Diễn Đàn » Sách truyện tự sáng tác

Phận Lục Bình - Truyện dài của Quang Nguyễn

0 trả lời, 8 lượt xem — Trang 1 / 1
Chương I: Mai Chị Về
Dưới cái nắng gắt gỏng thôn xóm đất miền Tây, chị Nụ xuất hiện như một nhành lục bình trôi dạt từ miệt thứ sông nước về làm dâu xóm tôi. Năm ấy chị hai mươi tư tuổi, cái tuổi rực rỡ nhất của người con gái, nhưng trên gương mặt chị chỉ thấy một vẻ cam chịu, hiền khô tới tội nghiệp. Chị Nụ đẹp, cái đẹp dịu dàng của con gái miệt vườn với làn da bánh mật và đôi mắt lúc nào cũng ướt như có nước. Nhưng cái đẹp ấy sớm bị vùi lấp bởi cái nghèo và những lo toan cơm áo. Chị không có con. Ở cái xóm nhỏ còn nặng nề việc coi trọng con cái. Tức là đã làm dâu thì phải sanh đẻ dù trai hay là gái, ít hay nhiều, dứt khoát phải có như một chân lý bắt buộc, nếu trái lại đều bị xem như một hủ tục tội hình không thành văn. Có lẽ vì khát khao tình mẫu tử mà chị thương tôi tới lạ lùng. Mỗi lần đi làm mướn về, dù trong túi chỉ còn vài đồng lẻ, chị cũng ghé tiệm tạp hóa mua cho tôi vài viên kẹo dừa, hay cây cà rem, trái ổi. Những lần như thế chị thường xoa đầu tôi, nói: 
- Gắng học nha cưng, học để sau này đời bớt khổ, đừng như chị…
Đời chị là một chuỗi những ngày dài lam lũ. Chị làm đủ mọi việc, từ cấy thuê, nhổ cỏ đến gánh nước mướn. Đôi bàn tay chị chai sần, những ngón tay gầy guộc lúc nào cũng lấm lem bùn đất. Thế nhưng, bao nhiêu mồ hôi chị đổ ra cũng không đổi lại được một nụ cười từ gia đình chồng.
​Chồng chị - anh Bảo - là một gã đàn ông bê tha và cọc cằn. Những đêm khuya, tiếng chửi bới và tiếng thắt lưng da quất vun vút vang lên từ căn nhà lá rách nát của chị khiến cả xóm xót xa. Chị không bao giờ kêu khóc thành tiếng, chỉ có tiếng nấc nghẹn u uất. ​Mẹ chồng chị, thay vì bênh vực người đàn bà cùng phận cực khổ, lại chỉ thêm dầu vào lửa. Bà thường nguýt dài:
- Loại cây độc không trái, gái độc không con, nhà này vô phúc mới rước về. 
Thuở ấy tôi chỉ có mười hai tuổi, chẳng hiểu gái độc là gái thế nào. Tôi hỏi những người lớn thì chỉ nhận lại cái lắc đầu, hoặc những lời vu vơ, cho có. Mẹ chồng thường rêu rao với hàng xóm rằng: chị có thói quen ăn cắp. Đi làm ở đâu thì lén lút lấy thứ đó đem về, như đợt đi hái dưa cho nhà ông ông Tám Cò ở dưới rẫy. Chiều hôm đó tôi chứng kiến ông Tám Cò dẫn theo vợ đến nhà anh Bảo chửi bới. Cái mặt ông đỏ gay, đứng ngoài sân chỉ tay vào lớn tiếng. 
- Không con Nụ thì là ai? Nó với con Bạc về sau cùng. Tao xuống kiểm tra lại thì hai bọc dưa, loại một bọc 10 ký đã biến mất. Mẹ! Cái lũ bây. Đã tạo cho công ăn việc làm còn giở thói trộm cắp. Lấy hai chục ký dưa cho dòng họ tụi bây ăn tràn bản họng ra đi. 
Tôi đứng bên hàng có nghe. Có chạy qua coi. Chửi một hồi đã đời ông Tám Cò thấy hả dạ, rồi lên xe chở vợ đi. Tưởng rằng câu chuyện tới đó là kết thúc, nhưng không ngờ nó còn tệ hại hơn. Bà mẹ chồng nắm tóc kéo chị ra sân rồi quát lớn cho mọi người cùng nghe. 
- Mày thấy chưa. Người ta tới nhà tao đòi đào mồ cuốc mả. Nghèo cho sạch, rách cho thơm. Tao đâu có dạy mày đi ăn trộm. 
Rồi bà chạy vào bếp cầm bốn trái dưa ra ném thẳng xuống đất. Do chứng kiến đầu đuôi mọi chuyện vừa xảy ra. Tôi nhận ra đây là 5 trái dưa chị mới mua lúc nãy sau khi đi nhổ cỏ về. Lúc đó tôi đang đá bóng cùng lũ bạn ở đầu xóm. Chị đi ngang rồi đưa tay ra hiệu cho tôi theo cùng. Chị ghé vào mua dưa, sẵn mua cho tôi một trái lựu. Chị nói hôm nay được trả thêm tiền nên sẽ thưởng cho tôi. Tôi cầm trái lựu trên tay thích thú rồi la hét trong nỗi vui mừng. Chị lấy một trái dưa bẻ đôi chia cho tôi phân nửa, hai chị em cùng ăn cười hí hửng trên đường về nhà. Tôi sực nhớ ra rồi bào chữa ngay lập tức. 
- Không phải. Năm trái dưa này là lúc nãy chị Nụ mua ở nhà dì Mận. Cháu và chị Nụ ăn hết một trái, còn lại bốn. Bà không tin thì cứ lại nhà dì Mận mà hỏi. - Tôi nói. Mọi đôi mắt xung quanh đều hướng vào tôi. 
Đây là lời nói thật của tôi, không phải bao biện rồi nói đỡ cho chị. Trước đó chị Nụ có hỏi. 
- Cưng thích ăn gì. Hôm nào chị mua cho. 
Tôi nghe xong mắt sáng rực lên. Tôi biết chị nói thật, vì từ trước đến giờ tôi đòi gì qua mấy ngày sau chị cũng đều mua. Lúc đó tôi còn quá nhỏ để hiểu chuyện đời, chỉ biết muốn cái gì thì đều có cái nấy. Nhưng không hiểu được, chị là người phụ nữ nghèo, hoàn toàn chẳng có nguồn tiền nào từ gia đình ngoài việc tự nai lưng đi làm kiếm tiền ra. 
- Em thích ăn lựu. Em chưa biết mùi vị ra sao, hôm bữa thấy thằng Quý nó ăn mà thèm. Xin vài hạt ăn cho biết, nó dứt khoát không cho. - Tôi nói. 
Chị khựng lại một lát như đang đắn đo suy tính gì đó. Rồi chị lại mỉm cười khẽ gật đầu. 
- Ừ hôm nào chị đi làm có tiền sẽ mua cho cưng. - Nói xong, chị xoa đầu tôi rồi lững thững trở về nhà. 
Đúng như lời chị nói, chiều nay chị đã mua cho tôi trái lựu. Tôi lựa trái to nhất để lấy. Chị làm quần quật cả ngày chỉ được trả công ba nghìn đồng, nhưng quả lựu ấy đã một nghìn tám trăm đồng. Khi tôi giải oan cho chị, những ánh mắt xung quanh đều dán vào tôi. Người ta cảm thấy tin tưởng ở tôi, vì một thằng mười hai tuổi có thể nói láo nhằm bao biện cho chị, nhưng không thể nêu đích danh người bán ra, và yêu cầu đối chất. Người ta tin tôi hơn là lời buộc tội của bà Sáu Trầu mẹ chồng chị. Còn việc rẫy dưa nhà ông Tám Cò có mất thật hay không, điều này chẳng một ai biết. Chị Nụ vẫn ngồi đó ôm mặt khóc, tóc tai rối bù vì bị kéo lê. 
- Mày con nít, con nôi, biết cái gì mà nói. Nó làm dâu nhà tao mà chẳng lẽ tao không biết tính nết của nó. - Bà Sáu Trầu nhìn tôi với đôi mắt tóe lửa, muốn ăn tươi nuốt sống. Vốn dĩ từ xưa đến giờ, bọn trẻ chúng tôi không thích bà này. Có một lần tôi và hai thằng bạn lẻn vào hái trộm sơ ri. Bị bà bắt gặp, tôi hét lên cho thằng Đực chạy, nhưng Cu Đực cứ nhởn nhơ ngồi trên cây không thèm nhìn xuống. Nó tưởng hai thằng tôi giỡn, để thử sự gan dạ như đã từng rất nhiều lần. Tôi và thằng Tèo nhanh chóng chạy thoát thân, Cu Đực bị bắt, bà Sáu Trầu dùng roi dây đánh trâu, vụt liên tiếp vào người nó. Máu me be bét, bà không dừng tay tiếp tục đánh chửi. Cu Đực chạy với cái chân cà nhắc. Chỉ vài trái sơ ri mà nó phải đổ máu. Chúng tôi đi trên bờ đê vẫn còn nghe tiếng bà chửi. 
 
- Vậy thì bà Sáu đã thấy chị Nụ ăn cắp dưa từ lúc nào? Tại sao thấy mà không ngăn cản, hay chính bà đã ép chị Nụ đi trộm dưa rẫy người ta. - Tôi nói. 
- Tao không thấy. - Bà Sáu Trầu đáp nhanh vội vàng. 
- Bà không thấy. Tại sao lại khẳng định chị Nụ ăn cắp dưa?. 
- Thằng nhỏ nói chí phải đó cô Sáu. Mấy trái dưa đó là con Nụ nó mua ở nhà chị Mận. Muốn biết đúng hay không thì đi hỏi chị Mận. Còn dưa ở rẫy ông Tám thì ai biết ổng có mất hay không, với lại đâu phải mất là do con Nụ. - Một người đang đứng xem cảnh tượng nói vọng vào. 
- Trời ơi! Mất cái gì mà mất, thằng chả xớn xơ xớn xác. Hai vợ chồng mới chở hai bọc dưa về kia kìa. Do hai bọc nó nặng, nằm chì xuống, rơm khe khuất lại tìm không kỹ rồi la làng bị mất. - Anh Phụng đi ruộng về ngang qua, rồi nói vào. 
Bây giờ người ta hiểu dưa rẫy ông Tám Cò không bị mất. Lời cáo buộc của bà mẹ chồng sai. Cũng có thể do bị Tám Cò chửi bới sinh ra bực tức nên trút giận lên người chị. Bà gục mặt xuống để giấu đi nỗi xấu hổ của chính mình. Rồi nói lớn tiếng để che lấp nó, dồn tất cả sự hồ đồ sang phía Tám Cò, như mình chẳng hề liên quan. 
- Vợ chồng thằng Tám ngày mai thấy cảnh với tao. Mẹ bây! Chưa tìm kỹ đã chạy sang đây lôi đầu tổ tiên tao ra chửi. - Nói rồi bà quay quắt trở vô nhà. 
Tôi đi tới phía chị Nụ đang ngồi khóc. 
- Chị không ăn cắp. Tại sao chị không nói mà im lặng. Im lặng đồng nghĩa với việc thừa nhận mình có làm. - Tôi nói. 
- Dù chị có nói mẹ chồng cũng không tin đâu. - Chị nói trong tiếng nấc nghẹn ngào, buồn bã. 
Tôi nhớ có lần thấy chị ngồi bên thành giếng, giặt cái áo hồng nhạt dính vết máu khô sau một trận đòn từ chồng. Tôi rón rén lại gần, đưa cho chị trái gòn khô. Chị giật mình, vội kéo vạt áo bà ba che đi những vết bầm tím lịm trên cánh tay, rồi cười hiền lành:
- Hôm qua chị đi đứng không thấy đường rồi té nhào đầu. 
​Nụ cười ấy của chị còn buồn hơn cả tiếng khóc. Dưới ánh trăng mờ ảo, tôi thấy đôi vai chị rung lên bần bật. Chị nghèo đến mức không có nổi một bộ đồ mới, nhưng tấm lòng chị thì giàu có vô cùng. Chị dành hết sự dịu dàng còn sót lại của đời mình để tưới tắm cho một đứa trẻ hàng xóm là tôi, như để an ủi cho thiên chức làm mẹ mà chị hằng ao ước.
​Hình bóng chị Nụ với chiếc nón lá rách rưới, dáng người gầy guộc liêu xiêu trên cánh đồng chiều mãi là một mảng ký ức buồn trong tôi. Chị như đóa hoa dại mọc nhầm chỗ, cứ lẳng lặng tỏa hương dù bị cuộc đời giẫm đạp không thương tiếc. Cái dáng chị và những người phụ nữ trong xóm đi gánh nước. Là một bức tranh vừa hào hùng, vừa bi thương quá đỗi quen thuộc trong mắt tôi. Trong cái đội quân lam lũ ấy, chị Nụ vẫn là người khiến tôi xót xa nhất. Đó là một tập hợp của những thân hình gầy guộc, héo hon. Chị Nụ và những người phụ nữ trong xóm, ai nấy đều nhỏ thó, cân nặng chẳng có người nào vượt quá bốn mươi ký lô.
​Nhìn từ xa, họ mỏng manh như những nhành củi khô sắp gãy. Thế nhưng, đè nặng trên đôi vai gầy ấy lại là một sức nặng nghịch lý. Mỗi đôi thùng thiếc đầy ắp nước, tính cả đòn gánh, phải nặng trên dưới năm mươi ký lô. Một phép tính đơn giản cũng thấy sự tàn khốc của mưu sinh, họ đang cõng trên vai một trọng lượng lớn hơn cả chính bản thân mình. Gánh nặng quá sức, đôi chân các bà, các chị, không thể bước thẳng, hai đầu gối chụm vào nhau, bàn chân bấm chặt xuống đất để giữ thăng bằng. Mỗi bước đi là một lần cả cơ thể rung lên bần bật. Chiếc đòn gánh cong lên như một cánh cung đang căng hết mức, rên rỉ kẽo kẹt theo nhịp thở dốc. Trong khi những người phụ nữ khác vừa đi vừa trò chuyện để quên đi mệt nhọc, chị Nụ vẫn giữ thói quen cũ: im lặng và cam chịu. Chị gánh nhiều nhất, gánh hăng nhất vì chị cần tiền để bù đắp vào những bữa rượu của chồng, hoặc để làm dịu đi những cơn thịnh nộ của mẹ chồng.
​Mỗi khi thấy tôi đứng nhìn bên đường, chị lại cố gắng nở một nụ cười héo hắt. Dưới lớp áo bà ba ướt sũng mồ hôi, tôi thấy rõ khung xương sườn của chị nhấp nhô theo từng nhịp thở hổn hển. Người đàn bà ba mươi sáu ký ấy đang gồng mình gánh hơn năm mươi ký nước, nhưng thực tế, chị đang gánh cả một định mệnh nghiệt ngã trên đôi vai gầy guộc của mình. Những giọt nước tròng trành văng ra khỏi thùng, thấm xuống nền đất nóng bỏng rồi tan biến mất, giống như cuộc đời của chị Nụ và những người phụ nữ nơi đây cứ tan loãng vào đất đai sau những ngày dài tận hiến. Tôi thương quá! Hình ảnh người phụ nữ Việt Nam, sống nơi làng quê nghèo đầy lam lũ và cam chịu. Tự hỏi: tại sao các người lại có một sức mạnh bền bỉ và phi thường tới như vậy? Các bà, các chị là hiện thân cho tất thảy những gì gọi là cam chịu của người đàn bà Việt Nam truyền thống. Cái tính cam chịu không phải là sự hèn nhát, mà là một loại đức hy sinh đến mức khắc nghiệt, khiến người ta vừa thương, vừa giận, vừa xót xa đến thắt lòng. 
Sự cam chịu của chị Nụ bắt đầu từ cái miệng luôn mím chặt. Chị không biết than thân trách phận, cũng chẳng bao giờ kể lể về nỗi khổ của mình. Khi bị mẹ chồng mắng nhiếc vì không biết đẻ, chị chỉ cúi đầu, đôi bàn tay gầy guộc vò nát vạt áo bà ba cũ kỹ. Chị nhận hết lỗi lầm về mình, coi cái tội không con như một bản án mà chị phải dùng cả đời để chuộc lỗi.
​Những trận đòn của anh Bảo trút xuống, chị không gào thét kêu cứu. Chị chịu đựng tiếng thắt lưng da vun vút như cách một cái cây hứng chịu bão giông cứ lặng lẽ đứng đó, mong sao cơn giận của chồng qua nhanh để nhà cửa được yên ấm. Sự im lặng của chị giống như mặt nước ao bèo, dù bị ném đá mạnh đến đâu cũng chỉ xao động một chút rồi lại phẳng lì, giấu kín mọi nỗi đau dưới đáy sâu. Tính cam chịu của chị còn hiện rõ qua cách chị đối xử với chính thân thể mình. Chị Nụ dường như đã quên mất mình cũng biết đau, biết mệt. Sáng sớm khi gà chưa gáy, chị đã lục đục gánh nước, đêm khuya khi xóm làng đã ngủ say, chị vẫn ngồi lột đậu phộng thuê dưới ánh đèn dầu leo lét. Chị Nụ là hình ảnh điển hình của những người phụ nữ xưa: lấy nhẫn nhịn làm đức hạnh, lấy hy sinh làm lẽ sống. Nhưng cay đắng thay, sự cam chịu ấy đôi khi lại trở thành đồng phạm cho sự tàn nhẫn của kẻ khác, khiến cuộc đời chị mãi là một bản nhạc buồn không có nốt thăng. 
Buổi chiều hôm ấy, nắng hanh hao như muốn rút cạn chút sức lực cuối cùng của người đàn bà miệt vườn. Chị Nụ đứng bên thành giếng rêu phong, đôi bàn tay gầy guộc chằng chịt gân xanh đang ra sức kéo từng gàu nước dưới sâu lên. Nước đầy thùng đưa vai chuẩn bị gánh đi. Một tiếng rầm vang lên. Đôi thùng thiếc đổ nhào, dòng nước mà chị vừa chắt chiu từ mạch ngầm chảy tràn lênh láng trên mặt đất, thấm vào lớp bụi mù. Chị Nụ ngã khụy xuống ngay bên cạnh vũng nước ấy. Hai đầu gối chị đập mạnh xuống đá, nhưng có lẽ chị không còn cảm thấy đau, vì cái mệt đã tê dại cả tâm hồn. Chị thở dốc, từng nhịp thở hụt hơi như người đang hụp lặn giữa dòng sông sâu. Tôi chạy lại, định đỡ chị dậy, nhưng chị khẽ xua tay. Chị ngồi đó, giữa những người phụ nữ cùng cảnh ngộ đang dừng đòn gánh nhìn chị với ánh mắt thương xót. Một bà trong xóm thở dài:
​- Thôi nghỉ chút đi Nụ, gánh cho cố rồi chết bỏ xác ở đây, ai thương?
​Chị không trả lời, chỉ đưa bàn tay run rẩy quẹt ngang dòng mồ hôi trộn lẫn với nước mắt. Tôi thấy chị khóc. Chị khóc không thành tiếng, không nấc nở, mà chỉ có hai hàng lệ chảy dài trên khuôn mặt khắc khổ. Chị khóc cho đôi vai đã quá mỏi mòn, khóc cho cái bụng đói mà chưa ăn cơm, và khóc cho sự cam chịu bấy lâu nay chẳng đổi lại được một lời hỏi han từ mái nhà có người chồng đang chờ rượu. Dưới ánh chiều ráng đỏ, chị nhìn dòng nước đang thấm dần vào đất. Chị tiếc gánh nước ấy hơn là tiếc thân mình. Chỉ một lát sau, như có một luồng sức mạnh vô hình nào đó từ sự nhẫn nhịn truyền đến, chị lại bám tay vào thành giếng, loạng choạng đứng dậy.
​Chị lại tiếp tục thả gàu. Tiếng gàu va vào thành giếng nghe chát chúa như nhịp tim của một người đàn bà không cho phép mình gục ngã. Chị biết, nếu chị không gánh, ngày mai sẽ không có tiền mua gạo, và trận đòn của anh Bảo sẽ còn kinh khủng hơn cả cái té ngã này.
Chị lấy tiền công rồi về trong một buổi chiều rã rời. Tiếng đòn gánh kẽo kẹt dừng trước hiên nhà cũng là lúc chị chạm mặt một cơn giông bão khác, còn đáng sợ hơn cả cái mỏi mệt ngoài kia. Anh Bảo đang ngồi giữa sạp tre với mấy gã bạn nhậu, mặt tên nào cũng đỏ gay, mùi rượu nồng nặc cả một góc sân. Khi chị Nụ vừa đặt hai thùng nước xuống, đưa tay quẹt mồ hôi thì tiếng cười hô hố của anh Lương say xỉn vang lên, nhắm thẳng vào anh Bảo:
- Nè! Bảo, mày cày sâu cuốc bẫm chi cho dữ vậy? Gánh nước thuê chi cho lắm tiền, rồi mai mốt chết đi thì ai thừa kế? Cái máy nhà mày nó hư rồi, có đúc bao nhiêu vàng vào cũng chả lòi ra được mụn con nào đâu. 
Một gã khác tiếp lời, giọng nhừa nhựa khích bác. Đó là Sĩ ở xóm ngoài:
- Vợ người ta thì đẻ năm một, vợ mày thì chỉ biết ăn cơm nhà nát bát hàng xóm. Hay là mày yếu quá rồi Bảo ơi?
Thêm một giọng khác vừa cợt nhả, vừa bẩn thỉu vang lên kèm tiếng cười hề hề.
- Mày không làm được thì để tao giúp cho. - Gã Công. Đây là gã lưu manh nhất xóm. Từng đi tù vì tội ăn trộm con bò nhà cô giáo Diệu. 
Sự sĩ diện hão của một gã đàn ông bị chạm tự trọng. Anh Bảo nhìn vợ người đàn bà gầy gò, áo quần ướt sũng, gương mặt hốc hác, rồi cảm thấy như chính chị là nguyên nhân khiến anh bị bêu riếu trước mặt bạn bè. Cơn giận bốc lên đầu, che mờ chút lý trí còn sót lại. Anh Bảo đập mạnh đôi đũa xuống mâm, nước rượu trong ly văng tung tóe. Anh lảo đảo đứng dậy, lao về phía chị Nụ:
- Mày nghe thấy chưa? Mày làm tao nhục nhã mặt mũi với anh em. Đàn bà con gái hạng gì mà cả đời không nặn ra được cái trứng?. 
Chị Nụ run rẩy, đôi vai gầy khép lại theo bản năng:
- Anh anh... tại trời chưa cho... chứ em…
Chưa kịp nói hết câu, một cái tát nảy lửa khiến chị ngã chúi đầu tay vịn má, cùng nỗi nhục nhã ê chề. Anh Bảo gầm lên:
- Trời nào không cho? Là tại cái thứ mày không biết đường ăn ở! Loại cây độc không trái, nuôi mày tốn cơm. 
Những gã trong bàn cũng giả vờ nói vào vài câu. 
- Thôi…thôi…rồi từ từ cũng có. 
Bà Sáu Trầu nghe om sòm thì từ trong nhà bước ra, không một lời can ngăn, bà chỉ đứng đó nhìn bằng ánh mắt lạnh lùng như người dưng nước lã. Bà bồi thêm một câu như xát muối vào lòng chị:
- Mấy cháu nói đúng đó. Thằng Bảo nó hiền nên mới để con vợ vô dụng này ám quẻ. Nhà này túng quẫn là tại cái số nó hãm tài. - Bà nói rồi lườm nguýt trước khi trở vô nhà. 
Chị Nụ đứng im đó, tay ôm lấy khuôn mặt đỏ in bàn tay. Chị không cãi, cũng không còn sức để khóc thành tiếng. Sự cam chịu bấy lâu nay của chị đã biến thành một khối đá nặng nề đè chặt lồng ngực. Bạn nhậu của anh Bảo thấy chuyện chẳng lành, tản nhau đi về, để lại một khoảng sân tiêu điều với người đàn bà tội nghiệp chuẩn bị dọn dẹp bãi chiến trường.
​Giữa cái xóm nghèo này, người ta thương chị Nụ vì chị hiền khô, nhưng cái hiền ấy lại trở thành cái bia để người đời trút giận. Sự cam chịu của chị như một chiếc chăn dày, chị tự quấn vào mình để mong được yên thân, nhưng càng quấn chặt, chị càng ngạt thở trong sự tàn nhẫn của những người gọi là gia đình.
Bi kịch của chị Nụ chưa dừng lại ở đó, bởi trong cái xóm nghèo này còn có cô Bích, một người đàn bà góa chồng sớm, vốn sắc sảo và đầy toan tính. Bích không có cái hiền lành của chị Nụ, ngược lại, cô có sự lanh lẹ và cái lưỡi sắc lẹm luôn biết cách xoáy vào nỗi đau của người khác. Ỷ mình còn xuân sắc và cũng có chút vốn liếng sau khi chồng mất, Bích thường xuyên lui tới nhà bà mẹ chồng chị Nụ. Cô khôn ngoan lắm, lần nào sang cũng kèm theo khi thì nải chuối chín, khi thì vài trái cam, miệng lúc nào cũng dẻo quẹo:
- Con thấy bác ở với đứa con dâu lầm lì đó tội nghiệp bác quá. Nó có bao giờ nấu cho bác bữa cơm ra hồn đâu, suốt ngày cứ gánh nước mướn rồi về trưng cái mặt như đưa đám.
Bà Sáu Trầu, vốn đã sẵn lòng ghét con dâu, nay có người rót mật vào tai thì hả hê lắm. Bà nắm lấy tay Bích, thở dài:
- Phải chi thằng Bảo nó rước được đứa khéo léo như cháu về thì cái nhà này đâu có héo hắt vì tuyệt tự thế này.
Bích không chỉ lấy lòng bà già, mà còn nhằm thẳng vào anh Bảo, gã đàn ông vốn đang tự ti vì bị bạn nhậu chế giễu. Mỗi khi thấy anh Bảo ngà ngà say, Bích lại đứng tựa cửa, buông những lời như dao cắt:
- Anh Bảo nè, anh phong độ thế này mà cam lòng sống cả đời với cái khúc gỗ mục đó sao? Đàn bà không biết đẻ thì cũng như ruộng khô không nước, anh gieo mầm chi cho uổng phí đời trai. Anh nhìn coi, ngoài kia bao nhiêu người sẵn sàng sinh cho anh một bầy con kháu khỉnh. 
​Ả cố tình lờ đi việc chị Nụ đang quần quật ngoài giếng nước, ngoài ruộng đồng, da dẻ sạm đen vì nắng gió để có tiền trang trải cuộc sống. Bích nhìn đôi bàn tay chai sần của chị Nụ rồi quay sang vuốt ve bàn tay nõn nà của mình, cười khẩy:
- Làm dâu mà để chồng bị người ta cười vào mặt là bất hiếu, bất nghĩa. Phải em là chị, em đã tự biết thân biết phận mà dọn đồ đi chỗ khác cho chồng nhờ rồi.
Sự xuất hiện của Bích giống như một liều thuốc độc ngấm dần vào cái gia đình vốn đã rạn nứt. Anh Bảo về nhà nhìn chị Nụ không còn thấy thương xót, mà chỉ thấy một vật cản đường. Mỗi bữa cơm, sự có mặt của chị trở thành cái gai trong mắt mẹ chồng. Có một đêm, chị Nụ đứng nép sau vách đất, nghe thấy tiếng Bích thủ thỉ trong nhà với bà Sáu Trầu:
- Bác cứ để con lo, anh Bảo chỉ cần ký tờ đơn ly hôn, con sẽ lo cho bác sung sướng đến già.
​Chị Nụ đứng đó, đôi vai gầy rung lên. Sự cam chịu bấy lâu nay của chị không còn là tấm lá chắn bảo vệ chị nữa, mà nó đang trở thành nấm mồ chôn vùi tuổi xuân. Người đàn bà miệt vườn ấy, lần đầu tiên cảm thấy mình không chỉ nghèo tiền bạc, mà còn nghèo cả một lối thoát. Chị đã hiểu ra tất cả. Chị đứng chết trân trong bóng tối. Gói bánh trên tay mà chị mua cho tôi rớt xuống bùn đất. Sự cam chịu bấy lâu nay trong chị bỗng chốc vỡ tan tành. Hóa ra, mồ hôi chị đổ xuống giếng sâu, những vết bầm tím trên vai, những bữa cơm nhường nhịn... tất cả chỉ đổi lấy một kế hoạch tống khứ chị đi như một món đồ cũ nát.
​Lần đầu tiên trong đời, chị không khóc. Đôi mắt vốn hiền khô của người đàn bà miệt vườn bỗng rực lên một tia sáng lạnh lẽo. Chị không vào nhà cãi vã, cũng không van xin. Chị hiểu rằng, lòng người khi đã cạn thì dù chị có quỳ xuống lạy lục cũng chỉ nhận lại sự khinh miệt. Chị vô ký đơn rồi vào buồng thu dọn vài bộ đồ cũ bỏ vào chiếc giỏ vải. Chị ghé qua nhà, thưa chuyện với mẹ tôi, giọng nghẹn ngào nhưng dứt khoát:
- Thím cho con ở nhờ vài hôm, con ráng làm kiếm chút tiền để làm lộ phí. Con biết hàng xóm sẽ cho tiền, nhưng sẽ không nhận bất kỳ của ai. Nhà bên đó... con không về được nữa thím ơi.
​Tôi biết không riêng gì nhà tôi mà bất cứ nhà nào cũng sẽ đồng ý cho chị ở nhờ! Bởi xung quanh đây ai cũng thương chị. Nhiều lần chứng kiến chị bị đánh, mẹ chồng hắt hủi, người ta chỉ nhìn rồi thương xót chứ không biết phải làm sao, vì đó là chuyện của gia đình họ. Trước đó người ta cũng can ngăn, nhưng đàn ông thì bị bà Sáu Trầu gán ghép có ý đồ với con dâu bà. Còn đàn bà thì bị chửi thậm tệ! Từ đó họ không dám can thiệp nữa. Chị đã chọn nhà tôi như một bến đỗ bình yên cuối cùng trước khi trôi dạt về quê cũng vì thương tôi, như một đứa con mà chị luôn ao ước có được. 
Mẹ tôi, vốn thương chị hiền lành, chỉ biết thở dài rồi dọn chỗ cho chị ngủ cùng tôi trên chiếc sạp tre trong cái buồng nhỏ hẹp. Kêu chị ra sau đi tắm rồi vào ăn cơm, dưới bếp vẫn còn cơm và cá kho. Đêm đó, cả hai chị em đều không ngủ được. Chị nằm nghiêng, hơi thở nặng nề, đôi vai gầy thỉnh thoảng lại rung lên vì những tiếng nấc vụng về mà chị cố ghì vào lòng. Tiếng muỗi vo ve và tiếng thở dài nén lại của người đàn bà đang mang một trái tim tan vỡ. Trong bóng tối, chị khẽ chạm vào tay tôi, giọng thì thầm:
- Cưng có sợ chị không? Người ta nói chị độc nên mới không có con, nhưng chị thương con nít lắm…
- Không! Em không sợ. Vì chị thường mua bánh cho em. Em rất thương chị. - Tôi không sợ, tôi chỉ thấy thương chị đến thắt lòng. Một người đàn bà hiền khô, gánh cả thế giới trên vai mà lại bị chính những người thân yêu nhất hắt hủi.
Mặc dù trước đây tôi thường xuyên tránh né chị. Vì người chị luôn tỏ ra một cái mùi chua lè rất khó chịu. Tôi thích chị mua bánh, mua kẹo, nhưng không thích chị ôm siết vì cái mùi ấy. Mãi sau này tôi mới hiểu đó là mùi mồ hôi của sự lam lũ đã bám vào người chị. Chị vất vả suốt ngày chỉ tắm vào đêm khuya. Nên những lần tôi gặp chị chỉ có một mùi chua lè vì lao động đặc trưng. Như bây giờ chị đã tắm xong, cái mùi ấy đã không còn. 
- Khi nào chị về quê? - Tôi hỏi. 
- Mai chị về? Chị về cưng có buồn không? - Chị hỏi
- Có! Em buồn, và nhớ chị lắm. - Tôi đáp. 
- Vậy sáng mai cưng muốn ăn gì chị đi thu tiền của một số người lúc trước đã thuê chưa trả rồi chị mua cho. - Chị nói. 
- Em chỉ muốn chị ở lại - Tôi đáp. 
- Sao cưng lại muốn chị ở lại. - Chị hỏi. 
- Vì chị là người tốt. Em muốn chị ở gần. - Tôi nói. 
- Nhưng chị ở lại sẽ khổ lắm. Người ta đã đuổi chị rồi. Cưng có muốn chị khổ không? - Chị hỏi. Có tiếng sụt sịt, trong cái buồng tối đen nên chẳng biết chị có khóc hay không? 
- Em không muốn chị khổ. - Tôi đáp. 
- Vậy chị đi là đúng rồi. Không chịu ăn bánh, vậy chị cho tiền để cưng đi học nha. - Chị hỏi. 
- Em không lấy vì lúc nãy có nghe chị nói chuyện với mẹ, ráng kiếm tiền để về quê. Em muốn chị có tiền để về. - Tôi nói. 
Ba từ “mai chị về” nghe sao nó đớn đau quá đối với thằng bé mười hai tuổi như tôi. Tuy còn nhỏ nhưng tôi vẫn hiểu “mai chị về” có nghĩa là ly biệt, là tôi sẽ không còn gặp lại chị trong cái xóm này nữa. Còn đâu, những ngày trông thấy chị, mỗi cái vuốt ve đầy cưng nựng, mỗi phần quà chị đi làm mướn để mua cho tôi. Lần đầu tiên tôi có cảm giác xa vắng mà buồn hỉu buồn hiu. Tôi trăn trở không ngủ được, cứ lăn qua lăn lại, cựa mình trong vòng tay của chị. 
- Sao cưng không ngủ đi. - Chị hỏi. 
- Mai chị về rồi. Em thấy buồn quá. - Tôi nói. 
- Thôi, ngoan mà ngủ. Để chị ru. 
Rồi tiếng ru của chị lại ân cần vang lên như người mẹ ru con, mặc dù tôi đã mười hai tuổi chứ không phải là một em bé, chỉ vài tuổi đi chập chững. Vậy mà tôi ngủ thật! Trong giấc mơ tôi gặp chị bên cái giếng nước, chị mặc chiếc áo bà ba cũ rách, chị cười, một nụ cười quá đẹp. 
Mờ sáng hôm sau, khi sương muối còn đọng trên lá chuối, chị Nụ sửa soạn rời đi. Chị ngồi bên mép giường, lấy từ trong túi áo ra một chiếc vòng dâu tằm nhỏ xíu, được tết tỉ mỉ với những hạt tằm khô màu vàng nhạt. ​Chị nắm lấy bàn tay tôi, đeo chiếc vòng vào cổ tay tôi rồi khẽ vuốt ve trước khi tôi chuẩn bị đi học:
​- Cái vòng dâu này chị tự tay làm, chị đã đem lên chùa xin lộc cho cưng. Người ta nói đeo vòng dâu cho trẻ con để tránh tà mị, cho dễ ngủ, không bị giật mình. Chị không có con để tặng, nên chị tặng cho cưng. Mong cưng sau này lớn lên gặp được người tử tế, đừng có khổ như chị. Cưng nhớ học cho thật giỏi nha. 
​Lúc đó tôi còn quá nhỏ để hiểu hết ý nghĩa của món quà. Nhưng khi nhìn vào đôi mắt ướt của chị, tôi cảm nhận được chiếc vòng ấy không chỉ là hạt dâu tằm khô, mà là tất cả tình mẫu tử thiêng liêng mà chị dồn nén bấy lâu. Chị trao đi chiếc vòng như trao đi sự chở che cuối cùng mà chị có thể dành cuộc đời này. 
Trong cái xóm nghèo ngày ấy, đời chị Nụ chẳng khác nào một nhành lục bình lạc lõng. Giống như loài cây không rễ bám sâu vào lòng đất, chị cứ trôi dạt giữa dòng đời, mặc cho con nước đẩy đưa, mặc cho những đợt sóng dữ dội của số phận vùi dập thân mình. Lục bình dẻo dai, nhưng lục bình cũng mong manh lắm. Chị Nụ cũng vậy. Chị mang cái sắc tím dịu dàng của tâm hồn hiền hậu để đối đãi với một thế gian đầy gai góc. Dù bị người chồng nát rượu chửi bới, bị bà mẹ chồng coi như vật ám quẻ, hay bị kẻ thứ ba phá hoại gia đình, chị vẫn cứ lẳng lặng mà trôi. Chị không phản kháng, không gây gổ, cứ nhẫn nhịn chịu đựng như nhành lục bình mặc nhiên chấp nhận cái phận mười hai bến nước, chẳng biết đâu là bến đỗ trong đời.
​Có những chiều, nhìn chị gánh đôi thùng nước nặng trĩu trên vai, đôi chân liêu xiêu bước đi trong nắng cháy, tôi lại thấy chị nhỏ bé như một cánh hoa đang dập dềnh giữa dòng lũ. Người ta nói lục bình trôi đi đâu thì hoa nở ở đó, nhưng với chị, dường như mọi phù sa đều trôi tuột khỏi tầm tay, chỉ còn lại những vết bầm tím trên vai và nỗi buồn thẳm sâu trong đôi mắt ướt.
📎 FB_IMG_1737897759690.jpg
Đăng nhập để trả lời
★ ★ ★ ★ ★ 0