cổ hủ đã từng ngăn cản bà trong bất cứ điều gì bà muốn làm , ấy thế nhưng trong người bà những định kiến của người da trắng vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.
Mãi đến khi hiểu được sự khác nhau trong ý thức về giới tính của thổ dân và của người da trắng , bà mới hết những cảm giác ghê rợn trước những việc làm mà bà cho là đồi bại. Bà ngạc nhiên khi tìm thấy trong đó một cái gì hồn nhiên , trong trắng , thuộc tính của muôn loài , và mang màu sắc bí ẩn của tôn giáo , tín ngưỡng .
Mỗỉ người con gái , ngay từ khi ra đời , đều đã được định mệnh là phải lấy chồng theo khuôn phép của vật tổ, nghĩa là phải lấy người cùng bộ tộc, - bà Bexi hiểu ra điều đó . các bộ tộc sống trên bờ suối trong vùng gồm có Baniga, Burong, Bonggieny và Curimura. Có thể gả bán một người con gái thuộc bộ tộc Baniga cho một người đàn ông thuộc bộ tộc Curimura . Con cái họ sẽ mang lên Burông , và không thể kết hôn với người Baniga và người Curimura . Trừ những người thuộc hai bộ tộc nói trên , thì người Burông tha hồ lựa chọn . Những người yêu cô hay được cô yêu có thể chẳng bao giờ được phép đụng tới cô , nhưng lại có thể trở thành chồng của cô khi người đàn ông do cha cô ước hẹn đã qua đời hoặc mất tích . Do hảo tâm , chồng cồ có thể hiến dâng vợ cho một người khách quí đến thăm trại , nhưng nếu sinh con thì đứa con đó vẫn là con của chồng cô . Người đa đen , dù là chưa được người da trắng khai hóa , không gắn việc sinh con đẻ cái với quan hệ tình dục .
Bà Bexi ghét cay ghét đắng cái lối ve vãn như thế trong ngày hội Pingeơ Ai , khi người ta đụng đến những người đầy tớ gái của bà như Mini , Banđoghera . nhưng một thời gian sau , bà bắt đầu hiểu được quan niệm của thổ dân và ít nhiều đã bắt đầu kính nể những người đàn ông không coi việc hiến dâng thân thể vợ mình cho người khác là điều hệ trọng , thế nhưng bà vẫn dè dặt trong việc biểu lộ ý nghĩ của mình . Mặc dù bà không tự lừa dối mình khi bà nghĩ rằng động cơ của những người thổ dân hẳn là hoàn toàn thực tế. Đứa trẻ là một thứ tài sản , dù là trai hay gái . Nó làm tăng thêm ý thức quyền lực và vai trò quan trọng của người đàn ông .
Bà cũng căm ghét cái thứ lễ trưởng thành mà người ta tiến hành trong ngày lễ Pingco Ai vừa qua , vì bà nghĩ rằng như vậy chỉ tố khơi dậy dục cảm của đám con trai , con gái .
Vào những ngày nóng bức nhất giữa mùa hè dưới bầu trời âm u trần trụi , bà vẫn nghe vang vọng từ trong đám sương mờ dày đặc , lơ lửng quanh những ngọn đồi đất đỏ trơ trụi , tiêng hát của đám đàn ông
Niro ran niro
Ora calle calgl.
Bà hiểu đây là một trong những câu ca dùng cho lễ trưởng thành , lại còn có một bài hát nữa
Chungu Chungu Cheriegu
Oaneeli nadegu
Yevanghe mandant.
Hễ nghe bài hát đó , kèm theo tiếng khèn culađi là bà biết được những gì đang xảy ra . Các bô lão của thị tộc ở cách xa trại , đang làm lễ cắt bao quy đầu cho đám con trai thứ lễ nghi man rợ áp dụng đối với các cậu bé khi chúng bước vào tuổi vị thành niên , và chỉ sau đó chúng mới được công nhận là đàn ông .
Lúc nào bà cung thổn thức , xao xuvến khi nghe thấy người bản xứ tiếp tục hát những bài hát ấy , đặc biệt là khị có đứa nào đó trong đám con trai đầy tớ của bà có mặt ở đấy .
Đồ quỷ ! Mấy lão già man rợ ! bà vừa lẫm bẫm , vừa xem sách hay khâu vá , nhưng vẫn cố tự kiềm chế . Và cũng như đám đàn bà trong trại , bà cũng thấy nhẹ nhõm khi nhìn thấy đám đàn ông trở về , vào lúc mặt trời gác núi , mang theo chú bé ở lại trong rừng chờ hết đau đã . lều này phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn hành lễ và việc cậu ta đã chờ hết thời hạn cách ly phụ nữ hay chưa . '
Từ dưới mái hiên ,- bà Bexi nhìn thấy đám đàn ông dắt một cậu con trai về trại . họ vừa nhảy vừa hát. Đám đàn bà chạy ra đón họ thốt lên những lời nghe như nữa than oán, nửa vui mừng. hễ nhìn thấy những gương mặt xanh xao , phờ phạc của bọn con trai Uytaliba sau cơn thử thách quái dị đó là bà Bexi làm om sòm lên. Bọn con gái rất đỗi ngạc nhiên khi nhận thấy mỗi lần chia thức ăn cho mọi người , bà Bexi bao giờ cũng dành cho Orieda những miếng bít tết ngon lành, thậm chí còn mời uống trà.
Thỉnh thoảng do cảm thấy cô đơn hay tò mò, bà Bexi lại xuống xóm thổ dân để xem múa côrôbôri , Bà ngồi tách xa phía bên kia bếp lửa , cách Oarieda một quãng , trong khi đám đàn bà , trẻ con và đàn chó quây quần bên nhau . Bà ngạc nhiên trước vẻ đẹp và ý nghĩa của những điệu múa kỳ diệu này trên những cảnh đồng rộng lớn , dưới bầu trời xanh cao , lác đác những vì sao .
Một đêm , đúng vào lúc bà ra về sau buổi múa côrôhộri bên bếp lửa trại , Oarieđa mời bà ở lại xem một điệu mà người thổ dân chưa bao giờ cho phép đàn bà xem . Hiểu rằng đây lằ một vinh dự nên bà nán lại , ngồi xuống cạnh bếp lửa.
Trong ánh lửa bập bùng giữa đêm tối mênh mông , bà ngồi im như một phần của bóng đêm đen tối . Bà nhìn thấy một thế giới khác lạ - cái thế giới đầy bí ẩn, hoan lạc và sống động trong trí tưởng tượng của con người thượng cổ. Nhưng bà đã kiên quyết xua tan cái linh cảm thấy mình đã là một bộ phận của đêm tối, của không gian bao lao vô định và của chính điệu múa corobori trang trọng này.
Kunađu liền thu mình lại giữa đám đàn bà , khuất trong bụi mù , khi nó nhìn thấy bà Bexi trong chiếc áo liền váy màu trắng ngồi phía bên kia bếp lửa . Cô bé không dám nhìn lại điệu múa . vì tin rằng nếu nhìn điệu múa thiêng liêng ấy thì sẽ bị quỷ thần trừng phạt , hay ít ra cùng bị ám ảnh bởi những cơn ác mộng khủng khiếp cho đến khi tắt thở . cô bé hát cùng đám đàn bà. Bà Bexi nghe rõ mồn một tiếng hát trong trẻo , non trẻ , nổi lên giữa những tiếng hát trầm vang của những người đàn bà bị Oarieda trùm chăn cho kín mặt .
Chitali múa trong ánh lửa trại bập bùng , đầu đội chiếc khăn mỏ quạ xung quanh viền ve trắng , giống một chiếc tổ nhện khổng lồ . chiếc khăn nhô cao và thò ra như một mái hiên phía trên vầng trán . Toàn thân trần truồng , vẽ đầy những hoa văn hai màu trắng , đỏ . Chitali vừa múa , vừa làm những điệu bộ hóm hĩnh , hai đầu gối khuynh ra , dạng chân qua trên bếp lửa .
Những động tác như vậy có ý nghĩa gì không ? - Ngày hôm sau Kunadu nghe bà chủ hỏi Xolo Hadi , mặc dù bản thân cô bé thậm chí không dám nhận là có nghe lỏm dược câu trả lời : Tôi cũng chả biết ,- nhưng có lẽ ít nhiều cỏ ý nghĩa giới tính- Lửa là dương tính . Những người thổ dân tin rằng chính những làn khói nghi ngút do túc động của điệu múa của đàn ông nguồn tạo nên khả năng thụ tinh của những linh hồn giống cái , và từ đó lập nên sự sống, chim muông , thú vật và cỏ cây . Đây chính là tạo hóa , tôi nghĩ như vậy.
Thế rồi , vào rất nhiều các dịp lễ Pingco Ai khác. Kunadu đã nhìn thấy bọn con trai xếp hàng dài, vừa đi -vừa múa theo sau những cô gái từ Brite-Brite và Nunieoara đến. Có một điều gì đó bía ẩn báo hiệu một sự rủi ro khôn lường đối với Kunadu , và cuối cùng dưới bầu trời đầy sao sáng, cô bé cũng bắt đầu nhảy, múa với tấm thân trần truồng, gương mặt sợ hãi, dẫn đầu cả đám đàn bà bản xứ.
Họ nhảy múa và tiếp tục hát cho đến khi Kunadu mệt nhoài , suýt ngã gục xuống đất . Nhưng lúc đó Banđoghera lại vỗ tay vào mông nó , thúc nó nhảy tiếp . Khi Banđoghera quyết định tha cho Kunadu , không hắt nó nhảy nữa , thì nó đã nằm lăn ra ngủ bên bếp lửa của chính mình , để rồi lại bị đánh thức bởi tiếng hát ai oán của đám đàn bà , và lại bị họ lôi ra nhảy múa dưới bầu trời đầy sao , nối tiếp nhau dàn hàng ngang trước bếp lửa rực cháy . Kunadu cảm thấy lo sợ và có phần lúng túng , nhưng đã trấn tĩnh được . Kunadu cố hát và nhảy múa như những người đàn bà khác . Cô thoáng có ý nghĩ - một ý nghĩ mơ hồ về những gì đang xảy ra lúc này. Cô đang được biến thành một đàn bà thực sự , và vì vậy càng không được phép tỏ ra yếu kém hơn , hay không xứng với những người trong bộ tộc , như các cô gái từ Britê Britê và Nunieoara đến.
Kunadu có cảm giác đã bao nhiêu lần cô múa hát suốt đêm , người mệt nhoài vì thiếu ngủ . Nhưng cô biết trời sắp sáng , và khi đám đàn ông ngồi vây quanh cô , còn cô nằm dài trước mặt họ , thì những vì sao trên trời đã sắp lặn . Cô nhớ rõ cái đêm đám đàn ông ngồi vây quanh cô , hát những lời ca ngợi sự sống đang trào dâng trong lòng ngực cô . Rồi một cơn đau nhói lên và cô nghe rõ tiếng kêu thất thanh kỳ lạ cửa chính mình , như tiếng kêu của một con chim bị bắt ,
Sáng sớm hôm sau , khi Kunudu đứng cạnh giường bà Bexi , tay bỏ chén trà , thì bà kêu lên :
Ta vừa mới chợp mắt được một tí . Đêm qua , dưới xóm kia chúng nó làm gi mà ầm ĩ lên thế ? .
Kunadu lắc đầu . Cô không được phép nói lại những gì đã xảy ra đêm qua. Mà bà Bexi thì hiểu những người thổ dân quá rõ nên chẳng hỏi thêm
Trông con bé có vẻ khác thường bà nghĩ vậy . Trong đôi mắt Kunadu đang hiện lên một điều gì mới lạ; bên cạnh những nét vui tươi của tuổi thanh xuân , là những nét ưu tư , trầm tĩnh của một người từng trãi .
- ô kìa , Kunadu , mày ngủ rồi hay sao ? - bà Bexi hỏi . Chừng nào không còn cái trò Pingo Ai chết tiệt ấy nữa thì tao mới yên lòng .
Nhưng thông qua Mini bà Bexi đã biết hết những chuyện đã xảy ra .
- làm cho con bé thành đàn bò . - Mini nói , miệng mỉm cười hóm hỉnh .
Hình như chị ta cảm thấy phấn khởi , thậm chí vui sướng về việc làm cho con bé thành đàn bà .
Bà Bexi hiểu đầy đủ ý nghĩa của việc làm đó .
Đối với các bộ tộc sống ở vùng Tây Bắc này , con gái cũng như con trai đến tuổi đều phải thụ lễ trưởng thành .
Nhưng này Mini , sao họ lại phải làm như vậy ?
Mini lắc đầu , có thể chị ta không biết , cũng có thể chị tạ ái ngại , vì qua nét mặt bà Bexi chị cảm thấy bà không hài lòng về chuyện đó . Bà khó chịu ra mặt ? những thành kiến thường có ở những người đàn bà da trắng đang sục sôi trong lòng bà .
-Này ! - bà Bexi dằn giọng . Một lão già dùng đá để phá trinh một cô gái như vậy thì thật là kinh tởm !
Nhưng rồi cơn phẩn nộ của bà Bexi cuối cùng cũng nguôi dân . Bà nhận ra rằng dù có dạy Kunadu mọi cung cách ăn ở của phụ nữ da trắng , chỉ bảo cho cô cách nấu nướng , vá may, ăn ở sạch sẽ và gọn gàng , thì cô vẫn là một cô gái thổ dân - Không phải bà Bexi muốn giải phóng Kunadu khỏi môi trường cội rễ của cô . Bà chẳng muốn thế . . Nhưng bà ghen tức -Vì ảnh hưởng của bà đối với cô chậng nghĩa lý gì so với ảnh hưởng của những người thổ dân . Bà không muốn mất Kunadu , những người thổ dân cũng không muốn mất đi một người thân thích . Kunadu và họ là những đồng chủng . Họ gắn bó với cô và cô gắn bó với họ , với xứ sở , bằng những sợi dây ràng buộc của các giác quan , của ý thích và linh cảm .
Khi Kunadu chưa đến tuổi mười sáu thì bà thấy họ làm như thế là đúng . cô gái đã đến tuổi lấy chồng và sẽ phải lấy chồng , Nhưng bà Bexi vẫn khư khư giữ cô lại để mặc cả với Oarieda , và về phía mình , Oarieđa cũng mặc cả với bà , mặc dù không dễ dàng gì .
Với tấm thân mảnh dẻ , gương mặt đậm đà , dáng người mềm mại , đôi mắt đen long lanh , mí mắt mỏng như cánh bướm , Kunadu ngày ngày lên trại làm các việc rồi trở về - tất cả sức sống và những nét hóm hĩnh tinh nghịch của tuổi thanh xuân cứ lồ lộ ra ngoải .
Là một cô gái xinh đẹp , lại đầy dũng khí như một chú ngựa non bất kham , Kunadu khiến tất cả đám đàn ông trông thấy tài điều khiền và thuần ngựa của cô mà thèm , mặc dù họ biết rõ không anh nào dám cả gan làm như cô . Nhưng người ta đã ướt hẹn gã cô cho Oarieda và bà Bexi cũng không ngăn cản . vả lại Kunadu có chiều nhõng nhẽo , vẻ kiêu kiêu , bướng bỉnh , nên bị những người da đen rất ghét . Mini thì mắng mỏ . Oareida thì để ý theo dõi và lại càng khát khao thèm muốn .
Bà Bexi cũng nhận thấy diều đó . Một hôm , lúc trời bắt đầu tối , Kunadu cởi chiếc áo váy để lại trong túp lều rồi ra về . Bà Bexi nhìn theo cô gái đang thoăn thoắt bước về nhà . Với tấm thân ngay ngắn , màu da bánh mật , đôi chân dài và hai bầu vú căn phồng , trông cô như hệt bức tượng Thần vệ nữ bằng đồng-cao vút dưới bầu trời tranh tối tranh sáng . Cô gái bước đi nhún nhảy tấm thân đung đưa nhịp nhàng thỉnh thoảng cô lại ngoái cổ nhìn những ngườị đàn ông qua đường , miệng mấp máy những gì không rõ .
Trông đến là lẳng lơ! bà Bexi nhận xét
Nhờ duyên dáng , được mọi người chú ý tuy chẳng lọt vào tay ai mà trong những năm ấy Kunadu rất đỗi vui mừng .
Hồi Kunadu lên mười bốn tuổi , một hôm , sau buổi lễ Pingcơ Ai , một chàng trai từ trên núi xuống , lấy một cành cây chẻ đôi xoắn tóc cô , mưu toan kéo cô trốn đi nơi khác , do đó đã xảy ra một cuộc ẩu đả . Khi chàng trai ở lại đánh nhau với Oarieda đề giành Kunadu cô đứng giữ xiên cho Oarieda vì cô có quyền làm như vậy . Những chiếc xiên lặng lẽ lao vun vút , nhưng cả hai chàng trai đều thông minh và là những tay phóng xiên lão luyện , nên chẳng bên nào bị trúng xiên của đối thủ . Chàng trai từ trên nói xuống , người nhỏ nhắn và trẻ hơn nhiều so với Oarieda . Cậu ta chưa giành được cô gái nào nên đánh nhau rất hăng Kunadu thì vốn khiếp sợ trước sức mạnh phi thường của Oarieda nên kêu la , quát mắng chàng trai lạ mặt một cách giận dữ .
Nhưng chàng trai có đôi chân cực kỳ nhanh nhẹn và có tài ném bumêreng tuyệt vời . Chiếc bumêreng anh ta ném đầu tiên bay trượt bên thái dương Oarieda ; bumêreng thứ hai suýt trúng mà bên trái của Oarieda ; nhưng rồi chiếc búmêreng thứ ba của Oarieđa trúng má chàng trai , làm toác cả da trán , khiến anh ta ngã , nằm sóng soài trên mặt đất một hồi lâu , máu trào ra từ những vết thương sâu . Thế là sáng hôm sau chàng trai vất vưởng quay về núi , cố lê bước thật nhanh . Nhưng cuộc chiến đấu chưa phải đã kết thúc . Anh ta thề khi nào Oarieda béo phệ ra , kém nhanh nhẹn hơn , và bản thân anh ta đủ cường tráng , thì sẽ quay lại , quyết đánh cắp bằng được Kunadu .
Mini lấy làm giận dữ trước tất cả những việc đã xảy ra . chị cho rằng tất cả chỉ vì Kunadu, một cô gái ranh mãnh , và hư đốn . Nhưng chị cùng khó chịu với bà Bexi . Chị bảo bà ta rằng Kunadu muốn lấy chồng mà cứ giữ riết nó trong nhà là không đứng . Ở xóm thổ dân , Oarieda nhận thấy chẳng có ai ngăn cản Kunadu lấy chồng thế nhưng anh chàng vẫn phải giữ lời hứa với Mămi . Hình ảnh con ngựa và đôi chăn mới vẫn thường xuyên hiện bóng lờ mờ trong mắt anh ta . thấy Mini phản đối , bà Bexi chỉ cười . đã vui mừng thấy Kunadu đã trở thành một cô gái đẹp , khỏe mạnh .
Nhưng khi Xam Giêry cho người đến ngỏ ý sẵn sàng nộp cho ông già Giô Kunara , bố cô gái , một khẫu súng trường , hai chiếc chăn và một ít thuốc lào. Nếu ông già đồng ý gả con gải cho ông ta thì bà Bexi lại lo ngại lo ngại hơn cả Mini . Ông già mê mẫn trước số của cải to lớn đó nên không nỡ từ chối . Oarieda đã ngỏ ý cầu hôn từ lâu , nhưng đằng này những một khẩu súng trường ! Đôi mắt ông già sáng lên .
Oarieda đã ra tay với anh chàng sứ giả của Xam Giêry . Anh ta đuổi hắn , bắt mang quà về , rồi đến thưa với bà Bexi . Anh ta nói , giọng run run , đầy phẫn nộ ; hai mắt như bốc lửa .
Oarieda biết rất rõ rằng anh ta cần có sự giúp đỡ của bà Bexi để chống lại Xam Giêry , đặc biệt là để kiếm được chai uytxki , mặc dù bị cấm , và một khẩu súng . Hễ có hai thứ đó là thể nào cùng thuyết phục được bố Kunadu .
Lần sau , khi Xam Giêry đến nhà , bà Bexi liền ra lệnh cho Kunadu về dưới xóm thổ dân , và chính bà đã cho ông ta một bài học .
Thôi được , ông ta nói , nếu bà không lấy tôi để tôi quản lý luôn cả hai trại Uytaliba và Nunieoara cho tiện , thì bà cho tôi con Kunadu vậy . Con Xara bây giờ thì hơi già mà lại luộm thuộm . Vả lại , thiết nghĩ bà sẽ vui mừng trút bớt được gánh nặng trước khi cậu Iuni về .
. . Thôi đi , xin ông đừng chỏ mũi vào việc người khác . Hãy để chúng tôi yên thân .
Giêry cười hô hố . Hễ chọc tức được bà Bexi là ông ta lấy làm vui sướng không gì bằng . Muốn vậy chỉ có cách dọa lấy Kunadu .
Vào một buổi tối , khi biết trong trại không có đàn ông , ông ta nửa đùa nửa thật , cho hai thanh niên và một bà già đi bắt cóc Kunadu. Nhưng bà Bexi đã kêu toáng lên , la hét om sòm , vừa la vừa đánh , khiến mọi người trong trại đều thức dậy. Các sứ giả của Xam Giêry bị đòn đau đành bỏ chạy . Sau đó mấy tuần liền , hễ tối đến là bà Bexi cho nhốt Kunadu vào buồng tắm rồi khóa chặt cửa .
Bà Bexi chẳng bao giờ chịu thất bại , nhưng mãi đến sau ngày hội tháng Tư , khi bà đã trao cho Oarieda con ngựa nâu con và đôi chăn sọc xanh đỏ , nền xám . là các thứ bà đã hứa , và anh chàng đã chờ đợi lâu ngày , thì bà mới yên tâm . Còn về phần Kunadu thì bà cho con ngựa hồng mao Thetixơ , một gói kẹo và một chiếc áo len đỏ để mặc khi trời lạnh. Kunadu rất đỗi vui mừng khi nhận món quà bà Bexi dành cho rú , và cô lấy làm hãnh diện được làm vợ Oarieđa .

Một năm sau , khi đám con trai tập hợp dọc theo dẫy Tơ Mơrơ thì Kunadu đang ẵm con dạo đi dạo lại trước nhà . Một bé gái tóc xoăn , màu da ngăm ngăm đen , Người ta đặt tên cho nó là Chami , và người mẹ trẻ của đứa bé vô cùng hạnh phúc , vui sướng với đứa con đầu lòng của mình ,
Sau khi Hiu rời Xtơratíớt , bà Bexi đã thu xếp cho cậu học một khóa cơ khí . Vợ chồng Lây thì sốt ruột muốn chuyển đi ở chỗ khác với ba đứa con nhỏ , vì chị Lây cảm thấy cuộc sống nơi đây quá vất vả , cô quạnh . Chị rất bất bình vì đã bao nhiêu năm nay bà Bexi tỏ ra thiếu thân thiện và thậm chí còn hằn học đối với gia đình chị .
- Này Chali , thiết nghĩ tôi đối xử với anh như thế là quá tốt rồi , - một hôm bà Bexi nói với Chali Lây , khi hai người bàn về chuyện rắc rối giữa hai gia đình . - Nhưng chị ấy đã quyết định cần có sự thay đổi , thì theo tôi anh cứ việc quyết . Vả lại , chẳng bao lâu nữa các cháu nhà anh sẽ phải đến trường .
Thế rồi họ thỏa thuận khi nào Hiu trở về , vợ chồng, con cái Chali Lây sẽ rời khỏi Uytali. Riêng Hiu lại cảm thấy thất vọng khi được tin học xong cậu sẽ không được về quê . Mẹ cậu đã nhìn thấy trước cái giá của con trai mình khi nó có hiểu biết về máy móc - để dùng vào việc đào giếng , lắp và sửa chữa quạt gió v.v . . . Thế là khi Hiu rời ghế nhà trường , cậu đã đi học cơ khí mười hai tháng ở xưỡng của nhà đấu thầu xây cất quạt gió thành phố Pơth .
Trong những năm bà Bexi ra sức xây dựng trại Uytaliba thành một đồn điền lớn cho con trai , cuộc sống nơi đây thật là khổn khổ , cơ cược . Bà được người ta mệnh danh là bà keo kiệt . Phini Lây nói rất đúng : bà Bexi hà tiện đến mức chưa từng thấy . Mọi người đều đồng ý với nhận xét đó . Nếu có người lái xe nào hay người đi tìm đất nào tình cờ lạc vào Uytaliba , thì đến chết thèm vì chẳng tìm đâu ra uytxki , dù chỉ là vài giọt . Nhưng bà làm ăn ra trò , mùa xuân năm đó bà đã có được ba trăm con bò , và Đồn Đơru quả quyết rằng ở Karara , ít ra bà phải kiếm được mười bảng mỗi con .
Với tấm thân nhỏ nhắn , mặt đầy những vết nhăn , dầm mưa dãi nắng , đôi mắt xanh lúc nào cũng lung linh như ánh lửa , bà đã chèo lái cho trại Uytaliba vượt qua được những năm tháng nắng hạn như thiêu đốt , những cơn bão cát khủng khiếp , những trận mưa lũ tràn ngập khe suối và các vùng đất trũng . Nhưng đến khi cân đối được thu chi thì cũng là lúc bà bắt đầu kiệt sức .
Đã đến lúc phải cho thằng Hiu về trông nom trang trại ! – bà nói .
Kunadu và những người thổ dân hiểu vì sao bà nói thế .
Nhiều ngày qua , có những lúc bà không ăn một tí gì . Bà sống được là nhờ sữa , rau xanh và một tí canh loãng , cả Mini và Kunadu đều thấy Mămi đau ốm trầm trọng . Bà tự chạy chữa cho mình: như uống dầu thầu dâu , các viên giảm thống , . . . thế mà đau vẫn hoàn đau . Bà lên giường nằm , suốt đêm rên rĩ .
Mọi người trong trại đều lo lắng . Một khi bà chủ ốm là đám đàn ông nhốn nháo chạy ngược chạy xuôi , chẳng biết làm gì . Họ bần thần , hết từ chuồng trại vào nhà kho , lại từ nhà kho ra chuồng ngựa , về xóm rồi lại lên trại , làm chưa xong việc này đã bắt tay vào việc khác .
Bà Bexi gọi họ vào chỗ hàng hiên rồi sai đi kiếm củi , đốt gỗ lấy than hay đánh bẫy đingô.
Ta đau bụng , - bà Bexi nóng nảy nói . Bà chỉ nói gọn lỏn một câu với hy vọng là họ sẽ hiểu và câm không ai được bàn tán về chuyện đó .
Giô Kunara chạy lò cog từ xóm thổ dân lên thăm hỏi bệnh tình của bà chủ . Là bô lão của xóm thổ dân , nên già Giô được phép nói chuyện với bà như nói với một người đàn ông , và hoàn toàn bình đẳng . Với tấm thân vạm vỡ , mái tóc hoa râm bê bết dầu mở và bụi bặm , khoác chiếc áo sơ mi trắng cáu bẩn đã rách và chiếc quần xanh bạc màu , lão đi vào nhà rồi ngồi xuống mép vỉa hè . Lão ngồi đong đưa đôi chân trần , chăm chú nhìn bà chủ , nước mắt lưng tròng , biểu lộ một sự đồng cảm chân thành , sâu sắc . Rõ ràng là lão không thích cái dáng ốm đau như vậy . Lão ngỏ ý đi xin bùa ở Nunieora để tìm cách cứu chữa cho bà chủ .
Bệnh của tôi không có gì trầm trọng lắm đâu , - bà Bexi nói quả quyết . - Tôi biết tôi đau thế nào , già yên tâm . Tôi nằm nghỉ một lúc rồi uống sữa là khỏi . Tôi số xuống miền Nam tìm bác sĩ , xin bùa của người da trắng và tiện thể đưa thằng Hiu về trên này .
Vâ-âng , - già Giô gật đầu , đối mắt ông lão vụt sáng lên từ sau làn khói đang nghi ngút đầu ống tẩu .
Già Giô lấy làm hài lòng là đã làm được một việc tốt trong ngày , vì bà chủ đã nghe theo lời khuyên của già mà đi xuống miền Nam kiếm bùa chữa bệnh , và tiện thể đưa cậu Hiu về. Rồi già đủng đỉnh quay về xóm thổ dân.
Khoảng một tháng trước khi bà Bexi miền Nam , đứa con thứ hai của Kunadu ra đời. Bây giờ trông cô có dáng cao dong dỏng , người mảnh dẻ hơn , đôi mắt ráo hoảnh , không còn lung linh như hồi con gái đi đâu cũng nhí nhảnh , đùa cợt hóm hĩnh .
Cô vui sướng bế đứa bé bụ bẫm , mái tóc xoăn tít , đến chào Mămi . Oarieda thất vọng khị vợ đẻ con gái , ngược lại , Kunadu thì vui mừng cứ bô bô kể với bà chủ rằng người ta đặt tên cho con gái cô là Bucaba ,bởi vì trước khi sinh con gái , cô ản phải thịt bucaba , nên ốm hàng tháng trời - giống bucaba này nhỏ nhưng rất béo .
Bà Bêxi đi miền Nam . Trước khi ra đi , bà giao cho Xôlơ Hađi trông nom trại , và dặn dò tỉ mĩ những việc cần làm trongr thời gian bà vắng mặt . Bà dặn đào thêm một giếng mới ở Britê-Britê và mở rộng thêm hàng rào quanh các chuồng trại .
Chitali và Oarieda đánh xe tứ mã đến đưa bà chủ đi Karara . Từ Karara bà sẽ đón ôtô thư xuống cửa biển rồi đi tàu về Phementơn; Bà dặn hai ngườt sau ba tuần trăng đánh xe đến Karara đón bà .
Đến tuần trăng thứ ba , mặt trăng xuất hiện trên bầu trời như một chiếc bumêreng viền vàng , thanh mảnh . Chitali và Oarieda lại đánh xe đi Karara đón bà BeXi . Vừa tới nơi thì hai người thấy bà chủ đang đợi ở đấy , có cả Hiu; một thanh niên cao lớn , trạc mười chín tuổi , dáng thị thành . Đi cùng bà chủ còn có một tiểu thư mà theo lời bà có thể sẽ là vợ của Hiu . Tên tiểu thư là Giêxica .
Lần này trông bà chủ có khác , không như hồi ở trại . Người bà gầy đi ,da nhăn nheo , lưng hơi gù . Bà mặc chiếc áo váy đen , đầu đội mũ mới - cũng màu đen trên người khoác chiếc áo choàng màu cỏ úa . Bà xuýt xoa , mừng rỡ khi gặp lại hai người , vừa xúc động , vừa sốt ruột muốn về thăm trại . Bà hỏi thăm về mọi người , mọi việc trong trại . Nào là Uytaliba bây giờ ra sao ? . Lâu nay có mưa không ? ..
Chiếc giếng ở Britê Britê đào xong chưa ?
Mini , Banđoghera , Kunadu và bọn nhóc , cùng Mich , Oanna và già Giô vẫn khỏe cả chứ ? . Hai mắt bà như bật ra ánh lửa khi bà đùa cùng mấy cậu con trai , vừa dữ dội khát khao hơn , và vừa vui sướng hơn , mặc dù họ đã đọc thấy trên khuôn mặt nhỏ nhắn , kiên nghị của bà một điều gì đó đau buồn .
Chàng thanh niên Hiu thì có vẻ vui sướng được trở về ấp trại . Hai chàng trai kia nhận thấy điều đó qua tiếng chào của cậu : A , chào Oarieda ! Chào Chilali ! . Đoạn Hiu bước về phía trước xe , đứng ngắm những con ngựa như muốn hỏi han điều gì về những con vật tận tụy này .
- A ha , đây là con Phetô , đúng không ? Giống ngựa này thì ăn đứt rồi , đúng không Oarieda ?
Hai chàng trai da đen nhe răng cười vui sướng khi nghe cậu Hiu ca ngợi đàn ngựa Uytaliba , tưởng chừng như cậu mới đi xa một hai hôm . Cả hai đều biết rõ cậu Hiu , mặc dù bây giờ trông cậu đã có dáng một thanh niên cao lớn .
Trời ơi , Mẹ ! - Hiu ngước mắt nhìn bà Bexi , cười ha hả , đôi mắt cậu sáng lung linh . Gặp lại chúng nó sao mà con thấy vui vậy !
Quá sốt ruột và vội về trại , bà Bexi không thể chờ cho ngựa nghĩ một lúc . Bà bèn thuê một chiếc xe khác , kể cả ngựa , và nằng nặc đòi tờ mờ sáng hôm sau đã phải lên đường .
Hiu thì lẽ dĩ nhiên muốn tự mình đánh xe , nhưng cậu biết quá rõ đàn ngựa Tây Bắc này nên không dám cầm cương lúc mới lên đường , bà Bexi cũng không chủ động ngỏ ý sẽ cầm cương . Bà lên xe ngồi cạnh Chitali và bảo bọn con trai buộc hành lý dưới tấm che bụi ở phía sau lưng bà để dành cho cậu Hiu và tiểu thư Giêxica chiếc xe tốt hơn , do Oarieda cầm cương .
Bà Bêxi dự kiến đi từng chặng một để Giêxica khỏi mệt , bà nói như vậy . Đoàn xe đi trong đêm , thỉnh thoảng dừng lại nghỉ một lúc. Riêng ở Phaiy Rivơ và IIigugi thì nghỉ lại suốt đêm để thay ngựa . Số là vì hôm đi Karara , Chitali và Oarieda có gửi lại đấy mấy con . Trên đường về, đoàn xe đi qua cách trại Nunieoara chỉ vải dặm mà bà Bexi cũng không ghé vào thăm . Xam Giêry nổi tiếng một thời là tay máu mê đàn bà , da đẹp và hàng đàn con lai thường xuyên tụ tập dưới hiên nhà ông ta . ! Bexi có thể lượng thứ đối với đám trẻ con . nhưng bà không chịu nổi khi nhìn thấy một mụ da đen giữ vai trò bà chủ trong nhà một đàn ông da trắng , và vì vậy bất luận trong hoàn cảnh nào , bà cũng không thể nghĩ đêm dưới mái nhà Xam Giêry được .
Sau mười ngày đi đường , cả Hiu và bà Bexi đều tỏ ra vui mừng và hài lòng hơn với nhau , với tất cả những gì họ nhìn thấy . Giêxica cũng cố làm ra vẻ mừng rỡ như mẹ con bà Bêxi , nhưng Oarieda và Chitali đã đọc thấy trong tiếng cười của cô một sự ngại ngùng , dè dặt.Và trong khi các chủ ngựa dấn bước kéo các xe băng qua những cánh đồng đất đỏ . Rãi rác đó đây một vài khóm cỏ vàng úa , bù xù như lông mấy con gà được bà Bexi mang theo trong chiếc giỏ đựng quần áo cũ , họ đã nhìn thấy trên gương mặt cô những nét mệt mỏi , chán chường .
Các chú ngựa lê bước kéo các cỗ xe lắc lư , trườn qua trên những bãi đất cát giữa lòng con suối cạn , trèo qua những núi đồi , gò đống nhấp nhô xanh thẳm , trông từ xa như những thành quách bướng bỉnh thách thức bầu trời . Cuối cùng đoàn xe đã lăn bánh về tới vùng đồi dốc đất đỏ dọc Tuthơ , một lần nữa vượt qua suối , và trước mặt họ đã xuất hiện những túp lều quét vôi trắng và rãi rác những ngôi nhà của trại Uytaliba .
Đấy là những ngày tuyệt vời , những ngày đầu tiên Hiu trở lại quê hương , kể từ giở phút bà Bexi kiễng chân dưới mái hiên hôn con trai . Vui mừng nói : ôi , thế là con đã về tới nhà , con yêu quí của mẹ ! Từ nay toàn bộ trang trại này là của con ! bà vừa nói vừa dang tay chỉ lên những cánh đồng bao la và những dãy núi đồi tít tắp phía bên kia cánh đồng . - Đây là tất cả những gì mẹ đã làm , làm hết sức mình , để dành lại cho con .
Hiu nghẹn ngào vì vui sướng và hãnh diện , đến nỗi không nói nên lời . Sáng hôm sau , anh cùng mẹ và Xôlơ Hađi , Chali Lây , Giêxica đi xem các chuồng trại , nhà kho , chuồng ngựa , lò rèn . Giêxica , vẻ đài các , đứng cạnh Hiu , xúng xính trong chiếc áo dài trắng kiểu đạo Hồi , chân đi giầy trắng , tay cầm chiếc ô lụa hòng che nắng .
Bà Bexi nói với Chitali , Oarieda và những người khác rằng từ nay Hiu là chủ trại Uytaliba . Mọi người phải nghe lời anh như họ đã nghe lời bà , và được như vậy thì mọi việc sẽ tốt lành đối với họ . Trong ngôn ngữ thổ dân không hề có từ ông chủ , nhưng đám thanh niên vẫn hiểu được ý mammi muốn nói gì .
Từ nay không bao giờ bà đánh xe đi xa nữa . Đối với họ , bà sẽ thôi ra lệnh . Bỗng dưng bà co lại thành một bà già nhỏ bé , bao giờ cùng mặc váy , và ít khi ra khỏi nhà hoặc vắng mặt trong vườn . Những người da đen không còn biết nghĩ gì hơn , chỉ biết cậu chủ đã về , thế thôi !
Trại Uytaliba tiếp tục hoạt động như thường lệ . Bà Bexi vẫn định liệu công việc làm ăn. Bà cùng đám con trai xử lý công việc của trại , chăm lo theo dõi số sách , tài khoản , v.v . . . Bà có vẻ vui sướng toại nguyện với chính mình , tuy Mini và Kunadu những người biết bà rõ nhất , vẫn day dứt lo nghĩ , họ đã nhìn thấy trong phòng bà chủ những lọ thuốc mới kỳ lạ , và hiểu rằng căn bệnh của bà rất hiểm nghèo , mặc dủ bà đã đi xa để chạy chữa .
- Công việc của ta thế là gần xong , - một hôm bà Bêxi nói với Mini . Chỉ còn một vài thứ ta muốn thu xếp thêm cho đâu vào đấy rồi có nhắm mắt cũng toại nguyện. Nhưng chúng mày nên nhớ là nếu đứa nào cư xử tồi tệ với cậu Hiu, bất kỳ đứa nào, thì linh hồn tao sẽ ám ảnh, sẽ về bắt tất cả chúng mày.
Một đàn vẹt đang kiếm ăn trên cánh đồng bỗng bay vút vào không gian nghiêng nghiêng đôi cánh trắng , liệng vòng êm ả giữa bầu trời xanh cao rồi từ từ bay về phía những rặng cây bạch đàn dọc bờ suối .
Tao sẽ hiện về , giống con vẹt trắng kia kìa . Và sẽ bắt chúng mày phải thấy những cơn ác mộng , phải chịu những cơn đau quằn quại và một căn bệnh hiểm nghèo sẽ cáu xé , xát muối ruột gan chúng mày từ trong ra ngoài như căn bệnh tao đang phải chịu đựng . v.v… nghe chưa Mini ? Còn Kunadu , mày còn trẻ , mầy sống lâu hơn Mini. Khi nào tao qua đời , cho dù thế nào đi nữa mày cũng phải trông nom , chăm sóc thằng Kiu thật chu đáo , nghe rõ không ?

Một thanh niên da đen chăm chú nhìn đàn ngựa choi từ bên kia núi TơMơrơ .
Đàn ngựa chạy , hất tung bụi đất đỏ dày đặc như một lớp sương mù lững lờ trôi giữa bầu trời xanh nhạt , rồi đến khi mệt mỏi , chúng bắt đầu chạy chậm lại nhưng vẫn bám sát nhau thành đàn . Chitali cưỡi một con ngựa thiến to khỏe , bộ lông đen mượt , dáng vênh vênh , tiến lên phía trước đàn ngựa như thể cầm đầu một đoàn quân , để lùa chúng vào các chuồng trại .
Đằng xa , Kunađu , Oarieđa Mích và Hiu , dáng khỏe mạnh , đứng im như tượng gỗ , bỗng ùa ra xua đàn ngựa chạy theo Chitali .
Bụi mù tung lên trước cửa chuồng trại , khi các chú ngựa lần lữa không chịu vào chuồng , và cố tìm cách quay trở lại cánh đồng , nhưng đám con trai đã kịp thời áp sát chúng , khiến chúng chen chúc , tranh nhau vào chuồng , sau khi đã kiệt sức . Chỉ có con ngựa đực của Chitali với bộ lông vàng mượt là tỏ ra giận dữ khi bị tách khỏi những con ngựa cái và đám ngựa con . Nó chụm vó nhảy chồm lên rồi chạy băng băng trên cánh đồng .
Từ trong xóm thổ dân , trẻ con ùa ra đón những người chăn ngựạ , trong khi Kunađu lại từ khu chuồng trại trở về để đón họ . Gọn ghẽ như một cậu con trai trong bộ quần áo xanh đã phai màu , dính đày bụi đất đỏ , cô bước thoăn thoắt trên bãi đá cuội , đôi chân trần , mái tóc bồng bồng như bờm ngựa , vỗ vào đôi má với làn da đen óng ánh như quặng sắt , đôi môi tươi cười , đôi mi dày , cứng .
Trông cô rất vui , thoải mái . Bản thân cô cùng từng đi nhóm ngựa cùng Hiu và đám con trai . Cô nâng bỗng đứa bé nhỏ nhất - con gái cô - rồi bế nó đi về phía đống củi , những đứa khác lẽo đẽo chạy theo .
Phải , mình đã từng trèo qua bên kia dãy núi TơMorơ , - Kunađu tự nhủ , - bên kia những ngọn núi đang che mặt trời lặn . Những ngọn núi xanh cao vời vợi , đầy bí ẩn , khuất dưới những rừng cây chằng chịt , dày đặc , như mái tóc phủ kín đầu một người con gái . Cô đã len lỏi giữa những rừng cây đó , leo lên , tụt xuống những ngọn đồi dốc , hay dấn chân băng băng giữa lòng những con suối cạn . Cô kể cho các con nghe về chuyện đó . Cả chuyện cô cùng Oarieđa đi nhóm ngựa , cắm trại bên những nguồn nước mạch .
Đã hai ba năm nay ở Uytaliba chưa hề có chuyện nhóm ngựa về trại . Vì vậy , khi Hiu trở về , việc đầu tiên cậu muốn biết là đàn ngựa bây giờ ra sao , có bao nhiêu con tất cả . Trong thời gian cậu xa nhà , bà Bexi đã có thêm một con ngựa giống và Hiu sốt ruột muốn loại hết những con nào già hoặc ốm yếu .
Một năm trời nắng hạn , tiếp đến là bà chủ ốm đau - đấy là lý do vì sao không ai đi nhóm ngựa - « Nhưng năm nay ở Tơ Morơ thời tiết thuận lợi » , - Kunađu giải thích . - « cỏ mọc cao đến ngần này » , - cô giơ tay lên ngang tầm cao của cô ra hiệu , và phát hiện thấy rất nhiều rắn độc dọc theo những vách đá . Màu da của rắn giống hệt như màu đá , nên nếu chúng nằm yên thì khó mà nhìn thấy . Những con rắn to nằm cuộn tròn trong hốc đá . Eo ơi ! Cô sợ đến rợn tóc gáy .
Chitali vàMich đang lùa ngựa xuống con mương gần chiếc quạt gió cho chúng uống nước , trong khi Oarieđa , Oanằng và Bađi vẫn quanh quẩn trong chiếc lều cất yên cương . Hiu vòng qua chỗ nhà kho rồi từ từ đi về nhà , Dáng đi lom khom , người chắc nịch , sau những ngày đầu tiên đi ngựa vất vả . Chiếc quần nâu và chiếc sơ mi loang lỗ bùn đất , khuôn mặt rám nắng , đôi mắt xanh sẫm lại.
Từ trong ngôi nhà thấp tường gỗ , cột sắt , quét vôi trắng , khuất giữa những hàng cây xanh đen , bà Bexi bước ra và nghe thấy Kunađu đang kể chuyện cho bọn trẻ .
- Này , Kunađu , nhóm ngựa đủ chưa ? bà hỏi .
- Dạ , đủ rồi , - Kunađu trả lời , và hai cặp mắt nhìn nhau cùng tươi cười . Cũng như bà Bexi , đối với Kunađu , việc Hiu trở Về Uytaliba để nhóm ngựa có nghĩa như ước mơ đã trở thành hiện thực .
Kunađu ẵm đứa con trong đôi tay mềm mại của mình , đứng nhìn cậu Hiu cất mũ rồi hôn mẹ . Tấm thân nhỏ nhắn , gọn gàng , bà Bexi nhìn lên gương mặt cậu con trai , dịu dàng đưa hai bàn tay sờ vòng quanh đôi mắt to tròn , bám đầy bụi với đôi con ngươi long lanh , sắc sảo của con , khiến cậu rất cảm động . Khi Hiu bước đi hai gót chân gõ nhịp nhàng lên mặt đường , vang lên những âm thanh dòn dã .
- Xam Giêry có nhà đấy , con ạ , - bà Bexi nói với con trai . - cả thằng Bốp lẻ nữa . Xam vừa cho Seba đánh xe đi chở thực phẩm , mẹ không thấy nó ở nhà . Chỉ có lão mới có đủ lì lợm để kéo con bé về đây .
Từ chỗ hàng hiên nhỏ hẹp và tối tăm , Xam Giệry lảo đảo bước ra đón mẹ con bà Bexi . Ông ta mặc chiếc sơ mi bê bết đất , chiếc quần bấu víu vào chiếc thắt lưng đã trễ xuống qua rốn , để hở cả cái bụng béo phệ . Rón rén bên cạnh ông ta là Bốp lẻ - Anh chàng trông có vẻ gọn gàng , quần áo sạch sẽ …
Ồ , Iuni đấy à ?
Dáng nặng nề , chậm chạp , Xam Giêry bước về phía Hiu , ngập ngừng trong giây lát , rồi dừng lại . Bốp cũng đứng lại bên cạnh .
Chào ông Giêry ! - Hiu nói . - ồ , cả Bốp nữa , thế nào ? khỏe chứ ?
Bình thường thôi , Iuni ạ . - Bốp trả lời .
Họ kéo nhau đi về phía đầu hồi nhả , bà Bexi giải thích : ¬ Xam và Bốp đi tìm vàng, họ đi hai tháng nay rồi đó . Bây giờ đang trên đường đi vào vùng Nunieoara .
Có gặp may không ? Hiu hỏi .
Không đến nổi , - Bốp nói .
Giêry càu nhàu vẻ khó chịu .
- Nhưng suýt nữa thì chết khát , cậu ạ , chẳng tìm đâu ra nước uống .
- Nhưng lại tìm thấy vàng ! - Bốp xẵng giọng , nói . - Chúng tôi phát hiện được một chỗ hay lắm cậu ạ . Nhưng Xam kêu khát nước , lạc đà cũng chẳng có , thế là tôi nghĩ đành phải trở về lấy tiếp tế . Không có cách nào khác .
- Đấy là mày , - Giêri nói , giọng ồ ồ . - Còn tao vẫn chịu được , thừa sức !
- Ngày không có ba bữa ăn thì làm gì nổi !
Bốp nói tiếp . - Chúng ta đã bước qua trên bao nhiều mỏ vàng . chỉ tiếc là không biết . - Bốp tặc lưỡi .
Chiếc cổng nơi hàng rào lưới sắt đan mắt cáo bao quanh ngôi nhà bật tách một cái . Ba người đàn ông bước qua rồi tiếp tục đi vào nhà . Họ men theo một lối mòn len lỏi giữa những bụi cây , trang điểm bằng một vài bồng hoa nhỏ màu vàng !
Gỉêry bước về phía một chiếc ghế đệm ; đám thanh niên quay ghế ngồi vòng quanh ông ta. Bốp ngồi bệt xuống mép vỉa hè , tựa lưng vào chiếc cột . Hiu ngồi đối diện . Bà Bexi thoăn thoắt bước dọc theo hành lang , chân đi đôi giày đinh , bước qua trên sàn nhà bằng ván , tạo nên những tiếng lách cách gấp gáp đều đều .
- Ồ , Iuni , Giêry nói . - Từ ngày cậu đi học xa đến nay , ở nhà xảy ra bao nhiêu là chuyện .
- Có gì đâu , mọi thứ trông vẫn thế ! - Hiu đáp lại .
- ừ , chẳng hơn gì mấy so với trước kia . Nhưng cũng phải nói là nếu mẹ cậu đồng ý cho tớ chung phần , thì bây giờ cậu có một cơ nghiệp hiện đại hơn nhiều .
- Ông ta đưa mắt liếc nhìn về phía sau và phát hiện thấy bà Bexi đang từ trong nhà đi về phía họ . Mini bê chiếc khay đựng đầy cốc đi theo sau .
- A ha , có nước cho tất cả chúng ta rồi đây , - Xam Giêry nâng lấy cho mình một cốc . . Bây giờ cậu là chủ trại Uytaliba rồi nhá , mẹ cậu nói với tôi như vậy , thế là hay đấy . Phải nói là trong thời gian cậu đi vắng , ở nhà nắng hạn ghê gớm , - nói xong ông ta nâng cốc ghé vào miệng nốc một hơi , rồi bỏ cốc xuống , đưa mắt liếc nhìn bà Bexi , vẻ hóm hỉnh , chờ đợi . Người ta bảo cậu có mang về một món khớ khớ , đúng không ?
- Thôi , xin ông giữ mồm giữ miệng một tí chứ , - bà Bexi nói lại . - Chúng nó đã cưới nhau đâu .
Từ cuối hàng hiên , nơi có giàn gấc dại che nắng chiều , thứ cây leo phổ biến ở vùng Tây Bắc , Giêxica đang hớn hở bước tới .
Anh Hiu ơi , anh ở đằng ấy đấy à ? Cô gái gọi .
Hiu đứng dậy .
- Giêxica đấy à ? Lại đây con , - bà Bexi nói. Giêxica đi về phía bà dáng người nhỏ nhắn thanh lịch , mình khoác chiếc áo dài thêu những bông hoa vàng nhỏ .
- Giêxica , đây là ông Xam Giêry , chủ trại unieoara , và đây là Bốp Hôn , - bà Bexi chỉ về phía Xam Giêry đang ngồi ngã lưng trên chiếc ghế đệm , rồi tiếp đó chỉ về phía Bốp lẻ . - Còn đây là cô Giêxica Hâyut , vợ chưa cưới của cậu Hiu nhà tôi .
Giêry đứng dậy khỏi chiếc ghế , bắt tay Gièxica rồi lại ngồi xuống chỗ cũ .
- Chào ông Giêry , - Giêxica nói , giọng uốn éo , đoạn lùi xa người khách lạ . Cô không thích những người đàn ông râu ria bờm xờm và càng ghét hơn cái cách họ chộp lấy tay nàng rồi lắc lấy lắc để . Bốp lẻ khúm núm bước tới , nắm lấy tay nàng lắc lắc . Đoạn , Giôxica ngồi xuống cạnh Hiu , sát đầu vỉa hè .
- Gỉêxica đến đây để nghĩ đông cùng gia đình tôi . Cô ấy rất thích vùng Tây Bắc này , - bà Bexi giảng giải .
- Thế à ? - Giêry đưa mắt nhìn khắp lượt ba người - bà Bexi , Hiu và Giêxica đều đang ngồi ở vỉa hè. Họ nhìn nhau. Và Xam Giêry đã thấy qua rõ bà Bexi đang muốn gì , rõ đến nổi đôi mắt ông ta sáng lên - Thế à ? Thế à ?
Bà Bexi rót mời ông ta thêm một ly Uytxki .
Vì sợ ông ta tiếp tục bép xép , nên bà cố lái sang chuyện khác . Bà cũng mời Bốp thêm một cốc nữa , nhưng anh ta từ chối , còn Hiu thì được bà dạy rằng uytxki là thứ rất độc hại . Xam Giêry đoán biết điều đó khi nhìn thấy cung cách Hiu cầm cốc . Bà Bexi đã ấn nút chai nhưng sau đó lại rót mời Xam thêm cốc thứ ba .
- Này bà chủ ơi , - Giêry phản đối , - sao bà ấn nút chai lại ?
Thôi đủ rồi , - bà Bexi nói . - Tôi biết ông từ lâu . Tôi chỉ cần cho ông thêm một cốc nữa là ông say mềm . Thôi , chỉ cần đủ để ông hiểu thế nào là lòng mến khách của đất Uytaliba là được rồi .
Đoạn bà bỏ đi , bước thoăn thoắt dọc hàng hiên tay giữ chiếc chai đen áp sát vào vai , giống hệt như một con chim vừa bị bà vặn cổ . Cả Bốp và Hiu đều phá lên cười.
Xam Giêry nhìn theo bà với vẻ thèm khát , trông đến thương hại , rồi ông ta cười ha hả , vẻ hóm hỉnh .
Này Iuni , mẹ cậu trông nhỏ nhắn thế mà tuyệt vời ! Có điều bà ấy hình như quên mất rằng mình là đàn bà . Tớ còn nhớ khi mẹ cậu lần đầu tiên đánh xe đến vùng này cùng cha cậu . Mẹ cậu lúc đó nặng nhiều lắm là được bốn chục kilôgam , trong khi cha cậu có lẽ phải đến một trăm kilôgam . Cha cậu to khỏe , đẹp trai , có điều ông ấy không quen đánh xe - Ngược lại , mẹ cậu thì giỏi lắm . Tớ nhớ một lần tớ gặp hai ông bà ấy đánh xe xuống Iligugi , con ngựa choai khỏe lắm .
Được rồi , Tet , để tôi cho nó một tay sáng hôm sau mẹ cậu nói với cha cậu , vừa nói vừa nhún nhảy trước mặt ông ta . Thế rồi bà ấy làm thật . . .
- Đi tắm đi , rồi còn ăn sáng kẻo hết giờ , con - bà Bexi nói với Hiu rồi quay xuống bếp .
Vâng , mẹ yên tâm .
Hiu đang ngồi gác chân lên hàng hiên , bèn duỗi hai cẳng chân dài ngoằng , thả chúng xuống đất và đứng dậy .
Giêxica thấy vậy cũng đứng lên , thở dài rồi lại ra đứng trong bóng râm dưới giàn gấc dại .
Giêry vẫn ngồi trên ghế đệm nhìn Hiu khoan thai bước về phía túp lều bên cạnh chiếc quạt gió , nơi dành cho đàn ông tắm .
ông ta khoái chí cười khúc khích .
- Chúng nó chưa cưới nhau , bà ấy nói vậy thôi . Này , Bốp , mày có dám chắc bà ta muốn chúng nó cưới nhau không ? Cược gì nào ? Bà Bexi thừa biết mình đang làm gì , khi bà ta mời cái của nợ ấy mùa đông này ở lại Uytaliba . Chẳng qua là để cu cậu tự thò đầu vào cái thòng lọng hôn nhân mà thôi !
 

Trong một căn buồn sát hang hiên , có chăng lưới xinh xắn, bà Bexi đang làm om sòm lên về chiếc bàn ăn. Bà mắng Mini không khép cửa, để ruồi lọt vào. Bà cầm chiếc khăn xua ruồi, trong khi Xam Gieerry và Bốp nhìn chằm chằm lên những đĩa thức ăn trên bàn, nào là thịt bò luộc , xà lách, nào là mứt đặc, bờ và một chiếc bánh mì to tròn, nóng sốt. thức ăn bốc mùi ngon lành. Đã hang tuần nay, họ không ăn gì ngoài thịt muối và bánh nướng chay.
Mini bê vào một chiếc ấm tráng men to, dung pha trà, rồi đặt xuống bên cnahj những chiếc tách có đĩa lót đã bày sẵn trên một chiếc bàn dài. Đoạn chị đi về xóm thổ dân. Xam Giery và Bốp nghe bà Bexi gọi với theo Mini và Kunadu và tiếng hai cô đáp lại trong khi họ thấp thoáng trong ánh hoàng hôn, đi xuôi về phía xóm thổ dân.
Trời tối dần, phía sau những ngọn núi nhấp nhô màu xnah lam, không gian đang từ màu đồng thau lấp lánh lặng lẽ chuyển thành màu hổ phách. Hiu mặc chiếc quần màu xam tro. Chiếc áo sơ mi xanh nhạt, khoan htai bước về phía tận cùng hang hiên. Giexica từ trong phòng bước ra.
Nhanh lên ! – bà Bexi gọi. và cả ba băng qua hang hiên đi vào phòng ăn.
Ngồi đầu chiếc bàn trải khăn trắng tinh, trên mặt bàn bầy biện bát đĩa bằng sứ, Hiu bê đĩa thức ăn mời mẹ và Giexica rồi cầm dao xẻo những miếng to thịt bò muối. cậu mời Xam và Bốp, tiếp cho họ những đĩa xà lách đầy. bà Bexi vừa thao thao bất tuyệt, vừa bê ấm trà nặng trịch rót nước mời mọi người.
Chao ôi, được ăn bữa ăn thế này thì còn gì suonwgs bằng ! Giery nói, rồi cắm cúi ăn.
Bà bexi rót trà lien tiếp, hết cốc này đến cốc khác. Hiu tiếp tục cắt thịt mời Xam giery , trong khi ông ta phết bơ vào những lát bánh mì mới cắt, hai quai hàm làm việc không mệt mỏi, chiếc lưỡi luôn cuộn lên cuộn xuống vì ông ta vừa ăn vừa nói chuyện.
Xam giery lại ra hiên ngồi, hai chân duỗi dài, vừa hút thuốc vừa chuyện trò huyên thiên với bà Bexi về đồng quê. Hiu từ hang hiên bước ra maayhs bước rồi ngồi xuống. Giexina mang ra một chiếc ghế đệm và đặt xuống bên cạnh. Bốp vẫn ngồi vắt vẻo trên vỉa hè; từ đó anh chàng có thể liếc nhìn giexica mà không ai nhận thấy. đối với Bốp, giexica là tuyệt thế giai nhân.
Từ phía bên kia của cánh đồng, mặt trăng ló ra trên nền trời đen thẳm trông như một bánh xe vàng óng, đang chuyển động qua bầu trời cao trong, phẳng lặng như mặt hồ lúc thu sang, lấn át cả những vì sao, xua chúng đi vào chiều sầu của chín tầng mây xanh thẳm . Những chuồng trại , nhà kho , quạt gió - tất cả đều hiện rõ trong ánh trăng ; những mái tôn và những cánh quạt gió phản chiếu ánh sáng lấp lánh . Hình bóng lờ mờ của những túp lều của dân bản xứ - vừa đủ cho mắt người trông thấy - nhấp nhô như những gò đống thấp bên bờ suối . Xa xa , những bếp lửa của thổ dân rực đỏ như những chùm hồng ngọc . Từ những bếp lửa đó , người ta nghe vang vọng về những tiếng hát nghẹn ngào , hòa nhịp cùng tiếng cốc cốc của những chiếc bumêreng gõ vào nhau .
- Bây giờ bà sống thế này thì đàng hoàng quá rồi . Còn trước kia ấy à . . .! - Giêry nhận xét .
- Vâng , đúng thế , - bà Bexi đáp . - Trước đây thì thật là gian khổ .
Giêry sực nhớ tới điều gì đó . Hai mắt ông ta mở tròn , rực sáng .
- Này , bà còn nhớ hồi ông ấy đánh xe đi Uylara không ?
Ông ta đưa mắt nhìn Hiu đang nằm ngắm trăng ở phía bên kia .
- Ông ấy thường đánh xe đi chở hàng , còn mẹ cậu thì cùng hai thằng nhóc đen khoảng mười , mười hai tuổi đi nhóm bò . Hễ có đứa nào bảo ông ấy để mặc mẹ cậu nhóm bò một mình thì bà ấy lập tức mắng ngay ; « Này , chúng mày đừng có nói vớ vẫn ! ông ấy chở hàng ra làm sao , tao biết cả rồi , còn tao nhóm bò ra làm sao , ông ấy cũng biết .
Bà Bexi cười khúc khích :
Đấy là thực tế , Đúng không ?
- Đúng qua chứ lị , - ông Giêry nói . - Nhưng hồi đó đường sá đơn sơ , - ông ta khoái chí ngắm nhìn gương mặt Hiu , cậu ta đang lắng nghe những câu chuyện về mẹ mình . - chúng tôi phải ăn bánh mì cháy với tí tẹo thịt muối , thỉnh thoảng mới được một chút thịt cănguru hay gà tây rừng . Thường bà cũng nấu ăn , bà Bexi nhỉ . nhưng bà không khoái chuyên bếp núc. Này anh Tet , - bà thường nói , - anh đi nấu tí gì ăn sáng đi , để em nhóm bò cho » . - Tất nhiên , - Giéry khoái chí kể chuyện tiếp . Tất nhiên là hầu như việc gì bà cũng giỏi ; bà Bexi nhỉ ? Khi ông Tet đào giếng thì bà kéo đất , cũng có khi bà cùng đào nữa . Còn việc nấu nướng thì bà khổng thích.
- Được , ông cứ nói nữa đi , ông Xam , bà Bexi thốt lên . – hồi tôi nấu ăn cho ông , ông có trả cho tôi đồng xu tiền công nào đâu , mãi đến khi cả hai chúng tôi cùng làm công cho ông thi ông mới chịu trả.
- Thế còn cái buổi sáng thằng Gingi chơi cái trò khỉ ấy thì sao ?
- Sao ấy à ? - bà Bexi hỏi lại và Giêry cười ngặt nghẽo ,
- Giời ơi , khi ông Tet kể tôi nghe chuyện đó , quả thực tôi đã cười đến suýt chết . Có năm trời hạn hán , hai người nhóm bỏ từ Uylara về đây , con nào cũng gầy khô , tối đến chẳng cần trông coi gì hết . Đi cùng ông Tet có mấy nhóc da đen ; thằng Gingi thường mặc chiếc áo khoác cũ của ông chủ , hai ống tay áo vừa vặn cánh tay của nó , nhưng thằng oắt con ma lanh lắm.
Cho nó bất cứ áo , quần nào , nó cũng đem đổi lấy các thứ khác , - bà Bexi phụ họa .
Một buổi sáng bà ấy đi chăn bò , - Gièry kể tiếp . Thường là chúng kiếm ăn rãi rác mỗi nơi một con . Hôm đó bà mang theo cả thằng nhóc Giĩầgi. Bà bảo nó đi một hướng , còn mình thì đi hướng ngược lại . Nhóm xong đàn bò của mình , bà nghĩ thằng bé sẽ nhập đàn của nó vào đàn của bà rồi cùng về , ngờ đầu nó vẫn ngồi chơi một chỗ , chưa nhóm được một con nào .
Thế là tôi điên tiết lên , - bà Bexi chen lời , - Tôi phi ngựa thẳng về trại báo cho ông Tet biết .
Ông ấy liên nổi cơn thịnh nộ rồi giật lấy dây cương của bà , đoạn , . nhảy phốc lên lưng ngựa , đuổi theo thằng bé , - Gièry nói , Nhìn thấy ông Tet , , thằng bé lập tức đoán biết có chuyện không hay . Nó liền nằm ngửa xuống , thò hai bàn tay ra khỏi ống áo rồi đập phành phạch xuống đất , khiến chú ngựa sợ mà tránh sang một bên , rồi lồng lộn , hất tung ông Tet văng qua đầu . Chú bé liền nhanh như chớp , nhảy phốc lên lưng ngựa và phi nhanh về gặp bà Bexi . Bà ơi , con van bà , bà đừng để ông ấy đánh con ! » , - thằng bé kêu tru tréo . vì đang sốt ruột muốn biết có chuyện gì xảy ra , nên bà Bexi không tỏ ra lo lắng gì về ông Tet cả .
- Thôi , đi tìm bò đi, lần này tao tha cho. Đoạn bà đi tìm ông Tét. Đến trưa thì thằng bé đã nhóm đủ bò và đang đủng đỉnh trên con đường về trại.
Buổi hàn huyên cứ thế mà tiếp diễn , iiết chuyện này đến chuyện khác . Giêry đắc chí với khoa kể chuyện của mình , trong khi bà Bexi cảm thấy thú vị khi nghe những câu chuyện ngày xưa khi bà mới đặt chân đến đất này .
Giêxica đã mệt , nhưng Hiu vẫn mải mê nghe chuyện . Cô bèn đứng dậy , bước dọc hành lang , đi vào phòng khách của bà Bexi. Trong phòng một ngọn đèn đất đang cháy leo lét , thỉnh thoảng lại lóe lên những tia sáng yếu ớt . Giêxica vừa ngồi vào chiếc đàn dương cầm cổ lỗ trong phòng khách và bắt đầu chơi thì Bốp chạy nhoáng xuống chỗ chuồng ngựa , nơi cậu ta và GÍêry để ba lô , hành lý .
Ánh trăng tràn ngập những cánh đồng , bao trùm lên núi đồi , cỏ cây một màu sáng bàng bạc .
Gỉèxica vừa hát vừa tự đệm đàn . Tiếng nhạc yếu ớt khẽ vang lên từ những phím đàn khi cô cất tiếng hát nhẹ nhàng , thanh thoát :
ôi , trong vườn của mai sau
những bông hồng sẽ tỏa hương thơm ngào ngạt
Sẽ khiến cho đời ta bớt khổ đau .
Bà Bexỉ không thích bài hát đó , thậm chí bà còn cảm thấy khó chịu vì theo bà tiếng hát ủy mị sẽ gây nên chán nản , dẫn con người ta về chốn hư vô . Ngược lại , Gỉêxica bao giờ cũng chỉ hát những lời rầu rĩ , tựa hồ cô cố ý bày tỏ tâm trạng của chính mình trong đó .
ôi . ta những ước ao , khát vọng
Cho mọi bóng hồng của cuộc sống hôm nay
Tỏa hương thơm ngào ngạt ngất ngây
Cho đời say đắm buổi hôm nay .
Hát thế mà cũng hát ! Ai chẳng muốn như vậy ! Bà Bexi tự nhủ . Nhưng làm sao mà giành được tất cả những gì tốt đẹp của cuộc sống hôm nay ? Bà ghét cay ghét đắng những kẻ yếu đuối , những linh hồn tội nghiệp , và bà mong cậu con trai độc nhất của mình không lấy cô gái này . Nếu nó lấy phải cô ả thì quả là tai họa .
Thế nhưng bà không thể nói toạc cho con biết ý nghĩ của mình . Làm như vậy là không khôn ngoan , bà biết rõ điều đó . Bà đã tự xác định cho mình những giới hạn trong mối quan hệ xử thế với con trai . Có những hàng rào ngăn cách mà bà không thể nào phá vỡ . Nó là đàn ông , cuộc đời của nó là cuộc đời của đàn ông , bà phó mặc cho nó tự lo liệu . Bà không có ý định can thiệp hay dính líu vào việc riêng của con , nếu tất cả đều tốt đẹp . Từ lâu bà xác định mình không có quyền làm điều đó . Nhưng để giúp đỡ con trai , bà đã cố gắng dạy bảo nó từ tuổi thơ , dạy nó biết nhận rõ lẽ phải trái ở đời , giữ mình trong trắng , cả về thể xác và tinh thần . chỉ thế thôi , bà không hỏi lại con trai liệu nó có nghe lời bà không , nhưng như bà thấy , bà khá hài lòng với nó .
Từ bên kia vườn , Bốp bước tới , một tay cầm chiếc viôlông , tay kia cầm chiếc ví . Rồi anh chàng ngồi xuống vỉa hè , búng búng dây đàn vặn các khóa đàn , kéo thử rồi bắt đầu cò cưa.
- Bỏ cái trò ấy đi ! Giêry nói .
ồ có tí nhạc, cũng vui , - Hiu khẽ nói .
Ở TơMorơ tao đến chết với nó đấy , Giêry nói như bò rống . Nó tru tréo lên , nghe sao mà «da diết vậy , tệ hơn cả bọn da đen .
Ừ , rên rĩ , ai oán thật ! Hiu nói . Này . Bốp , nhạc gì mà như vậy ?
Thế cậu thích điều gì ? - Bốp ngước mắt hỏi ; vẻ hăm hở hiện rõ trên khuôn mặt gày guộc của anh ta . Bốp tự hào về tiếng nhạc của mình , và anh chàng rất quý chiếc đàn bằng gỗ tự tay mình làm lấy. Ngược lại , một lần trong cơn say túy lúy , như điên dại , Giêry đã đập tan chiếc đàn , nguồn vui duy nhất cửa Bổp.
- Lúc nào cũng chỉ thấy hắn vặn vặn , cưa cưa cái của khỉ ấy , chẳng biết để làm gì , - Giêry nói .
Tiếng nhạc của Bốp giản đơn , có lúc nghe như lạc điệu , nhưng Hiu tìm thấy trong đó những gì chính Bốp đã tìm thấy – đó là tiếng nói của những điều bí ẩn vượt ra ngoài tiếng nhạc . Tiếng đàn của Bốp chính là Bốp , là tất cả tâm hồn đau đớn , khao khát , là tấm lòng đa cảm đang tự dối mình , cố đấu tranh để gìn giữ những gì được gọi là đoan chính .
Với linh cảm của một người dân quê quen đọc biết những đường nét trên mặt đất và trên những khuôn mặt , Hiu hiểu rõ vì sao Bốp bao giờ cũng bám chặt lấy cây đàn , và Xam Giêry .
Khi một Chàng trai chẳng có gì và chẳng có ai để gắn bó thì thà bám lấy một vật gì đó , một con người nào đó vẫn hơn . Bốp đã thành công ở chổ tự biến cuộc đời mình thành một điều kỳ diệu . Khi mẹ Bốp qua đời , bỏ cậu lại iligugi , cậu chỉ là một chú bé côi cút và bệnh tật, một chân thọt , mồm méo xệch . Mẹ cậu nấu ăn và trông nom nhà cửa cho gia đình Râylen , nhưng vì không ai biết đưa đứa bé đi đâu , trả cho ai , nên Bốp bị bỏ lại rồi lớn lên ở trại Uytaliba của bà Bexi , học làm mọi thứ lặt vặt , biến mình thành người hữu ích khi đã lớn hơn .
Bỗp trở thành một tay cưỡi ngựa cừ khôi , một người chăn bò giỏi . Anh ta tự hào về khoa quản và thuần ngựa của mình . Anh chàng lúc nào cũng khoe tài , khoác lác về bầy ngựa , thường xuyên thúc ngựa phi hết chỗ này đến chó nọ , đầu đội chiếc mũ phớt Vơbơtơn cỡ lớn , đến nổi người ta đã mệnh danh cho anh chàng là «Bốp nói khuếch cũng như người ta đã từng gọi là Bốp lẻ ».
Nếu bạn hỏi theo tên Bốp Hôn thì dân miền đông Karara này khó mà biết được đó là ai , nhưng chỉ cần nhắc đến cái tên Bốp lẻ là họ biết ngay . Anh chàng đã từng đánh xe đi khắp đó đây , lúc nào cũng mang theo một con chó Aphơgan , giống chó chuyên canh giữ lạc đà , nhờ vậy mà biết được rất nhiều chuyện . Anh chàng cũng đã từng đi tim vàng với những người thợ mỏ đứng tuổi ở các vùng Nulaghin và Bavơ . Sau một thời gian anh chàng bỏ nghề chăn bò , đi về những vùng đất hẻo lánh , xa đường cối , để đuổi theo cái màu vàng óng ánh của thứ kim loại vô tri đó giữa lòng những con suối cạn , hay trên những triền núi lổn nhổn sỏi đá . Trong đầu anh chàng bao giờ cùng ngổn ngang những ý nghĩ , ước mơ về vàng , hy vọng có ngày sẽ tìm thấy những khu mỏ phong phú và anh chàng sẽ trở nên giàu sụ.
Hiu khâm phục cái tinh thần cương nghị , rắn rỏi đó trong tấm thân gù mảnh khảnh của Bốp . Từ đó , anh có thể bỏ qua tính hay khoác lác , khoe khoang của anh chàng . Nhưng kể cũng thú vị khi anh quan sát thấy qua cung cách anh chàng ôm lấy chiếc đàn cố lấy nhịp theo tiếng hát của Giêxica với một tình cảm sôi nổi , vô tư. Nghe tiếng đàn , Giêxica liền đi về phía phòng khách xem đó là ai.
Cô vừa dừng lại trước cửa thì Bốp liền ngước mắt nhìn , trong khi những người khác chẳng ai thèm ngoái cổ hay đưa mắt liếc nhìn theo . Giêxiea thậm chí còn thắc mắc chẳng hiểu bà Bexi và Hiu có nghe thấy tiếng đàn của cô hay chông . Trong ắnh sáng lờ mờ hắt lên từ bóng đêm phía sau lưng , trông Giêxica càng có vẻ thanh lịch , lộng lẫy .
Thế nào con ? Công việc nhóm bò ra sao rồi ? bà Bexi hỏi .
Tạm được thôi mẹ ạ . Hiu trả lời , dáng uể oải . Nhiều còn gày khô , chỉ được mấy con choai choai là béo tốt . Nhưng cùng đành phải nhóm .
Con không nhóm bỏ đã ba năm nay rồi còn gì , bà pexi nhìn con trai , mỉm cười .
- Một hôm một toán thanh niên dẫn Chitali và con lên một ngọn đồi dốc , toàn đá là đá. Khi leo tận lên đến đỉnh , Chitali nói : « Bây giờ phải lùa chúng xuống núi » , rồi bỏ đi đầu mất.
- Chắc cậu ta , nghĩ việc ai người ấy lo , đúng không ? - già Xôlơ cười , nói .
- Đúng thế , ông ạ , - Hiu trả lời .
Giêxica bước tời gần , ngồi xuống cạnh Bốp , và hỏi chuyện anh chàng về chiếc đàn viôlông . Bốp kéo viồlông cho cô nghe , trong khi Hiu bận kể chuyện .
- Oarieđa và tôi tiến lên trước , đàng hoàng giữ chúng lại đó , - Hiu kể tiếp . - chúng tôi chờ Chitali , chờ mãi , nhưng không thấy cậu ta trở về . Thế là chúng tôi nghĩ chắc có chuyện gì xảy ra . Một lúc sau , tôi quay lại tìm Chitali và thấy cậu la vẫn còn trên đỉnh núi . Con ngựa của cậu ta vùng vằng , không chịu bước thêm nửa bước .
- Lại con Xatơn , đúng không ? bà Bexi hỏi : - Con đó thì lúc nào cũng vùng vằng khó chịu , nhưng Chitali quý nó lắm .
- Cậu có biết vì sao không ? - Giêry khẽ hỏi.
- Tới hôm sau mới nhóm được số còn lại , - Hiu cất cao giọng nói . – Bất kỳ giá nào cũng phải nhóm cho hết , thế mà phải trao cho nó những con ngựa đã thuần thục .
- Chao ơi , giống ngựa đã thả rong trên núi TơMorơ rồi thì hoang dại không khác gì , diều hâu , già Xồlơy nói . - Này , Iuni , lão đã khuyên mẹ cậu bao nhiêu lần rồi đó . đáng lẽ phải đi nhóm sớm hơn .
Vâng , làm được vậy thì hay quá , Hiu nói . - cuối cùng cùng lùa được phần lớn các chú ngựa non lên núi . Có điều con Hôme chưa quen phong thổ , con ngựa của Kunađu cũng vậy
Kunađu ấy à ? - Gièry thốt lên . - Một tay cưỡi ngựa tuyệt vời ! Tao mê con bé từ ngày nó mới cao nhóc chừng này này .
- Ông Giêry ! - bả Bèxi nói , giọng gay gắt . - ông có biết ông đang ở đâu không ? ông quên rồi à ?
Giêry khoái chí cười khúc khích vì đã chọc tức được bà Bexi .
- Này Iuni ! ông ta gọi to . - Mẹ cậu không tán thành tớ làm bố dượng , nhưng tớ bảo cái giống đàn ông làm sao mà sống một mình được , trời đã sinh ra vậy rồi ! vả lại ở cái vùng đất nóng bức thế này thì . . . Chế độ một vợ một chồng chỉ áp dụng được cho xứ lạnh thôi , có lẽ thế . Còn khi điều kiện khí hậu gàn gàn như trong kinh thánh , thì tớ bảo làm như Xôlômỏng , hay Abrahamvà Đavít là đúng . . .
- Thôi đi ông , bà Bexi nói. - chúng tôi lạ gì cái bụng đàn ông các ông nữa , có điều chúng tôi chẳng quan tâm làm gì , - bà Bexi dõng dạc nói.
Tất cả là do mình thôi , Bốp giảng giải với Giêxica . Chiếc đàn này tôi tự làm đấy chứ .
- Thế à ? Giêxica thốt lên . - tuyệt vời nhỉ !
Gièry cựa quậy trên chiếc đệm ghế ệm , nhưng đã bị võng sâu .
- Này Iuni , giá được một cốc nữa thì tuyệt . Tớ không bao giờ phản đối đâu , cứ nhớ như vậy , - Ông ta vừa nói vừa đưa mắt liếc nhìn bà Bexi. Nhưng bà đã từ chối không cho thêm uytxki . thế là Giẻry cụt hứng . Ông ta nguây nguây đứng dậy , đi về phía túp lều , nơi ông ta vẫn cho là chỗ có thể ngủ ngon giấc hơn bất cứ chỗ nào khác , vừa đi vừa càu nhàu , mặc dù bà Bexi biết tỏng là ông ta sẽ vòng ra chỗ con suối , để rồi nằm lăn ra ngủ dưới chiếc xe chở hàng , làm bạn cùng Seba . Bà biết vào những lúc nóng bức , ông ta vẫn thích ngủ ngoài trời , nhưng chẳng sao .
Còn Hiu thì kéo một chiếc giường ra hiên cho Bốp .
 

Trong khoang trại lớn nhất , những chú ngựa vừa bị Hiu và bọn con trai lùa về đang nhốn nháo , chạy quanh ; những cẳng chân cao dỏng , những tấm thân tròn trĩnh màu cánh gián . Nhưng chú ngựa với những bộ lông đỏ màu nâu , đen , hồng đang chen lấn , xô đẩy , sùi bọt mép , nghen đầu , ngoái cổ những đôi mắt hoang dại nhìn ngang ngửa , vẻ kinh ngạc . chúng quẫy mình , đuôi cong cớn . Một con đầu đàn đầu nhỏ nhọn lồng lên , phá phách . Những con khác phì hơi , chạy nhốn nháo , hất tung đất mùn bay mù mịt .
Khi Giêry và Bốp lẻ củng Hiu vào xem ngựa thì bọn con trai lùa chúng vào khoang bên cạnh . Oaríeđa và Chitali nhằm vào con ngựa con mà họ ưng ý nhất , khua con vật chạy vòng quanh rồi tách nó khỏi ngựa mẹ , sau đó mở cửa chuồng trại ép nó vào một khoang nhỏ hẹp , xung quanh có hàng rào cao vừa tầm ngựa . Đoạn cổng chuồng bên kia mở toang và Oanna nhảy phốc vào chuồng , đóng sập cửa lại , rồi luồn dây xích cột chặt cánh cổng….
Giêry và Bốp đứng áp sát người vào hàng rào , xem xét đàn ngựa ,
Hiu có sổ theo dõi gia súc . Bên cạnh hàng rào, một khúc gỗ đang cháy âm ỉ . Những dấu sắt nung đỏ trong bếp lửa . Chitali và Mich lấy một dây thừng bằng da , thắt thòng lọng rồi quàng vào cổ một chú ngựa con , trói ghì nó vào hàng rào . Oarieđa trao qua hàng rào phía bên kia cho Hiu một con dấu sắt . Hiu ấn dấu sắt đang nóng đỏ vào vai con vật . sau đó , Ọanna mở toang cửa , và con ngựa lao ra , cắm cổ lao về vai ngựa mẹ.
- Lần này thui đến nơi đến chốn nhá , Giery nói , giọng bởn cợt .
Hiu lẳng lặng ghi vào sổ tên và đặc điểm của con ngựa , cùng với số hiệu của ngựa mẹ .
Bọn con trai lại chuẩn bị cho Hiu đóng dấu một con ngựa cái con . Anh đóng vào vai con vật dấu hình chữ T-Y , treo số hiểu vào cổ nó , rồi ghi vào số tên và số hiệu của con vật .
Trẻ con từ dưới xóm thổ dân kéo nhau lên đây cùng vui chơi trong bóng râm , giữa những lùm cây . Chúng chạy theo Giêry và Bốp lẻ , những cặp chân gầy guộc hẳn lên dưới lớp vải quần rách xác xơ. Chami nhặt một cặp sừng , đặt lên đầu giả làm bò đuổi theo bọn trẻ . Chúng chạy nháo nhào , vừa chạy vừa la hét , reo đùa ầm ỉ Tiếng cười vang lên từ trong bóng râm của túp lều lợp tranh , làm cho công việc đóng dấu kiểm kê gia súc thêm khẩn trương .
- Chú này trông được đấy , Giêry nhận xét , khi ông ta nhìn thấy trong chuồng một con ngựa giống bốn tuổi , màu nâu sẫm , khịt khịt mũi rồi lồng lên như điên dại , chốc chốc lại dừng chân , hốt hoảng nhìn qua lớp lưới sắt bao quanh khoang chuồng .
ừ con này không đến nổi tồi , - Hiu đáp lại .
Chitali tung chiếc thòng lọng bằng da tròng vào cổ con ngựa khiến nó càng lồng lộn điên cuồng . Con vật quẫy mình đập thình thình vào hàng rào bao quanh khoang chuồng . Nó chúi mai sát đất , chụm vó lại và hí lên như lợn bị thọc tiết . Con dấu sắt nung đỏ ấn vào lưng chủ ngựa , để lại một vết cháy đen trên lớp da con vật tội nghiệp đang cong đuôi , cúi đầu , thưỡn dài mình. Nó chồm lên , nhưng chỉ trong chốc lát đã được chuyển vào khoang chuồng bên cạnh . Suốt cả buổi sáng , Hiu và bọn con trai bận việc đóng dấu cho ngựa . Trong khi Bốp sốt sắng giúp họ một tay thì Giêry nằm dài trên sàn nhà , ngắm bọn trẻ con và đàn ngựa .
- Chúng nó là con Kunađu đấy à ? hai đứa kia kia ? - lão hỏi .
- Vâng , - Hiu trả lời , tuy còn bận ghi sổ .
Một con ngựa cái hăm hở đi vào khoang đóng dấu . Con vật chạy lon ton vòng quanh , rồi lồng lộn va mạnh vào bờ rào . Nó chồm lên , cố nhảy qua đầu họ để trốn thoát , nhưng vấp ngã , miệng sùi bọt mép .
- Con này chúng mình đặt tên là gì nhỉ , Oaricđa ? Hiu hỏi .
- Con này lên là Thetixơ , của Kunadu đấy .
Thế à ? Hiu ngước mắt nhìn . – Thế thì Thetixơ F2 dành riêng cho cô ấy , và nhớ bảo tao cho nhé.
Oarieđa cười vui sướng , để lộ hai hàm răng trắng .
- Cái món đặt tên này thì bà cụ giỏi hơn tôi nhiều , - Hiu phân bua với Giêry . - Phải học thuộc hết tên các thần cơ .
Đến trưa , toàn bộ câu chuyện quanh bàn ăn đều tập trung vào chủ đề thuần ngựa , đóng dấu và những đặc điểm của đàn gia súc.
- Đàn ngựa nhà bà quả là ngang ngổ , không khác gì một đàn diều hâu , - Giêry nhận xét . - và không đẹp lắm . Tôi nhìn thấy có một đôi khoẹo chân .
- Vì đôi ấy đẻ vào lúc đang hạn , - Xôlơ Hađi khẻ trả lời . - Chúng bắt đầu học phi khi thức ăn khan hiếm . Nhưng Iuni bảo vẫn có một số ngựa tơ Hera khá đẹp .
- Ông nói đúng ! Tôi rất thích con ngựa cái TơPhili mà cậu ấy cho Kunađu .
- Cho Kunađu à ?
- Để cho thằng Oarieda vui đấy mà. . , Hiu ngẫng đầu nhìn hà Bexi đang ngồi đối diện .
Một khi Xam Giêry đem ngựa cho con gái bản xứ hay cho bố , hoặc chồng có ta , nghĩa là ông ta hy vọng sẽ đưa được cô gái đó về trại của lão , bà Bexi biết tỏng điều đó . Bà cũng biết Hiu không nghĩ như vậy khi bào Oarieđa rằng Kunađu có thể coi con Thetixơ là của cô . Mặt Hiu đỏ bừng khi anh ngước mắt nhìn Gièry chằm chằm . Anh còn trở nên rất nhạy cảm trước những lời bóng gió của Giêry . Bà Bexi biết rõ con trai bà vẫn là một thanh niên có nhiều mơ ước .
- Oarieđa bảo con Thetixơ kia là của Kunađu, Hiu nói tiếp . Hồi nó đẻ chắc phải vất vả lắm vì chúng ta đi vắng . Con nghĩ vậy .
- Cho con bé con ngựa đó là phải , - bà Bexi chen lời . - Mẹ cũng nghĩ thế .
- Ở trên Uytaliba này bà và cậu Hiu đối xử với bọn đầy tớ tốt thật đấy , - Giêry nói - Mẹ con bà đối xử . với họ không khác gì chúng tôi ở Nunieoara .
Thôi ông im đi kẻo xấu hổ , - Bốp lên tiếng .
Bốp đưa mắt nhìn Giểxica , một nụ cười thoáng nở trên môi anh ta . Giêxica mỉm cười đáp lại . Cô cảm thấy phảng phất ở anh ta một điều gì đó tế nhị , một thái độ thông cảm đối với tâm trạng lạc lõng của mình giữa đám người xa lạ .
Thế anh có định biểu em một con ngựa không đấy ? Giêxica hỏi Hiu .
Giêry phì cười .
- Chiều nay em lên trại , cứ chọn lấy một con . - Hiu nói .
Bà Bexi bắt gặp đôi mắt anh lấm lét nhìn mình. Bà chững lại trong giây lát rồi quay nhìn về phía Giêxica . Hiu hiểu ý liền tự kiềm chế . Anh ngồi vào đầu chiếc bàn, nhận rõ những gì đang chờ đợi mình .
Tôi có một điều muốn thưa với ông sau. Hiu nói với Xam Giéry .
Giêxica ngơ ngác , hết nhìn Hiu lại nhìn Giéry , như thể hai người đang trò chuyện bằng một thứ tiếng mà cô không hiểu . Cô nhìn bà Bexi khi bà vẫn đăm đăm nhìn Giêry bằng cái nhìn nguyền rủa , nếu một đôi mắt sáng quắc , xanh lơ , với cái nhìn đăm đăm có thể chứa đựng trong đó một sự nguyền rủa . Nhưng Giêry vẫn thản nhiên như thể ông đang mải mê tận hưởng bữa ăn ngon lành . Gương mặt sống sượng , hay hay đỏ của ông ta sáng lên. Ông ta vừa ăn vừa chuyện trò bỡn cợt với bà Bexi , dù biết Hiu không thích thế .
Nghỉ trưa xong , bà Bexi dẫn Giêxica đi xem khoang chuông , nơi Chitali đang giữ một con ngựa con - một con ngựa non bướng bĩnh bất kham , bụng thon , lưng ngắn. Con vật lồng lộn trong vòng vây hãm của hàng rào dây thép . Nó lao đi lao lại , hất tung bụi mù mịt .
Hiu châm lửa tẩu thuốc rồi rít một hơi dài . hút thuốc có cái khoái của nó , làm cho người ta đỡ căng thẳng . Tẩu thuốc còn mang lại cho anh một cảm giác già dặn , tự tin. Sau bữa ăn tối , anh đã nói chuyện với Xam Giếry , nhờ vậy mà cảm thấy nhẹ nhõm hơn .
Ông Giêry này , Hiu vốn không thích nói quanh co . Khi ngồi bên bàn ăn với mẹ tôi , xin ông đừng nói trước mặt một cô gái như tối nay , ông nhớ cho .
Ô kìa , cậu nói cái gì vậy ? - Giêry hỏi , vẻ trách móc . - Nếu tôi có quá lời đôi chút về trại Uytaliba này thì đã sao ?
Chẳng sao cả , Hiu đáp lại .
- Cậu là một trong những người hùng của xứ sở này - Lẽ nào cậu lại mê cái món da đen kia được , Đúng không ?
Tất nhiên là tôi sẽ lấy vợ da trắng , làm sao có thể lấy người da đen được ? - những đường nét bướng bỉnh hằn rõ hai bên mép Hiu .
Giêry phá lên cười.
- Thế à ? Thật thế không ? - Ông ta hỏi kháy…. . Này Bốp , cậu nghĩ sao ? Tớ cược cậu một bộ yên ngựa mới toanh , rằng cậu sẽ cưới một cô da đen trong vòng mười hai tháng tới , nếu cậu còn ở đây .
 

Hôm đó là ngày giặt quần áo . Đám đầy tớ túm tụm bên những chiếc chậu giặt , trong bóng râm nơi hàng hiên , xát lên những bộ quần áo thứ xà phòng sần sùi tự làm còn hằn ngấn xút .
Họ vỗ vỗ những chiếc quần , áo sơ mi , vải trải giường , khăn tay , khăn tắm , khăn trải bàn một cách thư thả , vừa trò chuyện , vừa nhìn lên cánh đồng quan sát tất cả những gì đang diễn ra trong những túp lều , sân trại cách đó gần nữa dặm , nơi những chàng trai đang huấn luyện bầy ngựa con .
Mini , Banđoghera , Bađi và Kunađu đều có mặt ở đấy . Thỉnh thoảng họ nghe thấy tiếng cười của Kunađu , những tiếng cười dòn tan , rộn rã , vui tươi . Bađi cũng cười , những tiếng cười thư thả , khàn khàn như tiếng quạ.
Mini chăm chú nhìn Kunađu với cái nhìn trìu mến , và Kunađu cũng nhìn chị một cách cảm thông như thể hai người đang trao đổi những câu chuyện tâm tình , sâu sắc . Chỉ Bạnđoghera già nua - một con gà tầr hoang dại là không cười. Mụ vẫn miệt mài rũ bụi những chiếc quần áo , như đấy là thứ công việc nghiêm túc , thích thú . Những ngón tay dài khẳng khiu , đen xạm của mụ trăn trở quằn quại giữa đống quần áo của đàn ông , giữa những chiếc quần và áo sơ mi màu xanh hoặc màu nâu xỉn , nhầy nhụa và đanh cứng vì bụi đất , những vết bẩn không thể nào giặt sạch nếu không vò đập đến nơi đến chốn . Mini vò những bộ áo liền váy trắng , những bộ đồ lót của bà chủ trong chiếc chậu giặt trong khi Kunađu đang vò nhẹ những áo quần mỏng , mềm mại , những thứ bằng lụa và đăng ten bà chủ giao cho và dặn phải rũ qua nước mưa , giặt bằng thứ xà phòng mềm hơn , trong những chiếc chậu tôn nông bè thường dùng để hứng sữa bò .
Mụ Banđoghera xua đuổi bọn trẻ con từ xóm thồ dân kéo lên đang túm tụm nô đùa xung quanh những chiếc chậu giặt . Kunađu khuyên chúng đi tìm trứng , may ra những con gà mái bạch đã đẻ nơi đống củi . Thế là mấy đứa nhóc lao đi tìm , vừa chạy vừa ngoái cổ nói với Kunađu những lời gì đó .
Kunađu cười , những tiếng cười ròn tan , khi cô giơ cao những bộ quần áo sang trọng của Giêxiea . Mini và Bađi cũng cười theo khanh khách . Banđoghera vẫn cặm cụi vò giặt vết mỡ lẫn đất sét đỏ nhầy nhụa còn bám chặt trên đôi ống quần của cậu Hiu và Hađi , như thể chỉ có những chỗ đó là đáng giặt ,
Cách hàng hiên một quãng không xa , một thùng nước đang phì hơi phía trên một ngọn lửa đang cháy đỏ giữa những hòn đá to ghép làm bếp. Mini bê chiếc chậu giặt đựng những thứ nhẹ ra chỗ khác
Phía trên kia , cạnh những túp lều , mấy con ngựa cao lều nghều của Giêry đang đứng chờ , chuẩn bị lên đường . Bốp lên ngựa đầu tiên . Anh ta vung roi quất mạnh vào không gian và con vật to lớn có bộ lông màu hung từ từ cất bước kéo theo một con ngựa trẻ hơn . Con ngựa của Giêry thu mình chờ ông chủ cưỡi lên lưng để cùng lên đường . Seba và cổ xe chở thực phẩm vừa tới chỗ băng qua suối thì Bốp cũng vừa đi ngựa đến .
Những người đàn bà bản xứ giặt quần áo bàn tán về Seba và Xam Giêry . Người đàn bà da đen này đã chung sống cùng lão đàn ông da trắng Xam Giêry hai ba năm nay . Chị ta đã trở thành tay hòm chìa khóa của lão . Trước Seba là Sara và Tama . Bây giờ Seba và Tama đã có nhà lợp tôn ở Nunieoara , mặc dù Seba hầu như vẫn ở riết trong nhà Giêry .
Chị ta pha trà mời khách và lần nào đi Karara , Xam Giêry cũng đưa chị ta đi cùng , thuê phòng ở khách sạn cho chị ta ngủ , lại còn cho tiền để mua quần áo lụa . Chị ta thường xuyên đi xem đua ngựa cùng Giêry . Nhưng ở Uytaliba này , Seba phải ngồi ăn bên đống củi cùng đám đàn bà thổ dân .
Suốt cả buổi tối hôm trước , Seba đã phải co ro trong bóng tối , bên đống củi , trong khi Xam Giêry ngồi dưới mái hiên chuyện trò cùng bà Bexi và đám đàn ông . Chị ta sợ phải ngủ lại một minh bên cỗ xe trong đêm tối , nhưng vẫn chờ cho đến khi Giêry từ biệt bà chủ , để đi theo lão , nhóm lửa và chui vào ngủ dưới cỗ xe .
Đám đàn bà ở Uytaliba bàn tán xôn xao , rồi cùng nhau cười khúc khích nhưng không mảy may tỏ ý ghen tị .
Từ đầu hè phía đằng kia , Giêxica và bà Bexi đang nhìn theo đôi ngựa đủng đỉnh rời khỏi trại Uytaliba , hai con ngựa cao lớn , và bất kham . Chúng ngẩng cao đầu như thấy trước con đường dài trước mặt .
Hiu từ trong khoang trại rào lưới sắt đi ra, vừa đi vừa vẫy tay gọi Bốp . Bốp vẫy tay đáp lại .
Ngồi trên xe , lắc lư theo nhịp bước đủng đỉnh của chú ngựa , Giêry gọi to :
- Này , nhớ nhá , Iuni , đen trắng gì cũng phải có một bộ yên mới cứng đấy !
- ông ta nói gì vậy ? - Giêxica hỏi , khi nghe những lời Giêry nói vọng tới đầu hè .
- cái gì ấy à ? Có lẽ họ đánh cược gì nhau đó thôi , - bà Bexi nói , vẽ khó chịu . Bà đa nghe họ đánh cược từ trước , nhưng chẳng bao giờ bọn thanh niên thắng được lão Xam .
- Giá như cháu được đi cùng nhỉ ! Giêxica vừa nói vừa nhìn theo bóng dáng của những con ngựa ngày một nhỏ lại và mờ dần để rồi mất hút trong bụi mù đất đỏ .
Giêxica bắt đầu khóc .
- Thưa bác , cháu không sao chịu nổi nữa rồi , cô thốt lên . Quả thực cháu không sao chịu được nữa !
- ồ , cháu yêu quí của bác , sao cháu lại khóc ?
Bexi dỗ dành , giọng nhỏ nhẹ , mặc dù bà đang phải nén lại sự vui sướng . - Bác xin lỗi cháu . Nhưng còn thằng Hiu nữa , cháu phải nói với nó chứ .
- Không đâu bác ạ , cháu không thể lấy anh ấy và sống mãi ở đây được đâu .
- Chà , tội nghiệp chưa ! - bà Bexi lúng túng , không còn biết trả lời thế nào . Bà không khuyên giải cô gái đừng buồn , bà nghĩ phải khôn ngoan mới được . Rồi bà tỏ thái độ thông cảm với cô gái khi cô không nhận thấy được cái đẹp trong những ngày dài trong yên tĩnh và trong công việc của trại Uytaliba . Sinh hoạt ở trại nghèo nàn , vất vả , nhưng bà yêu quí cuộc sống nơi đây trong từng bước phát triển của nó . Bà quí từng hàng cây , từng tia sáng , màu sắt của vùng đất đỏ , của bầu trời xám bạc , của rừng Munga xanh thẳm và những rạch bạch đàn lá nhọn hoắt , tấm than trăng nõn nà bên bờ suối .
- Sống ở đây đến là trống trải , hiu quạnh , - Giêxica tấm tức - chẳng có gì làm . Chẳng biết đi đâu . Ngay cả anh Hiu cũng không còn như trước kia . Có những lúc hàng tuần chẳng thấy mặt mũi anh ấy đâu .
- Cháu thông cảm với nó , - bà Bexi muốn nói với Giêxica rằng bà cũng nghĩ cuộc sống nơi đây sẽ làm cô buồn , nhưng bà không thể nào cho phép mình bộc lộ những ý nghĩ như vậy .
Rồi chính Giêxica tự nói lên điều đó .
- Cháu tin là bác mừng , - cô gái thở hổn hễn , nói . Cháu tin là bác biết cháu sẽ chán cảnh sống ở trại .
- ồ , - Bà Bexi khẽ trả lời , giọng trìu mến . - bác muốn thằng Hiu sinh ra ở đất này thì phải biết yêu quí nó . Bác cũng vậy . Nhưng không dễ gì thích nghi được với nó , nếu không thực sự yêu quí nó .
- Cháu cũng muốn yêu thích nó . Cháu đã cố gắng nhiều để thích nghi với nó , - Giêxica nói , vẻ hối hận. - Nhưng mẹ cháu sẽ giận cháu đến chết thôi .
Gương mặt bà Bexi se lại . Lẽ dĩ nhiên bá biết rõ cái gì đằng sau những lời phân trần đó . Bà biết người ta đang lợi dụng con trai bà một cách trắng trợn .
- Ồ , phải rồi cháu ạ , - bà nói , giọng hoạt bát . - Cháu sẽ gặp nhiều cơ may hơn Hiu nhà bác , bác biết chắc như vậy . Cháu xem đấy thì biết , cái trại này nghèo xác xơ , có bao nhiêu thứ thì cầm cố hết bấy nhiêu . Quả thực không làm gì ra , chỉ đủ ăn mà thôi . Trời thì hạn hết mùa này qua mùa khác . Lắm lúc bác cứ băn khoăn chẳng hiểu trời có còn mưa nữa hay không .
Những nếp nhăn hằn rõ trên vầng trán Giêxica . Cô cảm thấy bối rối , ngại ngùng .
- Cố nhiên , mẹ cháu sẽ suy nghĩ . Nhà cháu giàu có . Tất cả bọn đầy tớ đứa nào cũng có hàng hũ tiền .
Những người đầy tớ da đen đã nhìn thấy hai người ngồi chuyện trò dưới mái hiên , sát cạnh bức mành xanh chằng chịt thứ dây leo xứ Tây Bắc , điểm xuyến bởi lọ cây cảnh nhỏ , bằng hộp sắt tây sơn màu vàng , đỏ , treo lơ lửng như những chiếc đèn lồng . Lấm lét nhìn bà chủ và cô gái - hẳn là vợ tương lai của cậu Hiu - họ đoán biết có điều gì trục trặc và thế là họ thi nhau bàn tán , bình phẩm .
Mỉni và Banđoghera tiếp tục trò chuyện , còn Kunađu thì trố mắt nhìn khi Giêxica ngồi sụp xuống chiếc ghế bao tải , khóc sướt mướt . Cô ta không muốn làm vợ cậu Hiu . Kunađu lấy làm ngạc nhiên . cô những tưởng được cậu Hin lấy làm vợ là diễm phúc và đáng kiêu hãnh .
Giêxica vẫn khóc .
Không ! Kunađu thốt lên với chính mình . Cô lấy làm xấu hổ , và thấy Giêxica khóc lóc như vậy là ngớ ngẩn .
Trạng thái vui vẻ buổi sáng của Kunađu đã bị lu mờ bời cái bóng đen đang đe dọa cậu Hiu. Cô biết lối sống của người da trắng khác với những người cùng huyết thống với cô . Giêxĩca đã nói đến chuyện ra đi , phải chăng Hiu sẽ mất người đàn bà này ?
Chị Lây bảo có lẽ chẳng bao giờ cháu quen được ! - Giêxica vừa nói vừa đưa mắt nhìn về phía túp lều vương vấn lợp tôn khuất sau ngôi nhà chính , nơi ở của vợ chồng chị Lây . Quanh túp lều trơ trọi , không cây cối , không màu xanh - Một bên là chiếc mái che nắng duy nhất , ghép bằng những tấm sắt tây rĩ , phía trước là một giàn che nắng gồm những cành cây rụng lá gác trên những chiếc cột cắm thẳng vào lòng đất kiêm mái hiên . Chị lấy gọi nó là « thùng mồ hôi » và Giêxica tin theo lời cô nói rằng sống ở đây hẳn là khủng khiếp không lời nào tả xiết .
Không ! chị Lây quả quyết nói . Hiu đã dẫn Giêxica đi xem nhà chị và Giêxica đã một hai lần đến nhà chị uống trà , nói chuyện với Pheni . .
Một vài ngày nữa họ sẽ đi về miền Nam phải không bác ? - Giêxica đánh bạo hỏi ,
Thế cháu có muốn đi cùng không ? - bà Bexi tỏ vẻ quan tâm .
Dạ , chị Lây bảo nếu bác không có ý kiến gì thì ho có thể dành cho cháu một chỗ .
Không có gì đâu mà bác phải phản đối ? - bà nói để bày tỏ thái độ nhân hậu , đầy thông cảm với cô. Chỉ tiếc là lâu nay cháu ở đây mà không được vui . Nhưng bác cũng đã nói trước để cháu biết tình hình trên này rồi , phải không ?
Vâng , đúng là bác đã nói với cháu ! - nước mắt chảy ròng ròng . - Nhưng quả là cháu chưa bao giờ hình dung nổi là cháu sẽ cảm thấy cô đơn trống trải thế này và cũng không ngờ cuộc sống ở đây buồn đến thế .
Chẳng hiểu Hiu sẽ phản ứng ra sao khi nghe Giêxica nói lên những điều buộc phải nói , bà Bexi tự hỏi .
Giêxica bao giờ cũng có vẻ kín đáo , biết tự kiềm chế . Xem xét con trai minh đến mức ký lưỡng , tường tận như bà Bexi , mà vẫn chưa bao giờ biết được những diễn biến trong tình cảm, ý nghĩ của con . Hồi còn là học sinh , Hiu đã sống xa mẹ suốt những năm dài đằng đẵng . Điều kỳ diệu là Hiu đã trở về với lòng khát khao được sống với đồng quê , làm ăn nơi trang trại .
Chính bà Bexi cũng không biết con trai mình gắn bó với Giêxica tới mức nào . Phải chăng nó chỉ mới thích thích cái tính đàn bà biểu lộ ra ở cô ta ? Hay trong con người đỏm đáng , nông cạn ấy có một cái gì đó hấp dẫn hơn đối với con trai bà ? Bà phát hiện thấy chính vì Hiu là con trai bà , nên chừng ấy đã đủ để Giêxica né tránh bà .
Hình như đối với Giêxica , anh chàng cũng chẳng để ý gì hơn so với hàng tá cô gái khác , mặc dù bà Hâyut vẫn quả quyết rằng anh ả đã chơi thân với nhau hàng bao nhiều năm nay , từ khi Tim đưa Hiu về cùng nghỉ hè ở quê bà . Hồi đó hai cậu cùng học với nhau ở Stratphớt . Lẽ dĩ nhiên , bà Bexi biết đến hai họ Hâyút và Mo là nhờ những bức thư cửa con trai , nhưng khi xuống miền Nam , bà rất ngạc nhiên khi thấy con trai có không biết bao nhiêu là bạn bè .
Này Hiu , mẹ không ngờ con trai mẹ lại xinh xắn và được nhiều người yêu mến đến thế , bà thốt lên .
Hồi đó ở Pôthơ bà thuê phòng ở khách sạn Xavoi và thết đãi hết thảy những ai tốt bụng với con trai bà , bằng một thái độ niềm nở , ân cần , bị gò nén sau những năm đài đằng đẵng phải chắt bóp , chịu đựng để nuôi con .
Nhìn thấy những hình ảnh nhỏ bé , lếch thếch của mình qua những tấm gương dài trong khách sạn , bà nghĩ chắc bà phải rất kỳ quặc , vì mọi người đều ăn mặc tươm tất , trong khi bà vẫn bận chiếc áo liền váy màu đen lỗi thời và chiếc khăn đăng ten lót cổ áo , chiếc mũ đen và đôi giày để thấp. Nhưng cậu Hiu rất tự hào về mẹ mình , về cái dáng đi bước dài , lắc lư như người cưỡi ngựa , về vẻ mặt lơ đãng , đôi mắt tươi vui và nhìn chung có thế nổi là duyên dáng của bà .
- Này Hiu , mẹ anh đúng là một người đàn bà vô giá ! - Giệxỉca thốt lên khi gặp bà Bexi lần đầu.
- Em nói đúng ! - Hiu trả lời , mặt biến sắc khi thấy cô gái cười . - Thật không ai sánh kịp !
Cậu cũng đã nghe những người đứng tuổi , những người quen biết mẹ cậu , nói với cậu những lời như vậy . Trong khi ngồi chờ trong phòng khách hay trong các phòng ăn ở khách sạn , họ thường thích nói chuyện với bà hoặc chỉ cho nhau biết bà là ai : « Bà Tet Oat , chủ trại Uytaliba đây . Trông bà ấy nhỏ con thế nhưng làm ăn giỏi lắm , không ai sánh kịp đâu - Hiu nghe họ bàn tán . Trong những ngày nghỉ đỏ , chính cậu cùng nhận thấy mẹ mình có những nét rắn rỏi kiểu đàn ông , nhưng vẫn tươi vui , hoạt bát như một cô gãi trẻ. Cả hai mẹ con đều phấn khởi .
Bà Bexi vui sướng được cậu con trai khôi ngô , cao lớn , đưa đi xem và giới thiệu chỗ này chỗ nọ , Nhưng người ta trầm trô , ngạc nhiên , không phải vì Hiu đẹp trai , mà vì anh chàng có tấm thân chắc nịch , gương mặt sáng sủa , đôi mắt xanh lơ , xương vòm mắt nhô cao và cái mũi xương xẩu nhưng rất thính . Nhìn thấy cậu , ai cũng thốt lên : ồ , ai kia mà đẹp trai vậy ? Trông đến dễ thương !
- Cậu ấy rất giống thằng con tôi ! Hễ vắng nó là chúng tôi bần thần cả người , chẳng biết làm gì ! - bà Hâyút đã từng thốt lên như vậy .
Và khi Hiu nói với bà Bexi rằng cậu đã ngỏ lời với Giêxica thì bà ta hiểu ngay sự thể thế nào rời . Phải chăng đấy là tình yêu chớm nở ? - bà Bexi băn khoăn tự hỏi . Là ái tình giữa hai cô cậu học trò ? Xem ra không phải như vậy ….. mà là một sự bố trí khiến Hiu rơi vào cạm bẩy , một cái gì đó thoải mái , dễ chịu , và tiện lợi ; khiến cậu ta cảm thấy thích thú , thế mà mẹ cậu không biết gì ! Có lẽ bề ngoài thế thôi chứ trong lòng thì thực sự là cậu ta chăm chút cho cô ả từng li từng tí . Trông cô ả khá xinh .
Bà Bexi để Gỉèxica tự nói ra quyết định của mình. Bà đi vào buồng ăn ngồi viết thư , để mặc Hiu cùng Giêxica ở lại trong vườn dưới bầu trời đày sao , vì bà biết rằng một vài hôm nữa thôi Hiu sẽ đánh xe đưa Giêxica cùng vợ chồng Lây về Nunieoara . Nhưng giọng nói của cô gái , qua những lời than ngắn thở dài , cứ văng vẳng bên tai bà , khiến bà không sao viết nổi . Cô ta khóc nức nở . Nhưng tất cả những gì con trai bà phải nói để đáp lại thì bà không nghe thấy . Giọng của cậu trầm đến nổi chỉ nghe loáng thoáng được đôi lời , nhỏ nhẹ , khẽ khàng .
Bà cố viết nhưng trước mặt bà những con phù du cứ bay qua bay lại nhốn nháo trong ánh đèn . Rồi Hiu đến đứng bên cạnh , đôi mắt gặn đỏ như phải bụi .
Giêxica muốn về xuôi mẹ ạ , và càng sớm càng tốt , - cậu nói .
- ừ , mẹ biết rồi .
Bà Bexi cố hết sức bình tĩnh đọc qua gương mặt điềm tĩnh của con trai những gì đang diễn ra trong tình cảm , suy nghĩ , và trong cái đầu óc đã trưởng thành của cậu . Nhưng vô ích. Cái sức mạnh đang chi phối Hiu lại chính là thói quen sống tự lập ; cậu đang co minh lại như phần lớn những người đàn ông sống nơi thôn dã .
Cuối cùng , với những lời thách đố của Giêry còn văng vẳng bên tai , bà Bexi bỗng nhận ra rằng nếu trước kia bà nghĩ mình sẽ vui sướng biết bao khi con trai đoạn tuyệt với Giêxica , thì nay lại không hẳn như thế .

Mẹ anh đang hấp hối. Hiu biết rõ điều đó khi Mini phi ngựa lên tận suối nước TơMorơ tìm anh , nơi anh đang nhóm đàn gia súc . Chị đã đi hai ngày đêm trong khi Hiu thừa biết người đàn bà này chẳng bao giờ dám đi một mình trong đêm qua những cánh rừng rậm , trừ phi thật là cấp thiết . Anh có thể hình dung chị phải cảm thấy hãi hùng thế nào. Mẹ anh ốm từ lâu , Hiu biết như vậy , nhưng vẫn nghĩ rằng chưa đến nỗi nguy kịch .
Đã gần một năm trôi qua kể từ khi vợ chồng Lây và Giêxica đi về miền Nam , và suốt thời gian đó Hiu bận sữa chữa các quạt gió , máy bơm , nên đã vắng nhà khá lâu . Còn Xôlơ thì mãi mê cùng Bốp lẻ đi tìm vàng gần thượng nguồn con suối cạn Uytaliba .
- Này cậu Hiu ơi , bà chủ ốm nặng , về ngay , nhanh lên ! Mini nói .
Nhìn đôi mắt người đàn bà , Hiu biết chị ta đang trong tâm trạng hốt hoảng . Người đàn bà thổ dân này có linh cảm rất nhạy bén về những gì sắp xảy ra .
Hiu dặn Oarieđa tiếp tục nhóm gia súc rồi lập tức lên ngựa phi thẳng về nhà. Suốt đêm hôm đó và cả ngày hôm sau , trên đường về Ưylaliba anh thúc ngựa phi như bay qua những dãy núi đồi nhấp nhô . Nửa đường , tới giếng Mít Ưây thì Hiu thay ngựa , và tiếp tục phi qua vùng Phaiy Hivơ , chạng vạng tối mới về tới nhà .
Bà Bexi đang nằm trên chiếc giường đặt dọc theo hàng biên im mát . Banđoghera ngồi cạnh quạt ruồi cho bà. Hiu đoán mẹ mình đã bắt mấy cô đày tớ da đen mang giường ra chỗ này . Bà nằm mê man , miệng lẫm bẫm những gì không rõ , thỉnh thoảng lại la lên khi gặp phải một cơn đau nhức nhối .
Lúc này toàn thân bà đã khô quắt lại , trông bà đến tàn tạ . Bà đưa mắt lờ đờ nhìn gương mặt con trai đang chăm chú , theo dõi bệnh tình của mẹ . Bà đã gỡ hết những chiếc răng giả , khiến đôi bà hốp lại , miệng càng móm mém . Hiu đứng bên giường nhìn mẹ , nghẹn ngào không nói nên lời , lòng se lại , đau nỗi đau trước một bà mẹ đang hấp hối , thấp thỏm chờ đợi những gì sắp xảy ra .
Bà Bexi nhìn con trai bằng đôi mắt hốc hác , nhờn nhợt màu lân quang như thể chính từ trong đôi mắt đó đang phản chiếu lại ngọn lửa của tinh thần hăng hái , kiên định ở người đàn bà này , Đôi môi bà run run mấp máy rồi nhoẻn cười , kéo nhăn thêm làn da trên đôi má hóp .
- Mẹ biết thế nào Mini cũng tìm thấy con , - bà khẽ nói . - Lâu nay mẹ chờ con . Nhưng bây giờ thì đành . . . đành phải từ biệt con . Từ lâu đầu óc mẹ thường suy nghĩ miên man về cái chết…. cái chết vì ung thư.
Hồi con còn ở Pôlhơ , mẹ đã biết rõ căn bệnh hiểm nghèo này rủa mình , nhưng chưa muốn nói cho con hãy . Mẹ đã dặn bác sĩ Kenxơ không cho con biết chuyện. Mẹ muốn được nhìn thấy con trên mảnh đất miền Bắc này trước khi mình xuôi tay nhắm mắt .
Hiu quỳ sụp xuống bên giường . .
- Mẹ ơi ! - anh khóc thành tiếng . - Mẹ ! Mẹ ! sao mẹ lại từ bỏ con trai của mẹ ? Mẹ ơi ! Mẹ đừng bỏ con mà đi như thế !
Thôi con ! nếu con biết cơn đau của mẹ thì chắc con sẽ cho mẹ một phát súng còn hơn , nhẹ nhàng như khi con bắn một con ngựa vậy , - bà Bexi nói . - Vì con mà mẹ đã cố chịu đựng đến cùng , con hiểu không ? Nhưng bây giờ thì con hãy nghe mẹ . . Mẹ muốn chết ngay lúc này , ngay trên mảnh đất này . Cũng có thể mẹ còn sống được một hai ngày nữa , nhưng đừng mang mẹ đi đâu nữa . Mẹ sẽ chết như một bà già thổ dân ... yên nghỉ dưới gốc cây rừng.
- Con sẽ cho người Karara mời bác sĩ Macathi .
Bà Bexi lắc đầu tuyệt vọng .
- Mời mà làm gì ! Cũng thế thôi , con ạ . Hỏi Banđoghera thì biết . . . Lúc mờ sáng , nó đã khóc van thảm thiết , phải không Banđi ? Thôi con ạ , để cho mẹ được thanh thản vào những giờ phút chót của cuộc đời . Sau đó con có thể đặt mẹ yên nghỉ bên bờ suối cạn kia , dưới gốc cây bạch đàn cổ thụ . . . Mẹ đã chỉ cho Mini và Banđoghera rồi . . Từ chỗ đó , mẹ có thể quan sát chúng nó làm ăn . Nếu chúng nó ăn cắp đường và chờ khi con sao nhãng hay khi không có ai trông nom nhà cửa cho con , mẹ sẽ làm con ma ám ảnh chúng và khi chúng ăn phải hồn ma thì chúng sẽ phải chịu những cơn đau khủng khiếp , như những cơn đau khủng khiếp mà mẹ đang phải chịu đựng lúc này , và . , .
Tinh thần sắt đá tronng người đàn bà này đang vật lộn quyết liệt với sự đau đớn và tai họa cuối cùng . những giọt mồ hôi to trên trán bà lấp lánh .
Chẳng lẽ không làm được gì ư ? - Hiu nghiến chặt hai hàm răng, nói.
- Kia kìa ! - bà Bexi liếc nhìn về phía chiếc kim tiêm dưới da , đựng trong mội cốc nước , và lọ moocphin đặt trên chiếc ghế cạnh bà . Các thứ đó là của bác sĩ cho hồi mẹ còn ở Pơthơ , nhưng bây giờ cũng chẳng ăn thua nữa rồi !
- Thế mà mẹ chẳng hề nói cho con biết ! - Hiu nói về trách móc.
- Nói làm gì , con ? Banđoghera , cho tôi xin hớp nước !
Hiu đứng dậy đi lấy nước .
Không ! Con đứng đó ! Bà chìa bàn tay lạnh , da bọc xương , níu giữ con trai . Nhìn con , bà như cảm thấy khỏe hẳn . Con hiểu không ? Con là niềm vui , là hạnh phúc của mẹ . Vì vậy bao giờ mẹ cũng muốn được gần con . Con là niềm vui . . . và mẹ muốn dành lại cho con tất cả trang trại này .
Người đầy tớ gái da đen quay trở vào , chân bước thoăn thoắt dọc hàng hiên , hai tay bê chiếc khay trên đặt một chiếc cốc và một bình nước .
- Rót ít nước váo cốc , lấy một viên thuốc bỏ vào lắc cho tan đều rồi cho vào xiranh , - bà nói . Hiu cho thuốc vào xiranh , Bà Bexi chìa tay . Hiu nhíu mắt sợ hãi nhìn cánh tay khô héo , lỗ chỗ những vết kim tiêm. Rời anh cầm kim , tiêm móocphin cho mẹ , . đoạn nhẹ nhàng nâng cánh lay bà đặt lại ngay ngắn dọc theo người .
Bà Bexi trở lại tư thế nằm gác đầu lên gối một lúc hai mất lừ từ nhắm lại. Một lúc sau bà lại từ từ mở mắt nhìn con trai với cái nhìn trìu mến, thanh thản .
Mẹ tiếc cái trại này lắm , bà nói . Mẹ muốn ở đây mãi mãi ; Nhưng nếu con không thích thì mẹ cũng chẳng ép buộc con làm gì .
- kể ra thì con cũng khá thích đấy mẹ à , - Hiu nói .
- những điều mẹ nói với Giêxica đều không đúng đáu - bà tiếp tục nói , một nụ cười ranh mãnh thoáng hiện trên môi . - bây giờ thì trại nhà ta không còn nể nan gì ai nữa . Nếu con không thích thì cứ việc bán đi .
- Con sẽ không bán đâu mẹ ạ ! - Hiu nói .
- Nhưng mẹ không thể yên lòng nếu con lấy Giêxiea . Cô ấy thì tính nết cũng được đấy . . . nhưng ở đây không hợp . . . Cô ấy không thể ở mãi trên đất này được Về lâu về dài mà nói thì thà lấy một ả da đen còn hơn lấy một tiểu thư da trắng . Thứ người như cô ấy không hơn gì mối mọt . Chúng đục khoét đàn ông đen chết thôi . Con nhìn tất cả những người đàn ông trên này mà xem , toàn lấy vợ miền Nam , mà các bà dưới đó thì chẳng mê gì cái xứ Tây Bắc này . Chẳng bao giờ họ chịu lên đây sống với chồng , Họ sống thế nào con biết không ? Giá mẹ có thể tìm cho con một người bạn đời trước khi từ giã cõi trần thì mẹ sẽ tìm cho con một người như vợ ông Zim Railân chẳng hạn , một phụ nữ biết chung sức chung lòng với chồng đương đầu với mọi gian nan thử thách , cùng chồng chiến đấu để vượt qua tất cả .
- Mẹ ơi , con xin mẹ ; mẹ đừng lo lắng gì về con nữa , - Hiu nói.
Này con , đây là xứ sở của đàn ông mà con thì đã khôn lớn , chẳng còn bé bỏng gì nữa , con hiểu không ? - bà tiếp tục giải thích . Rồi đây , khi mẹ không còn nữa , mảnh đất này sẽ trở nên buồn tẻ , hiu quạnh . Mẹ cũng chẳng muốn con chung đụng với đám người da đen . Nhưng nếu lấy đàn bà da trắng kiểu Giêxica thì thà lấy đàn bà da đen còn hơn . ôi , lạy Chúa tôi !
Cơn đau nhói thoáng qua . Bà Bexi lại tiếp tục nói trong hơi thở yếu ớt , mệt mỏi .
Không hay gì chuyện đàn ông phải sống một mình , vả lại cũng không thể sống như vậy được . Rốt cuộc chỉ sa vào rượu chè thôi. Người ta thường dùng những thứ đó để chống lại cảnh cô đơn , trống trải nhưng rất tai hại . Ở đây , trên vùng Tây Bắc này phải công nhận là người da đen nói đúng : sống phải ngay thẳng ! Phải sống sao cho hòa nhập vào cuộc sống chung . Suốt ngày kè kè hũ rượu chỉ tổ sinh ra buồn bực hay gắt gỏng , bực bội . Khi mẹ không còn nữa , con nhớ đi xa một thời gian . Tự con hãy lùa đàn ngựa của mình hiện nay lên vùng Mitlen , và hãy quan tâm hơn đến các đồn điền , nông trại dưới kia . Có khối con gái nết na đang muốn lấy chồng . Chú ý xem có đứa nào ưng ý thì đưa về trên này luôn .
- thưa mẹ , mẹ nói đúng . Con sẽ làm theo lời mẹ dạy bảo ! - Hiu nói . - mẹ cứ nghỉ ngơi một lúc cho khỏe .
Bexi lắc đầu .
- Xem trong bàn của mẹ có bức thư . Mẹ đã dặn bác sĩ Kenxo viết để mẹ trao cho con , để con yên chí là bệnh tình của mẹ đã đến lúc không còn cách cuối cùng có thể và giúp đỡ mẹ vào những giây phút cuối cùng thế này.
Hiu vào phòng mẹ. Anh bước tới bên cạnh chiếc bàn, lấy ra lá thư do bác sĩ Kenso viết khi bà đến khám bệnh hồi còn ở Powtho, và đọc.
ưng thư dạ dày . không còn cách nào cứu chữa nỗi ! - bức thư viết . Trong thư còn chỉ dẫn cách dùng moocphin để giảm cơn đau khủng khiếp trước khi người bệnh tắt thở . Hiu bàng hoàng , kinh ngạc khi biết mẹ mình đã bị bệnh từ lâu , nhưng anh cố nén chịu như thể không hay biết gì về nỗi đau buồn sắp trút đổ lên đầu mình.
Tất cả đều nói rõ trong đó , bà Bexi gượng cười yếu ớt . Mọi thứ đều được sắp xếp đâu vào đấy . Hẹnđơxân và Craoơ là luật sư của mẹ. Mong con không nghĩ rằng mẹ chưa lo cho con đến nơi đến chốn .
Những lời dặn dò nhỏ nhẹ , yếu ớt của bà bỗng dừng lại một lúc rồi lại tiếp tục :
Bây giờ mẹ nói để con biết … Là đàn ông , ai cũng ham sắc . Chẳng bao giờ vừa ý . Mẹ muốn nói là , đừng thái quá , phải biết kiềm chế con ạ . Vấn đề chính là làm ăn . Chớ có đam mê yêu đương quá .
Rồi bà Bexi thiếp đi , bàn tay bà nằm gọn trong tay con trai . Hiu ngồi cạnh giường đăm đắm nhìn khuôn mặt héo hon vàng võ trên chiếc gối . Anh nhớ lại quãng đời dài mẹ anh phải vật lộn , giành giật với những gì anh được chứng kiến . Tình cảm của anh đối với bà chỉ chứa đựng một phần rất nhỏ tình thương của con đối với mẹ , phần còn lại chính là tình cảm của một người đàn ông đối với bạn đồng nghiệp , người đồng chí cùng chiến hào. Khó có thể nói tình cảm của anh là biểu hiện của tình thương ủy mị yếu đuối , mà chính là sự ngưỡng mộ say đắm , là cảm giác của một nhu cầu vật chất . Anh sắp mất đi một người bạn đồng hành , gắn bó chặt chẽ về quyền lợi.
tiếng leng keng của những cánh quạt gió khi chúng từ từ quay , chuẩn bị quất mạnh vào bầu trời trong đêm vang vọng vào nhà , nghe rõ mồn một . Xa xa , trên cánh đồng , dưới bầu trời im ắng , Hiu nghe rõ tiếng vó ngựa giòn giã . Một đàn gia súc đang tiến về phía chiếc máng đặt bên kia hàng rào bao quanh khu trại , để uống nước . Thế nhưng chờ mãi anh vẫn chưa thấy một chuyển động nào trên cánh đồng tràn ngập ánh trăng huyền ảo . Tiếng vó ngựa vẫn vang lên ròn rã , nghe sao mà quen thuộc ! Những âm thanh đã từng thôi thúc anh , và cả mẹ anh nữa ! đã bao lần khi chiều về hai mẹ con cùng ngồi dưới mái hiên lắng nghe tiếng vó ngựa rầm rập đang ngày một tới gần , cùng ngắm đàn ngựa hiện dần trên cánh đồng , chen chúc nhau chạy về phía chiếc giếng rồi lại tản ra đứng khịt khịt mũi .
Hiu không thể tin được rằng rồi đây , hàng ngày vào lúc hoàng hôn mẹ anh sẽ không còn ngồi dưới mái hiên cùng anh ngắm đàn ngựa quay trở về uống nước , như một phần sinh hoại của đời bà .
- Này Hiu , mẹ muốn gặp Kunađu , - một hôm bà Bexi nói , khi bà tỉnh giấc . - Nhưng nó đang ở trên núi TơMorơ cùng bọn con trai , đúng không ?
- Con sẽ cho người đi gọi , Hiu nói .
Bà Bexi lắc đầu .
- Thôi con ạ , để nó nhóm nốt đàn ngựa . Bây giờ ngựa đang được giá . Phải tranh thủ . Mẹ đã đặn nó rồi . Mẹ muốn làm nhiều thứ lắm mà vẫn chưa làm được . Nhưng đã có Xôlơ giúp con . Con nên lắng nghe những lời khuyên bảo của ông ấy . Còn đối với Xam Giêry thì hãy dè chừng , đừng tin những lời hắn nói mà nguy hiểm . Phải nhớ là bao giờ hắn cũng chỉ chực giành lấy trang ấp này , và cả Kunađu nữa .
Bà Bexi nằm vật lộn, đau đớn hai ba ngày liền. bà kêu la thảm thiết một khi cơn đau ập đến, cấu xé ruột gan bà . Thuốc moocphin cũng hết hiệu nghiệm , không thể làm dịu bớt cơn đau để bà có thể chợp mắt dù chỉ là trong mê man . Mạch đập chậm và yếu ớt. rồi một buổi sáng , khi có tiếng chim cú kêu , bà bỗng tỉnh dậy và gọi con trai . Suốt đêm Hiu ngủ gần chỗ bà Bexi nằm .
Nghe tiếng gọi , anh liền vùng dậy . Mẹ anh đàng trút hơi thở cuối cùng ; đôi mắt bà mơ màng nhìn về phía mé rừng Munga dưới vòm trời ảm đạm , ánh lên dưới những tia nắng đầu tiên của một ngày mới .
 

Suốt ngày hôm đó , trước khi những người đa đen khiêng chiếc quan tài do già Giô Kunara đóng theo lời dặn của bà Bexi và đặt nó xuống chiếc huyệt mà Hiu và già Giô đã đào sẵn , bên gốc một cây bạch đàn to cạnh bờ suối , thì cả trại Uytaliba chìm trong im ắng , quạnh quẽ .
Thi thể bà Bexi gầy và nhẹ đến đáng kinh ngạc Hiu bế bà đặt vào chiếc quan tài thô ráp , sực mùi hương bạch đàn .
Trời vừa bừng sáng đã nghe thấy những tiếng khóc than thảm thiết từ phía xóm thổ dân . Hiu đóng đinh nắp quan tài rồi hái đủ các thứ hoa - hoa punti , hoa chim chích xanh , vả những chùm dây leo để phủ lên chiếc quan tài .
Những chú vẹt mào gà lông trắng , đậu rải rác trên những cánh đồng , bỗng giật mình bay lên khi Hiu , Banđoghera , Mini và Giồ Kunara khiêng chiếc quan tài nặng nề . từ từ đi về phía cầy bạch đàn bên bờ suối đặt xuống chiếc huyệt họ đã đào sẵn .
- Hạ huyệt chiếc quan tài xong , Hiu lấy xẻng xúc đất đỏ và đá sỏi lấp kín lại . Những người da đen khóc than thảm thiết . Mini và Banđoghera lấy những viên đá sắc cạnh rạch lên da thịt của chính mình như chính họ vừa mất đi một người thân thiết nhất ; Đoạn Hiu bảo những người da đen đi về , còn anh một mình nán lại dưới gốc cây bạch đàn . Anh nằm sống soài trên bãi cát một hồi lâu . Những người da đen trong xóm thổ dân sững sờ đứng nhìn nhưng không dám đến gần. Trời chạng vạng tối , Hiu mới đứng dậy , thơ thẩn lê bước về nhà . Anh gọi Giô , Mini và Banđoghera lại , phân phát cho họ thức ăn dự trữ rồi dặn mọi người , canh không cho chó đến gần ngôi mộ .
Rồi Hiu cưỡi ngựa ra đi , theo con đường trở lại TơMorơ . Ở đó Oarieđa , Chitali , Kunađu , Bađi và bọn con trai đang tiếp tục nhóm gia súc . không cần thiết phải báo cho họ biết những gì đã xảy ra .
Sáng hôm sau , lúc trời mờ sáng , bỗng có tiếng khóc thảm thiết . Hiu lắng nghe và nhận ra tiếng Kunađu đang khóc than về cái chết của bà Bexi . Suốt ngày hôm đó đi đâu anh cũng hình dung thấy những nỗi đau buồn hiện lên trong đôi mắt đen của cô. Đêm đến , hễ tỉnh giấc là anh lại nghe tiếng Kunađu khóc ra tiếng cô đấm thình thình lên ngực mình . Cách đó một quãng ngắn , bếp lửa của Oarieđa đang rực đỏ suốt đêm . Hiu nằm một mình đăm đăm nhìn những cành củi khô cháy đỏ sắp tàn lụi thành tro đen .
Kunađu , Hiu khẽ gọi khi trời bắt đầu hứng sáng và dưới xóm thổ dân đã xôn xao tiếng người ,
Kunađu bước lại . Hiu hầu như chưa trò chuyện với ai trước đó . Oarieđa và Chitaii nhìn Hiu , mơ màng hướng đôi mắt về phía những ngọn đồi xa xa đến nổi quên cả ăn , rồi đùng một cái ào nhảy phóc lên lưng ngựa và cùng biến mất như thể muốn chạy trốn một điều gi hay một ý nghĩ gì đang dày vò họ . Kunađu tiếp tục đi tới . Cô ngẫng cao đầu . Trông cô cũng gày yếu , đau khổ không kém Hiu . Anh tiến sát gần Kunađu , Chiếc áo sơ mi trên người cô bị rạch một đường dài , để lộ những vết cắt bởi đá nhọn còn ứa màu đỏ trên ngực .
- Cô biết Mámi ốm lâu rồi , phải không ?
- Và - âng .
. . . - Sao cô không báo cho tôi biết ?
- Mămi bảo đừng nói với anh .
- Giá cô cho tôi biết , - Hiu nói , giọng thô ráp ,
- thì biết đâu còn cứu được mẹ tôi .
Hiu biết mình nói thế là phi lý vì Kunađu đã làm đúng lời dạy của mẹ anh . Nhưng anh cảm thấy hả dạ khi thấy cô , khép nép lùi tránh đi chỗ khác như sợ bị ăn đòn , rồi Hiu quay đi , nhảy lên ngựa phi về phía chiếc giếng , ở đó các cậu con trai da đen đang tắm cho đàn ngựa , thắng yên cho con ngựa cái Đimítơ mà Oarieđa vừa dắt về cho Hiu. Sau khi hẹn chiều tối sẽ gặp nhau tại lũng đất sét , anh phi một mạch về phía núi cao .
Ngày hôm sau Hiu bỗng dưng bị dám con trai da đen bỏ rơi vì họ mải mê lục tìm những con ngựa ăn mành còn sót lại trên các triền núi bậc thang . Anh liền phi ngựa đón gặp Knnađu trong khi cô dang khom lưng ngồi trên mình ngựa , đầu cúi rạp về phía trước , hầu như không còn nhìn thấy ai.
Lúc này , cô giống như linh hồn của Hiu đang phi ngựa , với gương mặt sạm đen , đắm đuối và ngây thơ . Trong toàn bộ thế giới trống trải hiu quạnh giữa núi rừng , dường như chỉ còn Kunađu là sinh linh độc nhất mà anh có thể cùng chuyện trò , Hiu biết điều đó , - cái sinh linh duy nhất có thể hiểu được những gì anh đang suy nghĩ và những cảm xúc tràn trong lòng anh. Thế nhưng anh vẫn e ngại và thậm chí tức giận với thứ tình cảm bí ẩn đang nhen nhóm giữa hai người .
Nhưng đây lại là Kunađư , cô bạn gái quen thân từ thuở ấu thơ , cô gái anh đã từng thấy đi dưới nước xối xả , với tấm thân mảnh dẻ , mềm mại , trẻ trung , làn da bánh mật , đôi mắt nâu lung linh , dịu dàng , luôn nhìn anh tươi cười , và mái tóc mượt mà lượn sóng . Kunađu ? Làm sao anh có thể xúc phạm người con gái này bằng một thái độ dửng dưng tàn nhẫn mà trong đời mình anh chưa hề tỏ ra với ai ?
Hồi mới ở trường về , khi nghe tin Kunađu trở thành vợ của Oarịetla và đã có con , Hiu cảm thấy buồn . Nhưng anh đã thề không bao giờ tỏ ra đa sầu đa cảm trước các cô gái thổ dân . Tình cảm của anh đối với Kunađu chỉ là những gì còn sót lại của tình bạn thời thơ ấu , . là lòng ngưỡng mộ đối với tài phi ngựa của cô . Một thứ tình cảm tinh tế hơn , ít mang màu sắc lý trí hơn , đều đã bị xua tan và gạt bỏ khỏi ý thức tự giác .
- Có chuyện gì vậy ? - anh hỏi khi đứng giáp mặt Kunađu , lưng tựa vào hông con ngựa của cô. Oarièđa đánh à ?
- không ! ' Kunađu nhìn Hiu với cái nhìn sâu trong đôi mắt xinh đẹp .
- Hay vì chuyện Mămi ?
Dáng điệu và cái lắc đầu của Kunađu có vẻ như trách móc anh .
Không ngủ được , Hiu nằm bên bếp lửa do chính anh nhóm , vừa đun củi vào bếp , vừa ngắm nhìn những vì sao , lắng nghe ttiếng đàn ngựa gặm cỏ , mà lòng cảm thấy bồn chồn , thao thức .
Những người da đen ghé tai nhau thì thầm nhỏ to về gương mặt ủ rũ phờ phạc , về cái nhìn đờ đẫn như người mất trí của anh . Lúc này anh trở nên bẳn tính , hay cáu gắt , và chán nản . Không gì có thể làm anh khuây khỏa . Trông anh thật thảm hại , râu ria bờm xờm , quần áo bẩn thỉu , và hầu như không ai nhận ra đấy chính là Hiu Oat , chủ trại Uytaliba .
Nhưng giữa đêm tối mênh mông đó , lúc nào anh cũng thấy có một cái bóng đen đen , nhẹ nhàng theo sát anh . Anh đi đến đâu cô gái theo đến đấy , mặc dù trong lòng cô rất sợ vì bao giờ trong đầu cô cũng lởn vởn ý nghĩ là có một linh hồn chết đang đeo đuổi và chờ cơ hội vồ lấy cô . Cô rùng mình khi nghĩ đến con ma Nalu đang vỗ cánh phần phật bay qua những ngọn cây , giương đôi mắt cú vọ dõi theo cô . Nhưng điều Kunắclu sợ hơn là những gì có thể xảy ra với Hiu trong khi anh lang thang một mình giữa đêm tối , trong trạng thái nửa tĩnh nửa mê , và hầu như không biết mình đang làm gì .
Hiu đi , đi mãi , khiến bản thân anh và cả Kunađu đều mệt nhoài . Những người da đen bắt đầu lo sợ vì nghĩ rằng anh đã bị ma ám . « Baha » . - họ gọi nhau khi thấy anh thơ thẩn trong đêm tối , đi qua bên cạnh những bếp lửa của họ . Họ bảo hồn Mămi đã về bắt Hiu đi . Mami định bắt con trai bà đi theo về nơi chín suối . Ai cũng tin chắc là anh đã phát điên . Họ nói có lần nghe Hiu chuyện trò với Mămi , như thể hai người đang ngồi bên nhau , nhưng mắt người trần không thể nhìn thấy gì ngoài đám sương mù và những hình dáng thanh bạch của rừng munga đang đứng im dưới bầu trời đầy sao. Còn về Kunađu thì ai cũng thừa nhận rằng cô có quyền chăm sóc Hiu hết sức mình. Mămt đã bắt cô làm như thế . Oarieđa cũng lo lắng không kém Kunađu trong việc ngăn ngừa Hiu tránh khỏi mọi nguy hiểm hoặc những mối đe dọa khủng khiếp .
Một hôm , vào lúc nửa đêm , vừa tỉnh dậy sau một con mê trong giấc ngủ chập chờn , thì anh nhìn thấy Kunađu đang ngồi yên không động đậy . Mắt đăm đăm nhìn anh từ bên kia bếp lửa đang tàn .
Cô làm gì đấy ? Hiu hỏi .
Oarieđa bảo em đến đây , - cô khẽ trả lời , giọng rụt rè .
Thôi đi ! - Hiu nói như quát . Hãy về với Oarieđa ! Đừng ngồi lì ở đây nữa . Cô hiểu chứ ?
Kunađu chần chừ một lúc , dáng rụt rè , rồi quay đi và mất hút vào giữa bóng đen của những lùm cây thấp lưa thưa .
Sau đó mấy đêm Kunađu nhìn thấy Hiu lang thang ở một nơi xa trại , đến nổi tưởng có thể bị lạc vào rừng . Anh thơ thẩn leo qua một eo núi thấp , tâm trạng bồn chồn , đờ đẫn . Những lùm cây rậm nhô thẳ ng vào không gian . Hiu quay trở lại con đường đã dẫn anh tới đây , đi được một đoạn thì ngồi xuống bãi cỏ cạnh một khóm bạch đàn , rũ lá đứng im , lấp lánh dưới ánh sao . Anh đã đi qua đây bao nhiều lần mà bây giờ vẫn bị lạc . Hiu , chờ em chỉ đường cho ! Kunađu xuất hiện từ trong một bụi cây , nói .
- Kunađu ! - Hiu đứng phắt dậy .
Anh hiểu Kunađu phải trải qua những gì khi chui qua những lùm cây chằng chịt , theo anh mà không dám đến gần .
- Thế nào , cô vẫn theo tôi đấy à ? - Hiu , hỏi .
- Vâng ạ !
Hiu lại ngồi xuống , toàn thân run lẩy bẩy , Anh hình dung thấy hình ảnh một cô gái say đắm yêu thương một mình theo anh đi qua mọi thử thách . Anh ngước nhìn và thấy Kunađu vẫn đứng khuất sau lùm cây .
Ngồi xuống đây ! - Hui nói, chắc là cô mệt lắm rồi , đúng không ? Một lát sau anh lại hỏi. Chúng mình đi xa lắm rồi nhỉ ?
Kunađu gật đầu rồi ngồi sụp xuống cách anh một quãng ngắn . Rồi hai bàn tay cô quờ quạng nhặt những que gỗ nằm rải rác xung quanh , để nhóm lửa . Hiu đánh diêm . Lúc này anh mới nhận thấy Kunađu đã mệt nhoài , ngồi thừ bên bếp lửa , hai mắt díu lại .
Bây giờ chúng mình nghĩ một lát đã , - Hiu nói ! - Sau đó cô sẽ chỉ đường cho tôi về trại được chứ ?
Kunađu gật đầu , mỉm cười , rồi nằm xuống phía bên kia bếp lửa để chợp mắt một lúc . Híu ngồi ngắm cô ngủ . Bao năm tháng xa cách nay chỉ còn lại tấc gang . Cô là Kunađu , là bạn của anh từ thuở ấu thơ . Hiu suy nghĩ về cô gái như thể họ vẫn là những đứa trẻ cùng chơi thân với nhau ngày nào . Đấy là một hành động mạo hiểm , trong trắng . Anh thầm cảm ơn vì cô đã luôn ở bên anh trong suốt bấy nhiêu tuần qua . rồi lý trí đã nhường chỗ cho tình cảm và sự mềm yếu . Trong lòng anh bỗng trỗi dậy một sự thèm khát mãnh liệt , không sao cắt nghĩa được . .
- Kunađu ! Kunađú ! - Hiu khẽ thốt lên âu yếm .
Tỉnh giấc Kunađu bước tới gần rồi quỳ xuống cạnh anh , đôi mắt sâu ánh lên lung linh như giếng nước trong lành bên gốc cây . Hiu giang rộng hai tay ôm chặt cô vào lòng rồi phó thác tất cả cho tình cảm lôi kéo.
Họ ngủ thiếp đi bên bếp lửa rừng , gần một khóm bạch đàn khô , mãi cho đến sáng . Khi Hiu vùng dậy thì Kunađu đang khều những thanh củi cháy dở trong bếp . Sau đó , hai người trở về trại .
- Tao lạc đường . Gần đến chỗ rừng thì gặp Kunađu , . Hiu kể chuyện lại với bọn con trai . Không ai nói gì thêm .
Hôm đó Hiu mới thực sự giống lại chính mình - kín đáo , tế nhị , và suốt hai ba tuần liền lặng lẽ nhóm gia súc , phân chúng thành chủng loại , chuẩn bị lùa ra chợ bán , y hệt như thường lệ . Dường như anh không còn đau khổ về người mẹ đã quả có như những ngày trước đó.
Nhưng đùng một cái , Hiu lâm bệnh , ăn không ngon , ngủ không yên , ngày đêm quằn quại vì những cơn đau khủng khiếp . Anh một mực cho là vì ăn hay uống phải một thứ gì đó không hợp . Nhưng Oarieđa , Chitaii và đám con trai thì lại tin rằng hồn ma bà Bexi đã ám vào và đang cố tìm mọi cách bắt linh hồn anh về thế giới bên kia .

Buổi sáng , khi thấy Hiu đau ngất đi , nằm bất động bên bếp lửa , Ktinađu sai bọn con trai cán anh về trại - Oarieđa và Chitali lấy tấm vải bạt của Hiu buộc vào hai cây sào chắc chắn làm càng rồi cùng hai cậu nữa thay phiên nhau cáng Hiu về nhà . Kunađu cưỡi ngựa đi cạnh . Cô lấy khăn ướt đắp lên trán cho anh , mắc những cành lá xanh dọc theo đòn khiêng để xua ruồi , và không bao giờ cho cáng anh đi vào giờ nắng gắt Hiu mê sảng , suốt mấy ngày đêm liền , nhưng nhờ Kunađu đã học được từ nhỏ ở người da trắng cách chăm sóc người ốm , nên cô đã trông nom anh giống Mămi lúc anh bị say nắng hồi nhỏ .
Về đến trại , Kunađu dùng chùm chìa khoá mà Hiu đã cho cô từ trước để mở cửa và mở đồ hộp . Cô chia thức ăn cho mọi người rồi ngủ ngay ở vĩa hè để trông nom Hiu .
ở Xóm thổ dân người ta đồn hồn ma bà Bexi lại hiện về . Họ kháo nhau là đã nhìn thấy bà với bóng dáng nhỏ nhắn trong bộ y phục màu trắng , - thoăn thoắt bước dọc theo hàng hiên , và buổi sáng , vào lúc rạng đông , có một con vẹt trắng thường xuyên kêu chí choé quanh nhà . Kunađu tin là Mămi có thể biết hết mọi việc làm của cô . Suốt ngày cô không bao giờ để tắt lửa trong nhà , và luôn giữ bếp lửa đỏ thâu đêm nơi hàng hiên . Cô sai đám con trai đi dắt về một con bò mới để rồi tự mình vắt lấy sữa cho Hiu uống .
Cô bảo nên cho người đi Nunieosra báo cho Xôlơ Hađi biết là Hiu ốm , nhưng Oarieđá phản đối . Giô Kunara thì nói rằng , sau khi Hiu đi nhóm gia súc được mấy ngày thì Xôlơ và Bốp lẻ trở về trại , và đi Nunieoara . Kimađu nghĩ Xồlơ hẵn đã biết chuyện và hiểu phải làm những gì để giúp Hiu , thậm chí cỏn giỏi hơn cô . Oarieđa đoán xem Giêry sẽ quay trở lại cùng Xồlơ và Bốp mặc dù anh không thích lão có mặt ở trại Uytaliba .
Anh muốn để hồn ma Mãmi bắt Iuni đi hay sao ? - Kunađu nói giọng giận dữ , đoạn cô giải thích nếu họ không cứu được Hiu khỏi cơn đau hiểm nghèo này thì anh nhất định không sống nổi , chẳng khác gì Mămí . Rốt cuộc Xam Giêry hay một kẻ xa lạ nào đó sẽ đến chiếm trại của họ và toàn bộ vùng đất Ưytaiiba này .
Chitali đánh ngựa đi Nunieoara . Tuy rất căm ghét Xam Giêry , nhưng Kunađu tin rằng đàn ông da trắng có thể cứu chữa cho người bệnh giỏi hơn cô .
Khi Xam Gièry cùng Xôlơ và Bốp lẻ đi chung một cổ xe suất hiện từ trong rừng cây dính đầy cát bụi bên bờ suối , thì Hiu đã khỏe hơn ; anh đã tỉnh , tuy còn yếu , đến nổi không gượng ngồi dậy được , Kunađu rất vui mừng vì yên trí là Hiu sẽ không chết . Bây giờ cần gì , anh đã có thể sai bảo Kunađiỉ . Anh mỉm cười nhìn Kunađu , và thầm cảm ơn cô . Anh vuỉ vẻ nhắc lại những lời vẫn thường nói với cô : giỏi lắm ! Kunạđu giỏi lắm !
Kunađu mĩm cười đáp lại – rồi nàng nói như trách yêu:
- Ai bảo dại dội , không biết giữ thân ! làm gì mà chẳng ốm !
Khi cổ xe từ Nunieoạra đến dừng tại và Oariẹđa đang giải phóng các chú ngựa khỏi ách thì Xam Giery đã bước thình thịch dọc hàng hiên , miệng oang oang , mặt vênh lên , hãnh diện về sự sang trọng của mình . ông già Xôlớ và Bốp lẻ theo lão đi vào căn phòng thoáng mát nơi Hỉu nằm.
- Thế nào ? Làm sao thế này ? - lão vừa hỏi vừa đưa mắt hết nhìn Hiu lại nhìn Kunađu , đang đứng ở cửa phòng.
- À , biết rời ! - lão vẫn nhìn như dán mắt lên người Kunađu .
Hiu co người như muốn nhỏm dậy , mắt đỏ ngầu , đầy vẻ tức giận .
- Ông biết quái gì mà cũng nói ! - Hỉu vừa nới vừa thở hỗn hễn .
- Ồ . Tôi biết quá đi chứ lị ! - Giêry đáp . - Nhưng tôi chẳng trách gì cậu đâu ,
Hiu lại nằm xuống , vẽ mệt mỏi . Đôi mắt Kunađu lộ vẻ tức giận , và ghê tởm đối với Xam Gỉèry
- Trời ! - Gíêry bỗng kêu lên . Cậu ốm quá ! Bệnh gì thế , Kunađu ?
Hiu nhắm mắt và ngất đi trong chốc lát .
- Nào , đi lấy ít rượu uytxki ! Giêry nói với Kunađu ,
Cô đi ra khỏi phòng .
- Gay đấy , mày ạ ! Mày nghĩ thế nào ? Giẽry nói với Bốp lẻ , mắt nhìn Hiu đang nằm trên giường với gương mặt hốc hác , nhợt nhạt .
- Bọn con trai đa đen nói là anh ta bị say nắng là sốt phát ban , cũng có thể là vừa say nắng , vừa sốt phát ban.
Kunaâu quay trở vào , hai tay bê chiếc khay đựng một bình nước , một chiếc cốc và một chai rượu uýtxki Gĩêry cầm lấy chai rượu , rót Úýúki vào cốc rồi cúi xuống ghé cốc vào miệng Hiu .
Nhờ hơi men , Hiu đã tĩnh lại . và khi anh mở mắt ngước nhìn thì Giẻrỵ vẫn đứng cạnh giường , tay cầm chiếc cốc . Bản thân lão cũng đã nốc một cốc đầy .
- Này Iuni ! Gìêry nói . - trông cậu như người sắp chết đến nơi rồi ấy . Tôi chưa bao giờ thấy ai ốm đau kiệt sức đến thế .
Hiu đảo mất nhìn quanh , hết lão Giêry núng nính lại đến Bốp lẻ và ông già Xòlơ trong khi cả ba người vẫn đứng bên cạnh .
Ông nói thế thôi , Hiu mấp máy nói . - Mội hai ngày nữa , tôi sẽ về vùng biển và lại gặp ông ở đấy cho mà xem . Không chỉ ông mà hàng chục người như ông nữa .
Đúng thế , Iuni ạ , Bốp lẻ nói . - Tất nhiên là anh sẽ gặp .
Cái gì ? Anh ta bảo sao ? - ông già Xôlơ khẽ hỏi .
Hiu quyết tâm vượt qua cơn hiểm nghèo để Xam Giérỵ không có cơ hội chiếm đoạt cả vùng đất Ưytaliba này như lão hằng mơ ước . Mỗi lần nghĩ đến mưu đồ chiếm đoạt Uylaliba của Giêry và những hành vi của lão đối với trang trại này , đối với những căn phòng quét vôi trắng , những hàng hiên dài râm mát , chằng chịt những giàn cây leo và cả đối với Kunađu cùng những người da đen là anh lại như được truyền thêm sức lực để đấu tranh .
Hiu quyết bảo vệ Kunađu . Anh ta được mẹ cho biết lão Gièry mưu toan giành bằng được Kunađu . Đã nhiều lần lão ngỏ ý với Oarieđa và bố cô gái . Lão hứa đủ điều , nào là chăn , ngựa và bao thứ khác , nhưng bao giờ cũng bị bà Bexi ngăn cản . Chừng nào anh còn sống và còn có thể giúp đỡ , bảo vệ thì Xam Giêry sẽ không thể nào chiếm đoạt được Kunađu và trại Uytaliba . .

ĐÊM hôm đó Giêry và Bốp ngủ ngoài hiên , còn Xôlơ thì ngủ phòng riêng của mình , cửa phòng bà Bexi vẫn khóa . Hiu không cho mở , mà rồi cả Bốp và Giêrycũng không muốn ngủ trong phòng của người đàn bà đã quá cố .
Sáng sớm Kunađu hầm thịt , nấu cháo , pha trà và và nướng bánh mì. Khó có thể tin rằng bà Bexi không còn giám sát việc chuẩn bị bữa sáng như thường lệ .
Biết sẽ có xe từ Nunieoara lên , nên sau khi giết thịt xong một con bò và chia khẩu phần cho tất cả mọi người trong trại thổ dân , Oarieđa đã ra tận đường đón .
- Này Iuni. tùy cậu đấy , - Giêry vừa nỗi vừa rít một hơi thuốc tẩu rồi nhả khói nghi ngút về phía trên đĩa thức ăn trước mặt . - Tôi chỉ nghĩ là có thể giúp đỡ cậu ít nhiều , như đưa cậu về xuôi chẳng hạn .
- cảm ơn ông , - Hiu trả lời , - Một hai ngày nữa bọn con trai trại nhà sẽ đưa tôi đi ,
- Thế cậu đi vắng , ai sẽ trông nom nhà cửa , trang trại ?
Đã có Xôlơ . Giao cho ai trông trại , già cũng không chịu , mặc dù để Oarieđa và Chitali lo liệu công việc cũng chẳng kém gì tôi . Vả lại tôi cũng chẳng đi lâu.
- Dân da đen bảo bả Bexi vẫn còn để mắt tới trang trại .
Một nụ cười thoáng hiện trên môi Hiu .
- Sinh thời , bà cụ dường như lúc nào cũng suy nghĩ đủ thứ .
- Kunađu nói Mămi đã dặn cô ấy tất cả những việc cần làm khi cậu đau ốm , - Bốp nói.
- Chắc thế ! - Hiu trả lời ,
- Thôi , nếu cậu không muốn đi cùng thì chúng tôi về vậy ! - Gièry nói . Chúng tôi cũng đang bận nhóm gia súc . Trước khi ra đi , tôi có giao cho mấy đứa nhóc trông nom một đêm ở lũng Gỉtgi .
- Vâng , cảm ơn ông . - Hiu nói . - Mội hai ngày nữa , tôi sẽ bảo bọn người nhà đóng chiếc xe bốn bánh để đưa tôi đi .
Kunađu giặt , là xong quần áo và xếp tất cả vào một chiếc vali . Cô đã chuẩn bị sẵn các túi thức ăn , đúng như lời Hiu dặn . Cô rất muốn được cùng đám đàn ông về xuôi miền biển , nhưng Hiu không đồng ý . Anh biết quả rõ sinh hoạt tại các thị trấn vùng ven biển nên không muốn cô đến đó .
Suốt thời gian Hiu đau ốm Kunadu luôn ở bên cạnh , cô nằm trên sàn nhà thức suốt đêm . Hoặc cỏ ngủ cũng chỉ chợp mắt trong giây lát . Đêm trước ngày ra đi , trong khi kunađu soạn sửa cho Hiu tắm rửa , đột nhiên anh nhận xét: « Này , Kunacĩu , cô có đôi bàn tay đẹp quá ! . Nhưng ngón tay thon thon , mảnh dẽ màu nâu sáng trông duyên dáng , thanh lịch biết bao ! Lạ thật , cô có đôi tay đẹp như vậy mà lâu nay tôi lại không để ý . Đôi chân cũng vậy.
Hiu đưa mát nhìn xuống đôi chân nhỏ nhắn xinh đẹp không khác gì đôi tay mềm mại của cô .
Kunađu lộ vẻ e thẹn khi nghe Hiu bình phẩm về mình . Đôi mắt cô nhìn anh với tất cả sự trìu mến kín đáovà duyên dáng .
Hôm sau , Hiu ra đi . Cô đứng nhìn theo Hiu nằm trên tấm đệm lót mặt sàn chiếc xe bốn bánh . Cô đã chuẩn bị cho anh một bọc nước đầy và buộc vào thành xe một chiếc ô căng tròn để che nắng , đồng thời dặn bọn con trai cho xe đi từ từ kẻo xóc , và lúc nào nóng quá thì dừng xe cho anh nghĩ .
Cùng với Mini , Banđoghera và Xôlơ Hađi , Kunađu lặng lẽ nhìn theo cổ xe trong khi những con ngựa do Oariẹđa dắt vào đang phi nhanh , kéo cổ xe băng băng chạy qua những cánh đồng . Cô thẫn thờ nhìn , chờ cho đến khi cổ xe mất hút trong những lớp mây bụi đất đỏ bốc lên cuồn cuộn và giữa những hàng cây munga chen chúc hai bên bờ suối .
Hồi nhỏ cô đã phải chịu đựng cảnh chia li khi tiễn Hiu đi học . Giờ đây nỗi đau da diết xa xăm ấy lại đến với cô .
Kunađu cảm thấy Hiu sẽ phải sống . Cô tin rằng Hiu sẽ sớm bình phục để đánh bại Xam Giêry . Hiu sẽ về , sẽ trở lại trại Ưylaliba . Hiu sẽ trở về , khỏe mạnh , đầy nghị lực , sẽ gắn bó với mảnh đất Uytaliba , nơi chôn rau cắt rốn của cô . Hiu đã là người Uvtaliba , là một phần máu thịt của mảnh đất này .
Linh cảm đã giúp cô cảm thấy rõ điều đó khi ngồi ngắm nhìn bầu trời xanh với những áng mây màu hoa vạn anh lững lờ trôi xung quanh những ngọn núi cao .
Như lần trước . Lần này trở về , Hiu cũng sẽ mang theo một người đàn bà . nhưng chắc hẳn không phải là cô gái nọ . Cô này sẽ khác . Chắc chắn là Hiu thế nào cùng mang vồ đây một người đàn bà . Và như vậy thì dưới ngôi mộ bên gốc cây bạch đàn cạnh bờ suối , linh hồn Mămí sẽ thanh thản hơn . Và hàng tuần cô cũng sẽ có mặt ở đây - ở bất kỳ nơi nào Hiu có mặt – để trông nom , chăm sóc anh đúng như lời dặn dò của Mămi .
Người đàn bà da trắng , vợ Hiu , sẽ về đây . và cũng sẽ bỏ đi . Nhưng Kunađu này sẽ mãi mãi bên cạnh anh . Hiu ở đâu , cô sẽ ở đấy . Ý nghĩ đó khiến cô vui Sướng . Hiu sẽ trở về , - Kunađu tự nhủ , cô phải quét dọn hàng hiên , khua hết mạng nhện và không cho gà vịt vấy bẩn vĩa hè , dọn dẹp nhà cửa cho ngăn nắp . Đúng theo ý thích của Mămi - thay cho người đàn bà da trắng mà Hiu sẽ lấy làm vợ .
Hiu chẳng bao giờ nhớ tới chuyến đi về miền biển , có chăng chỉ thấy đấy là một cơn ác mộng , khiến anh nhìn thấy mình lắc lư chạy qua những cánh đồng vô tận , chốc chốc lại bị hất tung lên rồi ném bịch xuống sàn xe , tưởng gãy cả xương sống .
Hiu lim dim mắt , mơ hồ nhìn thấy những cánh đồng đất đỏ trần trụi , những vùng sỏi quặng sắt phơi mình trần trụi dưới bầu trời quang đãng phơn phớt màu xanh như mặt nước . Những cảnh rừng munga lá dài nhọn màu úa vàng , xanh lục hay nâu thẫm , đứng sừng sững như chọc thẳng lên bầu trời cao lồng lộng , trên nền những lùm cây còi cọc , thấp lè tè , đang chen chúc nhau phía dưới . Anh nhắm mắt tránh không nhìn những cánh đồng khô đanh vì hạn , những bãi cát lấp lánh ánh bạc dưới ánh nắng gay gắt . Mọi sinh vật tưởng như mất hết khả năng phôi thai sinh nở trong bầu không khí im ắng ngột ngạt này . Chỉ một quả đồi xa xa nơi chân trời như một con cú kềnh khổng lồ , còn có màu sắc hứa hẹn sự sống và hy vọng ...
Suốt cuộc hành trình dài dằng dặc đó , Oarieđa và Chitali thay nhau cầm cương ngựa kéo cổ xe đi trong bụi mù và nắng cháy . Trong khi người này cầm cương thì người kia ngồi cạnh Hiu , đắp khăn ướt lên trán cho anh , hoặc xê dịch chiếc ô che nắng , thỉnh thoảng hát hoặc kể cho anh nghe các huyền thoại của thổ dân về những vùng đất và núi đồi họ đi qua .
Có một câu chuyện về núi đá ở cuối dãy núi Nungafa . một khối đá gianít cách đó mấy dặm đường nhưng từ xa vẫn nhìn thấy rõ . Núi đá vươn cao như một ngôi nhà chọc trời .
Hồi mẹ tôi cỏn nhỏ , - Oarỉeđa nói . - Và trước bà nội tôi nữa , từ xa xưa anh ta khua tay kể , - lâu lắm rồi , không còn ai nhớ nữa , có một lão da đen to khỏe chuyên giết người ăn thịt . Thấy một toán thanh niên đến , lão liền lừa họ vào lùm cây để giết tất . Một thanh niên da đen thấy vậy liền hun khói báo cho những người khác biết . Thấy khói bóc nghi ngút , lão già tức điên ruột . Lão đuổi theo chàng trai và muốn giết chàng để ăn thịt luôn . Nhưng chàng trai da đen đã kịp chạy thoát rồi kéo mây , làm chớp , xé xác tên giết người và vùi hắn xuống đất . Đoạn chàng vác một tảng đá khổng lồ lừ trên núi Nungara về dằn lên mộ hắn .
Oarieđa lần đầu liên nhìn thấy tàu hỏa chạy trên đường ray từ hồi anh đi Karara bán gia súc cho Mămi . Anh liền làm một bài ca về con tàu và hát cho Hiu nghe . Rồi mỗi lần cổ xe xốc mạnh trên con đường dài đi về duyên hải , chàng trai da đen lại rất tiếng hát:
Merarauara gulagạ guthagara !
Hỡi con táu kia ơi !
Munraghe ! Naraga ! Mỉle gighl !
Tàu đến gàn !
RỒI Mu đi khuất !
Híu ngày càng mệt và càng đuối sức . Anh chỉ có thể uống thứ nước do đám con trai đun sôi để nguội theo lời anh dặn , và mặc dù cơn sốt đã dịu bớt , anh vẫn cảm thấy gây gây khắp người , hơi thở ngắt quãng . Đến nỗi anh nằm mê mệt , không buồn nói . Đến iligngi và Karara , mấy cậu còn trai thay ngựa rồi đi tiếp . Họ lo lắng hơn cả bản thân Hiu , chỉ mong sao đưa anh về tới vùng biển kịp thời .
Tất cả như một cơn ác mộng , nhưng sự có mặt của hai chàng trai da đen đi cùng đã xua tan mọi không khí nặng nề , rùng rợn . Thỉnh thoảng họ đứng trước mặt anh như những ngọn tháp cao , hoà lẫn vào bóng đêm đang bao trùm lên muôn vật khiến đầu óc anh rối bời . Họ đã chăm sóc anh với tất cả tấm lòng nhân ái , sự gắn bó và kiên nhẫn , tháo vát . Lúc nào họ cũng hát hoặc chuyện trò để xua đi mọi nỗitrống trãi, cô quạnh .
Cuối cùng đoàn người đã đến Lala , một trại nuôi cừu cách bờ biển khoảng một trăm dặm . Gia đình Bơhơm , chủ trại Lala , có một chiếc xe , và cứ khẩn khỏan xin để Hiu nằm yên trên đệm rồi bê tất cả vào nhà , để dọn sữa và trứng rán cho anh ăn . sau đó sẽ đưa anh đi tiếp về Ônxlô .
Hiu bảo Oarieđa và Chitali từ Lala quay trở lại Uytaliba , đồng thời dặn họ tuyệt đối phục tùng Xồlơ Hađi như hồi ông già còn là chủ trại . Anh biết chắc họ sẽ làm việc với nhau êm thắm , chẳng có gì phải lo lắng .
Giôn Bơhơm cùng hai thanh niên khiêng Hiu xuống thuyền rồi lên đường đi Giêrôntơn .
Sau khi đi đường vất vả từ Uylaliba xa xôi về đây . mấy hôm nay Hiu được nằm thoải mái trên một con thuyền lướt nhẹ qua những vùng biển trong xanh , không khí mát lành , như thể nằm trong một chiếc nôi đang đung đưa , ru ngủ trẻ nhỏ . Trên thuyền không có sữa , nhưng cam thì tha hồ ăn . Miệng ngậm miếng cam chín đỏ , mút mút nước cam ngọt mát , anh nằm ngắm nhìn biển nước xanh lung linh vô tận trải ra trước mặt . Mắt anh lim dim , đầu óc thanh thản . không một chút lo âu . '
Trong ký ức anh lúc này , hình ẳnh Uytaliba đã trở nên lu mờ , chỉ còn hiện lên như mội hình bóng mờ nhạt nơi chân trời xa xăm . Tất cả sự ham mê nồng nhiệt , mọi cảm giác cô đơn , hiu quạnh và đau khổ đều lùi lại bên kia những cánh đồng vùng cao trải rộng hàng dặm dài hun hút .
Anh nghe thấy Tiếng hát của những người da đen bên bếp lửa rừng trong đêm tối , những làn điệu thiết tha , rộn ràng trên những cánh đồng , dưới bầu trời cao rộng , man mác ánh sao mờ . Tiếng hát vang lên , bay vút vào không giap rồi lắng xuống , đã từng làm anh xao xuyến , xúc động . Anh tự nhủ , sở dĩ anh thích nghe tiếng hát của những người da đen ở Uytaliba , vì nó cho thấy họ vui sướng với cuộc sống nơi đấy cuộc đởi đối với họ là tốt đẹp .
Nhưng trong tiếng hát ấy còn chứa đựng một cái gì hơn thế . Tiếng hát thổ dân còn là phương tiện truyền thông , là ngôn ngữ của tri giác , rất xa xưa và là đặc trưng của họ . Chắc chắn anh đã cảm nhận được điều đó , vả lại không nhận thấy sao được ! Lúc nào anh cũng nghe tiếng hát của Kunađu nổi bật lên giữa tiếng hát của những người đàn bà thổ dân .
Biển lặng , và con thuyền Xenturian đang nhẹ nhàng lướt nhanh trên mặt nước , đưa Hiu về Giêrôntơn , Nhưng rồi mặt đất bỗng trở nên tối đen , rùng rợn . những lớp sóng bạc dập dờn xô đẩy nhau ập vào những gò đá , môi đất và bãi cát trong ánh chớp lập lòe . Những ngọn đồi , cây cối , những sườn núi cỏ mọc xanh rờn hiện ra trong ánh chớp . Những đàn chim hải âu chao liệng kêu chí choé trên dẫu , trong khi con thuyền vẫn tiếp tục lao nhanh về phía những cầu tàu .
Trong số ít người da màu hớn hở tụ tập về đây đón con thuyền , Hiu chưa hề gặp một ai , thế mà anh cứ tưởng như mọi người đều quen biết anh và vui mừng được gặp anh . Đối với người dân Uytaliba thì Giêrôntcrn là đất của ước mơ và được người ta bàn tán nhlều . Trở lại đất thị thành cũng giống như sống lại thời thơ ấu. Hồi còn là học sinh , Hiu đã từng sống ở đây . Ông Iutaxo Pherethơ , bác sĩ của vùng Giêrôntơn đồng thời là bạn của mẹ anh , đã ra tận bến thuyền đón và đưa anh đi suốt cả ngày hôm đó .
Hiu hỏi viên thuyền phó ai là người trống nom anh để khi tầu cập bến bảo anh ta thuê xe đưa anh về bệnh viện tư của bà Macghinvarây , vì anh nhớ mẹ anh đã có làn nhắc đến bệnh viện đó .
Hiu được dành một giường trong ngôi nhà nhỏ , gọn gàng , sạch sẽ , khuất sau rặng cây cao và những khóm hoatrúc đào phơn phớt hồng . Ở đây , một người đàn bà trạc tuổi trung niên , dáng đẫy đà , và một cô gái tập sự hộ lý luôn cuống quýt chạy chữa cho anh , và Hiu cảm thấy khỏe hẳn lên , đến nổi anh tự trách mình : mới lên cơn sốt và nhức đầu một tí mà mình đã làm om sòm lên , kể cũng buồn cười thật .
Nhưng sau khi đã kiểm tra kỹ , bác sĩ Iutaxơ Pherethơ cảm thấy không thể coi thường bệnh tình của anh . Ông hiểu rõ các triệu chứng của người bệnh , hơn nữa , người ta đã vượt gần năm trăm dặm đến đây là cốt để chữa bệnh , đâu phải chuyện đùa .
- Này anh bạn , anh bị thương hàn rồi , nhưng không sao , cứ yên tâm .
Thưa bác sĩ , hóa ra Xam Giêry nói đúng ? Hiu đáp , miệng mỉm cười . - Nhưng tôi không chết đâu , tôi phải sống để cho lão ấy biết tay !

Bao tuần trăng đã trôi qua kể từ khi Hiu lên đường ?
Kunađu mong chờ trong khắc khoải .
đã mười lần cô chứng kiến vầng trăng núp , xuất hiện trên bầu trời , lúc đầy đặn , nõn nà , lúc héo hon , tàn úa , để rồi cuối cùng chỉ còn lại một vành trăng khuyết , thon thon như một chiếc bumêreng . Mỗi tuần trăng qua đi , cô lại lấy đá nhọn vạch một vạch lên vỏ cây bạch đàn bên bờ suối . Cô theo dõi từng trận cuồng phong bỗng dưng từ đâu ập tới thổi bạt cây rừng , hất tung cát bụi trên con đường mòn cắt ngang dòng suối nông lững lờ để rồi lại mất hút giữa những rừng cây thấp thoáng sương mù , dưới bầu trời xám xanh man mác , huyền ảo .
Đôi mắt Ktinađu như đôi chim nằm gọn trong tổ ấm , gắn bó với từng cành cây ngọn cỏ bên bờ suối , đang chao liệng nhìn quanh , quan sát từng sự vật nơi đây . Cô hiểu cặn kẽ từng gốc cây , từng vết lún . chỗ lõm trên con đường lắt ngang qua con suối. Cô hình dung rõ từng đàn ngựa từ trên bờ dốc phơi màu đất đỏ tươi bên kia kéo nhau xuống suối uống nước ; những viên đá cuội lăn Irôi lững lờ hay lao nhanh theo dòng nước chảy xiết dưới chân đàn gia súc khi cổ xe lăn bánh rào rào , chòm qua những bãi đá cuội hay lắc lư , xóc nhảy , và vấp nghiêng như khi leo dốc một con đường gồ ghề đầy ổ gà , rồi lại lọc cọc lao nhanh xuống dốc .
Lần nào đi qua con suối , Hiu cũng quát tháo đàn ngựa , giơ cao roi quất vào không khí . Những con chim bay vút lên từ các lùm cây , trong khi các chú ngựa mặc dù mệt mỏi sau mấy tháng chờ đợi ở Lala và kéo lê cổ xe vượt qua con đường dài nhấp nhô gò đống , nhưng vẫn lao nhanh qua chiếc cổng thấp để rồi dừng lại trước ngôi nhà , mình ướt đẫm mồ hôi , bê bết đất đỏ , khi ngửi thấy mùi vị của những máng nước quen thuộc , khắp người Hiu cũng như toàn bộ cổ xe , từ thân xe , bánh xe , yên cương đến tấm vải phủ kín đống hành lý , neo buộc vào thành xe phía sau , đều bị phủ một lớp bụi đỏ dày cộm .
Hiu không thể chết , dù anh không về , - Kunađu tin chắc như vậy. Ngôi nhà của Mămi bắt đầu có vẻ hoang vắng như không người ở . Ông già Xôlơ Hađi ở trong ngôi nhà nhỏ của vợ chồng Lây một thời gian khi Hiu đi vắng . Nhưng cũng chỉ khoảng một tháng thôi . Lúc bấy giờ ai sống ở Uytaliba cũng cảm thấy gai gai sợ , ông già nói thế . Dân da đen nói rằng ông già cứ khăng khăng khẳng định rằng ở trại Uylaliba có ma , ông bảo đã nhiều lần nhìn thấy hồn ma Mămi xuất hiện trong bộ áo váy trắng , chân đi đôi giày đen đế thấp , thoăn thoắt bước dọc hàng hiên . Và những con vẹt trắng khiến ông lão gần như phát điên . Chúng nhao nhác bay quanh ngôi nhà , kêu chí chóe .
Một hôm , trong khi Hiu đi vắng , Xồlơ đã qua Nunieoara chơi và khi về lại rủ thêm Xam Giêry và Bốp lẻ sang chơi. Họ ngủ lại trong nhà vợ chồng Lây . Xolo gọi những ngườ da đen lại phân phát khẩu phần bột mì đường và chè rồi cả ba người - Xồlơ , Xam và Bốp cùng lên chiếc ô tô mới của Xam quay trở lại Nunieoara. Xôlơ kể chuyện Mỡml đã về trong đêm , "Bà ta đi đi lại lại dọc hàng hiên và kêu to: « Xôlơ ! Xôlơ ! , giống hệt như hồi còn sống . Thậm chí Xam Giêry cùng bảo không sao chịu nổi . Uytaliba vắng tanh , đến nổi như có điều gì huyền bí đang bao trùm lên khu trại .
Thỉnh thoảng đàn gà mái bạch lại làm rác bẩn vỉa hè . Mini và Banđoghera lại phải quét dọn , lau chùi luôn . Nhưng họ vẫn sợ , không dám vào các phòng trong ngôi nhà . Mạng nhện thâm đen chăng vương khắp nhà . Mọi thử đều dính đầy hụi đất đỏ .
Trong đám thổ dân ở trại , không một ai dám bén mảng vào nhà hay mở cửa buồng kho , mặc dù ai ai cũng khát khao chờ đợi Hiu trở về . Các bộ tộc đã quay về với lối sống cũ đàn ông thì săn bắn và đánh bẫy canguru hoặc chim rừng , đàn bà con gái thì giã hạt lúa hoang hay đào khoa lang rừng . Một hôm Oarieđa giết được một con bò thiến , nhưng đàn vẹt trắng kêu lên inh ỏi , và ai nấy đều cảm thấy đau đớn hoặc sợ hãi nên không dám ăn quả. Mini bảo Mămi đã làm cho thức ăn khó tiêu vì bà không tán thành giết thịt gia súc rồi ăn hết như vậy .
Oarlcđa phân trần rằng Hiu bảo anh dắt một con về giết thịt cho dân trại ăn như thường lệ ; nhưng Banđoghera và Mini vẫn một mực cho rằng Mămi không đồng ý . ,
Cả xóm thổ dân chờ đợi , trông ngóng Hiu suốt những ngày dài nóng bỏng .
Bỗng một cơn gió mạnh ập tới , hất tung bụi đất đỏ . Cát bụi bay mù như một màn khói dày đặc bao trùm lên toàn bộ ngôi nhà . Một luồng gió xoáy điên cuồng hất tung bụi đất đỏ từ những cánh đồng , cuồn cuộn xoáy hình tròn ốc , bốc cao tựa mưa rồng . Đấy là thần Ara .
Một chiếc quạt gió đồ nhào trong khi cơn bão đang hoành hành ; những cánh quạt gẫy cụt trông đến thảm hại . Kunađu cố sức cứu chữa . Trèo lên tới thanh sắt bác ngang gần đỉnh cột làm bàn đứng thì cô lập tức phát hiện ra nguyên nhân . Cô ghì chặt chiếc cánh quạt rồi dùng một đoạn dây điện quấn quanh kéo nó trở về vị trí cũ .
Chiếc quạt gió tiếp tục quay , bơm nước chảy liên tục vào nhưng máng nhỏ dẫn tới vườn tưới cho cây cối khỏi chết khô . Kunađu nhổ cỏ , chặt cành cây che nắng cho cây xanh như cô vẫn thường làm hồi Mămi còn sống . Dần dà khi thực phẩm khan hiếm , cô dắt về một con bò cái đang nuôi con để vắt sữa . Bớt một ít sữa của con bê chẳng phương hại gì - các bà già nổi như vậy , mặc dù bản thân họ chưa bao giờ làm điều đó . Từ đó họ quả quyết rằng Kunađu gặp báo và thần Ara đã đầu thai vào cô . Thai nhi phát triển nhanh vào những tháng hè năm ấy - đó là nói về đứa bé trong bụng Kunađu . Trước mùa mưa , cô và Banđoghera đã rời trại , ra chỗ bờ suối cùng dạo chơi .
Banđogheru nhóm một bếp lửa trên cát ấm giữa lòng con suối cạn rồi hai người cùng ngồi xuống bên cạnh . Banđoghera bảo Kunađu nằm xuống bãi cát rồi dùng hai bàn tay xoa bóp mạnh khắp người cô , vừa xoa vừa hát , thỉnh thoảng lại lầm bầm những câu thần chú để xua đuổi ma tà , không cho chúng lởn vởn quanh đây .
Kunadu chằm chằm nhìn qua các kẽ lá trên những khóm cây cao lắc lư , tạo nên vô vàn những bóng đen trần trụi , cao lêu nghêu , đung đưa chập chờn trong màn đêm tĩnh mịch . Cô ngước mắt nhìn lên những vì sao lung linh ánh bạc giữa không gian vô tận tất cả đều trong sáng như mặt nước hồ . Ánh sao đã len lỏi vào từng đường gân thớ thịt của cô , đi vào một thế giới bí ẩn , thấm vào từng chiếc là đang đung đưa trước gió . Kunađu quằn quại kêu la ầm ĩ ? - ; Banđoghera càng hát to . Bà hơ ấm hai bàn tay rồi chườm lên bụng cô , thậm chí bốc tro nóng xoa lên chỗ thai nhi đang cựa quậy .
Một sinh linh nhỏ bé và cứng cáp đã ra đời . Banđoghera đặt đứa bé lên bãi cát rồi lấy tro ấm trát khắp người nó . Kunađu kêu lên vui sướng khi nhìn thấy đứa con bụ bẫm bên mình . Banđoghera cũng vui như vậy . Bà biết mọi người trong xóm thổ dân sẽ đồng ý với bà rằng thần gió Ara đã đầu thai vào Kunađu một đứa trẻ thực sự khôi ngô.
Về phần mình , sau khi sinh hai đứa con gái . Oarieđa cũng mong có được một đứa con trai . Xưa nay thần gió Ara vẫn chơi cái trò đầu thai linh hồn trẻ vào bụng đàn bà . Và Oarieđa rất phấn khích khi thấy thần Ara đã đầu thai vào vợ anh một đứa con trai .
Kuuađu thì lại càng vui sướng. Cô vừa lang thang dọc bờ suối để tìm tổ ong mật , săn bắt gà tây rừng hoặc đào khoai lang dại , vừa hát cho anh nghe . Thời gian trong một ngày của cô trôi qua nhanh chóng , đôi mắt cô bớt nhìn lên cánh đồng , chăm chú theo dõi những đám bụi xuất hiện xa xa , hay bóng râm của những rặng cây ở chỗ con đường cắt ngang bờ suối .
Ngày hội Pingcơ Ai năm đó ở Uytalibạ kém náo nhiệt hơn thường lệ .
Vào ngày lễ Pingcơ Ai , bá Bexi thường phân phát khẩu phần một cách hậu hĩnh . Bà cho dân trại những túi bột mì và túi đường dùng trong ngày lễ :
bà vui lòng nhận thấy họ không muốn đi đâu xa . Hồi bà Bexi còn sống , vào những ngày lễ Pingcơ Ai tại Uytaliba dân trại chẳng bao giờ đi xa . Thỉnh thoảng già Gíô mới đi rừng cùng con cháu khoảng một tháng . Chitali có đi rong mấy lần ; anh chàng xuống Xóm thổ dân , dáng ngông nghênh , đôi mắt hau háu , tấm thân trần trụi . Trong khi đó , Kunađu , Bađi cùng các cậu con trai và các cô gái ít tuổi hơn thì không biết một tí gì ngoài phạm vi khu trại .
Năm nay thì không còn Mămi để phân phát đường và bột mì , mà những người da đen thì đã quen với các thứ này . Họ muốn xông vào buồng kho nhưng Giô Kunara không chịu . Trong bộ tộc Gơnalơ . không ai tán thành những hành động chống lại luật lệ của Mămi . Họ bảo rằng hồn ma bà Bexi vẫn còn lởn vởn quanh đây để trông nom trang trại. Nếu coi thường hoặc không nghe theo ý muốn của Mămi , thi sẽ không lường trước được mọi sự trả thù .
Nhưng thực phẩm ít ỏi , do đó ngày lễ kém vui , không dược nhộn hhịp như trước. Đám đàn ông bỏ đi săn . Một hôm họ mang về một con cănguru , nhưng phần lớn giống thú này cũng đói khô nên chỉ còn da bọc xương . Họ đành phải treo nó lên cành cây để báo cho vị thần chăm sóc Cănguru biết mà cung cấp thức ăn tử tế cho họ .
Nhưng vị pháp sư ở Nunieoara đã cứu vãn được tình thế cho mọi người , ông ta tuyên bố rằng hồn thiêng Mămi đã về báo mộng cho biết bọn đàn ông Utaliba phải đi dắt một con bò mộng thật béo về giết thịt , như trước kia họ vẫn thường làm vào dịp lễ Pingcơ Ai . Đấy à ý muốn của Mămi .
Mọi người mừng rỡ xiết bao khi đám đàn ông dắt về một con bò mộng để giết thịt , Mọi người , mọi gia đình gần xa đều được phát thịt bò . Sau khi thui bò và ăn thịt xong , bỗng có người cất tiếng hát khen món thịt bò non đỏ tía , và ca ngợi linh hồn Mămi , Lời ca nói là hễ linh hồn Mămi truyền lệnh là lập tức có người mang thịt bò tươi về cho dân làng mở tiệc nhân dịp lễ Pingcơ Ai ở trại Uytaliba .
Năm ấy trời mưa sớm . Mưa liên tục suốt ngày đêm . Không ai nghi ngờ là Mămi đã mang mưa về cho dân làng , vì biết mọi người đang khao khát nó . Mưa như trút nước từ trên chín tầng mây ; nước mưa tràn ngập các cánh đồng .
Kunađu cùng hai con trú mưa trong một túp lều rộng gần khu chuồng trại. Cô nhìn mưa , cười khanh khách , rồi cùng bọn trẻ trần truồng mừng rỡ chạy vòng quanh. Ngôi nhà nào trong trại cũng lênh láng nước , cả trong lẫn ngoài . Mưa thấm qua những mái nhà dột nát , chảy ròng ròng . Một lúc sau cơn giông tạm ngớt , Kunađu bèn lấy những cành lá sum suê - những mẫu sắt tây hoặc da thú lợp lên những chỗ thủng trên mái lều . Cuối cùng hết thảy mọi nhà đều tưng bừng như ngày hội , tựa hồ những người dân ở đây đang dùng cây ngâu kết hoa khải hoàn đặt lên mái nhà để chào đón mưa rơi .
Kunađu biết là Hiu sẽ rất vui khi có mưa , mặc dù bản thân cô không thích mưa lắm , đặc biệt lạ khi mưa quá kéo dài , vì đêm đến sẽ không còn lấy một chỗ khô ráo để ngả lưng .
- Chẳng hiểu Hiu đã biết trời mưa hay chưa . Nếu anh biết ở Uytaliba có mưa thì hẳn là anh sẽ về ngay - Và Kunadu nghĩ rằng anh sẽ sớm trở về .
Xung quanh ngôi nhà nhan nhản những chú vẹt trắng . Chúng nhốn nháo hay qua bay lại , ríu rí đàn . Chúng nhún nhảy kiếm ăn trên những bãi sa bồi sau cơn mưa , đôi cánh chấp chới màu lục nhũ trong ánh sáng lấp lánh , khiến Kunađu lóa mắt , sợ hãi kêu lên : «Iuki !» khi chúng chao cánh liệng vòng trên đầu cô.
Hồi một hôm , vào lúc chiều tà , người ta nghe Kunađu vui sướng thốt lên những lời mừng rỡ , náo động cả thôn xóm .
- A ha , Iuni về đây rồi !
Đàn chó chạy ra sủa oang oang ; mọi người trong trại bất kể già trẻ , trai gái , đều ùn ùn đổ xô về phía cổng trại ,
Chỗ đầu dóc băng qua con suối , cát bụi bốc lên cuồn cuộn , bay lan cả vào khu trại .
Kunađu đứng sững sờ nhìn chiếc xe mà cô hằng mong đợi kể từ khi từ giã Hiu ở Lala . Chiếc xe để lại phía sau một đám bụi đỏ mịt mù . Kunađu biết rõ , những con ngựa đang chịu sự điều khiển của Hiu : con Nexơxơt và con Parixơ quả là những con ngựa bất kham ; ngược lại , con Đemetơ và con Xatơn thì bao giờ cũng tỏ ra ngoan ngoãn ,
Oanna và Mich mở tung cánh cổng cho xe đi vào . Kunađu cổ cảm giác choáng váng , mắt mờ đi không còn nhìn thấy rõ mọi vật . Cô chỉ còn nhìn thấy Hiu như một hình bóng lờ mờ . Anh đâu phải về một mình . Cô biết trước như vậy . Người đàn bà mà cô đinh ninh Hiu sẽ mang về đang đứng cạnh anh - đấy là vợ của anh . Những con vẹt trắng kiếm ăn trong vườn bổng bay vút lên cao , vỗ cánh sột soạt , như cuốn hết theo một cơn lốc . Cô biết những con chim này sẽ không bao giờ còn quay vồ kiếm ăn trong vườn , hay đậu trên những cành cây bạch đàn sát cạnh hiên nữa .
Kunađu đi về phía ngôi nhà , trong tay ẩm đứa con nhỏ . Cô cảm thấy lòng tràn ngập niềm vui . Một lần nữa Hiu đi trở về . Cô sẽ được nhìữ thấy anh , một chàng trai 'khỏe mạnh , cường tráng , Cô nghe thấy anh gọi Giô và Mini khi những người da đen từ dưới Xóm thổ dân kéo về đây , chen chúc nhau đứng trong vườn , trước mái hiên - để nhìn anh.
Kunađu vui sướng nhớ rằng sáng nay cô đã vào nhà tắm ở cạnh chiếc quạt gió to . Gần đây , sáng nào cô cũng vào nhà tắm , vì biết Hiu sắp trở về , và Nếu Hiu biết cô chưa tắm hay không gội đầu bằng xà phòng , sấy tóc trong ánh nắng mặt trời , thì anh số không thích , vả lại Mămi cũng từng bắt mọi người hàng ngày phải tắm trước khi vào tòa nhà chính .
Hiu ném dây cương cho Oarieđa khi anh ta bước tới phía trước cỗ xe
- Ê , chào tất cả ! Thế nào ? Oarỉeđa ? chitaii ? Minị ? Banđoghera ? Hiu nhảy xuống xe . chào mọi người , giời ơi , Giô ! Oanna ! Mích ! Tồbi ! Làm sáo Ịnả chứng mày đứa nào cũng như ma chết đói thế này ỉ Đây là bản mới đấy nhá !
Một đống xiêm áo ngồi ở chiếc ghế trên xe , cạnh Hiu , với chiếc mũ to bè chụp lên đầu và chiếc khăn đăng ten mỏng màu xanh nõn chuối trùm kín mặt , và nhẹ nhàng vén chiếc khăn , để lộ một khuôn mặt hiền từ , nhỏ nhắn , tròn trĩnh , với đôi mắt mở to nhìn mọi người , miệng cười phúc hậu .
Xin chào - người đàn bà nói . - Này anh Hiu , em chẳng biết ai cả. Mini đây phải không ? Người nào là Banđoghera ? Và đâu là Kunađu ?
Kunađu tiến lên đứng sát sau lưng những người khác , chăm chú nhìn Hiu như thể cô không còn thấy gì ngoài người đàn ông trẻ tuổi đi xa mới về . Cô hết nhìn lên lưng , lên vai , lên bộ quần liền áo trắng thụng bám đầy bụi đỏ , anh mặc lúc đi đường , lại nhìn lên chiếc mũ phớt mới rộng vành mà anh vẫn đội , khi đứng nói chuyện cùng Oarieđa .
- Phải rồi ! - anh nói. – Còn Kunađu nữa ? Ở đâu ? Hiu đưa mắt tìm cô trong đám người da đen
- A , Badi đây rồi ! Trông cậu béo tốt đấy chứ ! - Hiu đưa nắm tay dí mạnh vào một bên má phúng phính của chàng trai đứng bên cạnh . - Nhưng Kunađu đâu rồi ?
Những người khác lùi lại , nhường chổ cho Kunađu bước lên phía trước , hai cánh tay cô vẫn ẵm đứa con nhỏ .
Tim Hiu bỗng đập nhanh khi anh nhìn thấy Kunadu.
Nhung Oarieđa dã nhoẻn miệng cười vui vẻ khiến không khí gặp gõ trở nên nhẹ nhõm .
Kunađu đang nuôi con nhỏ . - Oarieđa nói .
Ồ , thế thì tuyệt diều ! - Hiu bước đến bên cạnh Kunađu , cúi xuống nhìn đứa bé . - Làm sao mà không ngạc nhiên được ! Mới ngày nào mà nay Kunađu đã là bà mẹ yêu quí của ba đứa con ! - Hiu giảng gìài cho người đàn bà trẻ tuổi da trắng vừa nhảy tít trên xe xuống và đang đứng thườn ra như một con vẹt cỏ bộ đuôi dài lộng lẫy , thoáng vẻ ngơ ngác và kinh hãi trước cảnh buồn tẻ trong cái tổ ấm mới của cô , bên cạnh đám da đen rách rưới , nhếch nhác .
- Nhờ trời phù hộ , gặp được cơn lốc vòi rồng nên mới có đứa con trai đấy , - Oarieđa nói , vẻ hãnh diện .
- Hay lắm !
Hiu đứng cạnh Kunađu tiếp tục cúi nhìn đứa bé , lòng se lại như thể có kẻ đang nhẫn tâm tra tấn , dày vò anh , khi anh nhận ra đứa bé là máu thịt của chính mình , có điều đám đàn ông da đen không hề biết nghi kỵ là gì . Kunađu ngước mắt nhìn anh rồi lại cúi xuống nhìn đứa bé . Nhưng Hiu đã bắt gặp trong đôi mắt người đàn bà này một cái nhìn chờ đợi , sẵn sàng hầu hạ vợ anh - người đàn bà da trắng mà anh vừa mang về để cùng chung sống - hầu hạ một cách chu đáo , tận tâm như đã từng hầu hạ anh và mẹ anh , mà không hề đòi hỏi hay mong đợi một điều gì .
- Đây là Kunađu ! - Hiu nói với vợ . – Thấy không ? Anh đã bảo với em là mẹ anh rất quí cô ta và hồi anh ốm đau , cô ta đã hết lòng chăm sóc . Cô ta là vợ Oarieđa , Mini đây cũng vậy . Mini , Banđoghera và Kunàđu đều là đầy tớ nhà ta . Còn nhóc con Bađi kia thì vừa béo lại vừa lười .
Đôi mắt anh đăm đăm nhìn những dầy hàng hiên dài , các cánh cửa khép kín và những khoang cửa sổ mờ mờ trước mặt , nhìn những bức tường quét vôi và những mái nhà lợp tôn trắng dính đầy bụi đất .
- Chao ơi , sao mà như nhà vô chủ thế này ? anh thốt lên .
Từ dưới mái hiên nhìn ra , anh có thể trông thấy những hàng cây đo chính bàn tay mẹ anh trồng nên bây giờ đã nở hoa trên những mảnh đất gồ ghề ; những cây quế đang tỏa hương thơm ngào ngạt từ những bông hoa nhỏ vàng óng như hoa cúc , một mùi hương êm dịu trinh bạch . Hàng cây điểu mộc xòe rộng tán , khoe những bông hoa chúm chím màu xanh lục , như những con chim non đang quây quần , đậu thành hàng dài , chấp chới đung đưa theo làn cây trước gió . Đầu hè , những cây trúc đào cao xanh thẫm cùng đang mùa hoa nở rộ , man mác một màu trắng tinh khiết .
rất tiếc là không có lúc nào để nhắc nhở chúng nó quét dọn , chăm chút ngôi nhà . - Hiu nối tiếp . - Giá có dịp báo cho chúng biết là ta sắp về thì chúng đã quét dọn nhà cửa sạch sẽ từ trước . Nhưng anh cũng không biết chúng có chịu vào nhà hay không .
Tại sao vậy ? - Vợ Hiu hỏi
Hiu cười.
Em biết không ? Bà cụ anh đe chúng rằng bà cụ sẽ thường xuyên theo dõi , trông nom ngôi nhà này ; nếu đứa nào lợi dụng lúc bà cụ đi vắng để xoáy đường , chè hoặc không đối xử tử tế với anh thì hãy coi chừng . Bà cụ còn dọa linh hồn bà cụ sẽ nhập vào một con vẹt trắng và sẽ thường xuyên bay qua bay lại , giám sát cho mọi việc được thực hiện một cách đúng đắn , cho đến khi có một người đàn bà da trắng khác về đây thay thế bà cụ. Lúc đó bà cụ mới để cho sứ sở Uytaliba này được yên ổn . Lẽ dĩ nhiên chúng sẽ phải phục tùng người đàn bà da trắng đỏ như đã phục tùng bà cụ , Cho nên quả thật tất cả bọn chúng được vui mừng khi thấy em vẽ đây.
Hiu đi dọc theo hàng hiên , mở tung tất cả các cửa rồi đi vào phòng , rút chốt , mở toang các cửa sổ . .
. Ngày mai thì mọi thứ sẽ tươi mát , thơm tho , Hiu nói .
này chúng bay . vào nhận suất ăn đi chứ !
Những người đầy tớ da đen xúm xít cạnh cửa vào bếp .
- Đây , phần Giô này ! Oarieđa này ! Còn đấy là của Mini , - Hiu gọi hai , ba người một , lần lượt phân phát khẩu phần của từng người Khi anh mở thùng bột mì ra thì mọt bay tứ tung , mạng nhện chăng đẩy #t các túi đường . Nhưng buổi tối hôm đó , khẩu phần cửa mọi người ở Uytaliba , kể cả đàn ông .. đàn bà và trẻ con , đều thoải mái . trên xe còn có mấy túi táo . Hiu đem chia nốt cho mọi ngườit kèm theo thuốc lá sợi và mứt đặc . Anh còn hứa sáng hôm sau sẽ vào kho lấy nhiều thứ khác phân phát cho mọi người , như ủng mới , áo , mũ , quần , tẩu thuốc và giầy mới - không biết bao nhiêu thứ mà kể.

Những vì sao vẫn lấp lánh giữa bầu trời , khi con chim tu hú cất tiếng gọi từ trong lùm cây munga xa xa . Tiếng kêu đơn điện của con chim vang lên trong vắng lặng , cô liêu - những tiếng kêu chậm rãi , buồn buồn và ai oán .
Kunadu đang nằm bên bếp than hồng bỗng cựa quậy rồi ngồi dậy . Và chỉ trong chốc lát đã thấy cô sải bước băng băng trên những bãi đất gồ ghế , lổn nhổn sỏi đá , hướng về phía ngôi nhà . Đang đi , cô gặp Mini với dáng người cân đối dong dòng cao , và Banđoghera với đôi vai gù , đang ngày một già đi . Bỗng vầng dương bừng sáng và Kunađu chưa kịp quay mặt đứa bé , ôm sát vào ngực mình , khi nó lắc lắc cái đầu tròn trĩnh , mái tóc hoe , co chân cựa quậy rồi lại nằm yên trong vòng tay của mẹ , thì mặt trời đã nhô hẳn lên và bắt đầu dội nắng lên khu rừng bên kia .
Lúc đó mọi người ở xóm thổ dân đã tỉnh giấc . Oarieđa vươn minh đứng dậy rồi khệnh khạng đi về phía con suối .
Kunađu biết tường tận các công việc buổi sáng ại nhà ông chủ và muốn được cùng Mini và Banđoghera làm những công việc ấy . Nhóm lửa xong , họ bơm nước tử dưới chiếc giếng cạnh cột quạt gió , rồi lấy xô xách nước về nhà , đổ đầy chiếc ấm đã đặt sẵn trên lò , để lại một xô cạnh bếp lửa , và xách xô kia 18 khuất sau lùm cây , cạnh đống củi , nơi họ thường gội đầu , xát xà phòng , kỳ cọ hay dội nước cho nhau tắm . Mini dội nước lên người Banđoghera rồi cười khanh khách , trong khi bà ta suýt chết ngợp vì hầu như cả xô nước đầy cùng một lúc đổ ập lên đầu bắn tung toé , mà dội lên người thì quá ít .
Đối với các bà già thì tắm buổi sáng quả là gay go , nhưng đối với Kunađu thì chẳng sao , cô đã quen tắm trong nhà tắm bèo cạnh chiếc quạt gió to cao ấy từ hồi cỏn nhố . Cô cười Mini và Banđoghera khi thấy họ tắm cạnh đống củi .
Nhưng sao sáng nay những con vẹt trắng mào gà lại biển đâu mất ? Có lẽ chúng đã bay đi kiếm ăn trên các cánh đồng .
Kunađu thấy Hiu mặc chiếc quần xanh dạo qua dạo lại dọc hàng hiên , vẻ hoạt bát .
Kunađu vui sướng cười khi kéo núm vú thơm mùi sữa ra khỏi miệng đứa bé . Chắc nó đã bú đủ no , bởi lẽ tuy vẫn ngậm chặt đầu vú nhưng nó không mút nữa . Trong khi đó cô còn phải đi pha trà cho vợ chồng Hiu uổng . Đã quá muộn , mặt trời đã lên gần đỉnh đầu .
Không khí nóng ran , oi bức . Sắp sửa đến ngày những cành hoa bạch đàn khô héo . Hoa rơi lả tả đầu hè , như những dòng chỉ trắng . Buổi sáng , Kunađu thường quét chúng đi rồi ngồi hát dưới bóng cây khi Pingia bế đứa bé cho cô . Trong khi Kunađu quét dọn nhà cửa và lau rửa bát đĩa cho Hiu như Mămi dặn , Pingia phải trông nom con trai của Thần gió lốc vòi rồng .
Kunađu còn phải pha trà rồi mang mời vợ Hiu , trong khi người đàn bà này vẫn nằm trên giường. Mọi người đều biết như vậy. Ngoài Kunađu ra chẳng còn ai biết cách xếp cốc tách vào đĩa rồi đặt gọn lên chiếc khay nhỏ , cùng đường , sữa và một bông hoa . May sao còn có sữa , số là nhờ có con bò mới đẻ . Mini nằng nặc bắt Kunađu phải uống sữa bỏ . Cô thấy Mini xách xô đi về phía sân trại , Banđoghera lẽo đẽo theo sau để giúp cầm dây thừng giữ mõm và chân con bò cái háu đá với bộ lông nâu đỏ . Rất có thể từ ngày mai trở đi Hiu sẽ tự mình vắt sữa lấy .
Kunađu đặt con trai vào chiếc máng gỗ mà cô đã dùng đá nhọn để đẽo từ một nhánh gỗ bạch đàn rồi bế cả “nôi” đặt đứa bé ngủ bên cạnh cụ cố của nó . Cô vừa lấy cành lá che cho con , vừa dặn cụ bà khi nào đứa bé tĩnh đậy khóc đòi ăn , thì nhớ bế nó vào nhà . Đoạn cô chạy ra phía sau đống củi , chộp lấy miếng xà phòng vàng nằm trên khúc gỗ rồi đi . về phía nhà tắm .
Cô gội đầu . Càng gội , Kunađu càng cảm thấy khoan khoái . Cô kêu lên vui sướng khi vòi sen phun những tia nước mát lạnh lên đầu . Hiu không ở nhà hay sao ? Anh ấy không nghĩ là mình ngày nào cũng tắm như thế này chăng ? Bộ áo váy cô mặc hôm chào anh ra đi vẫn còn treo trong nhà tắm , như chờ cô khoác nó vào người .
Thoáng một cái , Kunađu đã ăn mặc chỉnh tề rồi đi vào bếp pha trà , trong khi nước vẫn nhỏ từng giọt từ mái tóc ngắn gọn . Cô thận trọng dốc chiếc hộp trà sơn để cho chè từ từ rơi vào chiếc ấm to tráng men , với một lượng vừa đủ , đoạn rót nước sôi dội đều cho chè ngấm , như cô vẫn thường làm khi pha trà cho Mămi .
Cô gọi Mini mang sữa đến , và khi Mini mang xô vào thì cô dốc hết sang một chiếc xoong cạn , dành lại một ít rót vào chiếc lọ nhỏ , đặt lên khay .
Rồi với đôi chân trần bước lặng lẽ , cô thận trọng bê chiếc khay ra chỗ bóng râm dưới mái hiên , Hiu đã kéo chiếc ghế to ra đấy , chiếc giường mà bổ mẹ anh từng sử dụng . Người đàn bà nhỏ nhắn với mái tóc đen , dài và đôi mắt xanh nhạt mà mới ngày nào anh dẫn về trại Uytaliba , đang nằm trên giường , đưa mắt nhìn quanh vẻ tò mò .
Cô bê chiếc khay , đứng im lặng cạnh vợ Hiu - nhìn thấy chiếc áo váy màu hồng vải mềm , óng ánh như lụa . Và tấm thân nhỏ nhắn , tròn trĩnh của chị la hằn lên từ dưới lớp vải mỏng , mượt mà , Kunađu cảm thấy xấu hổ , đến nổi không dám ngước mắt lên .
Kunađu đấy à ? - Chị ta hỏi . - cảm ơn nhé !
Đôi mắt Kunađu ánh lên từ sau hai mí mắt dài , cong cong đôi mắt đen , sâu , hứa hẹn bao tình cảm và lòng tận tụy.
buổi sáng trôi qua như một giấc mơ đẹp mà Kunadu từng ca ngợi bao lâu nay. Hiu đã trở về , dọn dẹp xong ngôi nhà để đón người đàn bà mà anh đưa về cùng chung sống . Kunađu chẳng hề băn khoăn liệu cô có thích người đàn bà mới đến hay không. Cô biết là mình sẽ thích , vì người đó là vợ của Hiu
Cô đã kể cho các cô gái bản xứ nghe về chiếc vảy hồng mà Môli , vợ Hiu , mặc đi ngủ , khi họ vừa uống chè đen đặp , nhưng rãl ngọt vì họ bố qua nhiều đường , vừa ăn các khẩu phần banh mì và mứt đo Hiu phân phát . Hiu vẫn vui vẻ và hảo tâm như hồi còn nhỏ , Mọi người ăn uống thoải mái. Ai nấy đều rất vui sướng . Họ hút thuốc và bàn tán về Môli. Anh ấy gọi thế nào nhĩ ? Họ cố uốn lưỡi đọc tên người đàn bà nhưng không sao phát âm đúng , và mỗi lần như thế, họ lại phá lên cười .
Hôm đó Hiu đích thân nấu bữa sáng , rồi vợ anh vào phòng ăn , ngồi xuống bàn cùng điểm tâm . Chị ta vẫn khoác chiếc váy hồng . Kunađu lại trố mắt nhìn. Đủ cáo loại chim , hoa và các thứ quả vẽ đầy trên chiếc váy , giống hệt như thật , đến nổi bạn có thể tưởng nhầm mà đưa tay hái , bắt !. Kunađu nhìn sững sờ , và thán phục , trong khi Mini ngồi cạnh , liến thoắng chuyện trò .
chuyện gì vậy ? - Môli hỏi .
- Chúng nó thích chiếc áo liền váy của em đấy ,
- Hiu giải thích .
Mini ngả bàn tay ra hứng , chờ những quả táo trên chiếc áo sặc sỡ của Môli rụng xuống , nhưng khi nhận ra đấy chỉ là những hình vẽ bằng màu thì cô ta cười khúc khích , rồi rút tay về xuýt xoa , xấu hổ .
Hiu dặn phải rửa tất cả bát đĩa trong nhà bếp bằng nước sôi và cho thật nhiều xà phòng vào ; vỉa hè phải phun nước ; tất cả các phòng phải quét dọn lau chùi kỹ . Những người da đen vui vẻ bắt tay vào việc , coi đó như một thứ trò chơi , một câu chuyện vui . nên họ vừa làm vừa cười nói rôm rả .
Còn Môli thì đang mở vali , soạn ra các thứ . Chị ta xếp tất cả lên chiếc phản gỗ Giara đã sờn bóng những dải lụa , áo dài , đồ lót , dây chuyền , tranh ảnh những bức tranh khắc tươi màu , giày , dép , xà phòng thơm và những chiếc bàn chải nạm bạc , các thứ trang sức rẻ tiền , và quà cưới đủ loại ! Chị ta lấy ra một lọ kẹo lôli luộc , gọi các cô gái lại , rồi lần lượt rót từng ít một vào bàn tay Kunađu và Mini . Chị ta còn cho Kunađu một tấm dài vải xanh để cô may váy . Riêng Bađi được tặng một vòng cườm đeo cổ .
Hiu tiến lại gần , bước đi nặng nề như kéo lê dọc theo hàng hiên .
- Thôi , được rồi , chúng bay ! - Hiu nói to và đám người da đen đang trông ngóng , háo hức nhìn những thứ của quí , vừa mới trút ra từ trong chiếc hộp của Môli , lập tức giải tán , ai nấy trở về với công việc của mình .
Hiu đã buộc chặt cập đinh thúc vào gót ủng và đang sốt ruột muốn cùng bọn con trai lên đường ngay để dắt bò về làm thịt vào chiều hôm đó .
Thế là một buổi sáng nữa trôi qua . Hiu mở đồ hộp lấy từ trong kho ra để ăn trưa và làm bánh mì xôi .
- phần lớn người da trắng không để người da đen nấu ăn cho họ , Hiu nói . Bà cụ nhà anh cũng tự làm lấy . Nhưng nếu em thích thì cứ để họ làm . Hầu như cái gì bà cụ cũng dạy Kunađu và Mini làm . Chúng nó có thể may vá và nấu nướng khá thành thạo . Riêng Bađi thì vừa lười vừa vụng về , lại không được sạch sẽ lắm . Cô đó thì anh không tin là có thể làm được tí gì .
- Em có thể nẩu ăn được , - Mỏli nói .
Hiu cười , ôm hôn vợ
- Lúc đầu em sẽ cảm thấy buồn tẻ và xa lạ lắm đấy , - Hiu nói . Nhưng anh biết em là con gái đảm đang . Hy vọng em sẽ sớm thích nghi với cuộc sống nơi đây .
- quả thực em không tưởng tượng nổi , - Môli thú nhận . - Có điều đám thổ dân thì khác hẳn , em chưa thấy ai tốt bụng như họ .
Vì họ là người Pêđông , phần lớn chưa được tiếp xúc nhiều với người da trắng , Hiu nói . Chủ yếu là do cách đối xử của chúng ta . Trong chuyện này thì bà cụ nhà anh thật tuyệt vời . Cái chính là phải biết vừa đấm vừa xoa , bà cụ anh thường dạy như vậy . Trong một số công việc thì phải thật nghiêm khắc , nhưng phải biết tôn trọng họ cũng như những ý kiến họ nêu lên , từ đó buộc họ phải tôn trọng ý kiến của mình . Nếu họ muốn những thứ mình không thể từ chối thì nhân đó bà cụ bắt họ phải làm tất cả những gì bà cụ thấy cần làm hoặc muốn làm, bắt họ phải phục tùng , phải tắm rửa , và bất kỳ thứ gì muốn lấy đều phải hỏi. Họ vốn đi trung thực và biết xử sự đúng đắn .
Ai đang cười đấy nhỉ ? - Môli hỏi , khi nghe chốc chốc lại có tiếng con gái cười khúc khích vang lên từ sau đống củi , nơi những người da đen đang ăn trưa .
Kunađu đấy , - Hiu trả lời .
Một lúc sau , khi Hiu ngồi trên lưng con ngựa Hectơ tiến sát chỗ hàng hiên , trông anh đầy sức sống , không khác gì con ngựa hồng mao anh đang cười .
Anh phải đi kiếm một con về giết thịt . Em ở nhà một mình được chứ ? - Hiu ngoái cổ vào nhà , nói to .
Môli giật mình , ngước mắt nhìn . Hiu lại đi chăng ? Bao xa ? Có lâu không ?
chiều tối anh về , Hiu vui vẻ dặn vợ .
Đã mấy tháng nay không ai cưỡi con Hectơ nên nó lồng lộn , đá ngược đá xuôi , hòng hất tung người cưỡi xuống đất .
Tuyệt đẹp , phải không em ? - Hiu làm oai trên lưng ngựa để chinh phục sự ngưỡng mộ của Môli - Môli mở tròn đôi mắt nhìn con vật , khiếp sợ hơn là thú vị .
Lúc này Kunađu đang đi về phía cây bạch đàn cạnh mái hiên , nơi cô định ngồi xuống trong bóng râm để cho con bú . Thấy vậy cô dừng lại trong chốc lát để ngắm nhìn Hiu và con ngựa . Cô bẽn lẽn mĩm cười vì biết tỏng anh đang cố phô trương tài cưỡi ngựa nên mới để con vật vùng vẫy như vậy . Thấy Kunađu và biết cô hiểu ý , Hiu liền phá lên cười .
Kunađu sẽ trông nom hầu hạ em , - Hiu nói to với vợ , khi con Hectơ cúi cổ , cong đuôi , chụm vó lông lên - Được không , Kunađu ?
Kunadu đưa mắt đăm đăm nhìn Hiu . Chẳng cần phải trả lời . Anh biết chắc như vậy và cô cũng hiểu thế . Cô sẽ tận tình chăm sóc hầu hạ vợ anh .
Oarieđa , Chitali và Mich đang đi tắt từ phía chiếc lều lên . Hiu quay ngựa hướng về phía họ .
Môli quay trở về . Về tới nhà , chị mở hộp , lấy ra các thử quần áo , quà cưới để xếp vào các ngăn kéo hoặc tủ đứng trong ngôi nhà mới của mình.
Kunađu ngồi xuống dưới gốc bạch đàn , vạch áo cho con bú . Đứa bé vồ lấy bầu vú mẹ .
Cô ngồi cho con bú , vừa mơ màng nhìn những cánh hoa rơi , vừa cất tiếng hát :
Taoera ChlnUằng Pudinyxi
Taoera Zinơ Munbina .
Tiếng hát của cô vang lên lanh lảnh. Những cành hoa trắng mềm mại đung đưa trên ngọn cây cao rồi rơi nhẹ lên đầu và quanh người cô như những bông tuyết trắng. Rừng cây sẫm lại. Những bông hoa trắng hóa thành những vì sao giữa bầu trời đang tối dần . Cô duỗi thẳng chân rồi lan dần vào giấc ngủ êm đềm dưới bầu trời yên tĩnh .

Môli phá lên cười khi nghe chồng dặn mấy cô cậu da đen những việc cần làm vào buổi sáng hôm sau . Lúc đầu chị còn rụt rè , không đủ can đảm để xin , chưa nói là bảo ban các thứ . Nhưng rồi cũng quen dần . Đây là nhà mình chị tự nhủ . Mà chúng nó là đầy tớ cơ mà !
Nhìn qua khe cửa , chị thấy Hiu , chân đeo cặp đinh thúc , đầu đội mũ , đứng ngay ngắn dưới mái hiên , tuy không cao lắm , nhưng là một thanh niên tráng kiện . Túm tụm trước mặt anh là đám thanh niên da đen dang lắng nghe anh dặn dò các công việc trong ngày. Môli thầm nghĩ chồng mình quả có dáng « ông chủ » , thể hiện trong từng lời nói , từng cử chỉ . Với chiếc quần đùi trắng , chiếc sơ mi xanh bạc màu , chiếc mũ phớt rộng vành , chiếc roi bò quàng một bên vai , hộp đựng diêm bằng đồng thau , chiếc dao găm và chiếc tầu móc vào thắt lưng da to , trông anh thật oai vệ . Môli tự hào làm vợ của một vị chủ trại trẻ tuổi , và ít nhiều xúc động về điều đó , về sự mạo hiểm mà chị đã dấn thân vào .
Không phải Hiu đã tán tỉnh chị đúng với ý nghĩa của sự tán tỉnh mà chị hình dung . Anh không hề biết tỏ tình là gì . Nhưng bằng cách thực tế nhất , anh đã hỏi thẳng Môli có thích lấy anh không , và liệu cô có thì sống ở một trại chăn nuôi hẻo lánh , hoang vu , với những điều kiện hết sức khắc nghiệt không . Vốn là một người hầu gái , phải làm đủ thứ công việc tại một quán trọ ở Giêrôntơn , nơi Hiu đã nghĩ lại mấy ngày sau khi ra viện , nên nghe nói vậy , Môli chỉ nghĩ rằng anh nói đùa . Nhưng rồi nghe Hiu khẳng dịnh lại là anh nói nghiêm chỉnh , thì chị cho rằng anh yêu thật , hơn nữa còn nói trắng ra là muốn lấy chị làm vợ.
Tuy trước khi cưới nhau Hiu có phần vụng về trong tình yêu , nhưng điều đáng quí là anh rất yêu vợ . Trong suốt cuộc hành trình dài từ miền biển về Uytaliba , Môli cảm thấy hạnh phúc được làm vợ chàng trai họ Oát này . Hiu vừa đẹp trai , vừa chu đáo , lịch thiệp. Hơn nữa , được chờ đợi , quan tâm chăm sóc lại là điều hết sức mới lạ đối với một cô gái vốn quen chạy ngược chạy xuôi , chờ đợi , chăm sóc . hầu hạ người khác - đúng như chị còn nhớ - nên Môli đã đón nhận điều đó một cách thích thú . Chị dám chắc rằng thực sự là Hiu yêu mến mình hơn nhiều so với lúc họ mới lên đường . Anh mỉm cười cảm ơn chị một người đàn bà trẻ tuổi mà có vẻ rắn rỏi , biết chịu đựng . Suốt những ngày đầu đi đường , trong ánh nắng chói chang , bụi đất bay mù mịt . Mặc dù phải căng mắt nhìn những cánh đồng tít tắp ngày một trải rộng ra trước mắt , đến nổi đầu óc nhức nhối , lưng đau, mắt hoa lên, nhưng cô không hề tỏ vẻ mệt mỏi .
Cũng khá lãng mạn đấy chứ , phải không em ? – Anh vui sướng hỏi , khi họ dừng lại nghỉ bên đường . . Anh nhóm lửa – rồi trải đệm lên bãi cỏ dưới bầu trời quang đãng. – còn phải đi chừng này nữa cơ , em hiểu không ?
- Thế à ? Thật không , anh ? – Môli hỏi .
Hiu không cố làm ra vẻ yêu đắm đuối , mà chỉ nói : Anh muốn có một người vợ , một người đàn bà biết ăn ở phải đạo và tốt bụng như em để kết bạn trăm năm thế thôi . Hy vọng anh và em ý hợp tâm đồng . Anh đã từng nếm trải một cuộc sống đầy vất vả , và vì vậy anh còn phải phấn đấu để bù đắp lại , sẽ ăn ở với em như một người chồng biết điều .
- thôi , đừng dớ dẫn nữa ! - bà cô của Môli là chủ quán trọ , khuyên như vậy . Lấy được cậu ấy là tốt phúc lắm rồi .
Quả vậy , bà cô Emili nói đúng , - Môli suy nghĩ. Bà Phereíhơ , vợ ông bác sỹ thì bảo rằng có biết bao nhiêu con gái đẹp ở cái đất Giêrônlơn này mà cậu ta chỉ chọn mày thôi đấy . chỉ vì mày vui lòng về Ưytaliba , mày hiểu không ?
Hôm hai người làm lễ cưới , Môỉl nghe ĩutơxơ ,Pherethơ chúc mừng Hiu .
- Phải rồi , cậu chọn cô ấy là đúng lắm , ông ta nói . Giỏi đấy . Cô ấy khỏe , tâm hồn lành mạnh vừa xinh xắn , vừa biết ăn ở , biết điều , chắc cô ấy sẽ chịu ơn cậu về cách cư xử như vậy .
Hiu hy vọng Môli cũng như anh sẽ toại nguyện về cuộc tình duyên này . Anh chẳng muốn gì hơn là làm sao cho vợ mình sung sướng , mãn nguyện .
nhìn qua lối ra vào , Môli cảm thấy buồn cười khi thấy Hiu đứng ra lệnh cho đám người da đen làm hết việc này đến việc nọ.
- Này anh Hiu . - Môli gọi . - đây là việc của em chứ ỉ
- Phải rồi , - Hiu quay lại nhìn vợ , cười vui bẻ . Nếu em làm được thì làm !
Rồi anh đi về phía cửa buồng vợ . Môli đang đứng giữa phòng , ăn bận đỏm đang , hai tay xoẳn xoẳn , vuốt ngược mái tóc trước tấm gương nhỏ hình vuông.
- Anh sẽ phải đi đóng dấu bò , nếu không , năm nay sẽ không đủ bê con , - Hiu nói .
- Em sẽ ở nhà một mình , không sao cả , - Môli nói .
Thấy Môli tươi cười , tự tin . Hiu bước qua ngưỡng cửa đặt môi hôn lên làn da vai tươi mát của vợ rồi đi ra khỏi phòng .
Chị nghe anh vừa huýt sáo , vừa nhún nhẩy bước dọc hàng hiên đi vào nhà bếp . Rồi chị nghe tiếng loảng xoảng trong bếp , và biết là chồng đang lục lọi các hộp đựng thức ăn chưa rửa hoặc lạc đâu mất không thấy . Anh phân phát các khẩu phần cho những người da đen , xẻo một súc thịt to thành từng miếng chia đều cho mọi người rồi bỏ chè , đường và bột mì vào từng hộp sắt tây cho họ .
- Này , em có biết làm bánh mì không ? Hiu hỏi vợ khi chị thoăn thoắt bước vào nhà bếp , vẻ hăm hở tươi vui trong bộ áo váy bằng vải hoa .
Chị tìm quanh trên những chiếc giá đựng sát tường , nào là xoong , đĩa đựng bánh , hộp sữa , v.v…. Nhưng cứ hai cái lại có một cái thủng và một số thì nhét đầy những mẫu dẻ rách bẩn thỉu . Chị đưa từng cái lên ngửi xem mùi gì .
- Em thông cảm nhé , Hiu nói - Khi mua những thứ này , bà cụ anh quá hà tiện . Bây giờ chúng ta sẽ phải kê hẳn mộ danh sách các thứ em cần rồi gửi đi mua.
Mắt Môli sáng lên ,
- Được , trong khi anh đi vắng , em sẽ làm , - chị nhanh nhẫu nói . – rồi anh sẽ thấy bếp ăn của chúng ta khác hẳn ngay lập tức , Anh chưa thấy hết giá trị của chỗ này đâu .
- Tất cả các công việc nặng nhọc như lau chùi , rửa bát đĩa thì bọn da đen sẽ làm , - Hiu nói . Mini thấy ngày xưa bà cụ làm như thế nào rồi . Kunađu cũng vậy . Nhưng nên nhớ là có bảo chúng nó mới làm . Kiên quyết nhưng phải tỏ vẻ xuề xòa với chúng nó mới được việc .
Mấy phút sau thì Hiu ra đi . Môli nhìn chồng cưỡi ngựa đi về phía núi cùng mấy cậu con trai đa đen. Xa xa , nơi chân trời là những dãy núi nhấp nhô như được phủ bằng một chiếc khăn xanh .
Môli bắt tay vào công việc , sắp xếp đồ đạc trong bếp thật ngăn nắp. Chị còn mất khá nhiều thời gian để sắp lại các thứ trong bếp ăn của đầy tớ , như rửa bát đĩa , lau chùi sàn nhà . Quả là bếp ăn nhưng không khác gì nhà kho , vừa xộc xệch xiêu vẹo , vừa bẩn thĩu hôi hám ; đã thế tất cả các cửa sổ lại không có mành che , các cửa kính đều rạn vỡ ; các giá đựng không có giấy lót .
Việc gì khác thì không biết, chứ về mặt nội trợ thì quả là bà có hơi yếu , Môli quả quyết như vậy . Có thể bà cụ có tài quản lý trang trại , nhưng Môli dám chắc rằng làm ra đồng tiền nào thì rồi bà cụ cũng chỉ ném hết vào công việc nội trợ .
Thử nghĩ xem , không biết bao nhiêu là đầy tớ !
Hãnh diện khi nghĩ tới phẩm giá của chỉnh minh , Môli bắt đầu thúc giục bọn đầy tớ làm hết việc này việc nọ như bà Amxtrong trước đây vẫn thúc giục chị . Nói chung , Môli lấy làm vui sướng là bà Amxtrong đã thúc giục chị , bắt chị làm các thứ đến nơi đến chốn . Minh sẽ chỉ cho Hiu biết cách quản lý gia đình , cả bọn đầy tớ nữa , Môli tự nhủ. Cái kiểu làm ăn chậm chạp , lề mề , lười biếng , thích thì làm , không thích thì thôi , là chị không chịu được .
Lần đầu tiên trong đời Môli được biết thế nào là quyền sỡ hữu . Và quyền sở hữu của chị là ở trong gian bếp này , là các thứ chai lọ , nồi , niêu , xoong , chảo - tất cả là hiện thân của một cảm giác mới lạ . Đây là gian bếp của Môli: các thứ chai , lọ , xoong , chảo đều là của chị và chị cảm thấy hãnh diện. Chị coi khinh bọn đầy tớ , quát tháo , gọi chúng mang rác đi đổ , sai chúng làm việc này việc nọ , khiến chúng chạy ngược chạy xuôi cuống quýt , không kịp thở , và cứ thế mà trợn tròn mắt bàng hoàng , sửng sốt . Chị mặc chúng kêu la .
Suốt ngày chị say sưa lau chùi gian bếp , chỉ cho phép bản thân và tất cả bọn đầy tớ gái đủ thời gian uống một tách trà , nuốt vội một mẫu bánh mì phết bơ vào giờ nghĩ giải lao giữa trưa .
Hiu trao lại cho Môli chìa khóa mở cửa ngôi nhà xày bằng gạch sống , mái lợp rạ , cách ngôi nhà chính một quãng ngắn . Rồi Môli gọi Kunađu cùng đi xuôi về phía nhà kho để chỉ cho người đầy tớ da đen biết những thứ gì để ở đâu . Chị vừa đi vừa rung rung chùm chìa khóa , ra vẻ quyền thế , khiến chúng đập vào nhau kêu xủng xẻng .
Mà nhà kho cũng là một sự khám phá .
Chao ôi , sao lại như một cửa hàng thế này ? Môli thốt lên vui sướng khi Kunađu thọc một chiếc chìa khoá to vào ổ khoá đồ sộ khiến nó kêu ken két , rên rĩ , rồi đùng một cái chiếc cửa chấn song bật mở tung .
Không ! - Kunađu khẽ nói , vẻ lo ngại , khi Môli bước vào nhà kho .
Cái gì thế ? - Môli chững lại nơi ngưỡng của khi nhận ra sự sợ hãi trong tiếng thốt lên của Kunađu
Đống củi , - Kunađu nói hỗn hễn . - Ở đây có đống củi .
- Thế à ! - Môli chợt hiểu ra . Tốt hơn là đứng một lúc ở cửa ra vào cho quen mắt đã .
Kunađu nhặt một que dài cạnh bức tường phía nhà kho rồi đập đập lên sàn nhà . Môli nghe thấy mái nhà kêu sột soạt như có rắn đang bò qua .
Môli nhớ ra rằng Hiu cũng dặn phải cẩn thận khi vào nhà kho , vì lâu ngày không mở nên thỉnh thoảng có một hai con rắn lạc đàn chui vào đấy ngủ .
Môli thấy rắn thì khiếp vía , chị do dự không biết có nên vào kho nữa hay không . Nhưng Kunađu đi chân đất mà vẫn bước vào . Cô ngoái cổ nhìn ra ngoài , miệng mĩm cười , như thể muốn nói với Môli: Không sao đâu . Chị vào đi !
Nhưng khi vào hẳn trong kho rồi , Môli lại cảm thấy thú vị . Nói là kho nhưng đây thực sự là một cửa hàng , một hiệu buôn trong bóng tối , đồ đạc ngỗn ngang , quá ư bẩn thỉu - những chiếc quần xanh và áo sơ mi đàn ông treo tất cả vào một chỗ ; những thứ đồ hộp bọc trong giấy gói sặc sỡ , gồm mứt đặcc ca cao , cà phê , xốt cà chua , cá , v.v… xếp hàng dãy trên tường ; những túi và hòm bột mì , đường , chè được xếp gọn vào một góc .
Moli càng vui sướng với ý nghĩ trang trại của chị có hẳn một cửa hàng riêng. Chị hiểu rõ rằng cửa hàng này quan trọng hơn cả chính trang trại . Rồi chị đưa mắt nhìn quanh và tự nhủ khi nào dọn dẹp xong nhà cửa , sẽ dành thời gian để sắp xếp lại các thứ thật ngăn nắp . Chị thận trọng luồn tay vào những kiện hàng , các túi đồ đạc dễ bể , xách , sắp xếp mà không biết đến bao giờ mới có thể đi lại một cách thoải mái , không bị vướng đồ đạc và không bị vấy bẩn .
muối và vôi , ở đâu ? - chị nói với Kunađu – Còn kia là cái gì nhỉ ? Sơn xanh lá cây chăng ? Bê cả mấy thứ ấy luôn.
Kunadu lục lọi tìm được muối. Cô lấy một hộp sơn xanh lá cây từ trên một chiếc gía cao . Còn « vôi » thì chịu , cô lắc đầu mỉm cười , cô giảng giải cho Môli hiểu rằng thứ này thì phải ra ngoài suối lấy , vả lại chỗ đó cách nhà chẳng bao xa . Cứ việc lấy thứ đất vôi mềm , tán thật mịn rồi trộn với nước là được . Cô sẽ bảo bọn trẻ con đi lấy.
Môli không hiểu lắm , nhưng vẫn gật gật đầu , vì nhận thấy Kunađu hiểu mình đang cần gì và sẽ đi lấy giúp .
Kunađu thọc tay vào thùng sắt tây đựng hạt dẻ và nho khô , bốc ra một nắm rồi trao cho Môli , cặp mắt long lanh tươi cười như thể muốn nói với bà chủ trẻ tuổi rằng “ đây là nơi cất giấu các thứ của quý » .
Môli nhặt một nắm nho khô từ trong bàn tay của Kunađu và lắc đầu ,
Cảm ơn , cô ăn đi , - tôi không ăn đâu , - chị nói .
Những ngón tay thon thon của Kunađu chụm lại , nhỏm hạt dẻ và nho khô nằm gọn vào giữa lòng bàn tay . bản thân cô cũng không ăn , nhưng nắm giữ rất cẩn thận . Sau đó một lúc Môli nghe Kưnađu gọi các con từ dưới xóm lên và được chứng kiến cô phân phát hạt dẻ , nho khô cho Chami và Bâylala .
Hai người đàn bà từ dưới xóm thổ dân lên xin thuốc sợi và áo váy . Mồli chẳng biết nên xử sự thế nào . Kunađu mắng đuổi họ về.
Cô giúp Môli bê xách các thứ , như muối , sơn xanh , cà phê , mứt , cá tươi và đồ hộp - tất cả các thứ này
họ vừa tìm được trong nhà kho .
Vui mừng vì đã có các thứ , Môli liền quay về nhà , rảo bước băng qua những khu đất gồ ghề lởm chởm đá , thầm nghĩ cuộc sống nơi đây thật thoải mái , không khác gì ở quê nhà , dù chị đang ở giữa những bụi cây , những cánh đồng đất đỏ . Bao quanh là những dãy núi nhấp nhô xanh biếc , những khu rừng rậm rạp .
Nhưng chị không hài lòng khi thấy Mini và Banđoghera lợi dụng lúc chị đi vắng để hút thuốc và túm tụm chuyện trò huyên thiên sau đống củi . Hơn nữa , cách đây một tiếng đồng hồ chiếc sàn nhà bếp được lau sạch , bây giờ đã lại bẩn .
Chập tối , khi Hiu trở về , đám đầy tớ da đen liền phun nước quét dọn vỉa hè , trong khi Môli cất lên giá các thứ đồ dùng bằng sành và tráng men , nghĩa là những thứ còn được coi là có giá trị . Qua gương mặt ủ ê của Mini và Banđoghera , anh đoán biết được những gì đã xảy ra . Một chân bước lên thềm rồi mà anh còn ngoái lại cười , chào họ .
Này , xem mặt trời kia kìa ! - anh nói to , như thể nhắc nhở họ là đã đến lúc nghỉ tay. Nhanh lên , làm cho xong mà về kẻo mệt !
Khi đám đông đầy tớ vội vã ra về , mang theo cả chổi và vòi phun , thì Môlỉ xuất hiện từ trong nhà bếp và phần nào đã nhận ra sai lầm của mình .
Trời ơi ! - Hiu kêu lên , - Có bao giờ bắt chúng nó làm việc muộn thế này đâu ! Nói chung quá trưa rồi là chúng nó chẳng bao giờ làm thêm một tí gì .
Nhưng anh ơi , - Môli nói . Hiu nhìn thấy gian nhà bếp phía sau Mốli vừa mới được quét vôi trắng , những mẫu giấy cắt làm giấy lau miệng được xếp , tỉa gọn gàng trên giá và Kunađu đang sắp bát đĩa vào chạn .
Đúng , em làm thế thì không mất một tí thời gian nào cả , Hiu nói .
Môli không dám chắc là chồng thật sự vui lòng , nhưng quả thực chị rất toại nguyện , với những cố gắng của mình , đến nổi cứ băn khoăn không hiểu Hiu cảm thấy căn phòng bây giờ ra sao . Chị nghĩ nếu Hiu không thích sắp xếp lại đồ đạc hay thay đổi trật tự trong nhà thì âu cũng là điều tự nhiên . Nhưng chị đang muốn làm chủ trong gian bếp của nhà này. Chị đã quyết như vậy .
Mọi thứ ngỗn ngang đến chết khiếp được . Dần dần em sẽ sắp xếp đâu vào đấy , Môli thanh minh ;
Tình thương và sự đồng cảm của Hiu tràn đầy khi anh ôm hôn vợ .
Em giỏi lắm , - anh nói .
Và khi đứng ở vỉa hè , thấy Môli quay mặt về phía Kunađu nói với giọng cao thượng: « Được rồi đấy cô về đi ! » , anh đã cười to ,
Dạ , thưa Mămi , vâng ạ , - Kunađu nói , rồi với thái độ đỉnh đạc mà duyên dáng lạ thường , cô đi ra khỏi bếp .
Hiu cười rũ rượi , như thể vừa nghe một câu chuyện tiếu lâm tuyệt vời .
Chuyện gì thế , anh ? - Môli hỏi .
Đừng bắt cô ấy gọi như vậy .
Gọi gì cơ ?
Bảo cô ấy đừng gọi là Mămi , kẻo người ta cười cho , em hiểu không ?
Cái tính bướng bĩnh vốn dĩ là cốt lõi trong tư chất của người đàn bà này đã thoáng hiện lên khuôn mặt .
Em tưởng là ở nhà quê thì có ai cười ! Hơn nữa . . .
Chẳng bao lâu nữa ở Nunieoara người ta nghe thấy , và em yên trí . Xam Giêrỵ sẽ báo cho mọi người biết , dù ở cách đây hàng trăm dặm , Hiu giải thích.
Môli vùng vằng chuỗi ra khỏi hai cánh tay của Hiu vừa choàng qua cổ chị .
Lúc em ở chỗ nhà kho có hai bà già đến bảo !
Môli , cho xin chiếc váy » , - Môli thanh minh . - Và em bảo : « Đừng gọi tôi là Môli . Lúc đó em không còn biết bảo họ nên xưng hô với mình như thế nào , thành thử em bảo họ: « Củ gọi tôi là « Madam » . Lúc nào Kunađu và những người khác . bắt đầu gọi em là Mali , bao giờ em cũng bao họ nên xưng hô : « Dạ , thưa mađam , vâng ạ ! » , « Dạ , thưa madam , không ạ ! » giống như trước đây em vẫn phải xưng hô với bà chủ của em .
À , ra thế ! Hiu hiểu và đã phải dùng lời mềm mỏng để làm Môli nguôi tự ái , sau khi thấy do bị xúc phạm mà chị đã giảng giải dài dòng như vậy .
Nhưng ở đây người ta không quen gọi như vậy , - Hiu nói . Trước đây , đám dân da đen bao giờ cũng gọi bà cụ là Mămi vì họ nghe anh hồi nhỏ thường gọi bà cụ như vậy . Nhưng Mămi trong tiếng thổ dân lại cổ nghĩa là « cha » , và bà cụ tự hào vẻ cái tên dân bản xứ quen gọi mình . Quả thực nó vừa có nghĩa là mẹ vừa có nghĩa là cha . Còn đối với anh thì bao giờ họ cùng gọi Iu hoặc Iuni . Anh đã lớn lên cùng hầu hết thanh niên ở đây , hơn nữa ở cái đất Tây Bắc này chưa có ai lên đây sinh cơ lập nghiệp mà lại không thích được người thổ dân gọi theo kiểu thân mật như vậy . Ở đây người ta quay lưng lại với tất cả những ai bắt dân da đen gọi mình là Thưa ngài ! » hoặc « Thưa ông chủ » . Chỉ có những người mới đến ngụ cư hay khách qua đường mới thích như vậy .
Thế thì anh bảo họ xưng hô với em như thế nào ? - Môli hỏi , - Em chưa bao giờ nghe bọn đầy tớ gọi em theo tên thánh thân mật như thế .
- Nhưng nhưng người này đâu phải là đầy tớ ! - Hiu nói . Ngay cả với nghĩa bình thường cũng chẳng phải . Chúng mình có trả công cho họ đâu , trừ cho ăn , mặc và thuốc hút . Đối xử hậu hĩnh với họ , cho họ ăn no , thỉnh thoảng cho vài viên thuốc giảm đau hay một lọ dầu cao khi họ đau bụng là họ làm hết mọi thứ trên đời này cho em . Có điều không bao giờ được bắt họ làm những việc quá nặng nhọc , đặc biệt là đám đàn bà con gái . Trời sinh ra họ không phải để làm những việc nặng nhọc . Họ không chịu được đâu . Xem những bàn tay mảnh dẻ của họ thì biết . Như đôi bàn tay của Kunađu chẳng hạn . . Anh chưa bao giờ thấy cô gái nào có đôi bàn tay xinh đẹp như cô gái da đen này .
Môli trố mắt nhìn chồng , vẽ lạnh lùng , rồi chị díu lông mày , tỏ vẻ khó chịu . Chị thoáng thấy có điều gì như là mối đe dọa đối với ý nghĩ của mình về một tổ ấm gia đình đẹp đẽ , nhưng chị đâu dễ chịu thua . ý định của chị là trở thành bà chủ trong ngôi nhà mà chị đang ở.Chị không nghĩ là mình sẽ cai quản trang trại Uytáliba này mãi mãi theo cách của bà Bexi . Nhưng chị sẽ hết sức thận trọng .
Trong thời gian tớ đi vắng có ai đến đây không ?
Hiu hỏi Oaríeđa khi anh chàng này vào bếp nhận phần thịt và bột mì cho người da đen .
- Xam Giêry và Bốp lẻ , cả ông già Giô nữa , có đến đây một lần , - Oarieđa trả lời . Xam đi ô tô . Seba lái xe cho ông ta .
- Thế ? ông ta đi ô tô cơ à ? Hiu cắt súc thịt đen hệt như gỗ mun ra làm nhiều miếng . Nhưng ông ta cần gì ở đây ?
Hiu đã từng được nghe kể về chiếc ô tô của Xam Giêry . ông ta còn dạy Seba lái xe để khi nào minh say rượu thì giao cho cô ấy lái đưa ông ta đến những nơi cần thiết .
Anh chàng da đen cười tít mắt . Cũng như Hiu , anh ta biết rõ Xam Giêry rất thèm khu trại Uytaliba , và đã nhiều năm nay mưu toan chiếm đoạt nó.
- Cậu có muốn qua bên đó quản ngựa cho lão không ?
Oarieđa gật đầu .
- Còn cậu thì thế nào , Oari ?
Anh chàng da đen kia lắc đầu
- Không ! cậu ta trả lời . Tôi đã bảo với ông ta: « Tôi là con trai của Uytaliba , vả lại Iuni sắp về rồi ! » .

Gương mặt Kunađu ủ rũ , đau buồn . Đôi mắt cô ánh lên mội nỗi lo sợ và căm giận
Cô ngồi dưới bóng cây ru con , cho con bú . Gió bụi bốc lên theo con đường phía sau lưng , dẫn về phía chiếc cổng thấp mở lối đi vào trại . Mini và Bađi nằm ngủ trong bóng râm , đang càu nhàu , trăn trở khi nghe Kunađu cất tiếng nguyền rủa . Oarieđa nằm gần chỗ Kunađu ngồi bỗng bưng tỉnh dậy . Chitali và bọn con trai nằm cạnh cũng lặng lẽ duỗi chân vùng dậy , theo thói quen của thổ dân khi cảm thấy có điều gì đe doạ và nguy hiểm .
Mọi người nghe Kunađu nguyền rủa , và họ hiểu vì sao cô làm thế . cơn gió mang bụi đỏ đang cuồn cuộn lao về phía khu nhà ở của trại Uytaliba chính là Xam Giêry , là chiếc ô tô mới toanh của lão .
Xôlơ Hađi đang nằm duỗi chân ngủ trưa trên tấm ván đặt phía sau hàng hiên cũng ngồi dậy . Ông già trở lại trại Uylaliba ngay sau khi biết tin Hiu đã về . Ông đưa mắt liếc nhìn đống củi , bóng cây , lại nhìn ra con đường cái chạy từ Phaly Alailơ đến.
ô tô Xam Giêrỵ lao nhanh ra khỏi đám bụi mù do nó hất tung lên , rồi đột ngột dừng lại cách ngôi nhà một quãng . Nghe thấy tiếng động bất thường , Môli từ trong buồng riêng cũng chạy ra .
Xam Giêry xuống xe , bước lại cạnh đống củi
Thấy Kunađu đang cho con bú , lão liền khệnh khạng bước tới gần , cúi đầu xuống nhìn đứa hé trong vòng tay cô .
- Ồ , nó đấy à ? Đúng không ? - lão hỏi , giọng khàn khàn , đôi mắt đỏ ngầu ánh lên những nét châm biếm , độc ác . thế còn Iuni đâu ?
Kunađu trừng mắt nhìn lão rồi quay mặt đi .
Giêry tiếp tục đi vào nhà .
Ồ , chào xôlơ ! - lão chào ông già bằng một giọng xởi lởi . thế nào ? Tôi đến đây để thăm cô dâu mới đây mà !
Một người khách và một chiếc ô tô ! Mồli khó có thể tin được con mắt mình.Nhưng sờ sờ trước mặt chị là một chiếc ô tô Pho bám đầy bụi đỏ , như vừa chạy qua hàng vạn cây số tới đây , và đang đứng hiên ngang trước hàng cây Kũragiông thẳng tắp , nghiêm trang như một đội danh dự bồng súng chào . Đi cùng vị khách là một phụ nữ da màu . Môli không còn nhìn thấy gì hơn ngoài chiếc váy hồng của người đàn bà ngồi trong xe .
Chị chẳng biết người đàn ông kia là ai. Hiu thì đang làm việc với bọn con trai trong lò rèn . Nhưng chị vui sướng , xúc động được đón tiếp một vị khách như vậy . Chị lùa hai bàn tay xòe rộng chải vào mái tóc và lấy làm tiếc là không còn kịp thay quần áo .
- Chào chị ! - Xam Giêry vui vẻ nói .
Môli từ dưới mái hiên bước ra , chìa tay bắt tay khách .
- Xin phép được tự giới thiệu: tôi là Xam Gièry , với gia đình ta là láng giếng , hàng xóm đấy thôi .
- ồ , thế à ? - Môli thốt lên , giọng xúc động , - Mời ông vào nhà , Xin ông mời cả tiểu thư kia nữa ! Chắc hẳn đấy là bà nhà , ông thứ lỗi cho .
Xatn Giêry ngoái cổ nhìn Seba rồi cười ha hả , đôi mắt lão hấp háy .
Thôi ! – Lão trả lời . - cứ để cô ấy ngồi ngoài đó . Cô ấy thích ngồi tại chỗ trên xe như thế hơn . Cồ ấy là hoàng hậu Seba đấy . Chị chưa bao giờ nghe kể về cô ấy à ? Không sao , rồi chị sẽ biết . Nhờ cô ấy mà người ta có tí chuyện để bàn tán giữa vùng đất heo hút này . cả tôi cũng là người đã góp phần vào câu chuyện bàn tán của thiên hạ đấy . Âu đấy cũng là việc làm tốt , không khác gì chìa bàn tay cứu nhân độ thế , đúng không nào ?
Vâng , đúng thế ạ , Môli lúng túng đáp .
Gìêry ngồi vào chiếc ghế đệm trong phòng khách bé nhỏ , trên tường có treo bức ảnh phóng to của bà Bexi . rồi lão luống cuống khi bắt gặp ánh mắt bà già chằm chằm nhìn lão , vẻ uất ức , đau buồn . Lão không còn biết nói gì hơn . Môli cũng vậy . Chị bèn ngồi xuống đối diện người khách lạ to khỏe , béo mập , với khuôn mặt đỏ tía , nhâm nhấp mồ hôi và mái tóc mềm , đôi mắt nhìn láu lỉnh .
Iuni đâu rồi ? lão hỏi - chúng tôi đi xem đua ngựa ở Mili Mili về đây. Vui lắm . Anh chị nên đi xem .
Ông già Xôlơ đi về phía phòng khách , dừng lại trước cửa ngó nhìn trong phòng , và một ý nghĩ mơ hồ làm ông già cảm thấy lo ngại . Giêry định làm gì với người đàn bà của Hiu đây ? - ông tự hỏi . Nhưng chiếc phòng khách quá ư chật hẹp , không thể tiếp thêm một người khách thứ ba .
Mời ông vào , ông Hăđi ! - Môli ngỏ lời mời lịch thiệp.
Nhưng lúc ấy Xôlơ thấy Hiu đang từ lò rèn và nhà kho đi vào .
Cám ơn chị , - ông già nói . - Mời chị cứ tự nhiên . ,
trở về bình thường chứ ông già ? Giêry hỏi Xôlơ vẻ bông đùa . Đấy , chị xem , Iuni bảo ông già ở lại chăm sóc trang trại thế mà ông già có chịu đâu .
Sống ở đây một mình thì đến chết mất , Giêry nói ,
- Hồn ma bà Bexi gọi lão liên tục. lão cũng không hơn gì đám dân bản xứ ; sống với chúng lâu quá rồi , nên bây giờ lão chẳng khác gì họ , có thể nói chắc như vậy.
Xồlơ thầm nguyền rủa Giêry rồi bỏ đi .
Môli nghe thấy bước chân đi của chồng . Và khi anh dừng lại ồ lối ra vào thì cái đầu và đôi vai của anh che lấp hết cả ánh sáng .
A , chào anh , Iuni ! Giêrỵ nhỏm dậy khỏi chiếc ghế . thế nào ? Tôi đến để chúc mừng cô dâu đấy !
- Chào ông Xam !
Hiu cất tiếng chào cộc lốc . Rõ ràng là anh không mảy may vui vẻ đón tiếp vị khách này .
Tiện thể đi xem đua ngựa ở Mili - Mili về . chúng tôi nghĩ phải ghé vào đây thăm anh chị một tí . Giêry sốt sắng bắt đầu câu chuyện . - thiết tưởng đây là một cuộc đua quan trọng . Chẳng hiểu sao anh không đi xem ! Có đến khoảng một trăm người tham dự . mà trại Mili - Mili thì chẳng lớn hơn gì trại này . Không hiểu làm sao , họ giải quyết đủ chỗ ngủ cho mọi người . Trời mà biết được . Chính tôi đã phải ngủ chung phòng với một phụ nữ có hai đứa con sinh đôi ồn hết chỗ nói ! Nghe đến inh tai ! Ở Mili ~ Milí gần như không lúc nào không có tiếng cười , quả đúng như thế thật .
Ở đây người ta ít tổ chức các cuộc đua nên phải tranh thủ xem . Có một con ngựa choai ở Nunicoara đoạt giải đấy . thế mà anh . ..
Giêry tiếp tục ba hoa , chẳng hề để ý gì đến thái độ thiếu thân mật của chủ nhà .
Đêm nay ông định ngủ lại đây hay tiếp tục đi ? Hiu hỏi .
Cám ơn anh đã có nhã ý . . . , Giêry nói với thầm ý là mình có ý định ở lại , nhưng có lẽ chúng tôi phải về .
Ôi , mời ông ở lại ít ra là để uống chén trà đã ! - Mổli vừa nói vừa đứng dậy đi vào nhà bếp .
Vâng , thì xin phép ở lại uống cùng anh chị chén trà vậy , - Giêry trả lời , giọng lịch thiệp . - Anh Hiu chắc là biết rõ hơn . Hồi bà cụ còn sống , bao giờ trong tủ riêng của bà cũng có để dành phần tôi .
Này , Môli , cho anh xin hai chiếc cốc , - Hiu nói .
Môli đi vào bếp .
Hiu mở chiếc tủ có nhiều ngăn kéo trong đó bà Bexi thường để rượu uytxki , lấy ra một chai đặt lên bàn . Mốli mang vào hai chiếc cốc ; một bình nước và một hộp bích quy - tất cả đặt trên một chiếc khay. Gierý tự rót rượu cho mình rồi chạm cốc với Mỏli .
Mỗli nghĩ : trông lão thế thôi , chứ nói chung lão cũng không đến nổi quá tệ . Lão ăn nói ôn tồn , thân mật , tuy có phần thô lỗ .
ở đây chắc cũng buồn , đúng không ? Giêry hỏi - thỉnh thoảng chị nên bảo anh ấy đánh xe qua Mili Mili chơi cho vui . Thấy chị , mọi người sẽ mừng lắm đấy. Này , Iuni, một hôm nào đó tôi sẽ cho xe qua đón anh chị sang chơi nhé ? Người ta đi ngựa thì phải mất hàng tuần , nhưng chúng tôi đi ô tô nên chỉ mất vài ngày thôi . Hoặc là anh chị qua bên Nunieóara chơi ! Tôi sẽ vặn chiếc máy hát tòng tọc của nhà tôi lên và chúng ta có thể nghe nhạc , thế cũng hay rồi !
Ồ , thế thì quí hóa quá ! - Chị cảm ơn Giêry về sự thông cảm đối với nỗi cô đơn mà thỉnh thoảng chị phải chịu đựng , chị muốn một ngày nào đó sẽ qua chỗ Mili - Mili hoặc Nunieoara chơi .
Nhìn qua khung cửa phòng khách , Môli thấy những người da đen đang vây quanh chiếc ô tô , chuyện trò với người đàn bà mà Giêry gọi là Seba . Oarieđa cùng Mini , Bađi và bọn trẻ đều có mặt ở đấy . Họ lên xe rồi người đàn bà mở máy cho xe chạy , chở mọi người băng băng trên cánh đồng . Khi Môli nhìn qua ô cửa sổ nhỏ trong phòng khách của bà Bexi thì thấy chiếc xe đang quay trở lại . Nghĩa là cô gái trong chiếc áo dài màu hồng tươi , đầu đội mũ đỏ có cái mấy bông hoa trang điểm , đã đánh chiếc ô tô kỳ lạ , mới toanh của Xam Gỉêry đưa đám thổ dân đi vòng quanh một lúc . ,
Ra tới cổng thì Giêry vấp ngã . Môli nghe thấy lão buông lời tục tĩu , nhưng rồi lão cũng gượng dậy được .
Tiên sư nó , đồ quỉT thế mà may ! Đúng là con trai mụ Bexi có khác , nhỏ loắt choắt mà khôn hết chỗ nói , nhưng được rồi . . . !
Với tấm thân uyển chuyển mềm mại , Kunadu xuất hiện từ sau đống củi và lập tức lọt vào đôi mắt hau háu của Giêrỵ . Người đàn bà trẻ trung đang bế con đi về phía xóm thổ dân . Cô cố ý tránh , không muốn gặp lão .
Đứng cạnh cổng ra vào cùng Hiu , Xam Gièry trông cổ vẻ khoái chí cao độ . Lão vừa hích nhẹ vào khuỷu tay Hiu , vừa khúc khích cười . Môli không nghe lão nói gì , nhưng chị đoán chắc là anh rất cáu. Anh đứng lùi xa , vẻ mặt căng căng , mắt chằm chằm nhìn lão .
Còn Kunađu thì thế nào , cậu ? lão hỏi . con bé da đen ấy mà ! Đứa con của nó thế nào rồi ? Lạy chúa , cứ như một câu chuyện vui vậy ! Thế đấy . Lạy Chúa , ngày nay có một số người trong chúng ta xem ra chẳng cần giả đò làm ra về cao siêu gì nữa ! Nhưng dù họ có làm thế thì chẳng hơn gì chúng ta . Trong chuyện này , tôi nghĩ , hình như anh còn nợ tôi một chầu ũytxki , đúng không ?
Này , ông Xam ! - Hiu đưa mắt nhìn về phía hiên , nơi Mồli đang đứng . Thôi đi ! Thôi đi ! ông hiểu không ?
Giêry cười khúc khích .
Có gì đâu mà cậu sợ ! ít ra cũng phải kiếm cho được mười một đứa . Xem tớ đây này , mười một đứa rồi nhá ! Các cụ nhà ta ngày xưa cũng thế thôi . Tớ biết Môli thực sự là người đoan chính , dễ thương , và tớ đâu có trách gì cậu . Có điều tớ vẫn thích Seba hoặc Kunađu hơn . Sống với đám da đen này dễ chịu hơn . Chúng không hay giận dỗi mà mình thì lại biết cư xử thế nào là vừa phải . chúng cũng biết điều . Tớ không có ý ám chỉ về vợ cậu đâu nhé , nhưng nói thật với cậu là từ xưa tới nay tớ vẫn thích nhất con bé Kunađu . Nếu được phép chọn là tớ chấm nó đầu tiên , chấm ngay !
Seba đã dừng ô tô trước ngõ . Oarieđa và bọn trẻ chen nhau xuống xe rồi trầm trồ , bàn tán về chiếc máy kỳ diệu này .
Sau khi biết chắc Hiu đã bị dồn vào thế bí , tức tận cổ mà không làm sao nói ra được , Giêry liền lên xe và ngồi xuống bên cạnh Seba . Chiếc xe khởi động , gầm rú rồi vù chạy .
Anh Hiu ơi , có chuyện gì vậy ? Ông ấy nói gì với anh đấy ? - Môli bước tới bên chồng , khi chiếc xe đã đi xa . Chị vừa hỏi vừa mở tròn mắt nhìn đăm đăm lên gương mặt bần thần của Hiu .
- Đồ chó đẻ ! - Hiu nói . anh kinh tởm , căm ghét lão . Chẳng hiểu lão đến đây làm gì , nhưng dám chắc là lão muốn chọc tức anh . bao lâu nay đã thế - từ hồi anh còn nhỏ . Trời ơi ; sao anh ghét lão đến thế ! Nếu có thể giết người , tôi sẽ giết lão đầu tiên .
- Lạy Chúa , em xin anh , đừng nói nữa ! Môli run sợ , mặc dù cũng cảm thấy hay hay . - Nhưng còn cô gái ? Phải chăng cô ấy là con lai ? Trông giống lắm ! cô ta mặc chiếc váy lụa màu hồng , lại còn đeo đồng hồ tay và dây chuyền nữa .
Không , không thể thế được ! - Hiu đáp lại .
Nhưng cô ấy là người lai phải không anh ? Môli có hỏi thêm .
- Không cô ấy là da đen chính cống , nhưng chẳng sao , - Hiu nói , giọng chua chát , - đấy là Seba . bà chúa Seba , lão gọi cô ta như vậy . Giêry toàn lấy tên trong Cựu thánh kinh đặt cho các người hầu trong nhà lão .
- Lạy Chúa ! - Mỏli thốt lên , - Nhưng em nghĩ người ta chẳng bao giờ đối với họ như Kinh thánh đâu .
Lão xử sự với một số cũng tốt , - Hiu nói , còn với một số khác thì lão đầy đoạ , có chết lão cũng mặc.
- Thế thì ông ta cho cô ấy mặc váy lụa , đeo đồng hồ là tuyệt vời rồi , còn gì nữa ?
- không cho sao được ? - Hiu nói , giọng bực bội . – cô ta làm ra tiền , đủ đi mua các thứ , có trời biết bằng cách nào .
- Có những người đàn ông chẳng bao giờ cho vợ đeo đồng hồ , mặc váy lụa cơ mà , - Môll châm biếm nói .
Hiu nhìn Môli thoăn thoắt trở vào nhà . Có những lúc anh đã thoáng nghe thấy cái trí tuệ nhỏ bé trong đầu người đàn bà này hoạt động .
Hàng máy tuần sau đó Môli luôn mồm hỏi chuyện về Giêry và Sêba , hay về cô Tama trước đó . Chị còn hỏi chồng có chuyện gì ở Nurieoarã khi anh qua bên đó .
- Em không đi Nunieoara được đâu , Hiu nói , ít ra là đàn bà da trắng không nên qua bên đó.
Hỏi dò mãi , Môli mới được biết Xam Giêrỳ dành riêng cho Tama một ngôi nhà và cho Seba một ngôi nhà khác. Tama già rồi , nên chỉ chăm sóc bọn trẻ , dù một số con trai lớn tuổi đã đi xa theo đoàn người chăn bò , còn các cô con gái thì đi theo đám lái xe hay xà ích .
Seba chăm sóc Giêry , cả nấu nướng lẫn giặt giũ hoặc sai bảo Tama và mấy cô con gái làm việc đó . Lúc này Seba là người đàn bà được lão yêu quí . Thế nhưng theo nhận xét của ông già Xôlơ thì lão không quản nổi cô ta , mà chính cô ta mới là người thực sự cai quản trại Nunĩeoara . Cô ta nắm giữ chìa khóa tất cả các kho hàng , và khi lão choáng váng hơi men thì cô ta lại là người canh giữ uytxki và thuốc lá .
Hễ có khách đàn ông đến thăm Nunieoara là Seba đích thân ra đón , mời mọc , và dẫn họ vào căn phòng dành để khách nghĩ; ở đây cô ta đã chuẫn bị sẵn các thứ như một đôi tấm lót giường đã giặt sạch , một khăn tắm và xà phòng , bàn chải . Mọi người đều nhất trí cho rằng Seba là một người đàn bà tuyệt vời , vừa thông minh vừa chăm làm , thậm chí còn biết cả lái xe ô tô cho Xam Giêry! lần nào đi ra cảng , lão cũng thuê cho Seba một phòng riêng trong toà khách sạn tốt nhất ở trung tâm thành phố .
Nhưng Mốli thì không sao chịu nổi . Chị không bao giờ cho Sẹba ngủ trong nhà mình . Ở Uylaliba , cỏ ta phải ra chỗ đống củi hay xuống xóm thổ dân ngỏ . Mổli cho rằng đấy là một trong những nguyên tắc của bà Bexi mà chị phải luôn luôn tôn trọng .
Qua các cô gái da đen , chị đã thu thập được đủ thứ chuyện về Xam Giêry. Chị lần lượt hỏi Mini . Bađi và Kunadu hết chuyện này đến chuyện khác , nhưng không ai nói gì , trừ Mini . Người đàn bà da đen này nói rằng Giêry mê và muốn lấy Kunadu làm vợ : lão đã ngỏ ý biếu Giô Kunara một con ngựa , đôi chăn và một khẩu súng để đổi lấy Kunadu . Nhưng ông già đã hứa gả Kunadu cho Oarieda nên lại sợ làm phật lòng bà Bexi , vì bà đã bảo không được gả con gái cho lão ấy . Trong khi Hiu đi vắng xa , Giêry đã đến ngỏ ý biếu Oarieda một tấm chăn và một con ngựa để đổi lấy Kunadu . Nhưng Oariecta không chịu . Câu chuyện xảy ra trước khi đứa bé ra đời .
Kụnađu quắc mắt nhìn Mini khi nghe cô ta nhắc lại chuyện đó .
Kunadu không thích lão hay sao ? Mốli hỏi .
Mini lắc đầu rồi phá lên cười với đôi mắt tinh nghịch .
- Cô ấy là con gái Uytaliba , Mini nói .
- thế mà lão già đê tiện đó lại đang đeo đuỗi nó , Môli nói với chồng . - Mini bảo rằng . . .
Mặt Hiu biến sắc , vẻ suy tư căng thẳng .
Môli tò mò nhìn chồng .
Anh thì chắc chẳng bao giờ lấy con gái đa đen đâu nhĩ ?
không . Hiu từ từ đứng dậy , thò tay vào thắt lưng lấy tẩu thuốc .
Em còn nhớ có lần anh bảo em là ở đây có một số đàn ông đi chơi với phụ nữ da đen , nhưng anh đã cố giữ không để mình mắc vào những chuyện như vậy . Và anh sẽ không hao giờ . . . , ,
Không , - Hiu đành phải nói đối , không còn cách nào khác , nói dối một cách trung thực và phải đạo . Anh chưa bao giờ đi với con gái da đen .
Chính cô gái đa đen ấy đã đến với anh , và là kẻ cứu tinh ngoại đạo đã khiến anh rất cảm động . Nhưng anh không thể nói mọi người biết đứa con trai của Kunadu chính là máu thịt của anh . Cô ta thì không ý thức được điều đó . Vả lại , chẳng ai biết chuyện này , trừ Xam Giêry . Anh đoán như vậy .
không ai nghĩ Môli sẽ thông cảm hoặc ưa thích chuyện đỏ . Hễ thấy Kunadu vẫn vơ quanh trại là chị cảm thấy bực bội , muốn tống khứ cô ta đi một chổ nào đó thật xa .
Nhưng làm sao đẩy được Kunadu đi xa khỗi trại Ưylaliba ? Cô ta sinh ra và lớn lên ở đây ! vả lại còn Oarieda ! Đẩy Kunadu đi chỗ khác có nghĩa là mất cả chàng trai ! Mà mất Oarieda thì trại sẽ suy sụp . không thể nào cứu vãn nổi . Dĩ nhiên , cái thiết thân nhất đối với Hiu là trang trại . Nếp suy nghĩ của thổ dân đã ân nhập vào anh quá sâu . Anh cảm thấy không nên vì Kunadu mà gây ra sự thù hằn giữa anh và Oarieda . Anh có cảm tình thực sự đối với chàng thanh niên đa đen to khỏe , đẹp trai này . Phần lớn những hiểu biết của anh về đàn gia súc , về những lối mòn và những đồng cỏ trong vùng đều do học được ở Oarieda , một quyển sách không trang mà vĩ đại vẽ các thảo nguyên và núi rừng . Tình cảm của anh đối với anh ta trước hết là lòng kính trọng và sự khâm phục . Nếu không có Oarieda bên anh trong những giờ phút hiểm nghèo nhất thì tình thế sẽ ra sao ? Và Nếu lúc ấy anh ta cho vợ đi tìm anh thì sao ? Đó là sự thật , mặc dù Oarieda vẫn tin Ưyniara là con trai của mình - bất kỳ đứa con nào của Kunadu cũng đều là của anh ta .
Hiu hiểu tình cảm của anh đối với những con người đã lớn lên và gắn bố với ưvtalỉba nãy sinh từ tình cảm của anh đối với vùng quê và mảnh đất mà họ đã tạo dựng . Không ai có thể phá hoại hoặc phủ nhận mảnh đất mà anh đã gắn bó bằng sự ngoan cường này . cũng không ai có thể gây phương hại hay phủ nhận những con người đã luôn sát cánh cùng anh vật lộn , chiến đấu và bảo vệ anh bằng tất cả tấm lòng trung thành của mình . Xôlơ Hađi đã kể anh nghe những cuộc bắn giết man rợ hòng tiêu diệt người da đen và những vụ hãm hiếp phụ nữ da đen một cách hèn hạ khi người da trắng mới đặt chân đến đây . Lẽ dĩ nhiên , đã xảy ra những cuộc tấn công trả đũa của người bản xứ . Và các cuộc trả đùa vẫn tiếp diễn , nhưng trên vùng đất nằm sâu trong đất liền này thì các bộ tộc đều giữ hòa khí và dè dặt khi họ tiếp xúc với người da trắng chưa quen biết . Xôlơ Mađi và bà Bexí chưa bao giờ gặp chuyện rắc rối với dân Ưytaiika . Hai người đã biết đối xử nhân hậu và độ lượng , rồi dần dà và kín đáo , thông qua việc cấp thức ăn và áo quần mà áp đặt một quyền lực mà người da đen công nhận và chấp thuận .
Một khi ý thức công lý của dân bản xứ đã chấp nhận mối liên kết đó , thì không gì phá vỡ nổi nó . Bởi vậy Hiu tin rằng dân Uytaliba khác với những người da đen ở nhiều trang trại khác . Tại các trại miền Nam hay sát gần biển , những người da đen đang phải sống một cuộc đời cơ cực. Họ bị đối xử không khác gì những con chó , thậm chí không được như vậy . Hiu nhìn thấy họ ăn mặc bẩn thỉu , nhếch nhác , bệnh tật .
Họ sống như tàn dư của một bộ lạc đang suy làn , những con người đã để mất hết mọi phép tắc , tập quán của bộ lạc và đang phiêu bạc về những thị trấn vùng cao hay những ấp trại dọc bờ biển .
Hiu tự nhủ phải đối xử với dâu Ưyỉaliba như ông bà Xôlơ và mẹ mình đã đối xử với họ . Anh nguyện sẽ trung thành với họ như họ đã trung thành với anh , để mãi mãi sau này ở trại thổ dân , những người con của bộ lạc Gơnalơ vẫn vui hát xung quanh lửa trại như họ đã vui hát từ bao năm nay .
Đó là dấu hiệu tốt lành đấy , con ạ , bà Bexi thường nói , khi nghe những người đa đen hát quanh lửa trại vào những buổi tối . Bao giờ mẹ nghe họ hát , mẹ cũng lấy làm vui sướng , vì như vậy là họ phấn khởi và toại nguyện .
Hơn nữa , Oarieda bao giờ cũng là người lĩnh xướng , hát dặn trong các cuộc vui côrổbôri. Hiu còn nhớ rõ bài hát của anh ta về chiếc đầu máy hơi nước . Bài hát đã đến với anh , là niềm an ủi , khi anh nằm một mình trên thuyền và trong thời gian chữa bệnh ở Gièrôntưn .
Merara Vgara nguiợgă gatha gata !
Murănghe ! Naraga ! Mileghỉtgte !
Hiu dạo quanh và trong khi đang cố huýt sáo bài hát đó thì bỗng bắt gặp đôi mắt của Oarỉeđa sáng lên , nhìn anh một cách sung sướng .

mùa đông ở úytaliba chỉ là một mùa gió rét buốt , không hơn không kém . Sau mấy tháng mưa ròng rã , không khí mỗi ngày một mát lạnh và trong sạch . Vào lúc sáng sớm hoặc về khuya , trời thường lạnh đến mức những người da đen phải run lên cầm cập trong bộ quần áo mỏng dính . Các bà già lang thang đi nhặt củi để nhóm bếp sưởi .
Mỗli cười khinh khách khi chị nhìn thấy Banđoghera tay cầm que củi để nhóm bếp sưởi , lom khom che gió cho ngọn lửa khỏi tắt , xua đuổi những con bò to , lốm đốm trắng đỏ , mà vào lúc rạng đông Hiu vừa lùa vào sân trại để vắt sữa , với tấm thân già nhếch nhác trong chiếc áo choàng cũ kỹ , đầu đội chiếc mũ phớt của ông chồng để lại từ lâu , bà già vội vã lê đôi chân trần trên bãi đá cuội , vừa đi vừa nhặt đá ném đuổi theo đàn bỏ chạy rầm rập .
còn chính chị thì vui sướng đứng thu mình trong chiếc áo cánh len , bên cạnh một bếp lửa . Chị đóng tất cả các cửa sổ và cửa ra vào để tránh gió rồi dọn thức ăn trong nhà bếp . vào hai tháng sáu và bảy , thỉnh thoảng lại có một cơn gió mạnh thổi suốt ngày , mặc dù giữa trưa thường là nắng ấm . Gió thổi bật tung cả áo khoác và áo vét . bầu trời cao lồng lộng bỗng tối sầm lại ; mây đen ùn ùn kéo đến như những làn khói bốc lên cuồn cuộn từ những bếp lửa của người da đen , trùm lên những cánh đồng , những dãy núi những rừng cây để rồi tan dần vào bầu không khí trong sáng , lặng lẽ .
Đêm đến , trời lạnh , trong gian nhà bếp càng trở nên ấm cúng .
Sau khi Hiu và ông già Xôỉo ăn xong bữa tối , Môlỉ bắt đầu rửa bát đĩa và Hịu có nhiệm vụ dùng khăn lau khô . Xôlơ cho thêm củi vào lò , nhóm thật đỏ để nướng thịt bò . đoạn cùng Hiu ngồi trước bếp lửa , vừa hút thuốc vừa chuyện trò rôm rả , trong khi Môíi nhào men chuẩn bị làm bánh mì cho ngày hôm sau .
Hai bàn tay bận rộn của chị đang ra sức nhào trộn bột làm bánh dưới ánh sáng lung linh tỏa ra từ một ngọn đèn dầu đặt trên bàn , khói bay nghi ngút , những chùm tia sáng hung hung đỏ hắt ra lừ bếp lửa , chiếu lên chiếc chạn đựng bát đĩa bằng sứ dựng cạnh tường và tấm vải hoa chị vừa mặc làm màn che chiếc cửa sổ nhỏ không vén săt bên chiếc chạn . ánh sáng chiếu lên cả những thùng to đựng bột mì , đường , chè đặt trong phòng tối sau lưng . Khi trong phòng quá nóng và ngột ngạt vì khói củi munga, minê hay khói thuốc lá, thì chị mở toang chiếc cửa ra vào, và bầu trời đêm đầy sao hiện qua khung cửa như một bức tranh lồng khung kính.
Chẳng hiểu vì sao bột vẫn không nở, Moli nói với chồng, khi thấy bột nhào vẫn nguyên không nở thêm tí nào sau một đêm trời lạnh.
Có lẽ vì món hoa hoplong vừa rồi chúng mình mua của lão Ben quá tồi ! – Hiu an ủi vợ.
Bà Bexi thường trộn men vào nước gạo hay nước luộc khoai tây. – ông già xolo lên tiếng nhận xét, trong khi vẫn ngồi trên chiếc ghế dựa, người cúi gập xuống hai đầu gối , mắt nhìn chằm chằm vào bếp lửa . Về mùa này bà ấy thường bỏ bột nhào vào trong một hộp sắt tây sơn xanh và đặt ở đầu này chiếc lò . Vì trời giá lạnh , cô biết đấy . Còn thường thì bà ấy vẫn để vào một góc bàn như cô làm đấy thôi .
- Ồ , phải rồi . Nếu không làm đúng như bà cụ thì không hy vọng bột nở , - Môli nói , rồi chị bỏ bột đã nhào vào một hộp sắt tây to sơn xanh , đặt cạnh bếp và đi vào phòng lấy hộp kim chỉ
Này ông Hađi , đoàn xe chở hàng bây giờ đến đâu rồi , ông có biết không ? Môli hỏi.
- Họ đi đã gần ba thúng , - Xôlơ trầm ngâm nói . - Tính ra thì từ Karara về đây cũng mất mười sáu tuần .
- Chả trách Ben Onxõp nói chở hàng cho Ưytaliba không ăn thua gì , Môli vừa nói vừa ngồi xuống khâu vá trước bếp.
Mỗi tấn mất mười bảng…. – Hiu lẩm bẩm. chiếc ghế chếch nghiêng, hai chân anh duỗi ra rồi gác lên bờ gạch của chiếc lò.
Có lẽ bị sa lầy ở Phaiv Bivo rồi. – xolo nói tiếp – đã có lần họ bị kẹt ở đó hai tuần. hồi đó Bốp lẻ đánh xe cùng lão Ben. Lão bỏ xe, đi vào quán rượu để mặc Bốp ở lại một mình. Chắc hẳn chị đã nghe Bốp văng tục khi kể chuyện đó. Nhưng may mà nó kéo được xe ra khỏi vũng lầy và đi tiếp.
Khi ngồi bên bếp lửa trong nhà bếp. hiu chẳng còn thích gì hơn ngoài việc nghe ông già kể chuyện, mặc gió thổi dữ dội bên ngoài.
ở dưới ấy có bao giwof gặp chuyện rắc rối với dân bản xứ không ? – một hôm Hiu hỏi Xolo.
ổng già lắc đầu , mỉm cười nhìn vào bếp lửa .
- Nhưng cũng có vài lần tồi phải sợ đến chết khiếp , - Đôi mắt ông già ánh lên , rồi ông cầm tẩu châm thuốc hút , lòng cảm thấy xao xuyến khi nhớ lại những kỹ niệm xưa . - chuyện xảy ra sau khi tôi vừa mới chân ướt chân ráo đến định cơ ở đây . Hôm đó tôi cùng Xlinkơ , chồng mụ già Banđoghera , lên núi Tơ Morơ để tìm mấy con bò lạc đàn . Chúng tôi tách ra và lần theo đường mòn đi rẽ hai hướng . Rồi tôi lạc đường , buộc phải ngủ lại giữa rừng . Tôi nhóm lửa đun ca nước . Đùng một cái tôi ngước mắt , chưa kịp nhìn thì đã thấy một đám đông da đen vây kín quanh tôi .
Lạy chúa ! Mỏli ngừng khâu , đưa mắt nhìn ông già .
- Họ vác những chiếc xiên có thể chọc thủng cả vỏ tàu , Xôlơ nói tiếp . Chẳng hiểu họ từ đâu đến , có trời mà biết được . Chỉ cần tôi nhấp nhõm định chạy là họ có thể phóng xiên cắm phập vào người tôi như câm kim vào gối bông vậy . không còn cách nào khác ! Thậm chí tôi chẳng có súng. . Chẳng biết làm cách nào . Tôi vẫn nghĩ rằng mình am hiểu đất nước và con người ở đây thế mà nhưng họ là những người lạ , tôi chưa hề gặp . Tôi nói chuyện với họ một lúc rồi chia thức ăn của mình cho họ , dù không nhiều . sau đó tôi ngồi xuống bên bếp lửa , tiếp tục ăn , như thể chẳng hề để ý gì đến sự có mặt của họ. Họ nhìn tôi một lúc rồi bỏ đi . Tôi nằm xuống , đinh ninh sẽ bị giết chết . Nhưng , lạy Chúa , tôi buồn ngủ quá nên thiếp đi lúc nào không biết . Rồi tôi chẳng nhìn thấy họ nữa - mãi đến ngày hội Pingcơ Ai mới gặp lại họ ở Ụytaliba . Sáng sớm họ bắt ngựa của tôi rồi phóng đi mất . Trông họ như là dân Pếđông , cùng bộ lạc với mụ Banđoghera .
Có lẽ vì thấy ông một mình nên họ cho là chẳng có gì đáng sợ , - Hiu nhận xét .
ừ , tôi cũng nghĩ như vậy . người da đen thường thế , Xôlơ nói . - Họ không bao giờ lấy việc giết người làm thú vui trừ phi cần thức ăn hay để trả thù . Với họ , tôi bao giờ cùng đối xử tử tế , nhất là với phụ nữ , Vì vậy chẳng bao giờ tôi gặp chuyện gì rắc rối với họ .
Biết đâu vì tội của người khác mà có ngày ông sẽ bị trả thù , Hiu nói . - Như vậy thì chẳng còn gì tệ hại bằng .
Đúng Thế , già Xôlơ nói tiếp . Người da đen thiếu gì lý do để trả thù . Cậu biết đấy ! Tôi sống ở đây đã hơn ba mươi năm nay , và qua những điều tôi được chứng kiến thì , . .
Đối với người da trắng , người da đen chẳng bao giờ làm những điều như người da trắng đã gây ra cho họ .
Môli chau mày . Chị tỏ vẻ khó chịu , vì Xôlơ không ngớt lời lên án người da trắng . Là người từ một thị trấn ở vùng biển lên , M61i tin rằng người da trắng có quyền hành lớn đối với người da đen.
Nhưng thưa ông Hađi , - chị lên tiếng . - Cái đám thổ dân ở đây bẩn thỉu mà lại hay nói dối , có thể ông chưa đủ thời gian để kết luận về họ.
Xolo nhìn Môli . Ông già có đủ lý lẽ để phản bác thẳng thừng ý kiến đó , nhưng ngại không muốn dính đến chuyện rắc rối với đàn bà , đặc biệt là với người đàn bà tỉnh lẻ này , nên ông chỉ nhìn lên khuôn mặt đanh , bướng bĩnh của chị với vẻ khó hiểu , ông đâu phải là một kẻ mềm yếu , ủy mị . Ngược lại , bao giờ ông cũng tỏ ra rắn rỏi , sắc bén . Nhưng ông có phần e ngại khi nhìn dáng điệu người đàn bà nhỏ nhắn đang ngồi đây với đôi bàn tay thoăn thoắt khâu những mũi kim chắc chắn .
- Hiu cũng trố mắt nhìn Mòli , chẳng hiểu vì sao vợ anh lại ngắt lời ông già . Quả thực cô ta chẳng biết gì về dân da đen . Phải chăng cô ta muốn khẳng định mình ? anh nghĩ . đã nhiều lần cô ta nói như vậy , những tiếng nói lạc điệu , không khớp vào câu chuyện , khiến người nghe chẳng hiểu cô ta muốn gì và cứ phải băn khoăn mãi về những điều cô ta đã nói
- Không , - Xôlơ nói nhẹ nhàng. - Họ không phải loại người xảo trá đâu , trừ khi họ bị lừa dối. Còn chuyện bẩn thỉu - thì xin cô thử nhìn lại xem - không bao giờ thấy một người da đen nào sống ở vùng núi bẩn thỉu như những người bản xứ
- sống ở các vùng ven thị trấn . Nhìn chiếc quần màu lông thú mà Kunadu giặt cho Oarieda , khó mà nói là anh ta bẩn , phải không nào ? Nhưng cô nói đúng , tôi cũng không thích gì họ . Chưa bao giờ tôi thích cả ,-ông già nói tiếp vẻ sốt sắng , để Mồỉi bớt lúng túng . Tôi chẳng hiểu vì sao . có lẽ chỉ vì họ thuộc giống người khác , ấy thế nhưng không thể không nhìn nhận những gì đã quá rõ . Những người da trắng đến đây và chiếm mất mảnh đất săn bắn của họ , thậm chí còn lấy việc săn cẫnguru làm trò tiêu khiển . thế nhưng những người da đen không dùng khiên , đâm chết bò của người da trắng . Người da trắng còn bắn giết người da đen để đe dọa; Thế mà hễ có người da đen nào đó đâm chết một người da trắng thì lập tức cảnh sát kéo đến trừng phạt . Ngay cả bây giờ vẫn thế .
- cảnh sát tại các thị trấn ven biển đa thông báo sẽ thưởng một bảng sáu xu cho người nào chặt được đầu một người bản xứ mang về nộp , có đúng thế không ? - Hiu hỏi .
Sau đó giảm xuống còn một bảng thôi , - Xôlơ trả lời. - Cảnh sát đã hoạt động khá kết quả trong những cuộc hành quân trừng phạt . Thưởng là họ trói tất cả những người da đen chung vào một dây thừng rồi buộc chặt một đầu dây vào bàn đạp sắt của yên ngựa để dắt về . Mỗi lần họ dắt về khoảng hai mươi ba mươi người . tôi đã nhìn thấy đôi bàn chân non nớt của một đứa bé trầy da , máu chảy ròng ròng . Đã thế , cảnh sát chẳng mất một đồng xu nào để nuôi sống tù nhân . Họ thường cho một hai người đàn ông khỏe mạnh đi bắt cănguru làm thức ăn cho mọi người.
Lại còn chuyện săn bắt người da đen . Tôi đã nhìn thấy người ta dắt hàng xâu người da đen để bổ sung vào các đội mò ngọc trai , tuy chuyện này chỉ xảy ra ở một vài nơi đọc bờ biển . Có một đôi thanh niên da đen ở mỏm Thiên Nga bị bắt làm phụ mò ngọc trai tỏ ra bướng bỉnh , có chiều nguy hiểm đến nổi ông chủ phải bắt cả hai lên thuyền khi ông ta lên đường ra khơi , rồi tự ông la và một người đàn ông da trắng khác bồng súng lên đạn sẵn , đứng sát sau lưng họ để canh giữ .
- Thế mỗi lần đi làm ở các bờ suối , ông ta đều phải mang theo vũ khí hay sao ? - Hiu hỏi .
ông già lầc đầu .
- Người ta còn kể chuyện dân da đen ăn thịt người , có đúng không , ông ? - Hiu hỏi
Xolo nghĩ mội lúc rồi nói;
- nhưng thỉnh thoảng thôi , vả lại cũng chỉ ăn một bộ phận nào đó trong cơ thể người chết , kể cả thi thể người thân ; và kẻ thù bị giết người ta kể với tôi như vậy vậy . Nhưng họ ăn là do nghi lễ , tập tục , hoặc để lấy thêm sức mạnh và khôn ngoan hơn . Tôi có thể kể cho cậu nghe những chuyện lý thú bơn nhiều . Người da đen tin rằng người da trắng là giống ăn thịt đồng loại , đặc biệt là các mục sư .
Thỉnh thoảng Môli vẫn ngồi cạnh bếp lửa khâu vá trong khi Xôla và Hiu chuyện trò hay chơi bài , mặc dù Hiu hưa kịp cầm lấy tập bài lên tay chị đã đứng dậy đi ngủ. Môli rất ghét chơi bài , nhất là chơi bài Năm trăm vì chị không biết . Ngược lại chơi bài là nguồn vui muôn thuở của Hiu ; Xôlơ .
Hai người chơi bài trong nhà bếp mãi đến khuya. Môli tĩnh giấc vẫn nghe hai người cười ha hả, thậm chí còn văng tục ra đùa nhau một một cách hóm hỉnh. Chị lấy là tiếc là mình không thể vui chơi mội thoải mái như vậy , mặc dù chỉ là lật đi lật lại mấy con bài thấm bết dầu mỡ. hai người vừa chai bài vừa hút thuốc , thỉnh thoảng lại ghi điểm được thua, cười đắc chí như hai cậu bé chơi bi.
Sau mười sáu tuần, đoàn người đã về tới nhà.
Năm đó là năm đầu tiên Mòli sống ở ưytalíba và chính Ben là người đã tung tin ở Mili Mili, iliguci và Rowoobon rằng , lạy chúa , chi Hiu oát là rất khó tính.
Hiu thức đậy vào lúc nửa để - khi đàn ngựa đi lang thang quanh nhà , lục lạc kêu keng keng , khiến chị chủ nhà không ngủ được .
- Này Ben , cởi hết lục lạc khỏi cổ mấy con súc sinh ấy đi , nếu không , ông sẽ cắt cổ tất! – Hiu quát.
Anh biết Môli muốn về Giêròntơn trước mùa nóng bức .

Mồli trở lại ưytalibà sau chuyến đi đầu tiên về miền biển , trông người khỏe hẳn lên và chị cảm thấy mãn nguyện với đứa con nhỏ của mình , một cô bé mũm mĩm , có đôi mắt xanh .
Mô li thấy mình bây giờ là người có quyền thế và toại nguyện với chính mình . ở Gièrôntơn chị nghĩ lại nhà bà cô . rất nhiều người đến thăm chị và mang đến cho cô con gái quí của chị bao nhiêu quà! Nào là vợ chồng Pherethơ , Munrô , Caxơnri , Keuy , y .y . . . Cô con gái quí Phili của chị được người ta tiếp bao nhiêu là nước ngọt , tặng cho mũ , ủng , giây len , đủ đùng cho hàng tá trẻ con như vậy . Bà Pherethợ săn sóc , giúp đỡ chị hết sức ân cần , hết đánh ô tô đưa đi chợ , lại mời chị đến dự tiệc trà giữa buổi chiều .
Sự quan tâm có thể nói là hơi quá , nhưng không đến nổi thiếu thành tâm . Hết thảy những người đã nuôi con đều khuyên bảo Mồli cách cho ăn , cách mặc quần áo cho đứa trẻ , và chị rất đỗi vui mừng vì được quan tâm , chiều chuộng hết mực như vậy .
về phép xã giao thì Môli của anh học nhanh đáo để , bà Pherethơ nhận xét trong thư gửi Hiu . Đấy chính là nét khác biệt giữa cúc cô gái ở đây và các cô gái ở Anh , Hơi họ có lẽ đã học được điều đó từ lâu . Môli không hề có cảm giác tự ti ; có thể vì chị từng rửa bát đĩa cho những người này . Chị biết sống cái lẽ sống thường tình , đôi khi rất tự nhiên thoải mái mặc dù địa vị hiện thời của chị đã khác trước . Lẽ dĩ nhiên chị vui lòng đón nhận mọi sự kính nể , thân thiện đối với chị một bà mẹ tuyệt vời , một phụ nữ nhỏ nhắn , khỏe mạnh và khiêm tốn nhưng chị cũng ý thức được đầy đủ quyền thế của mình hiện nay với tư cách là vợ của Hiu Oat , chủ trại Uytaliba .
Hiu đi Nuaieoara đón Môli và vui mừng nhận thấy chị phấn khởi khi trở lại Uytalibâ ; trông chị càng xinh đẹp . Lúc chị ra đi , để anh ta lại một minh , anh không nghĩ mình sẽ phải chịu đựng một nỗi cô đơn da diết như vậy . Lại còn đứa bé con gái anh nữa ! Anh thương nó , yêu quí nó , nhớ nó đến mất ăn mất ngủ . Phải chăng nó thực sự là con gái anh , đứa trẻ mũm mỉm , nước da trắng mà Môli lót trong những tấm vải mỏng viền đăngien và rất đỗi tự hào về nó ? Bao lâu nay anh vẫn day dứt bởi một ý nghĩ là tiếc không sinh được đứa con trai , nhưng bây giờ đây ý nghĩ đó đã biến mất . .
Tất nhiên , đối với anh có được đứa con trai thì vẫn hơn . Trong đám trẻ da đen chơi trên sân trại có một đứa bé nước da bánh mật , trông sáng hơn những đứa khác . Cứ đêm đến là Hiu nghĩ về nó , lòng quặn đau , trán đổ mồ hôi hột . Còn đối Với Kunadu thì suốt cả một năm trời trước khỉ Môli đi về biển , hầu như chẳng bao giờ anh trò chuyện với cô . vẻn vẹn chỉ một lần anh nói chuyện với người đàn bà da đen này . lúc đó anh đang làm việc trong túp lều cạnh lò rèn - Hiu ngắm nhìn Ưyni rồi quay mặt về phía Kunadu ,
Này , Kunadu , nhớ chăm sóc thằng bé thật chu đáo nhé.
Kunadu , với đối mắt đen kiên định nhìn anh , đáp lại :
- Vâng ạ !
- Nay mai khi nó đủ khôn lớn , tôi sẽ cho nó đi cùng , - Hiu nói . - Tôi sẽ dành cho nó một con ngựa , dạy nó cầm cương , cô bằng lòng chứ ?
đôi mắt Kunadu sáng lên . Cô biết Hiu rất gắn bó với đứa trẻ và nhất định sẽ chăm chút nó .
Vâng , - Kunadu khẽ trả lời rồi ngoảnh mặt đi về phía ngôi nhà .
đứa con của Môli trắng trẻo , hồng hào dể thương đến kỳ lạ . Hiu rất yêu quí nó , nhưng đứa con trai của Thần Gió kia có một cái gì thực chất hơn , của riêng anh nhiều hơn . và hễ bế con gái lên tay , vui đùa với nó , là anh lại nghĩ về Ưyni . lòng yêu thương , quý mến nó lại xâm chiếm trái tim anh .
Phải chăng anh tự trách do mình mà có đứa bé ? có thể . Nhưng có thực anh tự trách mình không ? Sau khi bà Bexì qua đời , Kunãđu đã trở thành niềm tin vững chắc trong đời anh . Cô là nơi bấu víu , và hơn nữa là chỗ nương tựa duy nhất . mặc dù anh luôn nhắc mình về màu da và chủng tộc , nhưng không bao giờ anh nghĩ cô là người xa lạ với anh . Cô là bạn thời niên thiếu , là sức mạnh hậu thuẫn cho đời anh , một cách lặng lẽ và tuyệt đối , một cái gì nguyên sơ , căn bản , gần gũi với anh.
Từ giờ phút Kunadu nhìn thấy đứa con của Môli chẳng có ai tận tâm với nó hơn cô .
Cô thốt lên , nhìn chằm chằm cái sinh linh bé bỏng dễ thương ấy . lúc đầu Môli không muốn đám đàn bà da đen đụng vào người Phili , nhưng sau một thời gian khi đứa bé quẫy nhiều vì đến thời kỳ mọc răng hoặc bị rối loạn tiêu hóa , thì chị lại vui lòng trao nó cho Kunadu bế .
Kunadu bế đứa bé đi dạo , cho nó ngủ , trong khi Môlí nghỉ ngơi suốt cả buổi chiều . Kunkđu giặt là tất cả các quần áo nhỏ xíu của đứa bé . cả Mini và Bađi không ai đám đụng đến những thứ ấy .
Phili vừa mới biết đi chập chững thì Môli lại mang thai . Mùa đông năm đó kéo dài , không khí khô hanh , Môli cảm thấy ngột ngạt đến khó thở , nên chị trở nên cáu kỉnh . Những ngày nắng chang chang kéo dài , cộng thêm bầu không khí im ắng , ngột ngạt và những cơn bão cát mù mịt - Tất cả như trút đổ lên MÔÌi , khiến chị sẵn sàng tìm mọi lý do để tránh xa những cánh đồng khô bao la dưới bầu trời xanh trần trụi . Rồi chị tự nhủ phải tìm nơi khác để thở - đó là những cửa hiệu nho nhỏ , sáng sủa và những ngôi nhà ấm cúng ở Giêrôntơn . Chị trông chờ cái giây phút được khoác lên mình chiếc áo dài mỏng và nhẹ để đi thăm , chuyện trò cùng những người đàn bà khác. Lần này chị hy vọng sẽ là con trai . Chị nghĩ là mình phải có một đứa con trai , và sau đó bắt tay vào chuyện làm ăn.
Khi đứa bé ra đời - hơn nữa lại là con gái - thì Môlí vừa bực bội , vừa thất vọng . Mọi người đều thông cảm với chị . Khi bà Pherethơ đến xem mặt đứa bé , bà có vẻ hồ hởi . Bà an ủi chị : Chị yên tâm . lần sau sẽ sinh con trai .
Đẻ thêm nữa mà làm gì , bà ơi , - Mỏli nói .
Nhưng làm thế nào được , chắc phải đẻ thêm đứa nữa thôi . Chị không biết có đứa con trai thì anh ấy mói vui lòng hay sao ?
Biết , nhưng em chẳng đẻ nữa đâu , Môli nói giọng rầu rĩ .
Âu cũng là lẽ tự nhiên , cô ạ , bà Pherethơ cúi xuống nhìn đứa bé , có đôi má phúng phính đang được mẹ cho bú . Trông cháu kháu khĩnh quá ! Giá mà đổi được thì mất gì tôi cùng đổi . có điều là đàn ông thì phải có con trai. Lúc già thì làm bạn , lúc trẻ thì cha con chung sức làm ăn , vả lại còn có người để phó thác cái trang trại Ưytaỉiba này nữa chứ . . .
ưyỉaliba ! - Môli thốt lên hờn dỗi . - Tất cả chỉ vì Uytalìba thôi ư ?
Vâng , đúng thế , cô ạ , bà Pherethơ đápễ - bổn phận của cô là làm một người vợ hiền và một bà mẹ đôn hậu . thế thôi . Lẽ tự nhiên là vậy . Sinh ra là đàn bà thì phải làm mẹ . Chị lại là người khỏe mạnh . Hiu là người tốt bụng , ăn ở gọn gàng sạch sẽ . có được những đứa con bụ bẫm , kháu khỉnh , chắc chắn chị phải lấy làm tự hào lắm chứ !
Những người không có con thì bao giờ chẳng nghĩ là mình thích có con , Môli nói giọng châm biếm .
Gương mặt nhạy cảm của bà vợ vô sinh của ông bác bỗng run run , biến sắc . Và chỉ trong chốc lát bà đã tự hỏi phải chăng Iuxtaxơ nói đúng , phải chăng cuộc hôn nhân của một cặp thanh niên khỏe mạnh - dù là không có những ràng buộc về tâm lý sẽ đẹp đẻ và hai bên cùng toại nguyện ?
- Thưa bà , tôi biết mình là người bình dân dốt nát ! - Môlí nói bốp chát ; sự thay đổi tình cảm một cách đột ngột của bà pherethơ đang nung nấu sự uất ức mà chị phải chịu đựng lâu nay .
Lúc bọn trẻ còn nhỏ , Kuna9u ít khi phải ra đồng chăn gia súc , mà phần nhiều ở nhà . Khi đứa con trai của cô lên năm thì Mồỉi sinh đứa con gái thứ ba . Kunadu phải chăm sóc bọn trẻ con bà chủ , vất vả , bận bịu đến nổi không còn thì giờ để chăm sóc con mình . Mini và các bà già trong trại đều nhận xét như vậy .
Về phần mình , Kunadu thích dắt một trong hai đứa bé con bà chủ ra chỗ bờ suối chơi suốt buổi chiều . Cô hát cho nó nghe , dạy nó về những dấu chân gà tây rừng , cănguru và chó rừng đingô .
Chẳng mấy khi Uyni cùng chơi với các cô con gái con bà chủ . Cậu bé thích chơi chiếc buĩnêreng làm bằng sắt tây hình cong cong lưỡi liềm , hoặc moi cát dưới nước , hoặc chơi trống bỏi với Chami và Bàylaba để mua vui cho cô bé Phili.
Hiu vừa nhìn thấy Kunadu chơi cùng bọn trẻ ngoài kia , bên bờ suối , và nghe cô hát cho chúng nghe bài ca về những con cănguru .
Tauoerà Chlnlma Pôđínya
Tauoera ginnơ mălơbiằng .
Một hôm Hiu bất ngờ xuất hiện trong khi Kmiađu đang kể cho bọn trẻ nghe câu chuyện về con êmu và giống gà tây rừng .
- Gà tây rừng tranh cãi với êmu xem loại đàn bà nào tốt hơn , - Kunadu kể . Gà tây chê êmu - đi khắp nơi hết ngày này qua ngày khác , nhưng chẳng có con . Êmu lại nói mình có khối con . Nói rồi êmu đi vào rừng và dắt về một lũ con , trong khi gà tây rừng vẻn vẹn chỉ có hai đứa , Gà tây rừng lại chê êmu không thể chạy nhanh . Êmu liền lao về phía suối rồi quay lại ngay , và thách gà tây rừng chạy nhanh được như vậy . Gà tây rừng chạy nhanh ra suối theo con rừng tắt . Nó bay tít lên trời và để lũ con ở lại với êmu .
Nghe đến đây bọn trẻ phá lên cười khanh khách, kunadu khúc khích cười theo, cũng tươi vui hồn nhiên như tiếng cười của bọn trẻ .
Gà tây rừng muốn bỏ đi thật xa, đúng không Kunadu ? – Hiu hỏi .
Vâ-âng , cô khẽ trả lời , đôi mắt lim dim .
MÔli cảm thấy mệt mỏi, chán chường và thất vọng , nhưng chỉ có Kunadu là người được chị thổ lộ tâm tình nhiều nhất .
- trời ơi , không có cô thì tôi chết mất , Mòli nói . Quả là tôi chẳng biết xoay xở thế nào nữa .
Kunađa đảm đương cả việc làm bánh mì. Cô trông nom , săn sóc bọn trẻ . Khi Mòii đi về phía miền biển để sinh đứa con thứ tư , tất cả bọn trẻ nhỏ này đều giao lại cho Kunadu . Rồi đến lần sinh thứ năm , Môlị lại rời Ưytalíba đi về miền biển cố sao sinh được một đứa con trai . Nhưng rồi lại thêm một cô con gái nữa cô Bexi xấu số và đành chịu . Môli thề sẽ không bao giờ đẻ nữa , và quyết từ bỏ miền đất Tây Bắc này .
Kunadu ẵm đứa bé vào lòng dạo chơi . Trong khi Mồli mệt nhoài , người uễ oải , vì suốt đêm qua không ngủ được thì sKunadu lại cho lũ trẻ vào vườn hay xuống xóm thổ dân chơi , rồi mới đưa chúng ra suối . Thường cô mang theo kim chỉ để tranh thủ khâu vá
Dần dần Mòii ỷ lại Kunadu trong mọi công việc . Hễ cần gì , Môlí lại gọi: Kunadu ! Ktĩnađu ! . cô lặng lẽ , từ tốn , kiên nhẫn , tận tụy phục vụ Mỏli một cách quên mình , lắm lúc không kịp nghỉ trưa cùng cô gái khác .
Mini nhìn Hiu vẻ trách móc , nhưng anh chẳng hiểu . . cuối cùng anh mới biết là Mini lo lắng về Kunadu
_ Này , Môli , - một hôm anh nói với vợ , - em bắt cô ấy làm quần quật như vậy thì cô ấy đến chết mất . Em hiểu không ?
- Ai cơ ?
- Kunadu chứ còn ai nữa !
- Môli thốt lên , - thế ra lúc nào anh cũng chỉ nghĩ đến người ta . có bao giờ anh nghĩ đến em đâu ! ,
- Thôi , cô đi ngủ một chốc , - Hiu nói với Kunađu trong khi cô dẫn bọn trẻ con đi dạo . Hôm nay để tôi trông chúng nó cho .
Hiu chơi cùng bọn trẻ con khá vui vẻ . Anh dựa lưng vào thân một cây bạch đàn to cao , cành sum suê , tỏa bóng râm trên nền đất đỏ . Anh hết nhìn ựyni lại nhìn các cô bé líu lo chơi vui hớn hở . úyni có nước da bánh mật và mái tóc không đế nỗi nỗi đen so với màu tóc các cô con gái của Môli : nhưng nó thực sự vẫn mang dòng máu thổ dân , với đôi mắt màu hạt dẻ , và bộ lông mi cong ngược đen nhánh .
năm tháng cứ thế trôi qua . , Những cơn nong bức hết giảm lại tăng , mây đen ùn ùn kéo đến như trời sắp đổ mưa , nhưng rồi lại tan biến . Cũng có những cơn giông sấm vang chớp giật , nhưng chẳng bao giờ đủ nước để tưới mát hay làm sống lại miền đất nóng bỏng này . Môli cố ở lại Uvlaliba được một năm , nhưng rồi mùa hè chưa đến mà chị đã gói ghém lên đường . Chị đếm từng ngày , chờ đưa con cái về miền biển để tránh xa cái nắng như thiêu như đốt ở vùng này .
Một cơn bạn kéo dài đã đẩy Hui đến chỗ hầu như suy sụp . Uytaliba lại rơi vào bàn tay nghiệt ngã của cái thiên nhiên mà Mămi đã từng vật lộn bao nhiêu năm trời .
Biết làm gì bây giờ ? Có cơ sẽ thiệt hại thêm một số lớn gia súc . Anh buộc phải đào giếng để cứu vãn tình thế , giúp đàn gia súc vượt qua mùa hạn hán . Nhưng phải có tiền. Trong khi đó mỗi chuyến đi hàng năm của Mồlỉ về miền biển còn tốn kém hơn cả công đào một hai cái giếng . Khi có bọn trẻ con thì mọi chuyện đều rất tốt đẹp , và anh nghĩ về sau Mổli có thể sẽ chịu đựng được qua mùa nóng bức . Bọn trẻ con rất rắn rỏi , nắng hạn không ảnh hưởng đến chúng .
Nhưng rồi Môli đã cảm thấy rùng rợn trước cái nắng nơi đây . Chị muốn Hiu bán trại Uytaliba và mua một cửa hiệu ở Giêrôntơn . Chị không thể hiểu nổi vì sao Hiu lại gắn bó , trung thành với mảnh đất này như vậy .
- Không , - anh nói . - anh sẽ không bao giờ bán hoặc từ bỏ mảnh đất này .
Cuối cùng hình như giữa hai người chẳng còn gì ngoài những trận cãi vã , những lời bốp chát khốn cùng .
Ông già Xôlơ cố hòa giải , nhưng những cố gắng của ông già rốt cuộc thường là những lời bên vực Hiu hay ca ngợi mảnh đất Uytaliba và cuộc sống nông trại nói chung , ông già gắn bó với ấp trại như keo sơn . Hiu chiều chuộng , bông đùa hóm hỉnh , trêu chọc ông già , khiến Môii khó chịu . tất nhiên Xồla cũng có những lối cư xử kiểu người già mà Môli không thích , mặc dù đối với chị và các con của chị thì không ai tốt bụng bằng ông .
Năm cô con gái của Hui rất đỗi tinh nghịch nhưng Xộlơ hết lòng yêu quí chúng . ông âu yếm gọi chúng là năm cô công chúa của Hiu ,cho phép chung tha hồ quấn quít , trèo cả lên người ông mà nô đùa - thỉnh thoảng , chỉ khi nào chúng xé rách các giấy tờ của ông thì ông mới tỏ vẻ bực bội . ông có tính mê đọc sách , đọc say sưa , đến nổi giấu cả điếu và thuốc đi để đọc , và lấy phấn màu vẽ tranh lên hầu hết các trang trong cuốn Những điều bí ẩn của vũ trụ .
mấy cô con gái của Môli quá ư hiếu động , lúc nào cũng tinh nghịch tai quái và xem ra chẳng ngoan gì hơn bọn trẻ con dưới xóm thổ dân , đặc biệt là cô Phili Môỉỉ cũng phải thừa nhận như vậy . Chúng đánh đuổi nhau dọc hành lang , la hét ầm ĩ suốt ngày , đến nổi chị phải pho chúng ăn đòn về tội cấu xé nhau ngay trên sân trại , khi người lớn đang làm thịt bò , hoặc vì tội cùng Ưyru Chami và Bâyỉaba rong chơi lêu lỏng dọc bờ suối ,
Ngược lại , Xôlơ hễ nghe lũ trẻ khóc là không sao tự kiềm chế được .
Cô đánh trẻ như vậy là hơi quá tay đấy , - ông già phản đối .
- Chẳng việc gì đến ông , Mòli trả lời bốp chát gay gắt . Chị nói như đay nghiến , nhắc đi nhắc lại mấy lần .- Con tôi , tôi phải dạy , phải đánh cho chúng nó chừa!
buổi sáng hôm xảy ra va chạm giữa Môii và ông gìa , Hiu còn đi vắng xa , lên tận Karara . ông già đuổi bọn trẻ con ra khỏi vườn rồi khóa cồng lại , vì chúng vừa xéo nát mất một số luống gieo hạt mà ông già đang hết lòng chăm nom .
Phili nhặt đá ném ông già , vừa ném vừa la hét giọng the thé , không khác gì một cô bé thổ dân :
Oali marl minlubìíỉa nứ ''f hãngi
chãngl buketera . Cánđl căndi xpu ế
Từ dưới mái hiên Mòỉi nghe và nhìn thấy sự việc , liền gọi con gái về . cô bé quay trở lại gặp mẹ rồi khóc to . Xolo vội can không cho Môii đánh con .
Nhưng chị la lập tức vồ lấy đứa bé rồi vừa quát tháo , vừa đẩy nó vào phòng , và chỉ trong phút chốc đã nghe thấy những thanh gỗ liên tiếp đánh vào mông đứa bé kêu đen đét .
Xôlơ ngồi xuống đầu hè , rút tẩu châm thuốc hút , vẻ đau khỗ . Ông già chưa hề yêu quí ai như Philỉ . Từ khi còn nó thường xuyên quấn quít bên ông . hết xoa đầu , vuốt râu lại ôm hôn lên khắp mặt ông . Vì vậy ông già thật sự đau lòng khi nghe tiếng khóc thảm thiết của cô bé , tưởng chừng như chính vì ông mà nó bị đòn oan .
- Chị không nên đánh con như vậy ! -ông già nói , khi thấy Môii quay trở lại , phili lại khóc rống lên , rồi nằm nhoài ra trên sàn nhà , sau lưng ông già và Môíi .
- Tôi lạy ông , xin ông đừng can thiệp vào việc của tôi nữa ! Môli nói như quát . - Lúc nào ông cũng chen vào được . . . Việc gì đến ông cơ chứ ! ông tưởng là tôi sẽ cho phép con bó ăn nối tục tĩu như vậy à ? Tôi đã bảo với ông bao nhiêu lần là nó không được phép , . . thế mà nó vẫn chừng nào tật ấy .
Tất nhiên , chị nói đúng , - Xôlơ đáp - Con gái da trắng mà ăn nói tục tĩu như trẻ con da đen là không được . Nhưng nó có hiểu gì đâu , vả lại dù nó có biết vài tiếng thổ dân thì khi đến tuổi đến trường , nó cũng sẽ quên hết thôi mà .
- Chúng tôi đã chết đâu ! Môli kêu lên vẻ thất vọng và nóng nảy . - Và cho dù thế nào đi nữa , tôi cũng sẽ không cho phép nó lớn lên rồi coi thường cả tôi như thế được .
- Chị nên bình tĩnh lại , - ông già nói chính vì chị hơi thiếu bình tĩnh nên đánh đập trẻ lung tung . Chúng nó đâu đến nổi hư hỏng . Trẻ con thường nghịch ngợm , Phần lớn chúng nó đều thế , làm gì mà đánh đập chúng như vậy . chỉ cần …
- Thôi đi , ông già ơi! - Môi! lại nổi nóng , đến mức không còn biết mình đang nói những gì - Tôi đã phải dằn lòng ghê lắm rồi đấy . ông bảo chính vì tôi thiếu bình tĩnh , nhưng sự thực là do ở ông đấy . ông nhớ cho là từ nay trở đi tôi sẽ không cho phép ông can thiệp vào quan hệ giữa tôi và chúng nó . ông nên hiểu điều đó càng sớm càng tốt .
- Tôi hiểu ,- ông già tì tay lên hai đâu gối khẳng khiu rồi từ từ đứng dậy , và trước mặt Môli , lúc này trông ông thật nhỏ bé và đáng thương - chừng nào tôi còn quẫn quanh ra vào nơi đây , quanh ngôi nhà này , thì còn làm chị khó chịu . Tôi biết thế.
Đúng vậy , Môli nói , rồi quay lưng bỏ đi .
buổi chiều , Môli nhìn thấy ông già thơ thẫn dạo quanh sân trại , và một lúc sau , một anh chàng thổ dân đã dắt vào cho Xôlơ con ngựa bạch già ốm yếu của ông . ông lên ngựa và đi ra . Kunadu cho biết ông già vừa bảo lấy một ít bột mì và chè bỏ vào ba lô cho ông rồi dặn cô nói với Hiu rằng ông đi lên núi cùng Bốp lẻ một thời gian .
mấy ngày sau , Hiu trở về , và Môli đã kể cho chồng nghe hết những chuyện đã xảy ra . Hiu hầu như không nói gì , nhưng lại chuẩn bị ra đi . lần này anh đưa õarieđa theo cùng .
Anh không muốn xúc phạm đến tình cảm của ông già , Hiu nói với vợ . - Nếu ông già nghĩ chúng mình không cần ông già ở Ưytaìiba này nữa , thì không thể lường trước được những gì sẽ xảy ra . ông già chẳng còn biết đi đâu . vả lại , anh cũng đang cần ông già . Ở trại mà không có một người như ông già thì chẳng ra sao .
- phải rồi ! - Môli nói to . - Anh bao giờ chẳng nghĩ thế ! Anh có biết đâu em phải chịu đựng đủ điều .
Một tuần sau , khi Hiu và , Oarieda trở về , Slôli vẫn còn khó chịu …
Bọn anh lần theo dấu vết ông già ra tận cuối dãy cồn cát , - Hiu nói , và thấy ông già đang ngồi gục đầu dưới một lùm cây gai . bây giờ thì ông già sẽ không bao giờ còn theo Bốp lẻ ra tận miền đông , nơi người ta gọi là biên giới của hoang mạc . rồi thả cho con ngựa muốn đi đâu thì đi nữa , mặc dù đó là ý định trước sau như một của ông già . Bọn anh đã chôn ông già ngay dưới lùm cây gai .
Năm ấy Hiu không kiếtn đủ tiền cho vợ đi nghĩ miền biển . . Anh rất buồn , nhưng không thể làm gì hơn . Giá như cô ấy bớt nghĩ về mình mà nghĩ nhiều hơn về công việc của trại thì sẽ cảm thấy thoải mái ! Hiu tự nhủ . Mẹ anh cũng đã từng làm việc liên tục hàng bao nhiêu năm ở đất ytaỉiba này , mặc dù rất gầy yếu.
Mùa hè năm ấy , sau khi Xôlơ qua đời , năm cô con gái của vợ chồng Hiu vẫn chạy nhảy , la hét ầm ĩ như trước. Quan hệ bố con vẫn đầm ấm . Hiu thực sự là người dễ dãi đối với những đứa trẻ tinh nghịch . Anh biết rõ tính mình như vậy mặc dù ở đây chúng bị chê trách và bản thân anh thì bị coi là nhu nhược . Nhưng suy cho cùng , anh còn có một nguồn an ủi thầm kín khác . đấy là cậu con trai của Thần Gió . lúc này cậu bé đã lên mười và đã có thể đi trại cùng anh. Riêng cái món quản và chăn ngựa thồ thì chú bé quả là thần đồng .
Hễ Hiu đi đâu là cậu bé đi theo đó . Mọi người đều thừa nhận Ưyni đã trở thành người giúp việc đắc lực của Hiu . Cậu đã biết nhóm lửa , trải chăn cho Hiu nằm . Ưyni bao giờ cùng ngủ chung với người da đen nhưng mọi người trong trại đều biết Hiu rất yêu quí cậu .

mùa hè đến sớm , và không hề có dấu hiệu nào giảm nóng bức sau tám tháng chói chang , gió bụi . Gần cuối tháng giêng , trời bắt đầu nổi sấm , mang lại bầu không khí mát mẽ sau những trận mưa rào thưa thớt không đáng kể kéo dài một hai hôm , để rồi tiếp theo lại là những ngày dài nắng cháy , hay những cơn gió xoáy liên tiếp dữ dội .
Hiu lo lắng . Những người da đen bàn tán về một đợt nắng hạn kéo dài sắp tới . Hàng dặm dài những cánh rừng munga khô héo , ngắc ngoải vì thiếu nước . Có lần đi xa trại hai ba tuần liền , Hiu lùa gia súc từ những vùng cạn nước đến nơi có quạt gió . Anh lùa chúng đi cả ngày lẫn đêm miễn sao đến được những nơi còn cỏ tươi và nước uống . Đôi mắt anh nheo lại vì ánh nắng chói chang , toàn thân anh mồ hôi ướt đẫm , bê bết bụi đỏ . Nhưng anh vẫn tiếp tục lùa gia súc vượt qua những dãy núi đồi và những cánh đồng nóng bỏng , cả người lẫn gia súc lê bước nặng nề , mệt mỏi . đám con trai da đen bước lắc lư thất thểu như đang nửa mê , nửa tỉnh .
Đúng giữa trưa , sau khi đun sôi nước trong những chiếc ca để pha chè , ăn xong một lát bánh mì và một miếng thịt bò muối . Hiu cùng đám con trai da đen nằm nhoài ra dưới bóng râm bên cạnh lùm cây munga và một chốc sau đã ngũ thiếp đi .
Hễ đám đàn ông da đen dừng lại nghĩ là Hiu cũng nghỉ . Vào những ngày này , ngay cả bỏ và ngựa cũng chỉ kiếm ăn quanh quẫn , không dám đi xa . Những con bò gầy xác , đến nổi chẳng buồn di động , trừ phi bị ngựa đuổi hay roi quất .
Năm này qua năm khác , hễ đến mùa nóng là Hiu lại cho vợ và các con về Giêrôntơn , và đến mùa mưa , thì MÒIi lại trở về trại . Nhưng sau những mùa nắng hạn kéo dài liên tục cuối cùng anh không thể kham nổi món tiền chi phí cho cuộc hành trình tốn kém đó .
Cứ lo làm ăn đã rồi đâu sẽ vào đấy , - anh vui vẻ nói với vợ
Lo làm ăn ấy à ? Mốli thốt lên . Em không chịu nổi đâu!
Chị rùng mình khi nhìn lên những cánh đồng khô cằn , những người da đen nhếch nhác và những rừng cậy tàn úa , sém cháy trên những mãng đất đỏ . Bình minh cũng không mang lại không khí mát mẻ . cả bầu trời như run rẩy trong ánh nắng chói chang nóng bỏng như những tia sáng hắt lên từ một tấm kim loại sáng rực . Bụi đất đỏ vốn lơ lửng trong không khí từ những ngày hôm trước , gặp cơn gió xoáy , bỗng bốc lên cuồn cuộn khắp trên những cánh đồng .
Trong khi Hiu đi nhóm gia súc thì một cánh quạt gió bị gãy . Ở nhà Kunadu vác súng đi bắn chim gáy hoặc chim gala làm thức ăn . Uytalỉba hầu như lúc nào cũng vắng bóng đàn ông , trừ già Giô lúc này mắt đã không còn đủ tinh để bắn súng .
Bọn trẻ con rất khoái theo Kunadu đi săn . Chúng nép minh bên cổng rào khu vườn , sẵn sàng chạy đi nhặt những con chim gáy bị bắn rơi . Chúng reo vui hớn hở xách lủng lẳng vào nhà những con chim sẽ cành rồi thi nhau vặt lông , vì cuối cùng nghiến ngấu ăn những chiếc bánh nướng nhân thịt chim . Môli vui sướng vì có thịt chim gáy cho con ăn . Chị chẳng thương gì cái giống chim gáy này , mặc dù chúng là những con chim bé nhỏ , dễ thương , có chiếc mào đen giống như những người lính ngự lâm đội mũ sắt , với đôi chân đỏ và đôi môi tròn như những hạt cườm tuyệt đẹp . Sáng nào cũng có hàng đàn chim gáy bay quánh vườn , và chị cảm thấy bực bội khi phải lấy chúng làm nguồn thức ăn .
Thỉnh thoảng kiếm được con chim nho nhỏ làm thịt cũng được chứ sao ? - Hiu nói . Cứ gì phải mất một đồng nữa Gổron để mua một đôi chim gáy mới gọi là sang trọng ?
Hiu cảm thấy khó có thể tha thứ Mỏli vì chị không chịu dũng cảm đương đầu với nắng hạn , và những khó khăn gian khổ mà mọi người ở đây đang kiên trì chiến đấu một cách quyết liệt . Hóa ra thực tế đang chứng minh những điều Xam Giêry vẫn nói là đúng – đó là tính yếu đuối và khả năng thích nghi kém cỏi của phụ nữ da trắng đối với cuộc sống nghiệt ngã ở miền Tây bắc này .
Cuộc sống nơi đây quả là gian khổ đối với đàn bà con gái , - Hiu cũng đồng ý như vậy . Hồi còn trẻ Môli đã tỏ ra chẳng thích thú gì , nhưng Hiu đa cố hết sức nâng đỡ chị , chia sẻ bớt gánh nặng và cố ăn ở với chị một cách êm thấm .
Tất nhiên có những người đàn bà như mẹ và bà Dim Raiìânđơ . Họ sát cánh cùng chồng ở , sống và làm việc qua mọi mùa khó khăn và thuận lợi . Bà Uythợlen , người phụ nữ da trắng đầu tiên đặt chân tới vùng đất Tây Bắc này , cũng đã từng nhiều năm nuôi dưỡng cả một gia đình lớn trong một trang trại heo hút , quanh năm không hề thấy bóng một người đàn bà da trắng nào khác . Hiu đã hy vọng Mõli cùng sẽ là người như vậy .
Nhưng đã nhiều năm nay ; hễ gặp khó khăn , gian khổ là chị lại ca cẩm . Tất nhiên , về vấn đề con cái .
Hiu tự trách mình về vấn đề này . Mộli thường xuyên phàn nàn về chuyện đống con , đẻ hết đứa này đến đứa khác , rạc cả người ra vì phải nuôi chúng , trong khi phải đối phó với bao nhiêu khó khăn về thực phẩm vì xe chở về muộn ; lại còn phải ỉo lắng về chuyện ốm đau , bệnh tật vì ở quá xa bác sĩ . Trông chị bần thần như người mất trí khi thấy con bị bệnh ỉa chảy mùa hè hay khi cô bé Phili dẫm phải mảnh chai , chảy máu đến suýt chết , nếu không được Kunadu lấy tro trộn với đất sét đắp vào vết thương như những người thổ dân thường làm .
Hiu thừa nhận rằng có nhiều cái Môli nói đúng . Anh hiểu được cách nhìn của vợ và cố kiên nhẫn , nhưng quả thực anh không còn chịu đựng được nữa , vì chị lúc nào cũng muốn về sống ở một thị trấn nhỏ , như thể đấy là thiên đường ,
một lúc sau , anh đội mũ ra đi để khỏi phải nghe vợ không ngớt càu nhàu . Nhưng rồi dần dần nghe lắm cùng quen tai . Vợ càu nhàu mặc vợ . Mình sẽ gắng chịu - Hui tự nhủ. Chẳng còn cách nào khác . tất cả chỉ vì mấy đứa con và trang trại Uvtaliba . Anh sẽ không bao giờ từ bỏ nơi đây .
dưới xóm thổ dân , Kunadu đã nghe Giò Kunara khuyên Hiu , phải dùng roi với cô ấy mới xong
Nhưng chị biết đàn ông da trắng không ai làm như vậy . Thường là họ nắm lấy vai vợ lắc cho đến khi gần như gãy cả xương bả vai mới thôi , hoặc là họ nắm lấy cô vợ rồi dọa bóp chết . Gậy gộc hoặc cẳng chân thì họ chỉ dùng với thổ dân . Còn Mộli thì không bao giờ bị các thứ đó .
Với Kanađu , Môli cũng than phiền nhiều lần .
- Này Kunadu , ước gì tôi được như cô , - Môli nói .
- Ước gì tôi là gái thổ dân để khỏi phải lo nghĩ gì về cái chốn quái quỉ này! Chẳng cần phải đi cửa hàng hay đi xem chổ này chỗ nọ . Chẳng cần phải chuyện trò với ai. Chẳng cần phải mặc đẹp hay thỉnh thoảng đi dự vũ hội . Cũng chẳng cần đi nhà thờ hay xem đua ngựa như dân Giêrôntơn .
Kunadu im lặng nghe chị nói , chẳng cười , và chẳng đáp lại .
Một lần hai người cãi vả gay gắt , rồi sau đó Mòỉi giận dỗi mấy ngày liền . Hiu chỉ nói với vợ khi không còn chịu dựng được nữa , và lúc đó thường là Môli chẳng thèm đáp lại . hai ngườị cùng ngồi ăn . Chỉ khi nào Mòli trao cho anh chén trà , anh mới mở miệng cảm ơn vợ . Khi anh hỏi vợ có ăn thêm bánh mì hay bít tết nữa không thì chị chỉ trả lời cột lốc : Có ! hoặc không ! , hoặc nhiều lần là Không , cảm ơn ! đến đấy là kết thúc cuộc đối thoại trong ngày giữa hai người .
Thái độ dửng dưng và những lời châm biếm chua cay của Hiu khiến chị giận giữ điên cuồng.
Chẳng hiểu sao anh lại lấy tôi ? – chị vừa nói vừa khóc. – trời đất ơi, tôi về đây làm gì ? sống với cái nghề đầy tớ rửa bát còn sung sướng hơn lấy anh để về đây . . . làm bà chủ trại ! Lạy chúa , tôi phải làm việc quần quật không khác gì đàn bà thổ dân . Thế nhưng tôi chẳng sung sướng gì hơn một cô gái da đen làm đầy tớ cho Xam Giêry . đúng thế !
Cô muốn đổi chỗ cho Seba chăng ? - Hiu nói.
ít ra là ông ta còn biết cách cư xử đối với đàn bà , - Môli nói bốp chát .
Thôi được! - Hiu dấn chân bước từ trên thềm xuống sân . Cô thích đi đâu thì cứ việc đi ! Qua bên chỗ Giêry mà ở với lão hay đi đâu cũng mặc xác cô . Cô đi cho cái thân tôi được thanh thản một tí .
Được rồi ! Môli thét lên . – Cứ cho tiền là tôi đi ngay , đi ngay bây giờ !
Hiu quay lại . vào phòng khách rồi ngồi phịch xuống ghế , thò tay vào ngăn kéo rút ra quyển séc và ký một tờ séc năm trăm bảng .
Anh ném cho vợ mẫu giầy vừa viết .
Đây ! - anh dằn giọng nói . - Toàn bộ số tiền tôi góp nhặt lâu nay đấy . Cầm lấy rồi xéo đi ngay , lạy Chúa ! Cô ở lại đây chỉ tổ điếc tai đinh óc ! Thế này thì tôi đến phát điên mất thôi.
Nói xong , anh giật chiếc mũ chụp lên đầu rồi hầm hầm bỏ đi .

UyNI ngồi chễm chệ trên lưng con ngựa choai hồng mao mà Oarieda đang huấn luyện trong khi anh chàng da đen này cưỡi con ngựa thiến của mình sánh đôi cùng cậu đi ra khỏi chuồng trại . Vừa ra khỏi cổng một lát thì chú ngựa non hất tung hai cẳng sau đoạn co lưng , chụm vó lồng lộn ; Con vật lao lên rồi chững lại , khiến chú bé bị hất tung xuống đất . Nhưng Uyni đã đứng dậy được . Chú bé trừng mắt nhìn theo con ngựa bất kham vừa xổng khỏi tay mà nguyền rủa .
- Được rồi ! ông sẽ cho mày biết tay !
Oarieda phóng ngựa đuôi theo con vật đang cong đuôi chạy . Cuối cùng Oarieda đã tóm được nó , dắt trở lại chỗ chú bé vừa bị hất tung xuống đất , rồi bế chú đặt lên yên .
Chú bé đung đưa khi con ngựa quẫy mình nhưng chú đã bám chắc vào lưng nó như một con nhện . Hiu và bọn con trai đứng cạnh hàng rào nhìn chú bé , hớn hở reo hò .
Nhưng ngày hôm sau thì đến lượt con ngựa trả thù . Nó chụm vó lồng lộn rồi phóng như tên bay hất tung bụi , và chú bé rơi bịch xuống đất , nằm bất tỉnh nhân sự trên một bãi đá phía ngoài chuồng trại .
Hiu là người đầu tiên chạy ra bế chú bé lên và bảo Oanna chạy nhanh vào nhà lấy rượu Uyíxki. Anh bế chú bé vào nhà xe , đặt nó xuống sàn rồi quì gối bên cạnh xoa bóp.
Chuyện gì vậy ? Môli hỏi . - nó chết rồi à ?
Hiu chống gối đứng đậy .
- Không ? - anh nói . - Nô sẽ khỏi thôi.
Mòli nhìn chồng . Những nét đau buồn , lo lắng hiện lên trong mắt anh , khiến Môli càng thêm khó hiểu .
Anh biết không ? - chị bỗng nói . Ai cũng bảo con trai anh suýt chết vì ngựa . Dạo nọ , khi ngựa lồng lên làm đỗ xe , cả bà mẹ con tôi bị bật tung ra ngoài , anh đâu lo lắng như vậy .
Hiu trừng mắt nhìn vợ . Anh lùi ra xa một tí , uống cạn chén rượu ụýtxki .
Ai cũng bảo nó là con anh , Moli nói tiếp .
Hiu đã nhận thấy những nét hoài nghi trong đôi mắt xanh của vợ .
Chị thường suy ngẫm về điều đó , dò hỏi từng người da đen , cố tìm ra sự thật về chồng mình .
- Biết làm sao bây giờ ? Chẳng còn cách nào khác , trừ mỗi việc là tiếp tục nói dối . Điều anh thích nhất là được công khai nhận ưyni là con mình để chăm sóc nó đàng hoàng , dạy cho nó biết đọc , biết viết , như anh đã từng làm trong những trường hợp khác . Nhưng còn Oarieda . Anh chàng lại rất tự hào về thằng bé . Hiu băn khoăn tự hỏi chắc gì tình thương và niềm kiêu hãnh của mình về chú bé lớn hơn những tình cảm đó của Oarieda . Anh rất quí chú bé nhưng liệu anh có làm được những gì cho nó như Oarieda đang làm không ? Đó là việc dạy chú bé biết quản ngựa , chuẩn bị cho nó một cuộc sống tự lập , thích nghi với môi trường tự nhiên . anh quyết định là bằng bất cứ giá nào cũng không bao giờ để người khác biết thật , tất nhiên là nếu anh có thể làm được như vậy .
Khi Môli nói với chồng rằng chị đã biết rõ điều anh không muốn cho chị biết , tức là lúc đó chị đã có thể ra điều kiện , những điều kiện mà chồng chị không thể và không bao giờ có thể chấp nhận , chị biết đủ các ngón mà hầu hết đàn bà sử dụng khi họ ở vào địa vị của chị . Chị sẽ tuyên bố : Chừng nào chị còn sống ở đất Uytaliba này thì sự có mặt của Kunadu và đứa con trai kia là một điều sĩ nhục , phải đuổi chúng đi nơi khác . Nhưng đi đâu bây giờ ? Đấy không phải là việc của chi. Suy cho cùng thì còn có trại Nunieoara và Xam Giêry . Sao không thể đẩy chúng qua bên đó ?
Này anh Híu , - Mỗli gọi , khi chồng chị đi dọc vỉa hè , hai chân bước vội kêu sột soạt .
Hiu dừng lại , ngước mắt nhìn về phía vọ . Và khi thấy đôi mắt Môli nhìn anh chằm chằm , thì anh hiểu chị có điều gì muốn nói với anh . Anh bước tới gần .
Có chuyện gì thế ? - anh hỏi .
Anh định giải quyết ra sao đây ?
Giải quyết cái gì ?
Môli đưa mắt nhìn về phía khu vườn nơi chú bé Uyni đang nói chuyện với bọn trẻ qua hàng rào .
thằng bé Uyni kia chứ còn gì nữa ! đôi mắt xanh đầy giận dữ của Môli lại nhìn anh đăm đăm . Hiu phải cố lắm mới nói ra được những gì anh đã quyết định nói từ lâu . Bỗng môli giằng lấy anh cấu xé giận dữ .
Thôi , đừng nói dài dòng nữa ! Vô ích ! Tôi biết tỏng anh định nói gì rồi ! Anh đã lừa dối tôi. Thằng Ưyni là con trai anh và con Kunadu đã đẻ ra nó . Tôi biết ! Đừng chối quanh nữa !
Hiu quay mắt nhìn dọc theo hành lang . Những người da đen đang ở trong bếp .
- Im đi ! Lạy chúa !
- Tôi đã phải ngậm miệng quá lâu rồi , mặc dù chỉ mới vài ngày đây thôi , tôi còn tin anh . Tôi biết là mình ngu ngốc , nhưng không làm sao được . . .
- Cô điên rồi hay sao ? - Hiu thở hổn hển nói , cho dù đó là sự thật đi nữa , thì đã sao.
- không ! - chị dằn giọng . Đấy là điều sỉ nhục . Tôi không chịu được . Đàn ông đứng đắn chẳng ai bắt vợ mình sống chung cùng bọn đầy tớ da đen bao giờ ! Chúng nó phải xéo ngay cả hai mẹ con . Anh phải đẩy chúng nó đi đâu thì đi , đi thật xa !
Hiụ trố mắt nhìn vợ . Có chuyện gì vậy ? Người đàn bà này đã mất hết lý trí rồi chăng ?
- Đừng nói vớ vẫn ! - Hiu nói . - Cô biết là điều đó không thể được . Cô ấy sinh ra ở đất này và lớn lên cùng ở đất này . Đuổi khỏi đây thì thà giết cố ấy còn hơn . Dân Uytaliba không phải như dân da đen ở những nơi khác . Đã hai mươi năm nay chúng ta sinh sống ở đất này , và suốt trong thời gian đó họ chưa hề bỏ trại một lần nào . Lại còn Oarieda nữa !
- Cho nó cút luôn !
- Ai ? Oarieda ấy à ? Hiu không thể nào chấp nhận được ý nghĩ đó . Anh ta là niềm kiêu hãnh của trại , một tay quản ngựa giỏi , đồng thời là một kỵ mã cừ khôi của vùng Tây Bắc . Vắng anh ta thì còn gì là trại Uytaliba ? Hơn nữa , làm sao có thể đẩy Oariedađi nơi khác ? Đã nhiều lần các trang trại lớn và giàu có hơn ngỏ ý thuê anh ta và hứa sẽ trả công hậu hĩnh hơn nhiều , nhưng anh ta đều khước từ . Từ nhỏ đến nay , anh ta vẫn tận tụy phục vụ Hiu với lòng trung thành và nhân ái tuyệt vời.
- Khi cô nói về Kunadu những điều như vậy , cô đã nghĩ kỹ chưa ? - Hiu hỏi như cầu khẩn . Thiếu cô ấy , cô không thể tự lập được đâu . Cô có biết cô ấy đã làm những gì cho cô khi lũ trẻ còn nhỏ không ? Cô có nghĩ là việc làm đó sẽ có tác động đến cô ấy như thế nào không ?
- Đã nghĩ kỹ chưa à ? Môli nói bốp chất . thế anh có biết khi nhìn thấy nó và thằng nhóc kia quanh đây thì tôi dễ chịu thế nào không ?
Hiu lại khẩn khoản van nài Mêỉi và bằng mọi cách cố tác động vào lòng nhân ái của vợ . Anh hứa sẽ làm hết sức mình để đảm bảo cho chị được hạnh phúc , vui sướng hơn .
Nhưng , với tất cả sự bướng bỉnh của một trí tuệ nhỏ bé , Môli đã nhận thức được quyền lực của mình .
- Hoặc Kunadu và Uyni phải từ bỏ nơi này , hoặc tôi sẽ đi , - Mốli nói , - và mang theo lũ trẻ .
Hiu cố tìm mọi cách khuyên giãi , thuyết phục vợ . Nhưng Môli đã quyết tấn công . Chị ý thức rõ cái minh cần có và biết cách tìm đạt những gì mình muốn .
Hiu giật chiếc mũ chụp lên đầu rồi đi ra khỏi hành lang .
cả ngày hôm đó là của riêng Môli . Chị lấy làm toại nguyện về kết quả của sự xung khắc vừa rồi .
- được lắm ! - chị nói . thế thì bao giờ anh cho mẹ con chúng tôi về xuôi ?
- muốn lúc nào được lúc đó !
Hiu đã hiểu được suy nghĩ của vợ mình , anh dám chắc như vậy. Hầu hết đàn bà da trắng đều có lối suy nghĩ kỳ quặc như vậy , ngoại lệ có lẽ chỉ có mẹ anh . Hồi còn sống , bà yêu quí mảnh đất này hơn cả chồng bà . Không gì có thể lôi kéo bà từ bỏ nơi đây. Tha hồ ông Tet Oat muốn làm gì thì làm , miễn là để cho bà được yên thân cai quản trang trại theo ý thích của mình .
Tất nhiên , Môli có quyền cảm thấy mình bị xúc phạm . Đám đàn bà ở Giêrònĩơn thường tỏ thái độ đồng tình khi chị kể cho họ nghe về chuyện đó . Họ bảo chị không chịu sống ở Uytaliba cùng Kunadu và cậu con trai của cô ta là hoàn toàn đúng .
có thể Môli đúng thật . riêng anh đã sống giữa những người thổ dân lâu ngày . nếu anh nhìn nhận cuộc sống theo con mắt của người bản xứ . Anh cảm nhận sự vật giống Oarieda và Kunadu . Anh cho rằng họ có quyền sống và làm việc ở trại Ưytạlibã nếu họ muốn . Anh thấy việc Môli đòi đuổi họ đi nơi khác là hoàn toàn sai trái . Không thể và không nên làm như vậy . Hiu này không thể hành động như vậy . Anh đã nguyện chung thủy với những người thổ dân ở đất Uytaliba , như họ đã trung thành với anh - Lẽ nào anh lại kém thận trọng hơn họ trong việc quan sát những luật lệ không viết thành văn bản giữa họ với nhau ? Phải chăng lời hứa danh dự của một đàn ông da trắng không bằng lời hứa danh dự của một thổ dân ?
Suy cho cùng , để Môli trở về thành phố và cho các con ăn học ở đó sẽ đỡ tốn kém hơn là để mẹ con chị mùa mưa nào cũng phải đi đi về về. Anh quyết định sẽ nói cho Môli biết rằng nếu trang trại này vẫn đứng vững thì anh sẽ cung cấp cho chị một cách hậu hĩnh , điều đó sẽ làm chị hài lòng , và có lẽ họ sẽ chia tay nhau trong không khí hòa thuận .

Hai cỗ xe bốn bánh cổ lổ sĩ chất đầy những hòm , túi , chăn , nệm , vải trải giường tất cả đều được chằng néo bằng dây thừng , trên phủ một tấm vải rộng hình tròn - đưa Môli và các con của chị xuôi về nam. Những người đầy tớ da đen biết chị đã thu dọn hết toàn bộ các bức tranh , xếp gọn tất cả các đồ bằng sứ , các khăn ăn và những quyển sách mâ họ nhớ là chị mang về Uytaliba từ những ngày đầu mới đến .
Không hỏi hang , nhưng cả trại thổ dân đều biết rất rõ là chuyến đi này của bà chủ khác hẳn những lần trước . Chị sẽ đi vắng xa lâu ngày.
Môli đem những bộ áo liền váy và áo len cũ cho những người đầy tớ da đen rồi vui vẻ nói chuyện với họ , nhưng với Mini chị chuyện trò có phần cởi mở , và vui vẻ hơn so với Kunadu . không nhiều lắm , nhưng Kunadu biết điều đó và cô cảm nhận được sự thay đổi trong thái độ của bà chủ . Cô biết là tên mình đã được nhắc đến nhiều lần trong cuộc cải vã vừa qua giữa hai người . Môli cố không để Kunađit nhận biết có gì khác trong thái độ của mình , nhưng tất cả những người đàn bà da đen đều biết bà chủ không vui lòng với cô . Kunadu phần nào có liên quan đến chuyện ra đi của bà chủ .
Những đám bụi hất tung lên theo sau cổ xe đã bị gió cuốn đi và tản khuất vào giữa những hàng cây bên bờ suối . Những nét ưu tư trên gương mặt Kữnadu cũng biến mất . Cô bắt tay vào công việc : quét bụi , lau chùi , dọn dẹp và sắp xếp mọi thứ trong nhà thật ngăn nắp như vẫn thường làm khi Môli đi nghĩ hè xa . Cô đóng cửa tất cả các căn phòng có để những chiếc tủ trống không , xếp lại toàn bộ chăn , đệm nằm ngỗn ngang trên những chiếc giường của mấy đứa con bà chủ rồi mang những tấm trải giường , áo gối và khăn tắm bẩn bỏ vào chậu giặt , và khóa những hòm thực phẩm mà Hiu giao cho cô quản lý, đoạn móc chùm chìa khoá vào chiếc đinh - cạnh cửa nhà bếp.
Khuôn mặt Kunađu vẫn mang những nét thanh thản , điềm đạm và đợi chờ . Trưa , khi Mini và Bađi đã nằm dài ra ngủ dưới mái lều che nắng , cô mới ngồi xuống , đưa mắt mơ màng nhìn lên những cánh đồng , miệng ngậm điếu thuốc đang cháy dở .
Khi những cổ xe của Hiu trở về , đàn chó từ trong trại lao ra cất tiếng sủa mừng rỡ nhưng trong nhà lại vắng vẻ , chẳng ai chào đón họ . Hiu nghĩ lại nhà một hai ngày , hết thơ thẩn quanh những túp lều , dọc theo hàng hiên , lại nằm ngủ hoặc đọc sách . Sáng sớm những người hầu da đen vào quét dọn nhà cửa , lau tường , vách và rửa bát đĩa , vừa làm vừa bàn tán xì xào , cười khúc khích như thường lệ . Kunadu làm bánh mì và nấu nướng . Cô không hề ngước mắt nhìn Hiu , nếu anh không bắt chuyện .
Kunadu gói những túi thực phẩm , chuẩn bị cho Hiu sắp sửa qua bên kia đèo kugiđa , đã mấy tháng nay trời không một hạt mưa nên anh rất lo cho đàn gia súc bên kia dãy núi . Hầu như chắc chắn là anh sẽ phải đi xa hàng mấy tuần liền để nhóm bò , ngựa .
Hiu lại lên đường , mang theo phần lớn số ngựa thồ và hết thảy đám đàn ông , trừ già Giô . Kunadu ở lại để chia khẩu phần cho dân trại.
Ba tuần sau , khi Hiu trở về , Đon Đơru đã bỏ đi mang theo một xe đầy các thứ lặt vặt . Không ai ngờ anh ta bỏ đi sớm như vậy . Oarleđa lần theo vết chân ngựa của anh ta qua tận bên kia hẻm núi Phaly Mailơ .
Các thứ trong kho đã dọn ra để ở túp lều cũ kỹ của Xôlơ . Trong khi đó , các thứ trong nhà vẫn ngăn nắp đâu vào đấy . Có điều Đon đã mang theo cả Bađi . Hiu nổi cơn thịnh nộ . Oarieềa và Oanna được lệnh đuổi theo và đưa cô gái trở về , nhưng các bà già trong xóm lại khăng khăng quả quyết là Bađi muốn đi cùng anh ta . Chính cô ta đã chạy theo cổ xe rồi nhập bọn cùng Đon , mặc dù Kunadu đã khóa trói cô ta một đêm trong buồng tắm . Đon để lại một đôi chăn cho Chitali , chồng Bađi , và hình như Chilali đã thuận tình nhận đôi chăn để cho vợ đi theo Đon .
Kunadu trao cho Hiu chùm chìa khoá kho và các hòm riêng . Nhưng đang lúc mệt mỏi , người bê bết bụi đỏ , anh đã trả lại cho cô .
- cô hẵng cầm lấy ! - anh nói . - không tin cô thì còn tin ai nữa ?
Hiu ngủ một đêm trên vỉa hè rồi sáng dậy sau khi tắm xong , anh ngồi vào bàn điểm tâm mấy thứ Kunadu chuẩn bị sẵn cho anh trong khi đám con trai đang đang mổ một con bò họ vừa mới dắt về . Khi thịt được ướp muối , các thứ đã gói ghém sẵn sàng , ngựa đã thắng xong , Hiu lại cùng Oarieda , Mich ,chitaiỉ , ỏanna và Uyni lên đường .
Cứ thế qua hết mùa hè và mùa bão bụi đất đỏ , Hiu mải mê đi nhóm bò trên các triền núi. Thỉnh thoảng anh mới về nhà nghỉ một hai đêm để thay quần áo , lấy thực phẩm , rồi lại tiếp tục đi vắng hàng mấy tuần .
Kunadu vẫn ngủ trong xóm thổ dân , hàng ngày đi đi về về trông nom ngôi nhà , các giếng bơm bằng quạt gió và các túp lều chứa dụng cụ kho . Cô phân phát bột mì , đường , chè , thịt , mứt đặc cho mọi người rồi ghi vào sổ những thứ mình đã dùng , đúng như bà Bexi đã dạy.
Chuyện Môli bỏ trại Ưytaliha đã từ Giêrốntơn lan truyền lên tận miền Bắc . Người ta đồn ầm lên , rằng Hiu đã lấy một cô hầu da đen , mà Môii thì không thể nào sống chung với cô ta và cậu coi trai của cô ta được…
Đôn Đơru và Xam Giêry thì tung tin rằng Kunađu thực sự là người đang cai quản ngôi nhà . Tựu trung mọi người đều ngầm hiểu rằng Kunadu bây giờ là vợ của Hiu . Hiu biết được câu chuyện đồn đạí này là nhờ một lá thư của Xam Giêry viết cho anh , trong đó lão gợi ý rằng khi nào thuận tiện , lão có thể chuyển cho anh một két rượu Uytxki loại lâu năm . Anh chẳng quan tâm đến việc này , vì đã có Kunadu trông nom các buồng kho , sắp xếp đồ đạc trong nhà và giặt giũ , nấu nướng cho anh ; Anh hàm ơn cô . Tuy nhiên , vào những năm sau , khi Môli cùng các con đi về miền Nam , anh hoàn toàn không còn tí quan hệ tình dục nào với người đàn bà da đen này . Anh chỉ còn biết một việc duy nhất là vật lộn với nắng hạn . Mọi hơi thở và ý nghĩ của anh đều tập trung vào đàn gia súc , cố làm sao cứu sống chúng . Đêm đến là anh lại lùa chúng tới những nơi còn sót lại chút ít cỏ tươi .

Năm đó khi mẹ con Moli đã về nam , lượng mưa chỉ còn ba mươi milimét . Nhưng vào tháng giêng và tháng hai năm sau thì mưa như trút nước , mang lại sự tươi mát cho đất đai , sự sống mới cho cả người và súc vật tại các trại nằm sâu trong đất liền dọc chí tuyến . Nhưng không phải trang trại nào cũng được hưởng ơn mưa móc đồng đều . Chẳng hạn như llỉgugị và Brite chỉ được nghe thoang thoảng một hai tiếng sấm . Uytatiba được mưa nhiều , đủ để vực lên và ổn định công việc làm ăn vào những năm sau .
Hiu nhóm được bốn trăm con bò béo tốt và thu được một món khá lớn ; từ đó trại Uytaliba trở nên nổi tiếng khắp vùng .
Lúc này Môli đã thuê một ngôi nhà ở Xao Pơ và mấy cô con gái đang theo học trường tiểu học . Hiu vui mừng vì đã gửi séc kịp thời cho vợ con , cuộc sống của vợ con tạm ổn , thậm chí có phần thoải mái và cả mấy mẹ con đều cảm thấy hài lòng .
Năm tháng cứ thế mà quay tròn , hết hẹn gặp lái bò lại đi nhóm gia súc cùng Xạm Giêry hoặc Mìli - Mili . Chẳng mấy chốc ba năm trời đã trôi qua mà Hiu hầu như không nhận biết .
Ba tháng một lần , nếu chưa đến kỳ bốc xếp hàng Hiu cho Chitali và Oanna sang trại Giêry lấy báo và thư . vì giáp với trại Nunieoara có một thùng thư , mặc dù anh ít khi có thư , trừ thư của các đại lý gia súc hoặc phiếu thanh toán tiền kho . thỉnh thoảng anh mới nhận được một vài dòng ngắn ngủi , của Mòli than phiền về sinh hoạt đắt đỏ , chi tiêu tốm kém và nhắc anh gửi thêm .
Hiu gặp gỡ rất ít người , trừ dám da đen . Một hôm anh đi Nunieoara lấy thư , nhưng chạm trán với Xam Giêry , anh lại cảm thấy gai gai , tức tối , muốn nổi khùng . Chỉ có Bóp lẻ là người có thể nói chuyện được . Anh chàng thường cùng hai người khác đi nhóm bò trên núi TơMom , thỉnh thoảng mới về lấy nước và thực phẩm , Bốp vừa kết bạn với một thanh niên khá lém lỉnh , tên là Bili Gâylơ . Gâylơ lái xe trên cao nguyên Kimbơỉảy , sau đó nhờ gạ được Bich ô tô mà có mấy mày ngàn acơ giáp phía bắc trại UytaỊiba .
Ngày tháng trôi qua một cáchlặng lẽ . Công việc cứ thế mà tiến hành: nhóm bò , ghi số , đóng dấu bò con , rồi chọn con nào béo tốt thì cho lên đường; ngựa cũng vậy: nhóm đàn , đóng dấu , huấn luyện và thiến .
Đào giếng , sửa chữa hoặc lắp các thùng chứa , dựng quạt gió. lần nào dựng quạt gió mới Hiu cũng chỉ bảo cho Ưyni biết những điều liên quan đến việc này , và anh nhận thấy chú bé hết sức say sưa . Muốn nắm vững cơ cấu quạt gió và phương pháp dựng quạt giống như nó đã từng say sưa tìm hiểu để nắm vững các phương pháp huấn luyện ngựa .
nhung rồi Oarieda bỗng trở nên đòn giáng đau nhất đối với Hiu . Anh bàng hoàng , chẳng hiểu làm sao ! Lúc ấy Oarieda và Chitali đang nhóm bò từ trên đỉnh núi xuống quanh giếng Phipti Mailơ . Hiu cùng Uyni và hai thanh niên khác còn ở xa về phía đông . Oarieda tìm được một bãi cỏ tươi cho đàn bò và trong khi đàn gia súc đang thư thả tiến về phía Nunieoara thì đám thanh niên Uytaliba nhập bọn cùng một số trong đám người da đen của Xam Giêry rồi cùng họ dừng lại cắm trại trên bờ suối . Lão phù thủy Munga cũng có mặt ở đấy .
Một thanh niên Nunieoara nói với Oarieda rằng lão Munga đã chiếu mệnh Oarieda . Chẳng bao lâu sau Oarieda lâm bệnh . Anh ta kêu đau bụng rồi bỏ ăn , đau đớn quằn quại và cảm thấy không thể nào sống nổi .
Chitali dìu Oarieda về xóm thổ dân của trại Ưyíaliba . Chỉ vài ngày sau Oarieda đã gầy rộc , người ốm yếu đến nổi phải nằm một chỗ bên bếp lửa . Tất cả các thứ Kunadu và Mini mang vào đều vô ích . Anh ta không sao nuốt nổi !
Chilali liền lên ngựa đi tìm Hiu và bảo cho anh biết tai họa lớn đang de đọa trại Uytaliba . Oarieda đã bị chiếu mệnh và đang cơn hấp hối . Từ bên kia núi , Hiu quay trở về . Anh đi suốt ngày đêm , và hai ba ngày sau mới về tới trại . Anh cố động viên Oarièđa , cố thuyết phục rằng anh ta sẽ không chết . Rồi anh bảo Chitâli qua Nunieoara mời lão phù thủy tới giải mệnh cho Oarieda .
mấy ngày sau , thầy phù thủy xuất hiện từ dưới những hàng cây dọc . theo bờ suối . Người ta biết lão có ác cảm với dân Uytaliba vì không được đón tiếp như ở trại Nunieoara . Có Bâylaba , em gái Oarieda , cũng gặp chuyện rắc rối . Chami đã bị ép gả một người đàn ông ở Mili Mili , còn Bâylabạ thì người ta lại hứa gả cho một ông già thuộc bộ tộc Baniga ở Ntinieoara , ông này đã chết ngay năm đó . Oanna cũng là người bộ lộc Baniga nên lấy Bầylaba , người của bộ tộc Bơni là hợp lý , vì vậy Oanna đã xin Oarieda cưới em gái anh ta làm vợ . Trong khi đó con trai của Munga , kẻ nói dõi người đã quá cố , theo tục lệ thổ dân , lại tuyên bố sẽ lấy cô ta làm vợ . mặc dù vậy Oarieđa vẫn tuyên bố gả em gái cho Oanna.
Munga đã đe dọa Oarieda , chàng trai to khỏe nhất trại Uyíaliba , ngay bên cạnh giếng Kunadu . Oarieda vừa là người đặt ra những câu ca , bài hát , vừa là một tay luyện ngựa sừng sỏ lại vừa đề xướng mọi nghi lễ của dân trại , nên lão Munga quyết trả thù bằng được .
với tấm thân gày gò , già yếu , chỉ còn da bọc xương , dính đầy tro , vì lão vừa ngồi bệt bên bếp lửa trại . Lão mang ngang thắt lưng một sợi dây tóc xoắn có núm tua lủng lẳng , may chiếc lông gà tây rừng cắm trên đầu , và với đôi mắt sáng long lanh như đôi mắt điều hâu , lão dửng dưng đi về phía trại . Ai thấy cũng phải tránh sang bên đường , trừ Kunadu . Cô đứng cạnh Oarìeđa , im lặng nhìn lão phù thủy chằm chằm .
Hiu dặn Uvnì và Chitali khi nào lão phù thủy đến thì báo cho anh biết , nên khi Uyni báo tin lão đã đến , anh lập tức xuống xóm thổ dân và thấy lão đang cúi mình bên cạnh Oarieda .
- Cố làm cho nó khỏe lên , hiểu không ? Hiu nói , giọng cứng rắn . - Không được để nó chết .
Vì sao lão lại làm được Oarieda chết khiếp như vậy ? ở cái đất Uytaliba này ta thà mất tất cả chứ không thể mất Oarieda , lão hiểu không ?
Lão phù thủy hầu như không để ý đến những lời Hiu nói , Lão lom khom cúi rạp xuống người Oarỉeđa , miệng lầm bầm đọc thần chú . Lão liếc ngược liếc xuôi , rồi nhe răng cười nhăn nhở , một nụ cười nham hiểm , độc địa.
Hiu đành tìm một kế khác . Anh bảo già Giô :
Bảo lão cứ chữa cho Oarieda khỏi bệnh ta sẽ thưởng cho một đôi chăn , chiếc mũ mới , chiếc tẩu và ít thuốc hút - muốn gì cũng được .
lão phù thủy ngồi cạnh bệnh nhân , lắc đầu , ý nói lão chẳng còn làm gì được nữa . Oariếeđa thế nào cũng chết .
đồ chó đểu , Hiu thầm nguyền rủa .
Lão đã chứng kiến bao nhiêu người chết kiểu đó và rất tự hào về uy lực của mình .
Thường thì lão trườn qua người bệnh , xòe ngón tay nắn bóp , cào cấu như điên dại , rồi lão áp sát mồm vào cơ thể người bệnh làm bộ hút chất độc và khạc nhổ những thứ rác rưởi - lão đã ngậm sẵn trong mồm như que tăm , đá sỏi , bã vỏ cây , v .v . . . . khiến mọi người trố mắt nhìn kinh ngạc . Sau đó lão lấy từ túi ra một mẫu xương hay một hòn sỏi , hăm hở giơ cho người bệnh xem và giảng giải đấy là nguyên nhân gây nên đau đớn , bệnh tật . thế là người bệnh cảm thấy nhẹ nhỏm và tin rằng mình sắp khỏi bệnh . Thấy Munga không chơi cái trò ma thuật ấy với Oarieda , Hiu liền đuổi lão ra khỏi trại , dọa sẽ bắn chết nếu lão còn chĩa que xương thần chết vào bất cứ ai ở trại Uytaliba . Già Giô và Banđoghera không thích gì phép chữa bệnh của lão Munga , nhưng cả hai đều rụng rời chân tay trước cái tai họa đang trùm lên toàn khu trại , đến nổi họ chẳng biết làm gì hơn ngoài than thở , kêu la .
Hiu bảo Kunadu đi lấy uytiki , và cố giải thích cho Oarieda tin rằng . Munga chẳng có phép thần mầu nhiệm gì cả . Anh nói rằng lão là người không được phép ăn uống các thứ nồng , thế mà bọn đầy tớ mang vào thịt nồng , nước chè nóng lão vẫn chén hết . Do đó lão đã mất hết phép thần .
Oarieda nhoẽn miệng mĩm cười - một nụ cười nhợt nhạt - rồi anh lên tiếng nguyền rủa .
- Đồ chó đểu ! chuyên bịp bợm , - anh nói .
- Bảo cái thằng già đê tiện ấy xéo ngay , Hiu nói : - Hãy làm như Mămi hồi hắn định dội nước lên người Kunadu khi cô ta bị viêm phổi . Chuyện hồi xưa ấy mà , cậu nhớ không ? Người ta đau ốm thế mà lão bảo dội nước để dập tắt lửa ! . Nhưng Mămỉ không cho phép . Rồi Kunadu bình phục . Cậu yên tâm , tôi sẽ chữa cho cậu khỏi bệnh .
Nhưng thật tiếc , chẳng còn gì có thể lay chuyển được ý nghĩ của Oarieda . Các phép ma thuật đã chi phối anh ta , khiến anh ta chỉ còn nghĩ đến cái chết - Anh ta tâm niệm thể náo mình cũng chết . Và quả thực chỉ vài tuần sau khi lão phù thủy bắt đầu ám hại anh , Oạrieđa đã tắt thở.
Rạng sáng hôm sau cả trại Uytaliba khóc than thảm thiết trước cái chết của Oarieda . Hiu đau đớn vì đã mất đi một người bạn , một trợ thủ đắc lực . Lúc còn nhỏ cũng như lúc trưởng thành , Oarìeđa luôn luôn sát cánh cùng anh trong mọi cảnh ngộ , mọi công việc . Khắp vùng chẳng có ai tài ba như Oariecla trong lĩnh vực quản ngựa . Về chăn bò thì có thể còn có Chiiali là người giỏi giang hơn , nhưng anh chàng này chỉ biết mỗi chăn bò . Trong khi đó Oarieda còn biết đặt ra những câu ca , bài hát mà Kuna4u bảo là anh đã học được ở các vị thần linh . Anh hiểu biết và nói chuyện như một người da trắng .
điều anh không hiểu nổi là làm sao cái trò quỷ ấy của lão phù thủy lại có thể giết chết Oarieda . Hiu vẫn nghĩ anh ta đã hấp thụ được rất nhiều những tư tưởng , ý niệm và nếp suy nghĩ của đàn ông da trắng nên không thể có chuyện một que xương vớ vẩn lại tác động đến anh được ! Ấy thế mà nổi khiếp sợ do mê tín đã thắng .
Người ta để tang Oarieda mấy tuần liền . Mỗi buổi sáng , trước lúc rạng đông , Hiu đều nghe thấy Kunadu , Uynỉ và Mỉni gào thét khóc than thảm thiết . Nhưng sáng nào Kunadu cũng pha trà , hầm cháo , nấu ăn và cùng Mỉni giặt giũ , quét dọn nhà anh như thường lệ với thái độ nghiêm trang , lặng lẽ , cô đi lại , không hề đưa mắt nhìn Hiu . Và anh biết chắc rằng tấm thân dưới lớp áo mỏng của cô đã mang đầy những vết rạch bằng đá nhọn , biểu hiện sự đau khổ của người đàn bà trước cái chết của chồng mình .
Là một quả phụ trong xóm thổ dân , Kunadu thu mình lặng lẽ trong mấy tuần liền ; Mini cũng vậy , Như Hiu biết , cả hai người đều không lấy bùn bết lên tóc hay trát đất sét trắng lên mặt . Và với công việc trong nhà , họ vẫn thực hiện đầy đủ như thường lệ .
Còn tương lai của Kunadu ? Hiu băn khoăn chẳng hiểu rồi đây những gì sẽ xảy ra với cô . Anh có biết người em trai của Oarieda . Anh chàng này là người của Xam Giêry và theo tục lệ thổ dân , hẳn có quyền được kế nối anh trai lấy Kunadu làm vợ . Nhưng Hĩu không vì thế mà có ý định từ bỏ Kunađu và Mini . Tuy nhiên , Mini giờ đây đã quá nhiều tuổi , không chắc gì có ai tìm đến .
Hiu gọi Kunađu vào trao chìa khoá buồng kho rồi quay ra chỗ chiếc giếng , nơi Mich và Oannạ đang nhóm gia súc cho chúng uống nước .
Anh hiểu nếu Kunadu không phải đi Xunieoara và em trai Oarieda không đòi lấy cô làm vợ , thì không có lối thoát nào khác mà phải chuyển giao cô cho Xam Giêry ; vì vậy bản thân anh phải tuyên bố lấy cô làm vợ .
Kunadu , bây giờ tôi sẽ lấy cô - Hãy ngủ lại trong căn buồng đầu hiên . Uyni có thể xuống ngủ ở nhà xe .
Thế ư ? - Kunadu khẽ thốt lên .
vài tuần sau thì em trai Oarieda đòi lấy Kunadu . Hắn rời Ưytaỉibá , mang theo các thứ Hiu cho , gồm một con ngựa , một đôi ủng , một chiếc mũ và một chiếc tẩu nạm bạc .
Nghe tin Kunadu được chính thức chung sống với Hiu , Xam Giêry liền đến thăm và chúc mừng anh .
Thôi , chúc chiếc mà làm gì ! Hiu nói . - Vào đây uống một chén đã !
Kunadu ngủ lại trong căn buồng đầu mái hiên ở trại ựytalíba , và được coi là vợ của ông chủ Hiu Oát. Có điều cô không hiểu tại sao Hiu không chính thức cưới cô . Anh đã từng hứa như vậy cơ mà ? Từ đó cô theo dõi , chờ đợi . Một đêm trời nóng bức , cô từ trong buồng đi ra , ngồi sụp xuống , gối đầu lên hai chân Hiu , nhưng anh gạt đi . Cô chẳng hiểu vì sao . Khi nhìn cô , mắt anh đầy âu yếm và anh không muốn để cô đi khỏi nơi này . Thế nhưng anh lại không hề đụng đến cô , ngược lại , hễ cô đến gần là anh lại lùi ra xa .
Anh đối xử với cô vẫn tử tế , trao cho cô giữ chìa khóa kho , may cho cô những bộ áo liền váy bằng vải màu tươi sáng . Sau những lần từ Karara hay từ những dãy đồi phía sau trại trở về , anh thường vui vẻ gọi to : Kũnađu ! Kunadu ! có ai ở nhà không ?
nghe thấy vậy , cái hình bóng ngăm đen , lặng lẽ của Kunadu bao giờ cũng nhẹ nhàng xuất hiện từ trong bóng râm của những lùm cây đang trổ hoa trắng nõn , hay từ dưới mái hiên nhà bếp , niềm nở đón chào anh .
- Có ạ !
Cô không lộ vẻ ngạc nhiên hay hoan hỉ , mà chỉ có đôi mắt sâu và những - tiếng nói nhỏ nhẹ , dịu dàng chứa đựng một niềm vui khôn tả .
Năm tiếp theo , Uytaliba lại bị nắng hạn . Hiu sốt ruột theo dõi những cơn giông trút xuống bên kia dũy Năngara . Những tia chớp phóng lửa điện ngoằn ngoèo phía chân trời . Trong khi đó ở Uytaliba chỉ thấp thoáng mấy giọt mưa sa . Không đủ làm bụi đất lắng xuống . Nhiều khi trên núi mưa xối xã mà trên những cánh đồng vẫn không có lấy một giọt nào .
Bão bụi tung bay mù mịf , tối cả đất trời , nhưng không ai dám mở miệng kêu ca . Tuy vậy , Hiu vẫn một mực kiên trì cầu nguyện và chờ đợi vì anh linh cảm được , rằng sau nhưng cơn bão bụi thường tiếp đến những trận mưa rào dữ dội , Nhưng rồi hết đợt bão bụi này đến đợt bão bụi khác cứ nối tiếp nhau ập đến mà chẳng thấy giọt mưa nào .

Chiều về , ánh nắng vàng rực dội lên những cánh đồng , những ngọn đồi phảng phất sương mù , những triền núi lỗ chỗ màu xanh xen lẫn màu đất đỏ . Kunađu từ chiếc giếng nhỏ trên triền núi đi xuống , đầu đội chiếc xô nhem nhuốc khói đèn dầu hỏa , đựng đầy nước . Bất ngờ cô dừng lại , đưa mắt nhìn về phía sau như có ai gọi .
- có chiếc ô tô đến kìa , cô nói .
Hiu đang ngồi duỗi chân trên chiếc ghế dựa đặt ở vỉa hè , bỗng đứng phắt dậy , đưa mắt nhìn lên cánh đồng . Anh đã nghe thấy tiếng ô tô rù rù từ xa . Chiếc xe leo lộn dốc suối rồi quay đầu tiến về phía những ngôi nhà của trại .
Trẻ con từ trong xóm thổ dân chạy ùa ra mở chiếc cổng phía cuối vườn . Khi chiếc xe quay ngoắt rồi dừng lại , Kunađư mới nhận ra rằng người ngồi trong xe không phải là Seba và cũng chẳng phải là Xam Giêry . Hiu cũng thốt lên vì ngạc nhiên .
Chiếc xe xộc xệch , bê bết bùn , nặng nề , khi nó lăn bánh trên những bãi đá cuội . Người lái xe là một phụ nữ . Xe dừng lại ngay sát vĩa hè . Hiu bước xuống sân chào khách . Bỗng anh bàng hoàng , khi cô gái từ trong xe đưa mắt nhìn anh chằm chằm .
Rồi cô gái bước ra khỏi xe , đầu trần , trên người khoác chiếc áo choàng màu nâu sẫm phủ lên lớp áo váy cùng màu , Hiu bần thần nhìn cô gái khi cô rao lên .
chao , bố không nhận ra con hay sao ?
Hiu đưa mắt nhìn con gái từ đầu đến chân . Cô khoác chiếc váy liền áo cũn cỡn , chân đi đôi tất lụa mỏng dính khiến làn da càng thêm trắng trẻo . Cô mang theo 5 vali nhưng còn để trong xe ; hẳn là có ý định ở lại. Tóc cô rất ngắn không khác gì con trai xung quanh miệng và cằm có một cái gì phảng phất màu xanh thẳm của đôi mắt .
- Phiỉi ! - Kunadu khẽ thốt lên và cô gái liền quay nhìn về phía cô .
Người đàn bà da đen đứng cạnh Hiu rất đỗi vui sướng .
Kunadu ! - Phiỉi reo lên . tôi biết mà , thế nào cô cũng nhận ra .
Phili bước tới gần Hiu rồi dang rộng đôi tay ôm choàng lấy cổ anh , hôn nồng nhiệt .
- Con về hẳn trên này để sống , được không hở bố ? Nói đi , bố ! Được không ? Một mình con thôi mà . Từ Pơtlỉơ về đây bao xa hở bố ? Con cứ nghĩ là chẳng bao giờ con về tới nơi . Đến chỗ sông Gaxcong xe con bị sụp lầy nhưng con cứ đi , đi với bất cứ giá nào . Vui lắm bố ạ , hỏi ai người ta cũng chỉ đường cho con rất cặn kẻ , sao mà họ tốt thế hở bố ? Con cứ thế mà lần đường đi từ Nunieoara , như thể con đã biết đường từ bao lâu nay , lạ thật !
Trời , Phili ! Hiu thốt lên ; mãi đến lúc này mà anh vẫn chưa quen được với ý nghĩ đây là con gái mình , một cô gái trẻ trung , xinh đẹp đã đánh xe trên một nghìn dặm đường để gặp cha . chao ôi , sao mà tin được !
Cho cháu xin chén nước chè , không cháu chết khát mất , - Phili nói với Kunadu .
Kunadu đi vào nhà . cô gái cầm tay cha , dẫn vào dưới hiên rồi ngồi phịch xuống chiếc ghế to đặt ở đây . Cô móc hộp thuốc lá , lấy ra một điếu , trong khi Hiu vẫn ngơ ngác nhìn con , đến nổi quên cả lấy diêm cho con . Cô gái vắt chéo chân châm thuốc hút rồi nhìn cha cười vui sướng.
Đấy , bố thấy không ? Bố yêu quí của con ! cô gái nói . - Khi người ta gặp được một người đàn ông là bố đẽ của mình mà bao nhiêu năm chưa hề thấy mặt nhau nhưng vẫn ngày đêm tâm niệm về người đó ! bỗng dưng bắt được chuyến xe và tự mình lo liệu lấy mọi việc , miễn là được gặp lại bố mình thì chao ơi , vui sướng biết chừng nào ! Chính vì vậy mà con nghĩ bổ sẽ vui mừng thấy con trở về đây , đúng thế không hở bố ? Con không tin là bố sẽ . . . nhưng . ..
- Đúng . Nhưng con gái yêu của bố . Con không thể ở lại đây được đâu con ạ .
Sao lại không hở bố ?
- Vì . . . ! - Hiu do dự . vì – chắc người ta đã nói với con rằng bố đây là một kẻ khốn nạn , đang chung đụng với một người hầu gái da đen . Họ nói đủ các chuyện trên kinh khủng .
- thế à !
cô gái nhìn cha từ đầu đến chân . Đôi mắt non trẻ của cô đã đọc thấy đầy đủ hơn ai hết ở Hiu một nguyên tắc sâu kín mà anh suốt đời theo đuổi . Cô thấy ở cha mình một cử chỉ hào hiệp nhưng lại tỏ ra ngớ ngẫn , hiện lên trên khuôn mặt tròn và kiên nghị , trên mái tóc đang ngả màu của anh . Cô nghĩ rằng có thế là cha mình quá ủy mị và khờ dại nhưng nói chung nhờ biết tự kiềm chế và khiêm nhường mà trở nên đáng kính .
Uvtalíba bây giờ không phù hợp với sức khỏe của đàn bà , con gái , - Hiu nói chậm rãi , giọng ân cần nhưng phảng phất một điều gì cay đắng .
Bố tưởng dưới kia phù hợp hơn hay sao Phili hỏi lại . - Ở dưới đó con ngấy đến tận cổ rồi bố ạ . Bố không biết đâu . Quả thực con không thể nào chịu được nữa . Quanh năm bị giam cầm trong nhà , trước mắt chỉ toàn thấy tường là tường . Bây giờ mà phải quay trở về dưới đó thì ớn lắm . Thực sự mà nói là con rất nhớ Ưytaiiba .
Nghe con , Hiu ngờ mình đang trải qua một giấc mơ đẹp . Cô gái ngả lưng dựa vào thành ghế , đôi mắt mơ màng .
- Từ trước tới nay lúc nào can cùng muốn trở về Uytaliba . con thèm khát được trở về , bố không thể tưởng tượng được đâu !
Thế à ! Hiu nhớ lại tư chất của con gái hồi còn nhỏ .
Nhưng mẹ không cho đi. Mẹ thích sống ở thành phố . Các em con cũng vậy , con viết bao nhiều thư mà không thấy bố trả lời . Thế là kiếm được đồng nào con cũng dành dụm để mua xăng và sửa chữa xe dọc đường . Rốt cuộc con đã về tới nơi .
Lạy chúa ! Hiu trố mắt nhìn con gái , vẻ thán phục .
Con đã đánh điện báo cho mẹ biết là con mượn xe của mẹ để đi thăm bố . Philí tiếp tục câu chuyện , vừa nói vừa tủm tỉm cười . – Bố thấy không ? Chỉ còn cách đó thôi . Giời ơi , bố không biết đấy , bây giờ mà kéo mẹ đi đây đi đó thì khủng khiếp .
Hiu mỉm cười , thương con và vui sướng .
- Có năm đứa chúng con thôi mà mẹ lúc nào cũng muốn gả chồng tất . Đặc biệt là con . Thế nhưng con đâu muốn . Thấy có cậu nào nói chuyện với con là mẹ lại xun xoe , ân cần tiếp đón , làm con ghét cay ghét đắng đến nổi con có thể giết chết hắn được .
Phili gẩy tàn thuốc , bụng bảo dạ không nên tiếp tục thổ lộ tâm tình thêm với cha .
Mẹ con thì giao lưu rộng rãi , đúng thế không ? - Hiu nói , mắt hấp háy chế giễu .
- Mẹ thì buổi khiêu vũ nào của hội từ thiện cũng tham gia , - Phili nói , - Chúng con lúc nào cũng lăng xăng khắp nơi , khi thi bán vé đua ngựa , khi thì bán vé vào nhà hát . Rồi khiêu vũ , chơi bài brigiơ , quần vợt , khúc gôn cầu . Cora tự may được quần áo , thỉnh thoảng nó may cho cả chúng con . Nó xinh gái nên ai cũng thích . Con thì không biết may vá gì sất thật vô tích sự bố ạ . Vào các buổi tối , con chỉ mê đánh bài brigiơ. Con phải cái tội hút thuốc đến ốm được , có bao nhiêu tiền nướng sạch , vì vậy hễ Gheri Macquari mời đi thuyền trên sông hay ra đảo là con đi ngay và rất biết ơn ông ta.
- Ghery Macquari à ? - Hiu cố nhớ người đó là ai .
- Bố chưa nghe tên ông ấy bao giờ !
- Gherathơ Maequari thì bố có nghe rồi , đúng thế .
Nhà triệu phú lừng danh ấy có một lô những cửa hiệu sang trọng , lại có thêm một đàn ngựa đua và nhiều quyền lợi đáng kể trong các hầm mỏ . ông ta vừa bị vợ bỏ , do xảy ra một vụ bê bối , và bà ta kiếm được một món tiền trợ cấp béo bở .
- Thế là bây giờ con đã có mặt ở đây . - Phllỉ ngập ngừng rồi nói tiếp . - bao giờ con cũng nghĩ về bố như một người anh cả đứng đắn hơn là một người cha . Đáng ra con là con trai mới phải . Sao mà con ghét đàn bà đến thế . cho con ở lại đây với bố nhé ?
Hiu cảm thấy xúc động trước bao nhiêu tình cảm mới êm đẹp.
- ừ , cũng được , - Hiu nói .
- Nhưng con không thể ở riết trong nhà và chỉ biết nấu nướng đân ! Phili ngắt lời cha . - Con muốn ra đồng và lên núi nhóm bò với bố cơ . Bố còn nhớ hồi bố đưa con đi cắm trại trên núi TơMorơ không ? Đáng ra con phải là con trai đầu lòng của bố mới phải .
Có Uyni rồi , - Hiu nói .
_ Ồ , vâng ! - ý nghĩ đó không làm Phili xao xuyến . Bố có huấn luyện cho con được như nó không ? Người ta bảo bây giờ nó là cái đuôi của bố . Bó cho con cũng được như nó nhé , Đừng nghĩ con là con gái . Giờ bà nội muốn bố ở lại Pơíhơ học đại học để làm luật sư hay bác sĩ , hay gì gì đó thì thử hỏi bố có thích không ?
- Không .
- đúng thế , con cũng chẳng thích .
Hai bố con im lặng , không ai nói thêm câu nào , trong khi chiếc quạt gió vẫn quay đều lách cách . Phili nghe thấy tiếng nước phun , chảy òng ọc vào những chiếc máy ở phía ngoài hàng rào . Nơi các chú ngựa và đàn bò đang bước tới để uống nước .
Phili nhận căn phòng to trần trụi mà các cô bé khác coi là của chúng nó . Trong phòng có chiếc tủ còn mới với những ngăn kéo làm bằng gỗ hòm đựng quả cây ; rèm che làm bằng những tấm vải eretơn bạc màu , móc vào một sợi dây chăng võng xuống phía trước tủ . Những chiếc móc treo áo mỏng manh vít chặt vào bên cạnh cửa sổ , nơi còn lưu lại những nét chữ nguệch ngoạc của Phili và Cora viết bằng phấn màu hồi hai cô mới bắt đầu học đánh vần , và hình những con chim, những ngôi nhà nóc nhọn có ống khói nghi ngút bay mà hai cô vẽ hồi đó vẫn giữ màu sắc tươi mát .

Sáng sớm , phili từ trong phòng đi ra , bước nhẹ nhàng trong chiếc quần thụng ống túm màu nền sẫm , mình khoác chiếc áo cánh trắng ,chân đi đôi ủng màu nâu nhạt , mái tóc ướt đẫm vì vừa tắm xong , đôi mắt hớn hở tươi vui như trẻ con . Nhìn con gái , Hiu có cảm giác khó tin đó là sự thật . Thật không ngờ lại gặp con gái ở chốn này ! Và anh cố hình dung những chặng đường con gái đã vượt qua để trở về đây .
Phili ngồi vào đầu bàn ăn sáng . Cô rót chè rồi hai cha con vừa ăn vừa nói chuyện . Cô thò tay vào túi quần lấy hộp thuốc lá đưa cho Hiu rồi đánh diêm châm một điếu hút .
- Chitali và đám con trai đang đi bắt ngựa cho con đấy , Hiu nói . – Bố con mình sẽ đi Phipti Mailơ , nếu con thích . Chiếc quạt gió ở đấy bị hỏng , cần sửa ngay .
Phili cười vui sướng :
Chiếc quạt gió cổ lỗ sĩ ấy mà vẫn chạy được hở bố ?
Đôi mắt Kunadu ánh lên khi cô dọn chồng bát đĩa khỏi bàn ăn .
Kunadu cùng đi chứ bố ? - Phiìi hỏi .
Không , hôm nay thì có ấy không đi .
Cô Kunadu ơi , cô còn nhớ cái hôm con Pơxaphon nó lồng lên , hất cháu rơi tõm vào lùm cây Karara và hai cô cháu mình phải cưỡi chung con Thetixơ về nhà không ?
Có chứ !
Kunadu cũng vui mừng và ngạc nhiên về cô gái không kém gì Hiu .
Con Thêlixơ Bây giờ ra sao , bố ? - Phili hỏi .
Con Thelixơ ấy à ? Nó còn ở ngoài ao kìa kìa ; Chẳng ai sử dụng nó nữa .
Còn con Pơxơphon ?
Cũng đang ở ngoài ấy .
Thế bố định cho con con nào ?
Ồ , - Hiu ngập ngừng . - Chỉtaiỉ sẽ dắt về đây con Đaphơng và con Demơn , rồi thì .
Không phải mấy con ngựa già ọp ẹp của bố chứ ? - Phiĩi hỏi . .
à , các cậu ấy về đây rồi ! Từ đầu hè , Kunadu bỗng kêu lên .
Buổi sang ánh nắng tràn ngập những cánh đồng , Nhắp nhô nơi chân trời xa xa là những rừng cây keo , cây hạnh , cây bạch đàn , man mác màu lục thẫm hay màu xanh nõn nà dưới bầu trời quang đãng . Nhìn đám bụi đỏ bay cuồn cuộn từ xa và đang ngày một đến gần , Phili nhận ra rằng đấy chính là Chitali , Oanna , Ưyni và đàn ngựa của nhà mình .
Bố ơi , - Phili kêu lên mừng - Mọi người về đây cả rồi , vui quá ! cả ngựa nữa ! Bố ơi , ra xem trại đi ! Bố ơi , mùa qua làm ăn ra sao , có phát đạt không ? nói cho con nghe đi , bố ! Con bị sa lầy ở Nunieoara , nhưng may không sao . Người ta kéo con lên . ông Xam Giêry kia mới quí chứ , nhưng thực sự mà nói là nhờ có người quản lý , cái anh chàng cao gầy ấy ấy mà .
- Chắc là Gầylơ , - Hiu nói . – Bili Gaylo , chẳng còn ai khác .
- Tên anh ấy là Bili Gâylơ à ?
- ừ . để bố chuẩn bị mấy gói thức ăn rồi bổ con mình cùng đi thăm chuồng trại , - Hiu nói .
Phiii đứng sát mép vỉa hè , ngắm nhìn đàn ngựa ngày một đến gần . Khi Hiu từ trong bếp đi ra , con gái anh đã cầm sẵn cho anh chiếc mũ phớt cũ lấy từ trên móc xuống .
- Con bỏ vào túi xách cho bố một chiếc mũ phớt , - Philì vừa nói to , vừa đưa mắt nhìn cha từ đầu đến chân.
Hiu mặc chiếc quần nhung trắng và chiếc sợ mi màu xanh nhạt - nhạt hơn cả màu mắt xanh của anh . Đôi chân anh trông dường như qúa nhỏ trong đôi ủng quang dầu cẩn thận , hai bên có chun co dãn . Anh bước đi , nhanh và chắc , nện gót lạo xạo trên nền đất gồ ghề sỏi đá .
- Bố ơi , đây là một trong những cái con vẫn nhớ rất rõ , - Phili nói . - Đó là tiếng sột soạt khi bố đi ống trên bãi đá . Con hình dung thấy bố lúc nào cũng mặc chiếc quần nhung trắng cũ kỹ và chiếc áo sơ mi màu xanh da trời rất hợp .
Chỗ chuồng trại , đám đàn ông da đen dang đợi họ , Chỉlalỉ dạng chân đứng nghiêm trang , dáng cao lớn , hai chân khuỳnh ra như chân người ngồi trên mình ngựa , trong khi Oanna , Mich , Tobi và Uyni lại đứng lùi về sau, gần như không đủ can đảm đưa mắt nhìn Phili đang xúng xính trong chiếc quần con trai , mặc dù cô chào hỏi hết sức xởi lởi.
Ế Chitalí , ! ởannà ! Tobi ! Mich ! ưyni ! Các anh kiếm cho tôi con ngựa nào đấy ? Một con tử tế chứ ?
Đám đàn ông mở cửa cho bố con Philiđi đi vào một khoang ở phía dưới chuồng ngựa .
- mấy con này đẹp lắm , đúng không hở bõ ? - Phili reo lên , vẻ xúc động . - Con kia là giống ngựa Hera bố nhỉ ? Con lông màu hạt dẻ , có đốm trắng khuất dưới bờm trán kia kìa !
- Đấy là con Điônixơ , - Hiu đáp . – Bố nghĩ con dùng con đó cũng được , nhưng Ghìtali không nghe . nó bảo con đó lồng như điên , bất cả Oanna và Mich ngã rồi đấy.
- Ồ , chẳng sao bố ạ , - Phili nói . Trước đây con cùng có cưỡi nó rồi , bố còn nhớ chứ ? Đúng không , Uyni ?
Ưyni đang mải mê tháo tháo lắp lắp chiếc dây băng cổ khóa , nghe vậy liền ngước mắt nhìn bẽn lẽn .
Vâng , - anh đáp .
- Theo Chitali thì con nên cưỡi con ngựa cái của Kunadu là hay nhất . Con Thetixơ ấy mà .
- Không ! - Phiĩi phản đối .
- Ý kiến cậu thế nào , Ưyní ? Hiu hỏi .
Cậu nghĩ chúng mình nên cho philỉ sử dụng con nào ?
- Con Pơxơphon đã về đây , - ưyni kiêu hãnh đáp . . .
- Cậu dắt về rồi à ? Hiu bật cười . – Đâu ?
A , phải rồi , chính nó đấy .
Phili nhìn qua bao lơn rồi quyết định chọn con ngụa mà hồi còn nhỏ cô đã từng cưỡi đi chơi đó đây .
- Con này trông vẫn khỏe mạnh nhỉ ? chắc phải gần trăm tuổi rồi , cô gái nhận xét . - Anh bão nó bao nhiêu tuổi ? có hỏi ưynỉ .
- Mười sáu , - Uyni nói . Nó là con con Pluíô và con Giuno , còn con kia là con con Hecty và con Xerexrr .
- Nó gặp gió thưởng bị chứng khó thở và nhút nhát không khác gì các chú dê già , Hiu nói . - nhưng thời tiết tốt như hôm nay thì không sao cả .
Philí nôi : .
Nếu hôm nay con không dùng nó thì có lẽ nó sẽ cảm thấy bị xúc phạm . Nhưng ngày mai thì con muốn dùng con Điônixơ cơ . Chắc bố không nghĩ là con chẳng mê gì những con ngựa như vậy đúng thế không bố ?
Hiu nhìn Uyni , và chỉ chừng ấy thôi , hai người đã đủ hiểu ý nhau .
- Bây giờ bố đồng ý cho con con Điônixơ , - Hiu nói . - Nhưng con phải hứa với bố là khi nào Uyni đồng ýcon mới được dùng nó . Ưyni bây giờ là tay luyện ngựa sành sõi đấy .
Buổi sáng đầu tiên , khi ưyni dắt con Điỏnixơ ra khỏi chuồng , Phili đã thấy được đầy đủ khả năng của nó . Nó chụm vó lại lồng lộn , hai chân trước giơ cao co quắp như kẹp vào hai bên má , hết quẫy mình lại hất cẳng đá lung tung , nhưng Ưyni vẫn ngồi vững vàng trên yên , người hơi ngã về phía sau , hai tay ghì chặt cương . Đoạn ưyni buộc chiếc mũ vào đầu dây thắt lưng rồi vắt qua cổ con vật cho nó tiếp tục cong lưng lồng lộn đến mệt thì thôi .
Để ưynì biểu diễn cho con xem , được không , Uyni ? - Hiu nói .
Chao ! Ước gì con cũng cầm cương được chắc tay như thế nhỉ ! Phili thốt lên .
Suốt cả tuần lễ , Uynri chỉ lo huấn luyện cho con Điônixơ thuần thục .

MÍCh và Tỏbi lùa những con bò béo ra chợ bán cho lò mổ . Ngày hôm sau Chiiali , KunađU, Uynỉ , Hiu và Phỉli lại lên đường vào núi nhóm gia súc trong một vùng cheo leo , hiểm trở .- Họ hẹn gặp nhau vào lúc bốn giờ , cách đó năm dặm về phía xuôi .
Công việc hôm đó vất vả hơn ngày hôm trước mà đàn bò lại không thuần bằng . Vào lúc cuối chiều Hiu gặp lại Kuimđu , Uyni và chitali . Họ nhóm được tất cả khoảng hai trăm năm mươi con .
Khi họ đến chỗ con suối uốn khúc , nơi Oanna và Bađi đang nhóm lửa , Chitali bỗng kêu lên : Ê , Bili Gâylơ , lại đây nào ! .
Hiu tỏ vẻ không vui. Anh cưỡi ngựa qua chỗ cắm trại . Bili Gâylợ , một thanh niên cao dong dỏng , vai hơi gù , đang đứng chờ khi hai bố con Phili tiến đến gần . Chàng trai có chiều xởi lởi , phảng phất phong thái tự do , phóng đãng . Chiếc quần màu cánh cam đã phai bạc , dính đầy bụi đỏ , bó sát lấy người .Chiếc sơ mi không cài cúc để lộ chiếc cổ và bộ ngực đen xạm do nắng cháy , cũng bê bết bụi . Chân anh ta đi đôi ủng nhỏ của dân chăn bò , đầu đội chiếc mũ to bè của vùng Tây Bắc . tất cả đều ánh lên , lấp lánh dưới nắng . Khuôn mặt của Bỉli có vẻ thanh tao mà rắn rỏi , nước da ngăm đen gần như Ưyni hoặc Kunađu , khiến Phili nhớ lại hình ảnh một bức khắc của người PaPua với gương mặt chất phác , mẫn cảm , đôi mắt xếch và bộ lông mày nhọn hoắt , chàng trai chúm miệng ngậm điếu xì gà ,rồi vừa châm thuốc hút , vừa liếc mắt tươi cười nhìn Phili . Cô mỉm cười e lệ . Ở chàng thanh niên này có một cái gì đấy hấp dẫn tự nhiên khi anh ta giúp bới bùn , kéo cổ xe của cô ra khỏi vùng lầy ở Nunieoara .
- Cảm ơn cô đã gửi lời thăm - Bíli nói à ! nghe nói cô đang nhóm bò , nên tôi nghỉ lên đây xem có con nào của chúng tôi lạc vào đây không.
- chắc là có đấy , Hiu đáp . - Thường thường bao giờ cũng có mấy con của các anh . Nhưng lạ là mấy con bò già của XamGiêry chẳng bao giờ đi lẫn với bò chúng tôi .
Thôi , đi đi cô , Bíli Gẳylơ cười nói . để tôi xem chiếc quạt gió nhà ta có làm sao không .
Ưyni dắt con Xớcxơ lại , sẵn sàng yên cương để đi nhóm bò . Hiu thay ngựa , rồi quay đi về phía đàn bò mà đám con trai đang chăn giữ .
Hiu phóng con Xởcxơ đi điểm loại gia súc , trong khi đám thanh niên da đen cố giữ cho đàn bò không chạy tán loạn , Biỉi Gâylơ đứng quan sát - Phiỉi tỏ vẻ khó chịu khi thấy anh chàng vẫn theo sát , mắt nhìn cô chằm chằm trông đến kỳ quặc .
chuồng trại thì không có mà đêm đó lại phải nhóm giữ không cho đàn gia súc phân tán. Hiu bèn phân công thay phiên nhau canh giữ . Đầu tiên là chitaỉi và Oanằng , sau đó là Kunađu và uyni . Bản thân anh sẽ canh giữ lúc gần sáng.
ăn xong món khoai tây hầm thịt muối Hiu duỗi chân nằm xuống bên bếp lửa , chuyện trò cùng Bìỉi Gâylơ một lúc trong khi con gái anh nằm ngửa mặt lên trời ngắm nhìn những vì sao vừa lắng nghe hai người nói chuyện , vừa hút thuốc .
- Tôi vừa tậu được khu trại Xương Xẫu của lão Ôtồ . Bili nói - có lẽ cũng được năm nghìn acơ ; ba bốn nghìn con bò và một vùng khá rộng bao quanh trại .
- Thế à ! Sao nữa ? Hiu nói , giọng uể oải
Nhưng tôi mới nhóm được tất cả mười tám con ; còn nữa thì chết lăn lóc xung quanh một vũng nước đã khô cạn . .
Những người da đen hát bên bếp lửa rừng . Phiỉi nghe rõ tiếng hát của Uyni và Kunađu trong đó . Với giai điệu trầm vang và chậm rãi tiếng hát ngưng đọng vào tâm trí của cô gái như hơi thở của đất và không gian vô tận .
- Lão Ôtô gọi chỗ đó là Đồng tranh thủ Bilỉ nói tiếp , vì lão đã phát triển đàn bò theo nguyên tắc tranh thủ , được con nào đóng dấu con đó . Lão rất khoái nói chuyện về trang trại của mình . Đấy là một vùng trũng nằm kề một cánh rừng munga . Lão sống ở đấy từ lâu , cùng với hai người da đen và vợ con của họ. Có trời mới biết được đã bao nhiêu năm rồi !
Phili tỉnh dậy , nhìn thấy bóng đàn gia súc thấp thoáng trên cánh đồng , dưới ánh trăng , và nghe tiếng đám đàn ông đang chạy vòng quanh nhóm gọn đàn bò .
Phíll làm theo cha , dùng nước trong ống bơ rửa mặt , rồi lấy lược chải đầu , vuốt ngược mái tóc ra phía sau , chuẩn bị ăn sáng cùng cha và Bili Gâylơ .
Bilí đi cùng cha cô đến tận vùng giáp ranh với NTunieoara . anh chàng khăng khăng xin đi cả đêm . Những con bò nhốn nháo , chẳng chịu đi thành đàn , đám con trai hết sức vất vả với chúng. Phiii đã tỉnh dậy vì nghe thấy tiếng roi quất vun vút trong đêm đầy ánh trăng , không khác gì đạn súng trường bay vèo vèo trong không khí . Cô nhìn Uyni lao vun vút đuổi theo một con bò choai bạc trán , trị tội cố tình lẩn trốn khỏi đàn để tìm mẹ . cuối cùng , cậu đã bắt được con vật trở lại nhập đàn , trong khi BỉliGẫylơ vẫn tiếp tục công việc với đám con trai . anh chàng vừa dạo quanh đàn bò vừa hát những bài ca mà Bốp lẻ đã cò cử trên cây đàn viôlông của anh ta như Người đẹp đã thay lòng đổi dạ Trời không mưa nữa đâu , Ngựa ƠI , đừng lồng lộn nữa ! và Tình ca hoang mạc
Phili thấy Bili , anh chàng chăn bò của Xamgiêry tiếp tục ra vào trại suốt chín , mười ngày ngó bộ khá ngông nghênh . Tối đến anh chàng thường nằm dài bên bếp lửa cùng Hiu . Hai người cùng ăn , uống nước chè cùng với nhau , nhưng suốt ngày Bilí đi nhóm bò với chitali và đám con trai , tối đến lại canh bò cho đến khi Phiỉi đi cùng Kunađu và Uyni . cô gái thán phục cái phong độ thoải mái , tự nhiên của BiIi khi anh chàng đi từ chỗ này qua chỗ nọ , đi bộ cũng như đi ngựa , hoặc đứng châm lửa vào tẩu thuốc. Cô thích ngắm nhìn Bili sáng sáng cưỡi con Bletgác ra đi và reo lên cùng đám thanh niên da đen khi thấy con ngựa thiến to béo này chụm vó lồng lộn như nô đùa cùng anh ta
- Quả là hợp đôi ! - Hiu nói . - ông trời thật khéo chọn .
- Khéo chọn thế nào hở bố? - Phili hỏi
- Cả người và ngựa chẳng bên nào vừa !
- Bố có thích anh ấy không?
- Bổ chẳng thích tí nào !
Tối hôm trước , Hiu đã tỏ ra không thích BiỉiGâyiơ khi hai người cùng trò chuyện bên bếp lửa , Phỉli nằm ngửa trên nền đất , vừa hút thuốc vừa lắng nghe , chốc chốc lại chen vào một vài lời mặc dù họa hoằn lắm Bilỉ mới nói với cô một đôi câu , và hễ thấy anh chàng để ý đến mình là cô lập tức quay mặt đi chỗ khác .
Philỉ cũng chẳng muốn biết là anh chàng đang nhìn mình , một cái nhìn hoang dã , kỳ dị .
Rồi cô nghe Bilí bỗng cất tiếng hát:
anh sẽ yêu em
Cho đến bao giờ ,
Bao giờ trên hoang mạc ,
Nóng bỏng nguội dần
Bao la biển cát !
hãy cho anh tình yêu,
Hỡi cô gái mỹ miều !
anh sẽ cho em tình yêu
yêu đến bao giờ
Bao giờ trên hoang mạc
Nóng bỏng nguội dần
Bao la biển cát !
Một hôm , vào buổi tối , khi hai người rốn ngồi lại bên bếp lửa rừng , Phiii ngỏ ý khen Biỉi:
anh thuộc được nhiều bài hát nhỉ ?
Billi thư thả nhoẻn miệng cười
Hát theo dĩa của XamGiêry đấy . ông ấy mua cách đây hai năm , hồi còn ở Karara cơ . Nhờ có đĩa hát mà ông ấy trở nên vui vẻ , nhưng một đêm đang lúc say mềm , ông ta rót cả chai uytxki vào đĩa hát , nên từ đó nó cứ rè rè. Phần lớn những bài hát tôi hát đều lấy ở đấy ra .
- Trừ bài Người đẹp đã thay lòng đổi dạ chứ ?
_ Vâng , - Bilỉ nheo mắt nhìn cô .- Làm sao cô biết ?
- Tôi đã nghe Bốp lẻ hát bài đó . Ổng ấy hát trong bài Người đàn bà Đagô ở Ròbơn : Phải chăng người đàn bà đó là bông hồng trước giờ ?
- à ra thế ! - Bili vùng đứng dậy , hai chân cao ngồng . - Gặp ông ta , tôi sẽ cho biết tay .
-Này , hãy nghe tôi nói đã ! - Phili ngăn cản , nhưng Bili đã hùng hổ bỏ đi vào đêm tối .
đêm hôm đó cô không gặp lại BiỊi . Cô trải chăn lên nền đất , đưa mắt nhìn quanh đề phòng nằm phải ổ kiến , đoạn nằm xuống ngủ và mãi đến nửa đêm mới nghe thấy tiếng hát của BiLi - Trời ơi , sao hễ nghe tiếng Bilị dạo quanh đàn bò là mình lại tỉnh giấc ? Phili băn khoăn tự hỏi . điều gì khiến mình bồn chồn , thao thức đến vậy ? Biỉi hát :
Cho đến bao giờ
bao giờ trên hoang mạc
Nóng bỏng nguội dần
Bao la biển cát
Để anh đến cùng em với ngần ấy tình yêu ?
Chàng trai hát đi hát lại bài tình ca mấy lần . Trong những đêm cuối cùng ở trại , Biỉi không còn biết gì khác ngoài những bài tình ca mà anh đang hát .
Thời gian trôi nhanh , từ lúc có tiếng chim gọi đàn đánh thức bình minh . Sau khi điểm tâm bằng một cốc cà phê , một lát bánh mì và một miếng thịt muối , họ đi nhóm bò suốt cả buổi sáng , chỉ kịp ngồi giải lao một tí vào lúc giữa trưa đủ để uống cốc nước chè nóng , rồi lại tiếp tục công việc cho đến lúc mặt trời gác núi .Sau đó , họ nằm nhoài ra bên bếp lửa trại vừa hút thuốc vừa kháo chuyện , vừa thiếp đi cho đến khi có người đánh thức dậy để nhận phiên gác đàn gia súc . .
Phili không ngờ một hôm Bili đã theo dõi cô suốt cả tuần canh , cho đến khi cô phát hiện thấy con bò bạc trán đã bỏ đàn , đi ăn mảnh . Cô đi theo Bili khi thấy chàng trai cao lớn này rời khỏi bếp lửa . Bili giao cho cô con ngựa dự trữ ca đêm , rồi tiến lên phía trước đón đầu ,bắt con khác quay trở lại .
- Yên nào ! - phìli quát to.
- Nó lại định chạy đấy ! Bili tươi cười nói . - Lũ bê choai choai này mà cũng phá phách kinh khủng . Phải giữ không cho bò mẹ tách khỏi đàn mới yên chuyện . Ta cùng đi nhé ? Philị lắc đầu , cô không muốn để con bò trốn khỏi đàn , nhưng cũng không muốn tự mình đuổi bắt .
Cô để đấy cho tôi , nếu không ông Hiu sẽ không dùng tôi nữa , một khi ông ấy nghĩ là tôi không đủ khả năng làm việc này !
Bili trở lại chỗ chiếc chăn của mình trải trên nền đất , cạnh bếp lửa . Phỉi nhìn theo chàng trai , vẻ lo âu , nhưng cô vui sướng cảm thấy mình tự do , không bị ràng buộc bởi giới tính , được sống cái cuộc sống gian khổ , khắc nghiệt vốn dành cho những người đàn ông . Cô say sưa đi vào cuộc sống hiện thực của một trại chăn bò . Thậm chí cha cô cũng quên mất rằng cô là con gái . Cô cũng canh cả đêm như những người đàn ông khác , và cũng từng phi ngựa suốt đêm khi đàn gia súc lao về phía đầm Perl tìm nước uống .

Hôm hai mươi tám , khi chúng tôi đang nhóm bỏ ở Nunieòara , " Bilị vừa nói vừa quay ngựa đi qua eo núi gần vách đá Nungarạ , - ông XamGiêry bảo tôi nói với ông rằng ông ấy mời ông qua bên đó chơi .
Cảm ơn ! . Hiu nhớ lại ký hiệu S4G in trên mông những con bò choai choai ăn lẫn với đàn bò của anh . - Tôi sẽ cho vài cậu con trai qua , nếu tôi không đi được .
Đôi mắt Bili dõi theo đàn bò mà đám con trai đang lùa qua hay cho dừng lại gặm cỏ trên những cánh đồng , trong khi Phiỉi cưỡi con ngựa nâu đi cùng với họ . Thấy vậy Hiu càng bực bội thêm . anh hiểu vì sao anh chàng lại nhìn con gái mình một cách mê mẫn như vậy . Không kìm được cơn tức giận , anh trừng mắt nhìn Bỉỉi .
Cháu rất yêu cô ấy , Bác ạ , - Bilì nói , giọng quả quyết , thiết tha . - cháu biết là cháu có phần quê kệch , nhưng thưa bác .
Không được đâu , Hiu nói dứt khoát .
Sao lại thế , thưa bác ? - Bíli ngơ ngác nhìn Hỉu . Trông anh lúc này đã hơi béo ra , người thấp lùn . Dáng nghiêm nghị vẻ ông chủ .
Để tôi xem thể nào đã .
Blli nâng dây cương , thò một chân vào bàn đạp lấy đà , nhẹ nhàng lên ngựa và thúc phi theo Phíli . Hiu đã nhìn thấy Bilĩ .
Láo thật ! Hiu vừa đuổi theo đàn bò vừa dằn giọng nguyền rủa .
Nhưng anh lại linh cảm thấy Biỉi không nói dối . nhiều lần anh bắt gặp anh ta đi với con gái mình sát ngay dưới mũi anh . Thế mà không làm gì được .
anh không muốn một kẻ thừa lệnh của XamGiêry chinh phục được con gái mình , anh muốn cô lấy một tay chuyên ra lệnh cho xàmGiêry cơ !
Hiu chú ý theo dõi Philỉ , xem anh chàng đã gây được ảnh hưởng nào đó đối với con gái anh. Nhưng anh không hề phát hiện được gì qua gương mặt lầm lì của con gái , Những lúc hai cha con sánh ngựa cùng đi hay nằm ngủ bên bếp lửa trại vào buổi tối , Phiii đã không còn trò chuyện rối rít như xưa .
Đêm đầu tiên khi Hiu ra đi nhóm bò , để hai người ở lại , Phili cứ thao thức mãi , nằm lắng nghe Bili cưỡi ngựa dạo vòng quanh đàn bò . Cô nghĩ về tiếng hát của chàng trai , về những nét duyên dáng mà rắn rỏi , khát khao , trong đôi mắt đã khiến cô xao xuyến .
- Anh ấy cùng thật thà và thẳng thắn đó nhỉ ? - tối hôm sau cô nói với Hiu ,
- Ai cơ ?
- BiỉiGâyỉơ !
Hiu phá lên cười .
- Cậu chăn bò của XamGiêry ấy ả? Người thừa kế trại Ketchi Ketchi của lão Ôtô chứ gì ?
Năm đó BỈIỈ Gâylơ đã nhiều lần lấy cớ chở trái cây , sách báo để đi ngựa hay đánh xe từ Kunỉeoara qua ưvíaliba . Lẽ dĩ nhiên , Phili quyết định dập tắt chuyện này từ trong trứng nước . Cô đã cố tỏ cho anh chàng thấy cô không muốn được coi là một cô gái trẻ mà thiên hạ có thể xun xoe , tán tỉnh . Hiu mừng mừng thấy con gái hiểu ý mình theo lời anh nói nhờ vậy mà nó không nghe những lời đường mật của Bili.
Còn Bili thì tìm được một người bạn gái hợp ý nên quyết tâm theo đuổi . cái tính láu lĩnh đã trổi dậy trong cậu ta . Cậu ta bắt đầu trêu đùa Phili về chiếc yên mà cô thích cả về thái độ lãnh đạm của cô nữa . Thậm chí cậu ta còn xấn xỏ tỏ tình với cô một cách trơ trẽn.
Mỗi lần Bìli đến rồi ra về , Hiu lại cảm thấy mình thua cuộc . Phili bồn chồn , sốt ruột , ngó nhìn ra chỗ con đường cắt ngang con suối cạn , vẻ trông chờ , và đặt ra cho mình bao nhiêu câu hỏi , khi lâu lâu không thấy Bili đến . Một hôm , vào lúc chiều tối , sau khi Bili đến , Hiu thấy con gái thay áo cánh , mặc vào chiếc áo dài tha thướt , lại còn đánh phấn , soi gương , thì anh cho rằng Bili đã hoàn toàn chinh phục được con gái mình .
Từ đó anh chẳng bao giờ để con gái ngồi một mình với Bili , dù chỉ chốc lát , Nhưng khi Phili chủ động xin phép cha đi dạo trang cùng Bili , thi Hiu cảm thấy ngán ngẩm , hết hy vọng . Thôi , thế là hết ! anh tự nhủ . Phải cho nó đi chỗ khác , phải cho nó về thành phố một thời gian để việc này qua đã . chẳng còn cách nào khác . Sự gần gũi và cảnh cô quạnh nơi núi rừng dễ làm xao xuyến lòng người . anh hình dung thấy sự việc sẽ dẫn họ đến đâu ; có điều anh tin Phiỉì vẫn còn đủ nghị lực để cưỡng lại tất cả .
Nhưng nếu nó buông xuôi thì sao?
Thêm một năm lặng lẽ trôi qua. Phili cũng dần dần thay đổi . Cô trở nên cứng rắn , tự tin hơn , nhưng người gầy đi so với trước . Thời gian đã làm mất đi ở cô ít nhiều vẻ đẹp và sức quyến rũ . Nhưng cô đã yên tâm với cuộc sống ấp trại và lấy làm toại nguyện được gắn bó với nó , được nghiêm chỉnh chấp nhận làm cánh tay phải của cha cô .
vẫn với đôi cựa sắt dùng trong chuyến đi nhóm bò đầu tiên , Phili thúc ngựa đi khắp mọi ngõ ngách của núi rừng . Tiếng cựa sắt gõ leng keng theo nhịp phi nhẹ nhàng , thoải mái . cô trụ lại được chính là nhờ sức mạnh của ý chí . Kunadu thấy thỉnh thoảng Phili mệt nhoài , nằm thừ ra sau một ngày dài lao động cực nhọc , phải mím chặt môi chịu đựng , kiên quyết không bỏ dở công việc .
Hiu có cảm giác chỉ khi nào Bíiỉ cưỡi ngựa đến trại , thì cô mới thực sự là đàn bà , con gái . Mỗi lần thấy con khoác chiếc áo lanh màu lục vào để làm vừa lòng Bíli , hoặc thấy anh chàng chải tóc chải mượt nằm bên vỉa hè nói chuyện với con gái mình , anh lại thấy bực bội một cách bất lực .
Phili nằm dài trong phòng , cô cảm thấy vuỉ sướng vì không phải mở mắt hoặc đi lại . Tình trạng bệnh tật , khiến cô không còn hay biết gì . Cô nằm hàng tuần trong bóng tối , lặng lẽ và nóng bức ; chỉ biết trong phòng cô một mình Kuttađu đang cầm cốc nước mát lạnh áp sát vào môi, rửa mặt , lau tay và quạt cho cô ; nhẹ nhàng , khẩn khoản khuyên cô nên nhỏ ít nước thơm cay vào đôi mắt sưng vù , đỏ như máu . Rồi những cơn đau đầu , đau mắt , tình trạng ốm yếu , bệnh tật cũng qua đi . thỉnh thoảng cô ra hiên dạo một lúc rồi lại vào nhà tắm hay vào phòng tiệp tục ngủ .
Hiu vừa phải đi đón ĐonĐơru từ LyIara về nên phó mặc kunađu một mình chăm sóc con gái .
đêm hôm đó , khi PhiIí đang ngủ dưới mái hiên thì Bili phi ngựa đến . anh chàng bắt con ngựa phi như bay băng qua con suối cạn , với một tốc độ ghê gớm chỉ những tay kỵ mã da đen mới dám phi như vậy khiến sỏi đá bắn tung tóe .
PhỉỊi đưa mắt nhìn Kunađa và hiểu được lý do vì sao Biti đến đây .
- Giờ đi Nunieoíiì , - Kuíiađu nhìn về phía trước , nói - ông ấy bảo BiliGâylơ mang chanh đến cho cô.
- Thế à ? Phili thốt lên .
Cô giơ hai bàn tay che kín mặt khi thấy Bili tiến về phía đầu hè .
- Đừng nhìn em ! - cô gái nói . Mắt em sưng vù lên , xấu lắm .
BỉỉỊ một mực tiến thẳng tới chỗ Phili nằm rồi bằng một cử chỉ hết sức táo bạo ôm gọn cô vào lòng .
- anh biết anh cũng chẳng tốt đẹp gì ; bố em nói đúng đấy , - Bili thở hỗn hễn , nói . - Có điều anh muốn lấy em! nếu em từ chối nữa thì anh đến điên mất thôi!
- Thật không ! - Phiíi gượng ngẩng đầu , nói .
Tối nay anh sẽ bế em đi , - Biỉi nói , - hoặc là . . .
Vâng , tùy anh , nhưng hẳng gượm , để đến mai hay ngày kia , anh ạ . Hôm nay em còn mệt lắm , gần như chẳng còn tí hơi sức nào .
Sau đó mấy ngày , Hiu trở về . anh đã suy nghĩ rất nhiều . Ngay tới hôm đó , khi hai cha con vừa ăn tối xong , đang nằm duỗi chân chuyện trò , anh nói :
- Không được đâu con ạ . Con phải về xuôi nghĩ một thời gian mới được .
Trước đây anh đã từng khuyên con gái như vậy , nhưng cô không chịu . Tối nay cô im lặng một lúc rồi chậm rãi nói:
- Bố ơi , bố nói đúng đấy . có lẽ con phải đi tắm biển một thời gian thật .
- Đúng , - Hiu nói . - Phải tắm biển con ạ , chỉ có tắm biển , dạo bãi cát , chơi tênít mới làm cho cuộc sống tươi trẻ lại .
- Bố cùng đi với con nhé ? cô nói . - Đi đi bố ạ ! Bố cũng sẽ khỏe ra cho mà xem . Con rất muốn bố đi cùng .
Hiu lắc đầu .
- Bố không đi được , bố phải ở nhà trông nom công việc , cứu vãn đàn bò còn lại , được con nào hay con đó . Bố đi thì công việc ở nhà ai lo cho ? Con là đứa con có hiếu . Bố rất quí con, không có con , chắc bố đã không làm được gì .
Hồi xưa khi mọi người chuyển sang nuôi cừu , nhẽ ra bố con mình cũng nên chuyển hướng . thế mà lúc đó bố sợ , nên . . . Nhưng xem chừng cũng sắp đến vận hội ăn nên làm ra rồi , không lâu nữa đâu con ạ .
Được , con sẽ về xuôi , - phili nóí . - Nhưng bố thông cảm cho con , con phải lấy anh ấy thôi bố ạ . Không còn cách nào khác . Con cảm thấy như vậy . Con phải lấy chồng và sẽ ở lại đây . Con không lòng dạ nào nỡ để bố sống một mình đơn độc như thế này . Bố không thể sống một mình được đâu .
- ôi ! cái đồ ngu ngốc ấy mà con cũng lấy được à? Hiu kêu lên ,
- Bố ơi , nghe nói ngày xưa ông nội con đến cái tên của mình cũng không viết nổi cơ mà !
phili nói , giọng nhẹ nhàng - Nhưng dù sao thì con cũng không lấy chồng xa , lấy ngay ở Oạỉchỉ Oatchi này thôi - cô mĩm cười nũng nịu . Thỉnh thoảng bố con mình còn có thể thăm nhau .
Hiu không sao khuây khỏa được , mặc dù đã cố hết sức chịu đựng của cái đòn sét đánh cuối cùng mà số phận dành cho anh.
Mấy ngày sau , khi Phiii đứng dưới mái hiên trên người khoác chiếc áo lụa che bụi mà cô mặc khi mới đặt chân tới đây vào một buổi tối hai năm trước đó , thì Ưym đánh xe tới trước cổng , rồi Hiu cũng lên xe ngồi cạnh con gái . Anh tiễn cô xuống tận carara . Uyni ở lại trông nom đàn ngựa . Hiu dự định sau khi từ giã con gái ở Karara . sẽ về ngay .
Sau khi Phiti đi, Hiu lại càng cảm thấy cô quạnh , buồn bã . Chẳng còn cách nào khác là vùi đầu vào công việc , làm việc như điên , những người mượn hơi men đi lãng quên tất cả . anh làm việc với một nghị lực rắn rỏi phi thường , bất chấp nóng bức , nắng hạn và bão cát - những sức mạnh thiên nhiên đang hút khô sức sống của vạn vật . Chỉ Kuiiađu là người duy nhất cảm nhận được nổi đau tuyệt vọng của anh.
Ba tháng , sau khi phili về xuôi , XamGiêty mang đến một bức thư từ Nurũeoara và một hòm cam của Phiỉi gửi biếu cha . Lão cho hay BiliGậyla cũng về nam nghĩ ; thế là Hiu nhận ra ngay vấn đề .
Không ngờ đấy lại thư của Môỉỉ , kèm theo một tờ báo miêu tả đám cưới của cộ phi1l Oat ! con gái đầu lòng của Hỉu Ọat ,chủ trại Uytaliisa kết hôn với ưyĩỉamGâyĩơạ một thanh niên chăn bò ở trại Nunỉoaray và Ketcfei kétchi .
Lạy Chúa ! - Hỉu kêu lên .
anh biết rằng nổi đau và thất vọng của mình là phi lý . Nhưng anh không biết tự lý giải vì sao . Việc Phíli trở về là hoàn toàn bất ngờ đối với anh . Nhưng đến khi anh đã gắn bó với con gái thì cô lại đi theo tiếng gọi của biển của thị thành.
Tuy nhiên , Môli có vẻ rất hài lòng về Bìlỉ Gâyỉơ . Trước lễ cưới , anh chàng đi vung tiền cho Phiii và em út cô tiêu xài sã láng một thời gian .
Biỉi quả là người ăn nên làm ra Môli viết . mặc dù có trời biết được cậu ta là ai và từ đâu ngoi lên địa vị hiện nay . Cậu ta có vẻ như sẵn tiền và thế là tốt ; có điều từ nay em sẽ phải xa con gái . đối với nó thi không thành vấn đề . nhưng em chẳng hiểu mình có thể làm được gì với nó . chắc hẳn lấy được một anh chàng như thế , dù là quê mùa . đối với nó cũng là tốt lắm rồi . Cora thì khác hẳn. Riêng em thì xin phép báo tin để anh biết là cuối năm nay em sẽ đính hôn với GiogiơNôt , giám đốc một công ty tài sản cố định mang tên Công ty Nôt:.
anh Hiu , quả là anh phải gửi thêm cho mẹ con em , nếu không , với số tiền ít ỏi như lâu nay thì mẹ con em không làm sao sống nổi . anh bảo làm sao mà sống được , nào là may sắm cho các con, nào là tiền tiêu vặt cho chúng, và bao nhiêu thứ khác nữa! Tất nhiên, em biết bây giờ việc làm ăn trên đó có nhiều khó khăn. Chẳng hiểu vì sao hễ lúc nào em thiếu tiền là trên đó lại làm ăn sa sút . Dĩ nhiên , em phải cảm ơn anh đã ở lại trên đó , mặc dù anh vẫn có thể bán quách trại cách đây hàng bao nhiêu năm , chưa nói việc bán hồi đó còn rất được giá . Nhưng thôi , bây giờ thì vì các con, phải đối xử sao cho phải đạo .
XamGiêry hoàn toàn hài lòng với chính mình về cái tin lão mang đến . Lão đặt hy vọng vào BiliGaylo như một kẻ được che chở , người thừa kế trại Nunieoara , về từ đó lấy làm hãnh diện trước việc chàng trai đã lấy được con gái HiuOốt.
- A ha , Thế là cuối cùng hai trại NunỉêOâra và Uytaliba đã cùng đi chung một cổ xe song mã , - lão khoái chí cười khanh khách . Quả thực tôi đã thử hết cách , nhưng chưa bao giờ dám mơ ước về điều này .
Trông Giêry có phần gầy hơn chút ít so với mười năm trước đây . Tuy nhiên , người lão vẫn cao to , nước da hồng hào - mặc dù đã đến tuổi sáu mươi rồi , nhưng lão vẫn năng nỗ , hoạt bát như xưa .

Trong khi hiu đang đi nhóm bò trên núi thì ở nhà trời đổ mưa. Anh đi đã một tuần nay cùng tất cả đám đông đàn ông trong trại, mang theo tất cả hai mươi ngựa và thực phẩm đủ dùng trong ba tuần.
Bỗng nhiên đất mùn bốc lên cuồn cuộn như gió xoáy ập cả vào nhà, vào trại, báo hiệu một cơn giông dữ dội. từ lúc rạng đông đã xuất hiện một đám mây to, lơ lửng giữa bầu trời. một lúc sau đám mây bỗng tan ra thành nhiều mảng, trôi bồng bềnh như thuyền chở bông. Nhưng rồi vẫn chưa có mưa. Xa xa nơi chân trời , núi đồi vẫn im ắng , không một tiếng sấm.
Nhưng nhìn lên bầu trời và những cánh đồng, kundau biết từ đằng xa trời đã bắt đầu đổ mưa. Cô đã cảm nhận thấy hương vị của mưa trong gió thoảng.
Những đám mây đen xỉn, đẫm ướt, bẩn thỉu như bông thấm dầu mỡ, đang sà thấp, trôi lơ lửng giữa biển trời u ám, mù mịt, suốt một tuần liền rồi mưa rơi bên kia dãy núi Răng Chó. Những làn mưa chênh chếch đang tưới dội lên những sườn dốc bên kia dãy núi đá trên đỉnh đèo Kiguda.
Bỗng có tiếng sét đinh tai và tiếp theo là những tiếng sấm rền vang, rung chuyển cả núi rừng, đánh tan cơn nóng bức. những tia chớp loá mắt như những tia lửa điện phóng qua giữa bầu trời sâu thẳm.
Trời bắt đầu đổ mưa. Mưa ngày một nặng hạt. mưa rơi tung toé, mưa xối xả; nước mưa chảy thành dòng ngoằn ngoèo. Mưa như trút nước, mưa tối cả bầu trời, núi rừng mù mịt.
Sau khoảng một giờ thì trời tạnh mưa và trở lại quang đãng , nhưng tất cả các cánh đồng đều ngập nước trắng xóa . Trại Uyluliba với toàn bộ nhà ở lán trại , nhà kho , quạt gió , lúc này như những hòn cù lao nổi giữa hồ nước mênh mông không khí trở nên tươi mát , trong lành . bầu trời sáng lạn một màu trắng bạc . núi đồi như vừa được tắm gội càng đậm đà màu xanh .
ở xóm thổ dân , già Giộ cùng Bạĩiđoghera và cô bé Pôli - con gái Bađi - đều phải bỏ nhà đi tránh lụt . Những con chó bất hạnh đi lang thang vất vưởng . Già Giô và những người dân bản xứ vội vã đi xuôi về phía con suối đi nhặt củi trôi. Kunađu cũng đi với họ và cùng họ vá víu che đắp những mãng dột trên các mái nhà . Nhưng ai nấy đều vui vẻ , cười đùa , mặc dù khắp người ướt sũng . Nhờ có mưa mà mọi gương mặt tươi tỉnh lại. Họ tán chuyện náo nức lòng tràn đầy vui sướng , hồi hộp . Mini cất tiếng hát bài ca do Oarieđa sáng tác hồi anh còn sống , khi có một trận mưa tương tự.
trời cũng đã dội mưa đều khắp các dãy núi. Kunađu biết như vậy . cô tự hỏi phải chăng bên kia dãy núi nằm sâu trong đất liền cũng mưa nhiều như vậy và liệu Hiu đi nhóm bò có về không .
Trời về chiều , khi nước mưa đã thấm hết vào đất ; để lại những vũng nước sáng loáng xung quanh các hang hốc , thì bỗng nhiên xuất hiện một chiếc ô tô chạy băng băng dọc con đường từ bên đèo qua . Xe lăn bánh qua những vũng nước đọng làm tung tóe nước bẩn . Đôi mắt Kunađu tối sầm lại khi cô nhận ra chiếc xe. Đấy là XamGièry . Người lái xe là một gã đàn ông to cao , vốn là một tay đào vàng , đã từng nghe lời Bốp lẻ đi tìm vàng ở vực suối . Hai người này đã cùng Bốp lẻ đi qua Uytaỉỉbă trước khi Hiu đi nhóm bò .
Giêry cho xe dừng lại cạnh chiếc cổng nhỏ hẹp chỗ hàng rào phía sau trại rồi bước vào hàng hiên.
- Alô ! - lão gọi . Có ai ở nhà không ?
Kunađu từ trong bếp bước ra .
- Iuni có nhà không ? - lão hỏi .
- Không .
Kiinađu đứng im , vẻ mặt nghiêm trang . Xam biết cô căm ghét và ghê tởm sự có mặt của lão . Mắt lão sáng lên mừng rỡ một cách độc ác , khi nhìn thấy cô .
- Này cô gái ơi , chúng tôi bị mưa , ướt như chuột lột , cả tôi và ĐichCroxlây . có gì cho chúng tôi ăn với- Tối nay chúng tôi sẽ ngủ lại đây .
- Hết sạch thịt rồi .
Kunàđu trả lời cộc lốc , dáng bà chủ ,
Này, coi chừng , đồ mọi da đen đừng có giở thói quyền thế nhá ,XamGièry nói . Tao bảo sao phải làm vậy, đồ lợn . - Nào Croxỉây , vào đây ,nói đoạn lão khệnh khạng bước dọc hàng hiên đi vào căn phòng trước đó Phiíi ngủ , rồi mở toang cửa . Mày vào đây ngủ . Tao vào phòng thằng Iuní .
Gã đàn ông cao to với đôi mất xanh lơ và bộ râu chúm chúm nhọn , mĩm cười nhìn Kunađu trong khi cô đứng chau mày , trừng mắt nhìn theo Gỉêry ,
Lão già đi vào phòng của Hiu rồi trở ra , mang theo một chiếc quần và chiếc áo sơmi của anh .
- Mày , phần mày đây , thay đi ,Giêry nói với Đích như ra lệnh . Thử xem có vừa không , - nói xong lão quẳng bộ quần áo cho Croxiây và quay người bước dọc theo hành lang , rồi đi vào phòng Hiu . Tao cho ô tô vào nhà xe cái đã , còn mày đi nhóm bếp , nhóm thật đỏ vào, nghe không , Kunađu ? Kiếm tí gì ăn nữa ! Nhanh lên , hiểu không , ông sẽ cho mày biết tay .
Lão đi qua nhà bếp ,bước xuống bậc thềm , đi ra sân .
Kunađu nhìn lão lái chiếc xe băng qua bãi đất mùn , đi vào túp lều chứa xe . Chiếc xe rú lên rồi lăn bánh lắc lư xình xịch trườn qua vũng bùn lầy lội . giêry lái chiếc xe chui vào mái lều rồi nghênh ngang đi vào nhà . Lão lại chui vào bếp . Kunađu đã ra chỗ nhóm lửa và đang cời những que củi cháy đỏ thì lão vào .
Mưa to quá , Kunađu nhỉ ? Iuni sẽ mừng hết chỗ nói , đúng không ? Mưa to, nhất là bên kia đèo , mưa như trút nước . Bọn này suýt nữa thì chết ngụp . Này , uytxki đâu ? Để tôi tự đi lấy vậy , XamGiẻry vừa nói , vừa giật lấy chiếc chìa kháa lừ trong tay Kunađu rồi đi vào phòng khách và một lát sau lão quay lại , tay cắp chai rượu .
Lão mở nắp chai , rót cho mình một cốc .
- Này Đích , lão gọi . - Làm một chén chứ?
- Tất nhiên ! - gã đàn ông nhanh nhẫu đáp .
Sau đỏ lão thườn ưỡn đi vào bếp , hai mất chăm chú nhìn Kunađií , vẻ hau háu thèm khát? . .
- Thế nào , Kunađu ?
Gièry nghiêng nghiêng ghé miệng chai vào chén vẻ mời mọc .
Nhờ cơn mưa mà lão trở nên vui vẻ. Kunađu thì hãnh diện được mời uống rượu cùng một người đàn ông da trắng trước mặt một khách lạ. Cô lại biết thưởng thức uytxki . đã có lần Oarieđạ cho cô uống thứ rượu đó . Cô vẫn còn nhớ hơi men nồng của chất nước cay hiếm có này . Uống vào , cô cười nói , hát hò tự nhiên như những người đàn ông da trắng , mặc dù sáng hôm sau đầu óc mê muội , nặng trình trịch .
Nhưng rượu ưytxki là của cấm . Người da trắng không được phép cho đàn bà da đen uống Kunađu biết như vậy . Thứ đó dễ gây độc hại - Mămi nói , khiến người ta có thể làm những điều mà chính bản thân mình không muốn . Hiu chỉ cho phép Oarieđa uống rượu ụytxkỉ khi anh ta lâm bệnh để lấy hết nọc độc , thế nhưng anh ta vẫn chết .
Này , lại đây Kunađu ! lại đây xem nào !- Lão vừa nói vừa xấn xổt lại gần rồi ôm chặt lấy vai cô.
Không được ! Kuttađu giằng lão ra , hai mắt trứng trừng nhìn lão, vẻ sợ hãi.
Bađi đứng ở lối ra vào , nhìn cô . Người đàn bà này đã nhìn thấy chiếc xe tiến vào trại vả hai người đàn ông dạo dọc hành lang , chị ta đoán là họ sẽ ngủ đêm tại đây và vì vậy phải kiếm gì cho họ ăn .
Ê , Bađi ! Lại về đây rồi à ? mồi chài hết bọn con trai dưới đó rồi chứ gì ? Người ta bảo như vậy . Mang chai , cốc vào đây nào ! Trong bụng khô ráo hết cả rồi , không khác gì củi khô cả .
Giẻry dẫn đường ra chổ hàng hiên, ở đấy có mấy chiếc ghế dựa . Lão cùng Crôxlậy ngồi duỗi chân kháo chuyện cho đến khi Bađi báo tin cơm nước đã sẵn sàng .
Kunađu đã luộc xong một miếng thịt bò muối và bỏ vào soong mấy lát khoai tây khô . Gương mặt cô tối sầm , cau có . Vì danh dự của trại , cô mở một hộp đào rồi đặt lên bàn ăn trong nhà bếp . Cô ngoan ngoãn làm theo lệnh lão , như thể bả Bexi hoặc Hiu đang sai bảo . Cô rất ghét cái thái độ ngang ngược của lão đối với trại Uytalilba trong khi Hiu đi vắng. Bị phiền nhiễu và cảm thấy lo sợ , cô bèn bỏ đi . Cô nhìn thấy trong đôi mắt lão tất cả những gì cô đã được chứng kiến bao lần trước đó.
Do ý thức được điều đó mà cô cảm thấy lo sợ trước sự yếu đuối của mình và mong sao Hiu chóng trở về . Cô đã gần như khô héo vì đã lâu không được tiếp xúc với đàn ông. Nay khi dang tay ôm chặt cô , Giêry đã khơi dậy những tình cảm khát khao mãnh liệt , thôi thúc dồn dập . Vả lại Híu chẳng cần cô . Cô chẳng hiểu vì sao lại thích ?
Badi cười khúc khích rồi rỉ tai kể cho Kuằnđu nghe chuyện cô nàng được người đàn ông lạ mặt kia ôm ấp , âu yếm ra làm sao . Sau bữa ăn hai người đàn ông duỗi chân ngồi uống rượu , hút thuốc trước bếp lửa trong bếp .
Kunađu nghĩ thấy họ cười nói , ngây ngất say.
Cô ra chỗ đống củi nhưng cả củi và nền đất đều ướt lạnh . Cô lại rón rén đi vào căn phòng Hiu dành cho cô ở đầu hè rồi thu mình trong đó. Hai người đàn ông say mềm , cãi vã lẫn nhau . Cô nghe thấy rõ tiếng Giêrý ! .
- Không ! Không ! Mày có Bađi rồi !
- Này Kunađu ! Kunađu ! - người đàn ông lạ mặt gọi .
Kunađu dựa sát lưng vào tường !
- Không ! - giêry nói , giọng khàn khàn , như tiếng rống nặng nề của thú dữ . Kunađu là của tao . Mày chơi con Bađu được rồỉ!
Rồi những tiếng cãi lộn lắng xuống , chỉ còn lại những tiếng rì rầm chen lẫn tiếng cười hô hố .
Hai gã đàn ông bước dọc hành lang đi vào . Họ đã tóm được Bađi .
Kunađu nghe tiếng Bađi la lối , nhưng sau đó lại cười khúc khích;
Gỉêry kêu lên như bò rống .
Kunađu ! Kunađu đâu rồi ?
Lão đi đọc hàng hiên rồi loạng choạng ấy cửa căn phòng nơi Kunađu đang thu mình lo sợ . Cánh cửa mở toang . Cô đành cúi đầu bất lực trước lão già .
Với tấm thân nặng nề , say mèm , lão đứng chặn lối ra vào , hai mắt đăm đăm nhìn người đàn bà da đen , người lão lảo đảo , đầu tóc bù xù , mắt đỏ ngầu . Kunađu có thể vượt qua rồi tránh xa lão trong bóng tối. nhưng cô vẫn thu mình đứng yên không nhúc nhích . Cô đứng đờ đẫn , run sợ như một con chim trước miệng rắn. Kunađu đứng chờ lão , người mà cô ghê tởm khiếp sợ hơn bất kỳ một người nào khác . Nhưng là đàn bà đứng trước mãnh lực của đàn ông cô không đủ sức cưỡng lại lão . đất khô cần nước bao nhiêu thì cô cần lão bấy nhiêu .
Sáng hôm sau bầu trời trở nên trong sáng và lặng lẽ.
Những cô gái da đen bắt đầu công việc trong nhà sớm như thường lệ . Giẻry và ĐíchCroxlây tiếp tục ngủ . Kunađu nấu cháo và kho thịt cho họ ăn . Khi Giêry quát tháo đòi uống trà cô bê chè vào cho lão nhưng vẻ mặt vẫn đăm đăm cau có. Cô cố quên đi cái đêm đã trở thành một giấc mơ cô lại căm ghét lão như xưa .
Bản thân Giêry cũng cau có , gắt gỏng . ĐichCrõlat kêu la rên rỉ vì nhức đầu. Gã đổ lỗi cho rượu uytxki của Hiu và việc Giêry gây gỗ với gã. Rồi gã kết luận khi nào thèm thì tốt hơn nên dùng uytxki của mình.
Đến trưa họ chuẩn bị lên đường. giery khá vội vã vì phải rời uytaliba trước khi hiu trở về . lão băn khoăn lo sợ rồi đây hiu sẽ đối xử ra sao về những hành vi trắng trợn , hèn hạ của lão đối với trại uytaliba và đám đàn bà, con ở của trại này. Đặc biệt là đối với Kunađa . Lão có chếnh choáng hơi men thật , nhưng chưa say đến nổi không nghe cô thốt lên với lão: luni không cần tôi !
Lão tò mỏ muốn biết tại sao Kunađu đã nói cho lão hay .
Lão gọi Kunađu . Cô từ trong bếp đi ra đứng trước mặt lão .
- Kunađu , cô qua bên tôi làm nhé. - lão nói . Tôi sẽ đối xử với cô tốt hơn đây . Tôi sẽ sắm đủ cho cô quần áo lụa , chuỗi hạt và đồng hồ đeo tay .
Kụnúđu lặng lẽ quay lưng lại và đi vào nhà .

Trời mưa hết đợt này đến đợt khác , vào những lúc chiều tà hoặc ban đêm , bầu trời lại trở nên quang đãng , thanh bình . Ếch nhái trong hang tỉnh dậy kêu ì ộp suốt hàng giờ dai dẳng . Một con cú cất tiếng rên rĩ từ trong khóm cây bên bờ suối . Những đàn muỗi đông như trấu tiếp tục bay vo vo từ lúc chạng vạng tối cho đến nữa đêm .
Mùi thơm thoang thoảng phả ra từ trong những bụi cây gỗ hương gần xóm thổ dân hòa lẫn với hương thơm ngào ngạt của một loài cây con lá dày và dai mà Kunađu gọi là thađa thađa .
Suốt ngày đám trẻ thổ dân chơi vui bên cạnh những vũng nước . Chúng thả xuống nước một chiếc hộp cũ hình vuông làm thuyền , đoạn xô nhau ngã xuống nước hàng chục lần . Hễ xô được đứa nào xuống nước là chúng lại khoái chí nhảy tưng tưng , reo cười ầm ĩ . Những tấm thân trần trụi óng ánh như những hòn đá cuội quặng sắt bị nhúng ướt hoặc bị trát bùn đen . - Đám con gái cũng cười khanh khách , vừa cười vừa gọi chúng , nhờ có mưa mà ai nấy đều tươi vui , hớn hở .
Hai ngày sau , khi Giêry và gã tìm vàng đã trở về , thì Hiu cùng bọn con trai từ trên núi gần PhaiyMailơ kéo nhau trở về , vẻ rã rời , mệt mỏi . Vì trời mưa nên chẳng nhóm được bò , thật phí công vô ích . Đâu đâu cũng ngập ! Mọi người ướt sũng , hết đợt này tới đợt khác . Trời mưa liên tiếp . Mọi thứ họ mang theo đều ướt sạch . Hiu rất mừng . Anh cưỡi ngựa qua chiếc cổng con gần bụi cầy puntỉ , rồi vào trại . Trong một thời gian dài chưa bao giờ thấy anh vui như vậy .
Uyni dắt ngựa vào chuồng trại , tháo yên cương treo lên nóc .
Đã mấy ngày Hiu không cạo râu nên râu mọc xồm xoàm , dày cộm , gần như che lấp cả miệng , còn đầu tóc thì chao ôi , khi anh bỏ mũ xuống mới hay là nó bờm xờm , ngỗn ngang không thể chịu được ! Đôi ủng dính một lớp dày bùn đất mỡ gà chiếc quần cũng vậy . Riêng đôi mắt , sau bao nhiêu năm tháng , vẫn giữ được màu xanh tươi mát mẻ trung .
Anh bước dọc theo hàng hiên , đôi giầy đinh nện mạnh xuống nền nhà kêu chan chát . Jíunađu rời khỏi đống củi ngoài vườn đi vào nhà . Cô dừng lại ở lối ra vào cửa bếp , ngước mắt nhìn anh , hết đỗi vui mừng , nhưng trong lòng vô cùng khiếp sợ .
Chà , giá cô cùng đi với tôi thì biết ! Mưa trên dãy TơMorơ như trút nước ! Suýt nữa chúng tôi chết đuối cả lũ . Ở nhà đây cũng mưa to phải không ?
Kunađu gật đầu .
Thay quần áo , tắm rửa xong , Hiu cắt bánh mì và thịt muối phân phát cho mọi người . Banđoghera và Mĩni đều có mặt ở đấy để mang thức ăn ra chỗ đống củi ăn . Kunađu đứng chờ dọn bát đĩa và rót chè tươi cho Hiu khi anh ngồi xuống trong nhà bếp , ăn khẩu phần của mình . .
- trên đường về tôi có gặp Bốp lẻ , Hiu nói . Cậu ta bị sa lầy ở gần chỗ eo núi .
Thế à ? - Kunađu khẽ thốt lên , hai mắt thoáng mờ đi chốc lát .
Cô chờ Hiu nói tiếp .
- Bọn họ cũng ướt như chuột lột , Hiu vừa nói vừa cười ha hả , miệng vẫn đầy thức ăn , Giêry kéo ô tô tới chỗ giếng PhiptiMaiỉơ rồi bỏ đấy . Lão đi cùng gã đào vàng người cao lêu nghêu ở Iỉlaphơ sang , Bốp bảo vậy . Khi trời bắt đầu mưa - mưa ra trò nhá - thì cả Giêry và ĐíchCroxlây bỏ chạy , để mặc Bốp lẻ ở lại một mình . thế là anh chàng chửi đổng lên . Nhưng này , bọn họ có ghé qua đây không ?
Vâ-âng , có ạ!
Uyni lần theo vết chiếc ô tô đi , đi mãi cho đến chỗ chiếc xe bị sa lầy . Đợi kéo được lên cũng phải mất ít ra là một tháng . Bọn họ ở đây lâu không ?
- Họ nghỉ lại đây một đêm , - Kunađu nói
bao giờ cũng vậy , hễ nhắc đến Giêry là Kunađu lại chau mày , vẻ mặt nặng nề , khó chịu .
- Chắc cô lại thết đãi họ ăn uống lôi thôi chứ gì ?
- Vâ-âng ạ .
Kunađu dọn những chiếc đĩa anh vừa dùng xong , mang đặt lên chiếc ghế dài cạnh cửa sổ , đoạn đứng dậy rửa và gác chúng lên giá .
- phải rồi ! Hiu khẽ nói , hai chân duỗi ra , rồi anh châm thuốc hút .
Anh hình dung có mưa , đồng cỏ sẽ xanh tươi , những hàng cây bina xanh hoang dại sẽ phủ kín cánh đồng vô tận và vài ba tháng nữa anh sẽ có những đàn bò béo tốt . Anh hớn hở khi ước tính số bê con và bò thịt anh sắp thu hoạch , những con tính mà anh đã phải xoay xở để trở lại những ngày làm ăn nên nỗi , thịnh vượng xưa kia của trại Uytaliba . Anh sẽ có điều kiện giảm bớt số rút thâm ở ngân hàng , những con số có sức tàn phá ghê gớm , ngày một chồng chất trong sự tính toán của anh . Anh trù liệu , ước đoán và đã hình dung thấy khả năng phục hồi kỳ diệu của trại sau cơn mưa , khi có thể chở hàng đàn bò thịt ra chợ . Anh tính gần như mỗi hạt mưa rơi xuống sẽ mang lại cho anh một siling . Quả là mưa vàng , mưa bạc , mưa cho anh hái ra tiền . rồi anh thiếp đi trên chiếc ghế bành , đầu óc vẫn tiếp tục nghĩ về những đồng siling mà mình sắp thu được .
Bỗng anh giật mình tỉnh giấc . Anh cười ha hả rồi lên giường đi ngủ .
Kunáđu đã nhóm lửa vào một chiếc thùng đựng dầu , đặt bên cạnh giường anh ở đầu hè để chống muỗi . Ngọn lửa cháy ầm ĩ suốt đêm . Hiu ngủ say như một khúc gỗ , ngủ nhẹ nhõm và mệt mỏi .
Anh trăn trở , miệng lầm bầm trong cơn mê , rồi mỉm cười khi mơ về Môli , về những cơn mưa , những món tiền hậu hĩnh anh gửi cho vợ và các con , những cô bé quái quỉ đã gây nên trong lòng anh bao nổi sầu muộn .
vài ba tháng sau , khi Hiu và đám con trai đi nhóm bò , Kunađu xin đi cùng . Đã lâu cô không làm việc này . Tuy không còn trẻ , không còn là cô gái nhỏ nhắn và duyên dáng , đàn ông ai thấy cũng mê như Phili nói , nhưng Ktittađu vẫn xinh xắn gọn gàng khi ngồi trên mình ngựa , trong chiếc quần xanh cũ kỹ và chiếc sơ mi của người chồng quá cố . Cô đi ngựa mà vẫn để đầu trần , mái tóc ngắn hung hung đỏ vẫn bay trước gió , đôi mắt mơ màng nhìn lên những cánh đồng
Uyni tự hào được cùng đi với mẹ giữa đám đàn ông ,
Tay nhóm bò số một của trại Ưyíaĩiba đấy , - Hiu chỉ ưyni nói , sau ngày nhóm bò đầu tiên .
cũng như xưa kia , mắt Kunađu sáng lên lung linh ánh mặt trời , mặc dù lâu nay cô đã trở nên trầm lặng , gương mặt phảng phất những nỗi buồn . Nhưng hình như được đi nhóm bò thế này cô cảm thấy phấn khởi hơn . Cô không thích ngôi nhà , cả căn phòng Hiu dành cho cô , và cô thường thích ngủ ở vỉa hè , cạnh bên một cái bếp lửa nhỏ .
Khi họ dừng lại nghĩ đêm giữa rừng , Kunađtt nhóm lửa , pha trà , luộc thịt cho Hiu ăn rồi đi về phía bếp lửa mà cô đã nhóm cho chính mình và Uynỉ , trong khi những người đàn ông da đen lo lấy nước , tháo yên và giằng chân ngựa để chúng khỏi đi xa .
Hiu duỗi chân đọc sách bên bếp lửa . Quãng trống trong xanh giữa bầu trời đã nhường chổ cho những đám mây màu đỏ xen lẫn vằn xanh giống như những quả êmu chín mọng . Bầu trời chi chít sao , những ngôi sao lung linh tỏa ánh sáng lờ mờ lên mọi cảnh vật . Trong ánh lửa hồng , Hiu thấy rõ hình ảnh kunadu ngồi bên bếp lửa nhỏ của mình ở trước mặt , sau lưng và tứ phía là đêm tối và rừng cây mịt mùng . Ưyri nằm duỗi chân cạnh mẹ . Thỉnh thoảng cô lại xoa đầu , luồn những ngón tay cong cong chải nhẹ vào mái tóc con trai . Hai mẹ con trò chuyện , nói cười hoặc hát . Các giai điệu du dương của những bài ca côrốbôri mà Hiu còn nhớ là mình đã từng học thuộc lòng , đang vọng vào không gian vẳng lặng . Kunađu cầm hai que gỗ gõ nhịp , và cậu con trai cũng cất tiếng hát theo nhịp điệu bài ca cô đang hát .
Một hôm , vào lúc nửa đêm , Hiu đang nằm bên bếp lửa , nữa đọc sách , nữa nhìn về phía người đàn bà và chú bé nghe họ hát , thì bỗng từ xa , nơi bếp lửa của đứa con trai da đen có tiếng kêu van . Những tiếng quát tháo kêu la ầm ĩ chấn động cả đêm khuya thanh vắng . Bađi và Chitalí cãi lộn rồi đánh nhau . Hiu nghe tiếng gậy choảng nhau chan chát và tiếp đến là những tiếng thét thất thanh . Trong những tiếng la hét om sòm đó , anh bỗng nghe có người gọi Kunađu Kunađu Xam Giốry . Bađi khóc van thảm thiết . Liệu chitali có vặn cổ cô ta không ? Đáng đời cô ta ! chitali đã nhẫn nhục đến thế mà từ ngày trở về đến nay , gặp thằng con trai nào , cô ta cũng cặp kè . Thật khốn nạn ! Hiu nghĩ bụng phải đến xem có chuyện gì .
Rồi anh lên ngựa phi đến chỗ bếp lửa trại của những người da đen .
Chitali đang nắm lấy tóc Bađi và cầm gậy đánh cô ta như điên dại . Một khi bị gậy phang vào người , cô ta lại rú lên ; cô phân trần , xin tha thứ . Giêry ôm lấy Kunađu ! Còn tôi thì bị cái gã to cao kia tóm được - đấy là tất cả những gì Hiu nghe được qua những lời Bađi ấp úng phân trần với Chitali . Họ say rượu . Chuyện xảy ra trước khi anh đi nhóm bò trở về , sau cơn mưa .
Những lời nói đó nghe như một lưỡi dao chọc vào ruột gan Hiu . anh dấn thân bước tới chỗ chitaỉi đang nắm tóc Bađi .
- Chuyện gì vậy ? Cô bảo sao ? _ Hiu hỏi .
Bađi đứng sững khi bắt gặp đôi mắt nảy lửa của Hiu .
- Cô bảo sao ? - HÌu nhắc lại câu hỏi . - Giêrv làm sao ? Lão ấy ôm lấy Kunađu à ? Bao giờ ? Có phải cái đêm lão đến trại Uvtalibá sau cơn mưa ấy không ? Còn thằng cha Croxlây cao nghều ấy thì sao ?
Bađi thu mình , không trả lời .
Hiu vồ lấy Bađi , lắc đi lắc lại , hỏi :
- Gìêry ôm lấy Kunađa thật à ? đúng thế không ?
Kunađu đã rời khỏi bếp lửa của mình , đến đứng trước mặt Hiu . Trong ánh sáng le lói , cô đứng ngây ra như bức tượng , như một phần của đêm tối .
Kunađul Hiu thét lên , hai mắt anh lóa lên , không còn nhìn thấy cô .
- Co - ó ! cô ấp úng khẽ trả lời .
Hiu bước qua bếp lửa rồi dừng lại trước mặt Kunađu . Toàn thân anh run lên vì uất hận , như một người mất trí chỉ muốn phá phách .
Nó nói thế có đúng không ?
Vấ-âng !
Đôi mắt Kunađu vẫn chằm chằm nhìn anh , không mảy may gợn chút xao xuyến trong giọng nói vốn dĩ đều đều , trầm tĩnh của cô , như anh đã biết . Đúng thế không ? đúng thế không ? Nói đi ! - Hiu nắm lấy hai vai Kunađu , lắc đi lắc lại . - Tại sao cô cho Giêry vào nhà tôi ? Cô là người của tôi cơ mà ! Cô có biết không ? Cô cho Gỉêrx vào nhà tôi tôi lại còn . . . Trời ơi !
Rồi trong cơn điên dại , Hiu đẩy kunadu ra xa . Cô loạng choạng đứng dậy .
- Iu . . . ĩuni ! - Cô chìa hai bàn tay van xin .
Hiu vẫn đứng trơ trơ bên bếp lửa , không ngớt tuôn những lời tàn nhẫn , thô bạo nhất . rồi anh tát mạnh vào mặt cô khi cô ngẩng đầu nhìn anh , cầu khẩn trong im lặng .
Đám con trai đứng lặng thinh . nếu một người đàn ông da đen đối xử với vợ một cách tồi tệ như vậy thì còn chấp nhận được , đằng này hiu mà cũng hành động như vậy thì họ không sao hiểu nổi . họ thừa nhận hiu có quyền làm thế với kunadu thực sự đã là vợ của anh mà lại hiến thân cho giery , người anh căm ghét .
Khi Hiu bỏ đi , kunadu liền bám lấy anh . Cô không hiểu một tí gì về những điều anh nói hay vì sao anh nói .
Iuny ... ! Cô van xin , nước mắt ràn rụa , chảy tràn trên đôi má .
Thả ra ! xéo đi cho khuất mắt ! hiu quát đừng để tôi nhìn thấy mặt nữa ! cút theo lão ấy đi ! về bên đó mà làm nàng hầu cho hắn !
Kunadu vẫn bám lấy anh , khóc lóc .
Hiu nắm lấy đôi cánh tay mảnh khảnh nhưng rắn chắc của kunadu , cố đẩy ra , nhưng cô vẫn bám lấy anh một cách tuyệt vọng . và để trốn thoát , anh đã kéo lê người cô qua bếp lửa .
Kunađu rú lên thất thanh khi ngọn lửa cháy vào da thịt , nhưng vẫn một mực bám lấy Hiu - Ngọn lửa bừng lên từ chiếc quần rách , trùm lên đôi chân Kunađu ! Hiu vặn trái cổ tay cô rồi đẩy ra xa . Kqnađu ngã nhào vào bếp lửa . Hiu vội vàng chạy trốn vào những lùm cây .
ưyni chạy tới kéo Kunađu ra khỏi bếp lửa , lăn người cô trên nền đất để dập tắt những ngọn lửa nhỏ còn bám vào tấm thân mảnh dẻ của cô . Cô nằm khóc nức nở một lúc rồi lịm đi , bất tỉnh .
Chitali , badi và những người khác kéo tuột khỏi người cô bộ quần áo đã bị cháy sém loang lỗ . toàn thân cô lỗ chỗ những vết bỏng , thịt lồi ra đỏ hỏn . mái tóc xoăn bóng mượt mà bị cháy rụi tận chân tóc .
Badi gục đầu trên người cô , khóc sướt mướt . chitali xẻo một miếng mở ở súc thịt muối treo cạnh chiếc yên , rồi tẩm tro , xoa xoa vào những vết bỏng .
Suốt đêm kunadu nằm rên rĩ .
Những cục than hồng tắt dần trong bếp lửa của Hiu . Tờ mờ sang anh tóm được con ngựa nâu to cao mà anh đang sử dụng , nhảy phóc lên , rồi không yên , phi về trại ; chẳng hề để ý đến đám con trai da đen , anh bắt tay chuẩn bị bữa sáng . ăn xong , anh gọi Chitali lại và trao khẩu phần bánh mì , chè thịt cho đám con trai Bađĩ và Kunađtf . Mặt anh đăm đăm khó chịu hai mắt hốc hác trống trải . cơn thịnh nộ nguôi dần . anh đã trấn tĩnh lại , đủ tỉnh táo để phân biệt lẽ phải trái . Anh ngồi hút thuốc , rít như điên dại . Trong trại chẳng ai thấy anh hút như vậy bao giờ .
Cho Ưyiiỉ và Tôbi đi theo tôi , - Hiu nói Với Cỉútali . - chúng ta sẽ nhóm tất , không để sót một con nào . Còn lại , chúng mày tỏa đi các hướng . Hẹn gặp nhau ở khu chuồng cũ , phía xuôi đằng kia gần chổ đèo ấy . Để Bađi ở lại trông nom đồ đạc .
Vâng ạ !
chitali nhận thức ăn mang phát cho bọn con trai đang vây quanh bếp lửa .
Hiu đã ra lệnh thì không ai không làm . Một lát sau Ưyni dắt ngựa vào , đứng chờ cuốn chăn và gói đồ đạc của Hiu .
Rồi Hiu lên đường . Ưytti và Tồbi đi theo , cách một quãng ngắn .
suốt ngày đám đàn ông da đen hầu như quay mặt nhìn đi chỗ khác . Không ai mở miệng nói nữa lời , mặc dù họ vẫn cưỡi ngựa theo anh đi nhóm bò , lừa và gia súc từ trên núi xuống thung lũng Kugiđa nhỏ bé .
Khi họ về tới khu chuồng trại nằm giữa hai quả đồi thì mặt trời cũng vừa gác núi , dội ánh nắng vàng man mác lên triền núi màu đất đỏ chói . Chitali đã lùa hết gia súc vào các khoang chuồng .
Bầu trời lác đác những vì sao . Màn đêm buông xuống và bóng đen đã bao trùm lên toàn bộ núi đồi , rừng cây , mà chẳng thấy Kunađu đâu cả . Hiu biết vậy nhưng chẳng đi tìm cô ta ở đâu ? Bọn con trai đã lo liệu được cho cô ta những gì ? Hiu chẳng hề hỏi han gì . Cô ta không sao cả , anh tự nhủ . cô ta có sức chịu đựng dẻo dai . rồi mọi việc sẽ đâu vào đấy . Anh hình dung thấy trước rằng trong những ngày sắp tới mọi lời chỉ bảo của anh sẽ được thực hiện răm rắp , mau lẹ , nhưng anh sẽ không bao giờ còn nhìn thấy một nụ cười nào trên từng khuôn mặt mà lâu nay vốn dĩ hồn nhiên , trong trắng , cởi mở của đám con trai da đen . Hai ngày liền Hiu đóng đấu gia súc , khắc số vào vai từng con bê rồi thả cúng vào núi kiếm ăn , chỉ giữ lại những con béo tốt để chở ra chợ bán .
Kunađu vẫn chưa về trại . Cô đi đâu Hiu chẳng biết . Ngựa của cô cũng mất nốt . Hiu quyết không nghĩ , không hỏi một câu nào về cô nữa . Nhưng anh bắt đầu suy nghĩ về những gì đã xảy ra bên bếp lửa , và cảm thấy xấu hổ Với những hành vi tàn nhẫn của mình .
Chính Giềry mới là kẻ phải bị trừng trị , Hiu tự nhủ . Lão có quyền gì mà đến trại người ta rồi tự do phá phách , thậm chí còn dan díu với vợ người ta nữa ?
Bọn con trai đã lo liệu cho cô ta đến đâu rồi ? bây giờ cô ta ở đâu ? Nghĩ thế , nhưng anh vẫn ngủ một cách nhẹ nhàng , tuy không đến nổi quá say nên vẫn nghe thấy Uyni rón rén thức dậy trong đêm rồi lên ngựa phi băng băng vượt qua những dãy núi đồi , đến chỗ đêm qua Kunađu bị bỏ lại . Phải đi mất nửa đêm đường , cậu mới tìm thấy mẹ . Cậu mang đến cho mẹ thức ăn và nhóm lửa cho mẹ sưởi . Uynì tìm thấy mẹ vẫn nằm tại nơi bị bỏ lại đêm qua và đang mở mắt nhìn chằm chằm lên bầu trời lác đác những vì sao . Ưyni ngồi sụp xuống bên cạnh Kunađu , cố an ủi mẹ khuây khoả , và quên đi những cơn đau khủng khiếp .
Sau đó Uyni lại quay về và có mặt ở trại trước trời hừng sang . Cứ thế đêm đêm cậu đến với Kunađu nhưng sau đó Chitali đã bắt cậu phải phải ngủ để anh đi thay . Khi thấy Uyni nằm sấp ngủ giữa ban ngày , Hiu mới đoán biết chuyện anh xem lại mấy con ngựa thì thấy con Điỉniệ có vẻ mệt mỏi , như vừa phải vất vả chạy suốt đêm .
Khi Hiu về tới trại , anh vẫn mơ màng chẳng hiểu kunadu có nhà không . Phải chăng cô vẫn đứng dưới mái hiên , gọn ghẽ trong bộ áo váy màu chàm , với gương mặt ngăm ngăm đen , lặng lẽ , tư lự như thưở xưa ?
Anh vẫn không nghĩ là cô sẽ ở lại với anh . Nhưng nếu cô vẫn ở lại thì anh cũng đuổi đi . Đã có Mini quét dọn và trông nom nhà cửa .

Hiu một mình lùa ra ga tàu số bò vừa nhóm được sau đợt mưa . Đàn bò béo núc ních vừa đi vừa gặm cỏ . đây là những con chưa thuần thục và đã chạy rông tán loạn hai ba đêm liền .
Một hôm , vào lúc xế chiều , BiliGâylơ cùng cậu con trai Rara đi vào địa điểm cắm trại dưới chân vách đá Nungara . Vợ chồng anh sống trong một ngôi nhà nhỏ xây bằng gạch mộc , mái lợp tôn cuốn , do anh tự xây lên ở trại Ketchi Keíclú - cái tên anh vẫn thích gọi về vùng đất của mình , giáp trại Ưytaliba về phía đông và phía bắC . Từ ngày Philì lấy chồng đến nay , Hiu ít khi gặp con gái . Trong thời gian Bili đi nunieoara , khu trại mà anh vẫn cai quản cho Giery , cô có ghé qua một vài lần . Nhưng vì ở cách trại Uytaliba những gần tám mươi dặm và cũng bận bịu với những chiếc giếng mà vợ chồng cô đang đào và những cột quạt họ đang dựng lên xung quanh khu nhà ; họ không đi đâu được .
Đàn bò bây giờ ra sao , hở bố ? Bili hỏi , khi anh duỗi chân ngồi trò chuyện cùng Hiu bên bếp lửa .
Không ăn thua gì .
Nhưng vẫn phát triển chứ ?
Sáng sớm hôm sau , Bili lên đường . năm nay công việc bề bộn nên anh không thể tham gia nhóm bò ở Uytaliba được .
Không sao , đồng cỏ năm nay tốt lắm , Hiu nói , giọng bề trên . Tùy , có lẫn con nào của cậu thì sau này bắt cũng được .
Hiu lùa bò vào lò mổ cho bọn con trai giết thịt ngay đêm mới đến , rồi tự anh trông nom việc pha thịt để muối - Anh bỏ thịt vào các bao , túi đựng thực phẩm rồi giao cho Mỉmi cất giữ để cung cấp cho những người da đen , đoạn bỏ các chìa khóa vào túi .
Những người đàn bà thổ dân vẫn im lặng , không ai hé miệng nói nửa lời . Không khí nặng nề , khó chịu , cả đám đàn ông cũng hầm hầm , giận dữ . Nhưng Kunađu đâu ? Anh đinh ninh là cô sẽ về trại , nhưng không . Ở chỗ cắm trại đêm qua cũng không thấy cô . Hiu không muốn nghĩ về cô , không muốn có cảm giác cô sẽ thoăn thoắt bước dọc hàng hiên ra đón anh , đoán biết anh đang cần gì để làm mà không cần đợi anh sai bảo . Anh cũng không muốn nhớ lại những gì xảy ra đêm nọ . Cái không khí im ắng , nặng nề bao trùm lên những người da đen cũng chính là cái không khí lặng lẽ , nặng nề mà anh đang phải gánh chịu .
Hiu nhận thấy mình đứng trước một sự căm phẫn sâu sắc , dữ dội hơn nhiều so với cơn thịnh nộ của anh đêm ấy . Nhưng anh vẫn đinh ninh có ngày Kunađu sẽ trở về sống trong sự đùm bọc của những người cùng dòng máu , cạnh con suối phía đằng kia .
Sống giữa núi rừng là việc bình thường đối với kunadu , chẳng có gì nguy hiểm . nhưng cô đã trở thành một phần máu thịt của nơi đây . Vì vậy việc cô bỏ đi đã làm cho khu trại trở nên trống vắng ! thật không ngờ ! làm sao có thể tin được rằng một người đàn ông da trắng , giàu lý trí , lại có thể buồn nhớ về một người đàn bà da đen .
Chitali đến gặp Hiu , cùng đi với anh có uyni . Đôi mắt cậu đỏ ngầu , đầy đau khổ và thất vọng .
Kunadu không về nữa rồi , đi tìm đi thôi ! chitali nói .
Được , - Hiu khẽ đáp , và bắt đầu gói cho họ các thứ mang theo . Chitali và uyni lên đường . hiu nhìn theo mỗi người dắt theo một con ngựa .
Đã ba bốn tháng nay vắng bóng kunadu . Hiu không còn đủ can đảm nhìn theo chitali và uyni . Anh muốn đi theo họ , nhưng anh không đi mà chỉ nhìn theo nhìn theo với nổi niềm cay đắng , xót xa .
khốn nạn thật ! anh tự trách mình . con trai ta đi tìm mẹ nó , mà ta thì không đủ can đảm để đi cùng ! cái gì đã ngăn cản ta ?
Đi tìm cứu một con người mà thấp hèn ư ? lòng kiêu hãnh về màu da , về chủng tộc ngăn cản ta ư ? chính họ mới cao thượng hơn ta . Điều giản đơn là họ đã trung thực và nhân nghĩa hơn . Oảieda có thể thô bạo đánh đập kunadu , nhưng đâu đến nổi làm cô ta khiếp sợ đến chết , xô cô ta ngã vào bếp lửa ! kunadu ! kunadu tội nghiệp của ta , cô có nghe chăng giờ đây ta mới hiểu chính ta là kẻ đã đày đọa cô , đối xử với cô như súc vật . Thậm chí còn nhẫn tâm đến mức không bảo họ đưa cô về .
Trong những ngày Cíiitaỉi và UynỊ đi vắng ở trại ùn lại bao nhiêu công việc phải làm Hiu vừa phải làm việc trong nhà kho , vừa thuộc da , phơi da , sửa chữa quạt gió , lập sổ sách , cặm cụi tính toán .
Anh phải tự nấu ăn . Mặc dù Mỉni vẫn giặt dũ , quét dọn , nhưng gương mặt người đàn bà này lúc nào cũng u buồn , thiểu não . Quả là không ai tha thứ anh vì đã gây nên sự vắng mặt của Kunađu . sau khi Hiu rời Ưytaliba lùa bò xuống Karara bán , già Giô Cùng tất cả đám đàn bà đều bỏ đi tìm Kunađu . Họ đi bộ đến chỗ cắm trại ở đầu suối , nơi bọn con trai bỏ cô ở lại , nhưng không tìm thấy , chỉ thấy một bếp lửa đã tàn lụi . Họ lần theo vết chân của cô dọc theo bờ suối , nhưng đến chỗ đường cắt ngang dòng chảy thì mất hút .
Chitali và uyni đã về , nhưng không thấy kunadu . Họ lần theo bao nhiêu dặm đường heo hút , tìm kiếm , hỏi han , nhưng không tìm thấy cô tận trên đỉnh núi , uyni tìm thấy một đống tro tàn của một bếp lửa nhỏ hiu quạnh , xung quanh rắc đầy những lông chim . Họ tiếp tục lần theo con đường hẻm cắt ngang lối mòn đi về phía bắc . Gặp người da đen nào , họ cũng hỏi nhưng chẳng ai thấy hoặc nghe tin gì về kunadu . Cô không để lại một vết tích nào trên con đường mình đi qua . Nhưng chitali tin chắc rằng kunadu vẫn còn sống và hy vọng có ngày sẽ tìm thấy cô . Chắc cô đã lang thang vất vưởng một thời gian rồi nhập vào một bộ lạc ở sâu trong đất liền , hoặc vào một xóm thổ dân ở một nông trại nào đấy . Anh nghĩ đến mùa hè , khi có hội PingcơAi . chắc sẽ thu thập được ít nhiều tin tức về Kunađu .
Hiu lên ngựa đi Nunieoara . Anh đưa Ưyni đi cùng . Xam Giêry ra đón . Hai người cãi nhau một trận ra trò . Họ nói những gì Uyni không nghe thấy , vì Hiu bảo cậu xuống xóm thổ dân cạnh giếng Nunieoara , tìm xem có kunađu ở đấy không .
Nhưng dân Nunieoara không thấy và cũng chẳng được tin gì về cô . Hiu đi nhóm bò tại tất cả các trại xung quanh , đến đâu anh cũng hỏi tin về Kunađu . Gặp bất cứ ai , không kể da trắng hay da đen , Uyni cũng hỏi có trông thấy hoặc nghe tin gì về Kunađu không .
Một hai lần họ nghe tin đồn về cô nhưng rồi lại mất hút .
Một người lái xe tải từ Rôban về nói có nhìn thấy một người đàn bà da đen tóc hoe , cao dong dỏng .
cách đây ít lâu có một người đàn bà luống tuổi , ăn mặc rách rưới , bẩn thỉu , lò dò từ trong một lùm cây ra rồi đi về phía trại của mongtibolat anh ta nói ông ấy có một túp lều bên kia uylara , gọi là điếm canh . Chị ta bị bỏng khắp người ; các vết bỏng mưng mủ , ruồi bâu và đẻ trứng xung quanh . Mongti dùng cồn rửa sạch trứng ruồi cho chị ta ; mỗi ngày mất những hai giờ mới rửa hết . một công việc bẩn thỉu , đáng sợ . ông biết mongti rồi đấy . ông ta rất cực đoan , là một trong những tay cứng đầu cứng cổ nhất vùng tây bắc này , nhưng nhờ trời , lại là người phúc hậu .
Người đàn bà da đen ở lại với ông ta một thời gian . Nhưng rồi một hôm , khi mongti đi nhậu nhẹt ở robon , thì chị ta lại bỏ trốn đi nơi khác : cái tệ nhất của dân da đen là ở chổ đó , - ông ta chua xót nói . - chúng nó chỉ thích ở rừng , ở bụi , thỉnh thoảng lại một hội pingeoai , thế thôi . Không tin chúng nó được đâu !
Nhưng người đàn bà này ông ta đặt tên là exmẩnda thực sự thuộc loại người giỏi giang . Chị ta có thể nấu ăn , khâu vá giỏi . tuy vậy , chị ta vẫn phảng phất một điều gì đó khó hiểu . tâm trí chị ta dường như đang day dứt bởi một điều gì đó . Thỉnh thoảng chị ta lại nấc lên , la hét . Chị ta hốt hoảng , ghê sợ khi nhìn thấy lửa . chị ta được mongti thực sự quý mến . và vì vậy ông ta rất đau lòng khi biết chị đã bỏ đi .
Hiu lên ngựa đi uylara , đưa uyni đi cùng . Anh vào tận nhà mongtibolat hỏi tin về kunadu . Anh cảm ơn sự chăm sóc ân cần của ông mongti đối với cô . Tiếc là mongti chẳng biết kunadu đi đâu và những gì đã xảy ra với cô sau đó .