Sau những ngày mưa tầm tã dầm dề làm nhão đất nghiêng cỏ, bây giờ tia nắng cũng chịu trở về với xóm nhỏ bên sông. Nắng xuyên qua giàn bí rậm rạp, làm lấp lánh nổi bật mấy bông vàng vừa mới nở sau đêm lạnh. Nắng tràn xuống khoảng sân, nhẹ nhàng hong khô cái nia tấm còn ẩm hơi sương và vương mùi ẩm mốc của bà. Thế là cơn bão dữ đã đi. Bão đi qua để lại đằng sau những căn nhà tốc mái xơ xác và những cành cây ngã đổ nằm la liệt ở phía mấy ngõ đường còn ướt sũng. Nhớ mấy ngày giông bão vừa rồi, ba đi cắm câu ngoài đồng bưng từ chiều hôm trước rồi bị kẹt mưa không về kịp, căn nhà lá cũ kỹ thủng trước dột sau. Má lấy cái thau nhôm hứng từng giọt nước mưa rớt xuống. Nguyên cả đêm chẳng ai yên được giấc nằm, phần vì vừa lo cho cái mái nhà có chịu nổi sức gió, phần vừa thấp thỏm trông cha ngoài đồng chưa thấy về. Trong góc bếp chập chờn ánh lửa than đỏ quạch, nội ngồi ho sụt sùi, chiếc áo bà ba cũ bạc màu ôm lấy thân hình nhỏ thó. Gương mặt bà hằn sâu những vết chân chim, khắc mòn nét âu lo theo tháng năm. Trời mưa lớn, cả nhà lo lắng, hết đứng rồi lại ngồi.
Bé Hà ngồi học bài bên ngọn đèn dầu leo lét, trời bỗng nháy đỏ rực kèm tiếng sấm sét đùng đùng xé tan màn đêm làm nó giật mình khóc thét, buông cuốn sách rồi chạy xuống bếp sà ngay vào lòng bà ôm chặt. Anh Hai ngồi tựa lưng vào cột nhà, gương mặt buồn hiu cứ nhìn ra khoảng không xám xịt ngoài sân rồi lắc đầu trong niềm lo lắng. Má cứ đi xuống đi lên, tay chắp trước ngực thì thầm cầu cho trời mưa tạnh, cho cha ngoài đồng trú mưa được bình an để sớm về nhà. Quá nửa đêm, cơn mưa cũng tạnh hẳn. Mấy bụi chuối sau hè ngả nghiêng tiêu điều trông thê thảm quá đỗi. Xung quanh bốn phía, tiếng ếch nhái rộ lên như bản nhạc dân ca giao hưởng, nghe buồn tới não ruột. Nước ngập lênh láng làm tôi nhớ lại trận lũ lụt năm nào đã qua đi từ thuở rất lâu. Trong hồi ức của đứa trẻ ngây thơ mới vừa lên chín giúp ba má dời từng cái bàn, cái ghế, nỗi ám ảnh con nước lớn cuồn cuộn vẫn chẳng thể trôi khỏi trí nhớ.
Nắng lên rồi, không khí trong lành thoảng mùi đất mới. Đàn gà con chạy lon ton trong vườn, chúng gáy vang trước cây rơm vàng cao ngất ngưởng cùng tiếng chim ríu rít chật chội phía bờ tre xanh mát. Ba cũng kịp vác cuốc, xách thau cá cắm câu được từ đêm dầm mưa trở về nhà, rồi lại vội vã ra đồng làm cỏ. Má hái từng bông bí vàng tươi nấu nồi canh ngọt mát. Bé Hà hân hoan cắp sách đi đến trường. Nội ngồi bên chiếc chõng tre sàng gạo, miệng nhai trầu tóm tém thơm phức mùi cau khô.
Anh Hai leo lên mái nhà sửa lại mấy tấm tranh dột, tay siết tay buộc với tâm trạng phơi phới, ngân nga vài câu ca cổ ngọt lịm. Má đứng dưới giàn bí mướt xanh nói cười râm ran cùng bà:
- Công nhận mưa mấy ngày nay cây cối tươi tốt thật. Mấy đọt bí ra xanh mơn, cái này mà hái luộc chấm mắm cá sặc thì ngon hết sẩy. Để lát con ra chợ mua thêm mắm, vậy là chiều nay khỏi mua đồ ăn.
Nội sàng xong cái nia gạo với tấm, móm mém cười lộ rõ hai hàm răng đen nhánh hạt huyền:
- Ừa, khỏi mua cá đi con. Đợt này cha của đám trẻ đi cắm câu dính toàn cá bự không hà, đâu được tầm năm đến sáu con cá lóc to đùng, mình ăn cả ngày còn không hết. Chỉ mua mắm về chấm rau luộc thôi nghe bây, ngoài ra đừng mua thêm bất cứ gì nữa hết.
Nội nói xong rồi vội vàng quay lưng đi vô bếp, không quên ngoái đầu dặn dò Anh Hai ở trên mái nhà coi chừng kẻo gà đến ăn gạo trong nia. Anh Hai từ trên mái nhà nói vọng xuống oang oang, tiếng động rung rinh cả vạt lá tranh:
- Má đi chợ nhớ mua bánh về cho con ăn nghen. - Kèm với tiếng cười rộn ràng như nửa đùa nửa thật.
- Trời ơi! Mày bao lớn rồi hả Hai? Có vợ người ta còn chê già, ở đó mà đòi bánh với trái. Nếu có mua thì tao chỉ mua vài cái bánh ít để Út Hà đi học về ăn.
- Con nói chơi vậy mà. Má mua mắm cá lóc về nha, mắm cá lóc ngon hơn cá sặc, con khoái nhất là loại mắm này.
- Ừa tao nhớ rồi. Còn mày cũng nên nhớ một chuyện quan trọng giùm tao cái đi.
- Ủa chuyện gì nữa vậy má? Thì con đang sửa lại mái nhà đây?
- Không ai nói chuyện đó đâu.
- Vậy chứ là chuyện gì???
- Đi hỏi vợ chứ còn chuyện gì nữa! Nó còn quan trọng gấp mấy lần cái việc sửa lại cái mái nhà đó.
- Lại là hỏi vợ! Thôi con không đi đâu.
- Mày chê bé Thủy, con nhà bà Hai Lan sao Hai? Nè! Người ta là con nhà đàng hoàng, nết na. Mày mà chịu tới là người ta gả ngay thôi. Bên đó họ cũng ưng nhà mình lắm rồi đó.
- Không phải con chê, nhưng chưa muốn lập gia đình ở ngay thời điểm này thôi.
- Cái gì mà chưa muốn nữa, đã hai mươi sáu tuổi đầu rồi. Lấy đi để nội mày còn được uống ly rượu mừng nữa chứ.
- Thôi thôi, má đi chợ đi kẻo trưa hết mắm là chiều nay không có ăn luôn.
- Xứ mình mà lại sợ hết mắm! Thiệt là cái thằng này... Thôi, tao đi đây.
Anh Hai cười khoái chí vì lại một lần nữa thoát hiểm thành công trước đề tài lấy vợ mà má thường đề cập mỗi ngày. Cứ mỗi lần gia đình giục phải đi cưới, anh thường lảng tránh sang chuyện khác hoặc lẩn mất hút ra ngoài vạt dừa sau gò để chẳng còn ai nói tới. Cũng chẳng phải anh không chịu yên bề gia thất để có mái ấm riêng như bao người trai khác trong xóm, bởi vì anh quá nhút nhát, không chịu chủ động làm quen rồi ngỏ ý với bất cứ cô nào. Má hay càm ràm với câu “trai khôn kiếm vợ chợ đông - gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân”, muốn có được vợ thì cái miệng phải lanh lẹ ngọt ngào và tìm nơi đông người, chứ đàn ông con trai mà cứ nấp trong nhà như con gà mái đẻ thì không ế đông cũng ế đặc suốt đời. Cũng chẳng phải anh chẳng có mối nào để dạm hỏi, người ta mai mối không biết bao nhiêu nơi mà anh vẫn lắc đầu. Bà con xung quanh đi ngang qua ngõ hay nói nửa thật nửa giỡn, làm đàn ông con trai thì chớ nên quá kén chọn, kén mãi thành ra bây giờ chẳng có một cô nào để chung chăn chung chiếu”. Gia đình chẳng ai biết đối tượng anh ưng ý là người như thế nào, chỉ biết anh chưa từng quen ai, ngay cả lúc đi bộ đội rồi ra quân trở về cũng vậy, cứ thế cho tới bây giờ.
Ngày trước, gia đình còn tưởng anh quen với chị Na con gái bác Lý, cái nhà sàn ở bên kia sông. Chị Na đẹp người đẹp nết, đôi mắt đen tròn, ăn nói duyên dáng lại hết sức đảm đang nên ba má ưng thuận lắm. Ngày Anh Hai xa quê nhập ngũ, chị hay sang chơi cùng bé Hà rồi thăm hỏi đủ điều. Nhớ có lần má bị bệnh nặng giữa đêm, đích thân chị lấy chiếc xuồng máy đưa má tới nhà thương trên huyện. Rồi khi trở về, suốt những ngày má nằm dưỡng bệnh, chị sang chăm sóc tỉ mỉ như con gái ruột trong nhà. Chị nấu nồi cháo cá lóc rau đắng thơm lừng mùi tiêu, nâng niu đút từng muỗng cháo, pha từng ly sữa. Tới khi má hết bệnh hẳn, chị vẫn sang chơi, ngồi dưới ánh đèn dầu dạy bé Hà học từng nét chữ đến mãi chập tối mới trở về nhà. Gia đình mến chị Na lắm, luôn ước ao nhà có được đứa con dâu hiền thục như vậy. Có một lần hai bác cháu đang nhặt rau sau hè, má hỏi khéo chị Na:
- Cháu với thằng Bình quen nhau lâu chưa? Sao bác không nghe nó nói gì hết trơn vậy?
- Dạ... cháu với anh Bình chỉ là bạn bè bình thường thôi bác. Không phải bồ bịch gì đâu. - Chị ấp a ấp úng, hai má đỏ chửng né tránh ánh mắt của má và cả bà.
Nhưng ba má và bà đều hiểu là do chị ngại ngùng nên mới nói thế thôi. Làm gì có chuyện bạn bè bình thường mà sang đây chăm sóc tận tụy như dâu trong nhà. Chưa nói đến là con gái con lứa mà đến nhà con trai thường xuyên như vậy, chẳng phải người ta cứ nói ra nói vào rồi mất duyên sao. Má chỉ cười rồi khe khẽ gật đầu:
- Đúng là tuổi trẻ bây giờ, cái gì cũng im để trong bụng. Nhưng cũng phải cho người lớn biết để tính tới chuyện trăm năm. Nói thiệt chứ thằng Bình nhà bác mà cưới được cháu thì là phúc đức của tổ tiên ba đời.
Chị Na chỉ e ấp cúi đầu cười rồi quay mặt nơi khác che giấu nụ cười thẹn thùng. Chị tránh né bằng cách đi ra trước sân chơi với bé Hà.
Thời gian sau này Anh Hai ra quân trở về, gia đình mới ngộ ra những gì trước đây chị Na nói là hoàn toàn có thật. Họ chỉ là bạn học cùng từ thời tiểu học, hay nói đúng hơn chỉ là bạn thông thường, hoàn toàn không liên quan đến tình cảm trai gái. Sở dĩ chị Na năng sang chơi nhà là vì thương Anh Hai đi xa nhà, không còn ai chăm sóc cho má và nội. Ba thì suốt ngày ở mịt tuốt đồng bưng. Nội thì già yếu, thường hay ốm đau mỗi khi trái trời trở gió. Bé Hà còn quá nhỏ, chưa biết cách chăm sóc tốt cho người bệnh. Vì thế nên chị sang đây nhằm thay thế Anh Hai mà chu toàn gánh vác mọi việc. Vậy là ba má thêm một phen hụt hẫng, cứ tiếc ngắn tiếc dài và giục anh Hai phải quen và lấy cho được người con gái này. Nhưng tơ duyên là định mệnh của mỗi con người, ai sinh ra rồi cũng sẽ có nơi để trao thân gửi phận, chẳng biết đóa hoa nào rồi sẽ về chậu nhà mình. Được một người quen đi chợ giới thiệu rằng chị Na đã 26 tuổi rồi mà đến giờ vẫn chưa chịu lấy chồng, mặc dù có nhiều đám tới dạm hỏi chị cũng chỉ nhẹ nhàng đáp lại bằng những cái lắc đầu. Nghe xong má mừng lắm! Ai còn xa lạ chứ người con gái này má rành rẽ từng chút từ ngày Anh Hai đi bộ đội vắng nhà. Niềm hy vọng của gia đình lại thắp lên như một ngọn lửa sáng rực giữa đêm đen thăm thẳm. Má giục Anh Hai phải sang nhà chị Na, dù gì cũng đã quen biết nhau nên việc tiến tới sẽ hết sức dễ dàng. Riêng Anh Hai vẫn im lặng, chẳng muốn ai nhắc tới chuyện này, thậm chí lại để ngoài tai hoặc lánh sang chuyện khác. Từ lúc Anh Hai lên đường nhập ngũ, mỗi lần chị Na ghé sang, thường đem qua bông súng, vài trái mận, lúc thì trái mãng cầu gai dằm đá cho nội uống, thế nào chị cũng mượn cớ lân la hỏi chuyện bé Hà. Con bé hồn nhiên, ngây ngô, ai hỏi gì đáp đó thật thà trong trẻo. Chị Na chỉ gặng hỏi vài ba câu bâng quơ về những kỷ niệm cũ hồi anh Hai còn ở nhà, hay thỏ thẻ hỏi dạo này anh có gửi thư về không, thế mà bé Hà cứ ngây thơ kể tuốt, kể cả những lúc anh Hai hay thẫn thờ nhìn qua sông bên đó trước ngày đi.
Bé Hà chỉ biết sao kể vậy, nhưng má đứng nêm canh ngoài gian bếp, nghe qua là thấu tỏ hết lòng dạ người ta vì đều là đàn bà con gái với nhau. Những lần nói chuyện mặt chị Na đỏ bừng lên vì thẹn, rồi vội vã đánh trống lảng sang chuyện khác, má chỉ mỉm cười độ lượng. Cái nụ cười của người từng trải, bao dung, thấu hiểu trọn vẹn cái tình đằm thắm mà cô gái bên sông kín đáo gửi gắm qua từng lời hỏi thăm ngập ngừng. Lại thắp lên hy vọng, nhưng khi dò hỏi thì lại thất vọng, cứ thế mà thôi.
Buổi chiều thật yên bình trên xóm nhỏ, nắng tàn trải dài trên vạt nước sông trôi lững lờ. Ba lại về với chiếc cuốc trên vai, chiếc khăn rằn vắt ngang cổ. Mâm cơm ấm cúng với đĩa rau bí luộc xanh mướt, chén mắm kho quẹt với tô canh chua cá lóc nóng hổi được dọn ra giữa gian nhà.
Ba bới chén cơm cho bà rồi nói với anh Hai:
- Lớn rồi nên tìm nơi nào đó ưng ý để lập gia đình cho kịp với người ta. Chẳng lẽ cứ sống đơn độc, đi ra đi vào một mình mãi thế này sao con?
- Tao thấy con Na con bác Lý nhà bên kia sông mà ưng ý quá trời quá đất. Bây mạnh dạn chịu sang đó thăm hỏi nói chuyện, nếu người ta chịu ba má sẽ qua cùng người lớn bàn bạc với nhau ngay. Đàn ông con trai gì mà nhút nhát quá thì kiếm vợ ở đâu ra. - Má xúi giục nối tiếp cho lời ba.
- Chắc con nhà này nó muốn người ta phải đưa kiệu sang rước mới chịu hay sao đó. Mình là đàn ông, người chủ động là mình mới phải. Đời nào rồi mà cột lại đi tìm trâu. - Ba nói xong rồi cười khà khà.
- Con thấy chưa tới lúc phải lập gia đình, khi nào con muốn chừng đó sẽ hối ba má, sợ lúc đó không kịp chuẩn bị vàng cưới luôn đó chứ. - Anh Hai bộc bạch.
- Vàng cưới tao đã chuẩn bị từ lúc bây đi bộ đội chưa về nữa kìa. Vì cứ nghĩ bây với con Na hai đứa quen nhau và xác định cưới nên mới về đây ra mắt gia đình, nào có ngờ…- Má thở dài bỏ ngang câu nói đầy tiếc nuối, nhưng trong nhà ai cũng hiểu những từ phía sau.
Ba vỗ đùi rồi tiếp tục lên tiếng:
- Còn sớm gì nữa mà chưa chịu lập gia đình hả Hai? Đã hai mươi sáu tuổi đời rồi đó con. Bây nhìn đi, trong cái xóm này lứa tuổi này người ta con bồng cháu bế hết rồi, không phải một mà là hai đến ba con chạy lăng xăng luôn. Ngày xưa tao lấy mẹ bây mới có 19 tuổi thôi đó con, mà cũng hạnh phúc êm ấm cho tới tận bây giờ đó thôi.
- Trễ lắm rồi chứ sớm gì nữa. Lo mà qua nhà anh Lý, thấy cái điệu bộ con Na nó cũng ưng mày lắm rồi đó, chỉ cần bây hé răng ra nói một câu thôi, ai giết, ai xé xác ai ăn thịt, tao với ba bây chịu cho.
Nội im lặng nãy giờ trầm ngâm để theo dõi cách phản ứng của Anh Hai. Bây giờ bà mới thong thả cất giọng trầm trầm, đượm màu thời gian:
- Bà già rồi, sống chết mấy hồi như ngọn đèn trước gió, chẳng biết ngày mai sẽ như thế nào. Bây giờ bà còn thì cháu cố gắng mà lấy vợ để bà tận mắt thấy và tận miệng uống ly rượu mừng của cháu nội, rồi sau này có nhắm mắt đi theo ông bây cũng thấy an lòng, chẳng còn lưu luyến gì...
Anh Hai nhìn quanh một lượt gia đình, dường như không thể giấu thêm được nữa, anh thẳng thắn:
- Nhưng sao phải bắt buộc cứ là con Na nhà bác Lý bên sông? Bộ người khác không được hay sao???
- Vì nó đã quen biết với bây rồi nên mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn. Huống gì gia đình đã biết tính nết của nó. Phải công nhận con nhỏ xinh đẹp, nết na thùy mị, ăn nói duyên dáng lại có nghề thợ may, nghe đâu có nhiều nhà đến dạm hỏi mà nó chưa chịu đó con. Má giải thích và không quên khen chị Na như một thói quen mỗi khi ngồi nhắc tới.
- Thì ba má cũng thấy rồi đó! Nó không chịu bao nhiêu mối thì con cũng vậy thôi chứ khác gì đâu.
- Bây chưa thử thì sao biết nó không chịu! Cứ tới nhà người ta thăm hỏi rồi mạnh dạn nói chuyện, đi vào vấn đề chính. Người ta đồng ý thì mình mừng, còn không được thì cũng đâu có sao đâu bây, mất mát cái gì, sợ cái gì. Trai lớn lấy vợ, gái lớn gả chồng, đó là chuyện hiển nhiên hết sức bình thường kia mà. Ba nói rồi gắp một đũa rau bí luộc chấm mắm đậm đà bỏ vào chén, vừa ăn vừa gật gù khen ngon.
Bé Hà hí hửng đưa mắt nhìn Anh Hai, miệng còn dính hạt cơm rồi nói cùng với nội:
- Con không chịu người khác làm chị dâu đâu. Con chỉ chịu chị Na mà thôi.
Ba cười khà khà, cốc nhẹ vào đầu con gái:
- Con thì biết cái gì về chuyện người lớn mà chịu với không. Út muốn có em bé để chăm đúng không? Vậy thì kêu Anh Hai sớm lấy chị Na đi rồi nhà mình sẽ có em bé, Út sẽ được lên chức cô. Mà không phải cô tầm thường đâu nghen, cô Út lận đó.
Bé Hà khoái chí cười híp mắt nghiêng ngả trước câu nói của ba. Nhất là cái câu từ ba được lên chức cô. Cả mâm cơm rộn rã tiếng cười ấm áp. Rồi ba lại rỉ rả kể về ngày xưa quen với má và đi hỏi cưới như thế nào: “hồi đó nhà ông bà ngoại lễ giáo lắm, con gái thì không được đứng gần cười đùa thân thiết với con trai chung xóm. Cha chăn trâu trên đất ruộng của ông ngoại, má là người làm ruộng từ nhỏ nên suốt ngày chỉ gắn bó với cánh đồng. Những lần đi chăn trâu khát khô họng, cha hay ghé lại xin chút nước má mang theo để uống rồi dần dần quen biết, sinh tình cảm lúc nào chẳng hay. Cái mùa lúa chín năm đó ba giúp má gánh lúa về nhà. Lúc đang chuẩn bị trở về, cha nắm tay má bị người ta nhìn thấy rồi về nói lại với nội. Ông bà sắm mâm cau trầu nhờ người mai mối và được ngoại đồng ý gả, thế là nên duyên vợ chồng cho tới ngày hôm nay”.
Câu chuyện tới đó là kết thúc, mọi người cười nghiêng ngả. Bà nội lại nhắc thêm những kỷ niệm xa lắc từ hồi má mới về làm dâu, rồi so sánh rằng cái tánh của con Na thiệt chu toàn đảm đang giống hệt như má ngày trước. Thế cho nên ai cũng ưng thuận, kể cả bà. Nội còn nói thêm rằng: “nhà mà có được người con dâu như vậy có đốt đuốc tìm cũng không ra, nó còn quý hơn cả tài sản lớn lao. Sống sao cho thuận hòa, biết trước biết sau, cùng chung một dĩa muối chấm gừng, thì đó mới là lẽ phải của đời người”.
Anh Hai ngồi nghe, ánh mắt ấm áp nhìn mâm cơm gia đình rồi nở một nụ cười thật bí ẩn. Nó bí ẩn như chính cái tính tình của anh! Cho tới bây giờ gia đình chưa ai biết anh đã từng trải qua một mối tình nào chưa, vì có bao giờ nghe anh nhắc tới hay dẫn về nhà chơi ra mắt họ hàng. Anh cũng rất ít khi đi chơi.
- Vậy để ngày mai con qua sông thăm nhà bác Lý liền, chứ để thằng khác nó tới là coi như mất.
Má nghe xong mừng rỡ, gương mặt ai nấy đều tươi tắn hiện rõ vầng sáng niềm vui. Má vội dặn thêm:
- Phải thật mạnh dạn lên để nói chuyện, nói sao mà cho họ ưng ý là bây đã quá thành công rồi. Lỡ mới qua mà anh chị Lý có hỏi đi đâu thì bây cứ nói cháu sang để may áo, cần thiết ngày mai tao ra chợ mua cho vài thước vải để lấy đó làm cớ cho dễ ăn nói.
- Thôi con không cần đâu! Nhà bác Lý kêu con sang chơi mà. Trước sau gì thì ba má cũng sẽ sang bên đó thôi.
- Ủa, là anh chị kêu mình sang đó chơi hả? - ba trố mắt ngạc nhiên.
- Dạ, phải rồi đó ba.
- Là sao bà? Thằng này nó làm tôi hoang mang quá đỗi, chẳng hiểu được cái gì hết?
- Tôi cũng như ông thôi! Bây có yêu đương gì với con gái người ta mà họ lại mời mình sang chơi?
- Có chứ má, nếu không thì ai mời qua làm gì! Nhưng con phải đi trước.
- Hả?! Mà yêu bao giờ, sao cả nhà không ai biết hết vậy bây? Má buông cả đũa, hỏi dồn.
- Trước ba tháng con đi bộ đội.
- Ủa rồi con Na nó nói cho gia đình nó biết hả bây?
- Na không có nói, nhưng hai bác tự biết.
- Không nói mà sao lại biết???
- Thì cũng giống như câu chuyện ba mới kể đó! Người ta thấy Na hay qua nhà mình rồi đồn nhau cả một xóm bên sông.
- Trời đất ơi! Vậy mà giấu biệt! Sao không nói sớm cho má biết mà mừng? Thật ra thì tao cũng sinh nghi từ lâu, vì mỗi lần con Na qua cứ hỏi út Hà về bây. Khi tao nhắc tới hai đứa thì nó lại mắc cỡ. Má nói trong niềm vui hân hoan.
- Phải để ba má trực tiếp tiếp xúc, gặp mặt, đánh giá trước đã chứ.
- Cái thằng này... thiệt tình. - Má nói rồi những tiếng cười rộn ràng vang lên.
Mâm cơm chiều lại ngon và vui tới khôn xiết. Hóa ra chị Na chần chừ bao đám dạm hỏi là để chờ đợi Anh Hai đi bộ đội trở về! Anh Hai cũng từ chối hết mối này đến mối khác vì đã từ lâu có chị Na mà chẳng cho ai biết. Hèn chi cái ngày Anh Hai đi bộ đội, ngọn đèn dầu nhỏ bên gian nhà sông của chị Na sáng mãi không chịu tắt. Anh Hai cũng chẳng chịu mở tiệc để chiêu đãi bạn bè trước lúc bước lên đường nhập ngũ, anh chỉ nói ngắn gọn với cha mẹ đãi làm gì cho rình rang tốn kém, thôi cứ để anh đi chia tay cùng những người bạn. Thế là đêm đó anh hẹn hò để tạm biệt chị Na, hứa hẹn trở về bằng một đám cưới rộn rã. Ngày họ chia tay nhau, không gian nơi dòng sông sao hiu hắt quá đỗi. Những năm tháng biền biệt nơi quân ngũ, chị Na nhớ thương nên thường xuyên biên thư gửi đến cho Anh Hai. Chị cũng lo sợ anh sẽ đi cưới người con gái khác nên mới thường hỏi bé Hà về tình hình của anh. Chiếc áo cô dâu và chú rể bằng vải lụa hồng chị tự tay may lấy sẵn trong mấy năm chờ đợi, nay cũng đã sắp được mặc lên trong ngày trọng đại hạnh phúc của riêng mình. Mấy thứ sính lễ cưới hỏi mà cha mẹ chuẩn bị trước đó cho anh Hai đến nay chẳng gọi là muộn màng. Anh Hai cưới chị Na, tin này lan truyền tưng bừng khắp xóm nhỏ như ngọn gió xuân. Ai nấy tấm tắc ngợi khen, nhìn tụi nó hợp, đẹp đôi quá trời. Ba má tính đến tháng chạp làm lại cái nhà mới tươm tất hơn, không còn phải sống trong cảnh nhà dột cột xiêu mỗi trận mưa giông để lại. Nhà có thêm người, thêm rộn vang tiếng cười. Vậy là ra giêng, đến mùa lúa xong chín vàng đồng, ba má sẽ tính chuyện mang mâm cau trầu sang sông cưới chị Na về cho anh Hai.
Chiều nay, nắng vệt dài trên dải sông quê phẳng lặng như gương. Phía bên kia sông, ánh đèn dầu từ căn nhà sàn của chị Na lại hắt xuống mặt nước một quầng sáng ấm áp, tựa như niềm chờ đợi mấy năm qua cuối cùng đã cập bến bờ hạnh phúc. Lửa trong bếp nhà tôi vẫn bùng lên đỏ quạch, mùi thơm của nồi mắm kho quẹt hòa cùng hương lúa mới theo gió đồng thổi về thoang thoảng khắp xóm nhỏ. Má lúi cúi dọn dẹp, ngồi cùng ba bàn về chuyện giá lúa và những thứ cần thiết cho lễ dạm hỏi, nụ cười nhẹ nhõm vẫn đọng lại trên gương mặt đã hằn sâu vết thời gian. Anh Hai đứng ngoài hiên, tay vịn vào vách lá mới thay, ánh mắt đăm đắm nhìn sang bờ sông bên ấy, bờ môi khẽ nở nụ cười kín đáo, rạng rỡ đến lạ kỳ. Bé Hà thì cứ xun xoe bên nội, kêu nội ra giêng dẫn đi chợ mua cho nó cái áo mới để làm cô Út cho thật đẹp trong ngày cưới của Anh Hai. Trời đất phương Nam sau cơn giông bão bao giờ cũng hiền hòa và bình yên đến vậy. Những vết thương của dột xiêu, ngã đổ đã nhường chỗ cho mầm xanh của đọt bí, cây rơm, và cả những mầm tình đơm hoa kết trái sau bao tháng ngày âm thầm đợi chờ. Đêm dần buông trên xóm nhỏ, tiếng ếch nhái ngoài đồng bưng lại rộ lên, nhưng nghe chẳng còn buồn não nề như những ngày mưa lũ cũ. Âm thanh đó giờ đây như tiếng reo vui rộn rã, hòa cùng tiếng nói cười ấm áp dưới mái nhà tranh, đó cũng là nơi tình thân, tình quê và tình lứa đôi đang âm thầm đơm hoa, hứa hẹn một mùa xuân mới tràn ngập tiếng pháo hồng.
Bé Hà ngồi học bài bên ngọn đèn dầu leo lét, trời bỗng nháy đỏ rực kèm tiếng sấm sét đùng đùng xé tan màn đêm làm nó giật mình khóc thét, buông cuốn sách rồi chạy xuống bếp sà ngay vào lòng bà ôm chặt. Anh Hai ngồi tựa lưng vào cột nhà, gương mặt buồn hiu cứ nhìn ra khoảng không xám xịt ngoài sân rồi lắc đầu trong niềm lo lắng. Má cứ đi xuống đi lên, tay chắp trước ngực thì thầm cầu cho trời mưa tạnh, cho cha ngoài đồng trú mưa được bình an để sớm về nhà. Quá nửa đêm, cơn mưa cũng tạnh hẳn. Mấy bụi chuối sau hè ngả nghiêng tiêu điều trông thê thảm quá đỗi. Xung quanh bốn phía, tiếng ếch nhái rộ lên như bản nhạc dân ca giao hưởng, nghe buồn tới não ruột. Nước ngập lênh láng làm tôi nhớ lại trận lũ lụt năm nào đã qua đi từ thuở rất lâu. Trong hồi ức của đứa trẻ ngây thơ mới vừa lên chín giúp ba má dời từng cái bàn, cái ghế, nỗi ám ảnh con nước lớn cuồn cuộn vẫn chẳng thể trôi khỏi trí nhớ.
Nắng lên rồi, không khí trong lành thoảng mùi đất mới. Đàn gà con chạy lon ton trong vườn, chúng gáy vang trước cây rơm vàng cao ngất ngưởng cùng tiếng chim ríu rít chật chội phía bờ tre xanh mát. Ba cũng kịp vác cuốc, xách thau cá cắm câu được từ đêm dầm mưa trở về nhà, rồi lại vội vã ra đồng làm cỏ. Má hái từng bông bí vàng tươi nấu nồi canh ngọt mát. Bé Hà hân hoan cắp sách đi đến trường. Nội ngồi bên chiếc chõng tre sàng gạo, miệng nhai trầu tóm tém thơm phức mùi cau khô.
Anh Hai leo lên mái nhà sửa lại mấy tấm tranh dột, tay siết tay buộc với tâm trạng phơi phới, ngân nga vài câu ca cổ ngọt lịm. Má đứng dưới giàn bí mướt xanh nói cười râm ran cùng bà:
- Công nhận mưa mấy ngày nay cây cối tươi tốt thật. Mấy đọt bí ra xanh mơn, cái này mà hái luộc chấm mắm cá sặc thì ngon hết sẩy. Để lát con ra chợ mua thêm mắm, vậy là chiều nay khỏi mua đồ ăn.
Nội sàng xong cái nia gạo với tấm, móm mém cười lộ rõ hai hàm răng đen nhánh hạt huyền:
- Ừa, khỏi mua cá đi con. Đợt này cha của đám trẻ đi cắm câu dính toàn cá bự không hà, đâu được tầm năm đến sáu con cá lóc to đùng, mình ăn cả ngày còn không hết. Chỉ mua mắm về chấm rau luộc thôi nghe bây, ngoài ra đừng mua thêm bất cứ gì nữa hết.
Nội nói xong rồi vội vàng quay lưng đi vô bếp, không quên ngoái đầu dặn dò Anh Hai ở trên mái nhà coi chừng kẻo gà đến ăn gạo trong nia. Anh Hai từ trên mái nhà nói vọng xuống oang oang, tiếng động rung rinh cả vạt lá tranh:
- Má đi chợ nhớ mua bánh về cho con ăn nghen. - Kèm với tiếng cười rộn ràng như nửa đùa nửa thật.
- Trời ơi! Mày bao lớn rồi hả Hai? Có vợ người ta còn chê già, ở đó mà đòi bánh với trái. Nếu có mua thì tao chỉ mua vài cái bánh ít để Út Hà đi học về ăn.
- Con nói chơi vậy mà. Má mua mắm cá lóc về nha, mắm cá lóc ngon hơn cá sặc, con khoái nhất là loại mắm này.
- Ừa tao nhớ rồi. Còn mày cũng nên nhớ một chuyện quan trọng giùm tao cái đi.
- Ủa chuyện gì nữa vậy má? Thì con đang sửa lại mái nhà đây?
- Không ai nói chuyện đó đâu.
- Vậy chứ là chuyện gì???
- Đi hỏi vợ chứ còn chuyện gì nữa! Nó còn quan trọng gấp mấy lần cái việc sửa lại cái mái nhà đó.
- Lại là hỏi vợ! Thôi con không đi đâu.
- Mày chê bé Thủy, con nhà bà Hai Lan sao Hai? Nè! Người ta là con nhà đàng hoàng, nết na. Mày mà chịu tới là người ta gả ngay thôi. Bên đó họ cũng ưng nhà mình lắm rồi đó.
- Không phải con chê, nhưng chưa muốn lập gia đình ở ngay thời điểm này thôi.
- Cái gì mà chưa muốn nữa, đã hai mươi sáu tuổi đầu rồi. Lấy đi để nội mày còn được uống ly rượu mừng nữa chứ.
- Thôi thôi, má đi chợ đi kẻo trưa hết mắm là chiều nay không có ăn luôn.
- Xứ mình mà lại sợ hết mắm! Thiệt là cái thằng này... Thôi, tao đi đây.
Anh Hai cười khoái chí vì lại một lần nữa thoát hiểm thành công trước đề tài lấy vợ mà má thường đề cập mỗi ngày. Cứ mỗi lần gia đình giục phải đi cưới, anh thường lảng tránh sang chuyện khác hoặc lẩn mất hút ra ngoài vạt dừa sau gò để chẳng còn ai nói tới. Cũng chẳng phải anh không chịu yên bề gia thất để có mái ấm riêng như bao người trai khác trong xóm, bởi vì anh quá nhút nhát, không chịu chủ động làm quen rồi ngỏ ý với bất cứ cô nào. Má hay càm ràm với câu “trai khôn kiếm vợ chợ đông - gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân”, muốn có được vợ thì cái miệng phải lanh lẹ ngọt ngào và tìm nơi đông người, chứ đàn ông con trai mà cứ nấp trong nhà như con gà mái đẻ thì không ế đông cũng ế đặc suốt đời. Cũng chẳng phải anh chẳng có mối nào để dạm hỏi, người ta mai mối không biết bao nhiêu nơi mà anh vẫn lắc đầu. Bà con xung quanh đi ngang qua ngõ hay nói nửa thật nửa giỡn, làm đàn ông con trai thì chớ nên quá kén chọn, kén mãi thành ra bây giờ chẳng có một cô nào để chung chăn chung chiếu”. Gia đình chẳng ai biết đối tượng anh ưng ý là người như thế nào, chỉ biết anh chưa từng quen ai, ngay cả lúc đi bộ đội rồi ra quân trở về cũng vậy, cứ thế cho tới bây giờ.
Ngày trước, gia đình còn tưởng anh quen với chị Na con gái bác Lý, cái nhà sàn ở bên kia sông. Chị Na đẹp người đẹp nết, đôi mắt đen tròn, ăn nói duyên dáng lại hết sức đảm đang nên ba má ưng thuận lắm. Ngày Anh Hai xa quê nhập ngũ, chị hay sang chơi cùng bé Hà rồi thăm hỏi đủ điều. Nhớ có lần má bị bệnh nặng giữa đêm, đích thân chị lấy chiếc xuồng máy đưa má tới nhà thương trên huyện. Rồi khi trở về, suốt những ngày má nằm dưỡng bệnh, chị sang chăm sóc tỉ mỉ như con gái ruột trong nhà. Chị nấu nồi cháo cá lóc rau đắng thơm lừng mùi tiêu, nâng niu đút từng muỗng cháo, pha từng ly sữa. Tới khi má hết bệnh hẳn, chị vẫn sang chơi, ngồi dưới ánh đèn dầu dạy bé Hà học từng nét chữ đến mãi chập tối mới trở về nhà. Gia đình mến chị Na lắm, luôn ước ao nhà có được đứa con dâu hiền thục như vậy. Có một lần hai bác cháu đang nhặt rau sau hè, má hỏi khéo chị Na:
- Cháu với thằng Bình quen nhau lâu chưa? Sao bác không nghe nó nói gì hết trơn vậy?
- Dạ... cháu với anh Bình chỉ là bạn bè bình thường thôi bác. Không phải bồ bịch gì đâu. - Chị ấp a ấp úng, hai má đỏ chửng né tránh ánh mắt của má và cả bà.
Nhưng ba má và bà đều hiểu là do chị ngại ngùng nên mới nói thế thôi. Làm gì có chuyện bạn bè bình thường mà sang đây chăm sóc tận tụy như dâu trong nhà. Chưa nói đến là con gái con lứa mà đến nhà con trai thường xuyên như vậy, chẳng phải người ta cứ nói ra nói vào rồi mất duyên sao. Má chỉ cười rồi khe khẽ gật đầu:
- Đúng là tuổi trẻ bây giờ, cái gì cũng im để trong bụng. Nhưng cũng phải cho người lớn biết để tính tới chuyện trăm năm. Nói thiệt chứ thằng Bình nhà bác mà cưới được cháu thì là phúc đức của tổ tiên ba đời.
Chị Na chỉ e ấp cúi đầu cười rồi quay mặt nơi khác che giấu nụ cười thẹn thùng. Chị tránh né bằng cách đi ra trước sân chơi với bé Hà.
Thời gian sau này Anh Hai ra quân trở về, gia đình mới ngộ ra những gì trước đây chị Na nói là hoàn toàn có thật. Họ chỉ là bạn học cùng từ thời tiểu học, hay nói đúng hơn chỉ là bạn thông thường, hoàn toàn không liên quan đến tình cảm trai gái. Sở dĩ chị Na năng sang chơi nhà là vì thương Anh Hai đi xa nhà, không còn ai chăm sóc cho má và nội. Ba thì suốt ngày ở mịt tuốt đồng bưng. Nội thì già yếu, thường hay ốm đau mỗi khi trái trời trở gió. Bé Hà còn quá nhỏ, chưa biết cách chăm sóc tốt cho người bệnh. Vì thế nên chị sang đây nhằm thay thế Anh Hai mà chu toàn gánh vác mọi việc. Vậy là ba má thêm một phen hụt hẫng, cứ tiếc ngắn tiếc dài và giục anh Hai phải quen và lấy cho được người con gái này. Nhưng tơ duyên là định mệnh của mỗi con người, ai sinh ra rồi cũng sẽ có nơi để trao thân gửi phận, chẳng biết đóa hoa nào rồi sẽ về chậu nhà mình. Được một người quen đi chợ giới thiệu rằng chị Na đã 26 tuổi rồi mà đến giờ vẫn chưa chịu lấy chồng, mặc dù có nhiều đám tới dạm hỏi chị cũng chỉ nhẹ nhàng đáp lại bằng những cái lắc đầu. Nghe xong má mừng lắm! Ai còn xa lạ chứ người con gái này má rành rẽ từng chút từ ngày Anh Hai đi bộ đội vắng nhà. Niềm hy vọng của gia đình lại thắp lên như một ngọn lửa sáng rực giữa đêm đen thăm thẳm. Má giục Anh Hai phải sang nhà chị Na, dù gì cũng đã quen biết nhau nên việc tiến tới sẽ hết sức dễ dàng. Riêng Anh Hai vẫn im lặng, chẳng muốn ai nhắc tới chuyện này, thậm chí lại để ngoài tai hoặc lánh sang chuyện khác. Từ lúc Anh Hai lên đường nhập ngũ, mỗi lần chị Na ghé sang, thường đem qua bông súng, vài trái mận, lúc thì trái mãng cầu gai dằm đá cho nội uống, thế nào chị cũng mượn cớ lân la hỏi chuyện bé Hà. Con bé hồn nhiên, ngây ngô, ai hỏi gì đáp đó thật thà trong trẻo. Chị Na chỉ gặng hỏi vài ba câu bâng quơ về những kỷ niệm cũ hồi anh Hai còn ở nhà, hay thỏ thẻ hỏi dạo này anh có gửi thư về không, thế mà bé Hà cứ ngây thơ kể tuốt, kể cả những lúc anh Hai hay thẫn thờ nhìn qua sông bên đó trước ngày đi.
Bé Hà chỉ biết sao kể vậy, nhưng má đứng nêm canh ngoài gian bếp, nghe qua là thấu tỏ hết lòng dạ người ta vì đều là đàn bà con gái với nhau. Những lần nói chuyện mặt chị Na đỏ bừng lên vì thẹn, rồi vội vã đánh trống lảng sang chuyện khác, má chỉ mỉm cười độ lượng. Cái nụ cười của người từng trải, bao dung, thấu hiểu trọn vẹn cái tình đằm thắm mà cô gái bên sông kín đáo gửi gắm qua từng lời hỏi thăm ngập ngừng. Lại thắp lên hy vọng, nhưng khi dò hỏi thì lại thất vọng, cứ thế mà thôi.
Buổi chiều thật yên bình trên xóm nhỏ, nắng tàn trải dài trên vạt nước sông trôi lững lờ. Ba lại về với chiếc cuốc trên vai, chiếc khăn rằn vắt ngang cổ. Mâm cơm ấm cúng với đĩa rau bí luộc xanh mướt, chén mắm kho quẹt với tô canh chua cá lóc nóng hổi được dọn ra giữa gian nhà.
Ba bới chén cơm cho bà rồi nói với anh Hai:
- Lớn rồi nên tìm nơi nào đó ưng ý để lập gia đình cho kịp với người ta. Chẳng lẽ cứ sống đơn độc, đi ra đi vào một mình mãi thế này sao con?
- Tao thấy con Na con bác Lý nhà bên kia sông mà ưng ý quá trời quá đất. Bây mạnh dạn chịu sang đó thăm hỏi nói chuyện, nếu người ta chịu ba má sẽ qua cùng người lớn bàn bạc với nhau ngay. Đàn ông con trai gì mà nhút nhát quá thì kiếm vợ ở đâu ra. - Má xúi giục nối tiếp cho lời ba.
- Chắc con nhà này nó muốn người ta phải đưa kiệu sang rước mới chịu hay sao đó. Mình là đàn ông, người chủ động là mình mới phải. Đời nào rồi mà cột lại đi tìm trâu. - Ba nói xong rồi cười khà khà.
- Con thấy chưa tới lúc phải lập gia đình, khi nào con muốn chừng đó sẽ hối ba má, sợ lúc đó không kịp chuẩn bị vàng cưới luôn đó chứ. - Anh Hai bộc bạch.
- Vàng cưới tao đã chuẩn bị từ lúc bây đi bộ đội chưa về nữa kìa. Vì cứ nghĩ bây với con Na hai đứa quen nhau và xác định cưới nên mới về đây ra mắt gia đình, nào có ngờ…- Má thở dài bỏ ngang câu nói đầy tiếc nuối, nhưng trong nhà ai cũng hiểu những từ phía sau.
Ba vỗ đùi rồi tiếp tục lên tiếng:
- Còn sớm gì nữa mà chưa chịu lập gia đình hả Hai? Đã hai mươi sáu tuổi đời rồi đó con. Bây nhìn đi, trong cái xóm này lứa tuổi này người ta con bồng cháu bế hết rồi, không phải một mà là hai đến ba con chạy lăng xăng luôn. Ngày xưa tao lấy mẹ bây mới có 19 tuổi thôi đó con, mà cũng hạnh phúc êm ấm cho tới tận bây giờ đó thôi.
- Trễ lắm rồi chứ sớm gì nữa. Lo mà qua nhà anh Lý, thấy cái điệu bộ con Na nó cũng ưng mày lắm rồi đó, chỉ cần bây hé răng ra nói một câu thôi, ai giết, ai xé xác ai ăn thịt, tao với ba bây chịu cho.
Nội im lặng nãy giờ trầm ngâm để theo dõi cách phản ứng của Anh Hai. Bây giờ bà mới thong thả cất giọng trầm trầm, đượm màu thời gian:
- Bà già rồi, sống chết mấy hồi như ngọn đèn trước gió, chẳng biết ngày mai sẽ như thế nào. Bây giờ bà còn thì cháu cố gắng mà lấy vợ để bà tận mắt thấy và tận miệng uống ly rượu mừng của cháu nội, rồi sau này có nhắm mắt đi theo ông bây cũng thấy an lòng, chẳng còn lưu luyến gì...
Anh Hai nhìn quanh một lượt gia đình, dường như không thể giấu thêm được nữa, anh thẳng thắn:
- Nhưng sao phải bắt buộc cứ là con Na nhà bác Lý bên sông? Bộ người khác không được hay sao???
- Vì nó đã quen biết với bây rồi nên mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn. Huống gì gia đình đã biết tính nết của nó. Phải công nhận con nhỏ xinh đẹp, nết na thùy mị, ăn nói duyên dáng lại có nghề thợ may, nghe đâu có nhiều nhà đến dạm hỏi mà nó chưa chịu đó con. Má giải thích và không quên khen chị Na như một thói quen mỗi khi ngồi nhắc tới.
- Thì ba má cũng thấy rồi đó! Nó không chịu bao nhiêu mối thì con cũng vậy thôi chứ khác gì đâu.
- Bây chưa thử thì sao biết nó không chịu! Cứ tới nhà người ta thăm hỏi rồi mạnh dạn nói chuyện, đi vào vấn đề chính. Người ta đồng ý thì mình mừng, còn không được thì cũng đâu có sao đâu bây, mất mát cái gì, sợ cái gì. Trai lớn lấy vợ, gái lớn gả chồng, đó là chuyện hiển nhiên hết sức bình thường kia mà. Ba nói rồi gắp một đũa rau bí luộc chấm mắm đậm đà bỏ vào chén, vừa ăn vừa gật gù khen ngon.
Bé Hà hí hửng đưa mắt nhìn Anh Hai, miệng còn dính hạt cơm rồi nói cùng với nội:
- Con không chịu người khác làm chị dâu đâu. Con chỉ chịu chị Na mà thôi.
Ba cười khà khà, cốc nhẹ vào đầu con gái:
- Con thì biết cái gì về chuyện người lớn mà chịu với không. Út muốn có em bé để chăm đúng không? Vậy thì kêu Anh Hai sớm lấy chị Na đi rồi nhà mình sẽ có em bé, Út sẽ được lên chức cô. Mà không phải cô tầm thường đâu nghen, cô Út lận đó.
Bé Hà khoái chí cười híp mắt nghiêng ngả trước câu nói của ba. Nhất là cái câu từ ba được lên chức cô. Cả mâm cơm rộn rã tiếng cười ấm áp. Rồi ba lại rỉ rả kể về ngày xưa quen với má và đi hỏi cưới như thế nào: “hồi đó nhà ông bà ngoại lễ giáo lắm, con gái thì không được đứng gần cười đùa thân thiết với con trai chung xóm. Cha chăn trâu trên đất ruộng của ông ngoại, má là người làm ruộng từ nhỏ nên suốt ngày chỉ gắn bó với cánh đồng. Những lần đi chăn trâu khát khô họng, cha hay ghé lại xin chút nước má mang theo để uống rồi dần dần quen biết, sinh tình cảm lúc nào chẳng hay. Cái mùa lúa chín năm đó ba giúp má gánh lúa về nhà. Lúc đang chuẩn bị trở về, cha nắm tay má bị người ta nhìn thấy rồi về nói lại với nội. Ông bà sắm mâm cau trầu nhờ người mai mối và được ngoại đồng ý gả, thế là nên duyên vợ chồng cho tới ngày hôm nay”.
Câu chuyện tới đó là kết thúc, mọi người cười nghiêng ngả. Bà nội lại nhắc thêm những kỷ niệm xa lắc từ hồi má mới về làm dâu, rồi so sánh rằng cái tánh của con Na thiệt chu toàn đảm đang giống hệt như má ngày trước. Thế cho nên ai cũng ưng thuận, kể cả bà. Nội còn nói thêm rằng: “nhà mà có được người con dâu như vậy có đốt đuốc tìm cũng không ra, nó còn quý hơn cả tài sản lớn lao. Sống sao cho thuận hòa, biết trước biết sau, cùng chung một dĩa muối chấm gừng, thì đó mới là lẽ phải của đời người”.
Anh Hai ngồi nghe, ánh mắt ấm áp nhìn mâm cơm gia đình rồi nở một nụ cười thật bí ẩn. Nó bí ẩn như chính cái tính tình của anh! Cho tới bây giờ gia đình chưa ai biết anh đã từng trải qua một mối tình nào chưa, vì có bao giờ nghe anh nhắc tới hay dẫn về nhà chơi ra mắt họ hàng. Anh cũng rất ít khi đi chơi.
- Vậy để ngày mai con qua sông thăm nhà bác Lý liền, chứ để thằng khác nó tới là coi như mất.
Má nghe xong mừng rỡ, gương mặt ai nấy đều tươi tắn hiện rõ vầng sáng niềm vui. Má vội dặn thêm:
- Phải thật mạnh dạn lên để nói chuyện, nói sao mà cho họ ưng ý là bây đã quá thành công rồi. Lỡ mới qua mà anh chị Lý có hỏi đi đâu thì bây cứ nói cháu sang để may áo, cần thiết ngày mai tao ra chợ mua cho vài thước vải để lấy đó làm cớ cho dễ ăn nói.
- Thôi con không cần đâu! Nhà bác Lý kêu con sang chơi mà. Trước sau gì thì ba má cũng sẽ sang bên đó thôi.
- Ủa, là anh chị kêu mình sang đó chơi hả? - ba trố mắt ngạc nhiên.
- Dạ, phải rồi đó ba.
- Là sao bà? Thằng này nó làm tôi hoang mang quá đỗi, chẳng hiểu được cái gì hết?
- Tôi cũng như ông thôi! Bây có yêu đương gì với con gái người ta mà họ lại mời mình sang chơi?
- Có chứ má, nếu không thì ai mời qua làm gì! Nhưng con phải đi trước.
- Hả?! Mà yêu bao giờ, sao cả nhà không ai biết hết vậy bây? Má buông cả đũa, hỏi dồn.
- Trước ba tháng con đi bộ đội.
- Ủa rồi con Na nó nói cho gia đình nó biết hả bây?
- Na không có nói, nhưng hai bác tự biết.
- Không nói mà sao lại biết???
- Thì cũng giống như câu chuyện ba mới kể đó! Người ta thấy Na hay qua nhà mình rồi đồn nhau cả một xóm bên sông.
- Trời đất ơi! Vậy mà giấu biệt! Sao không nói sớm cho má biết mà mừng? Thật ra thì tao cũng sinh nghi từ lâu, vì mỗi lần con Na qua cứ hỏi út Hà về bây. Khi tao nhắc tới hai đứa thì nó lại mắc cỡ. Má nói trong niềm vui hân hoan.
- Phải để ba má trực tiếp tiếp xúc, gặp mặt, đánh giá trước đã chứ.
- Cái thằng này... thiệt tình. - Má nói rồi những tiếng cười rộn ràng vang lên.
Mâm cơm chiều lại ngon và vui tới khôn xiết. Hóa ra chị Na chần chừ bao đám dạm hỏi là để chờ đợi Anh Hai đi bộ đội trở về! Anh Hai cũng từ chối hết mối này đến mối khác vì đã từ lâu có chị Na mà chẳng cho ai biết. Hèn chi cái ngày Anh Hai đi bộ đội, ngọn đèn dầu nhỏ bên gian nhà sông của chị Na sáng mãi không chịu tắt. Anh Hai cũng chẳng chịu mở tiệc để chiêu đãi bạn bè trước lúc bước lên đường nhập ngũ, anh chỉ nói ngắn gọn với cha mẹ đãi làm gì cho rình rang tốn kém, thôi cứ để anh đi chia tay cùng những người bạn. Thế là đêm đó anh hẹn hò để tạm biệt chị Na, hứa hẹn trở về bằng một đám cưới rộn rã. Ngày họ chia tay nhau, không gian nơi dòng sông sao hiu hắt quá đỗi. Những năm tháng biền biệt nơi quân ngũ, chị Na nhớ thương nên thường xuyên biên thư gửi đến cho Anh Hai. Chị cũng lo sợ anh sẽ đi cưới người con gái khác nên mới thường hỏi bé Hà về tình hình của anh. Chiếc áo cô dâu và chú rể bằng vải lụa hồng chị tự tay may lấy sẵn trong mấy năm chờ đợi, nay cũng đã sắp được mặc lên trong ngày trọng đại hạnh phúc của riêng mình. Mấy thứ sính lễ cưới hỏi mà cha mẹ chuẩn bị trước đó cho anh Hai đến nay chẳng gọi là muộn màng. Anh Hai cưới chị Na, tin này lan truyền tưng bừng khắp xóm nhỏ như ngọn gió xuân. Ai nấy tấm tắc ngợi khen, nhìn tụi nó hợp, đẹp đôi quá trời. Ba má tính đến tháng chạp làm lại cái nhà mới tươm tất hơn, không còn phải sống trong cảnh nhà dột cột xiêu mỗi trận mưa giông để lại. Nhà có thêm người, thêm rộn vang tiếng cười. Vậy là ra giêng, đến mùa lúa xong chín vàng đồng, ba má sẽ tính chuyện mang mâm cau trầu sang sông cưới chị Na về cho anh Hai.
Chiều nay, nắng vệt dài trên dải sông quê phẳng lặng như gương. Phía bên kia sông, ánh đèn dầu từ căn nhà sàn của chị Na lại hắt xuống mặt nước một quầng sáng ấm áp, tựa như niềm chờ đợi mấy năm qua cuối cùng đã cập bến bờ hạnh phúc. Lửa trong bếp nhà tôi vẫn bùng lên đỏ quạch, mùi thơm của nồi mắm kho quẹt hòa cùng hương lúa mới theo gió đồng thổi về thoang thoảng khắp xóm nhỏ. Má lúi cúi dọn dẹp, ngồi cùng ba bàn về chuyện giá lúa và những thứ cần thiết cho lễ dạm hỏi, nụ cười nhẹ nhõm vẫn đọng lại trên gương mặt đã hằn sâu vết thời gian. Anh Hai đứng ngoài hiên, tay vịn vào vách lá mới thay, ánh mắt đăm đắm nhìn sang bờ sông bên ấy, bờ môi khẽ nở nụ cười kín đáo, rạng rỡ đến lạ kỳ. Bé Hà thì cứ xun xoe bên nội, kêu nội ra giêng dẫn đi chợ mua cho nó cái áo mới để làm cô Út cho thật đẹp trong ngày cưới của Anh Hai. Trời đất phương Nam sau cơn giông bão bao giờ cũng hiền hòa và bình yên đến vậy. Những vết thương của dột xiêu, ngã đổ đã nhường chỗ cho mầm xanh của đọt bí, cây rơm, và cả những mầm tình đơm hoa kết trái sau bao tháng ngày âm thầm đợi chờ. Đêm dần buông trên xóm nhỏ, tiếng ếch nhái ngoài đồng bưng lại rộ lên, nhưng nghe chẳng còn buồn não nề như những ngày mưa lũ cũ. Âm thanh đó giờ đây như tiếng reo vui rộn rã, hòa cùng tiếng nói cười ấm áp dưới mái nhà tranh, đó cũng là nơi tình thân, tình quê và tình lứa đôi đang âm thầm đơm hoa, hứa hẹn một mùa xuân mới tràn ngập tiếng pháo hồng.