Không ồn ã dữ dội, mùa thu lặng lẽ về với Hà Nội từ lúc nào không ai biết. Tôi mải miết theo dòng người mưu sinh, ngược xuôi hối hả. Cho đến một ngày nắng xoà trên má, gió lùa trên tóc, những giọt nắng vàng ươm không chói chang nhức nhối, đổ về tràn đầy hôn tôi. Chợt thảng thốt, tôi nhủ thầm: “Đã thu rồi đấy ư?”
Mỗi miền quê có một sắc thái thu riêng, mỗi con người lại cảm nhận thu riêng trong mình. Dẫu có pha trộn với mùa thu bất cứ nơi đâu, cũng không thể nào lẫn được. Đó là Hà Nội của tôi. Mùa thu Hà Nội đã ghi dấu ấn vàng son trong lịch sử của đất nước, cùng với hương sắc của nó đã có rất nhiều áng thơ văn, nhiều khúc nhạc xao động lòng người, đã đi vào muôn thuở. Nhưng quê tôi, một miền trồng hoa bên hồ Tây, thì thu lại khác biệt hơn những nơi khác rất nhiều, có người thấy được, có người không thấy được, riêng tôi đã nằm lòng nó từ khi còn trong bụng mẹ, cho nên mỗi khi giọt sương rưng rưung trên nõn lá, mỗi khi sương chiều bảng lảng bồng bềnh làm say hồn các thi nhân, thì lòng tôi lại đau đáu nhớ về mẹ tôi. Người trọn đời một nắng hai sương trên cánh đồng hoa, nuôi chúng tôi khôn lớn nên người.
Ai cũng ngỡ nghề trồng hoa nhàn nhã hơn trồng lúa, trồng màu, nhưng trồng hoa cũng bán mặt cho đất bán lưng cho trời, mà hoa lại “đỏng đảnh”, chứ đâu như lúa ngô khoai, quá mưa một chút cũng dập cánh tàn nhuỵ, quá nắng một chút cũng héo úa tả tơi, quá sương thì thui chột. Mưa nắng và gió là việc của trời, có nương nhẹ ai đâu, cứ vô tình thế thôi. Mỗi loại hoa lại cần sự chăm sóc riêng. Gieo trồng để thu hái được nhiều hoa, ngát hương rất khó, không chỉ cần nghề mà còn cái nghiệp nặng lòng với nó nữa.
Hoa Cúc ngày xưa chưa lai tạo, cánh vàng ươm, thơm dịu, mỗi bông cúc không đếm nổi cánh, nến đã có truyền thuyết về hoa cúc rằng “Cô bé tên là Cúc có người bà ốm nặng, không phương cứu chữa, nghe thần y mách, phải vào rừng sâu tìm được một bông hoa màu vàng, thơm về làm thuốc, người bà sẽ khỏi bệnh, mỗi cánh hoa là một năm sống tiếp của bà… Sau khi tìm được bông hoa như thầy lang dặn, nhưng hoa chỉ có ít cánh, cô bé đã tước từng cánh hoa thành muôn cánh mong bà được sống lâu… Cảm vì lòng hiếu thảo của người cháu, đất trời đã cho bà cô sống thêm trăm tuổi… Từ đó loại hoa này mang tên cô bé ấy…”
Vào độ thu rộ Cúc, mẹ tôi thắp đèn ra đồng từ chập tối, để hái Cúc kịp chợ hoa đêm. Chợ hoa làng tôi họp từ nửa đêm về sáng, chỉ có hoa với hoa. Sương thu giăng mắc bốn bề, những đốm đèn chai bên những gánh hoa, hắt lên màu kì ảo, người đi không rõ mặt, người mua người bán, khẽ tay nhẹ lời, đứng ở giữa chợ hoa đêm mà có thể nghe rõ tiếng sóng vỗ từ sông Hồng vọng vào, tiếng sóng từ hồ Tây vọng ra. Có nhà thơ đi thăm thú chợ hoa làng tôi, đã huyễn hoặc rằng “… Tôi đi như trong đêm Liêu Trai…”
Mẹ tôi đã đầu hôm sớm mai nuôi dạy chị em tôi khôn lớn từ cánh đồng hoa ấy. Những năm khó khăn nhất đã qua, giờ đây chúng tôi mỗi đứa một nghề, chẳng ai theo nghiệp mẹ. Từ ngày kinh tế mở cửa, cánh đồng Cúc làng tôi đã thay đổi nhiều, một số chuyển thành đất ở, một số phục vụ các dự án xây dựng, mở rộng thành phố. Làng xưa, bây giờ đã có tên đường tên phố, thôn xã trở thành cụm phường. Diện tích trồng hoa còn lại rất ít, rải rác ở ven sông Hồng.
Chợ hoa đêm nay vẫn còn, vẫn đông, phần lớn là hoa từ các vùng Chí Linh, Đông Anh, Gia Lâm… chở về. Bây giờ có nhiều loại hoa lạ, hoa hồng hoa cúc, cũng không thấy ngát hương như xưa.
Mẹ tôi ra đi vào một mùa thu đầy Cúc. Mẹ không kịp nhìn thấy những đứa con thoát thai từ khó nhọc của mình, nay đã trưởng thành.
Tôi thường đến chợ hoa đêm, không phải đi dạo, đi mua hoa, mà đi để mong gặp lại bóng hình mẹ trong hương sắc những đêm thu rời rợi năm nào./.


-------------------------
Nguồn : Báo Giáo dục & thời đại - số 118 - 2005