Mark Goulston – chuyên gia tâm lý doanh nghiệp tại Mỹ, tác giả cuốn Just Listen5, được dịch ra 14 ngôn ngữ, nhiều lần được xếp vị trí số 1 trên Amazon đã chia sẻ: “Bạn không thể nào kịp kéo con người dở chứng ấy ra khỏi ‘cơn khùng’ của họ đâu. Hãy dựa theo đó mà hành động thì tốt hơn”. Goulston đã liệt kê ra nhiều chiến lược ứng phó với mẫu người có tính tình thất thường ở nơi làm việc, những người đột nhiên mất kiểm soát hành vi ứng xử.
5. Tạm dịch: Chỉ việc lắng nghe.
Bước đầu tiên là nhận diện kiểu biểu hiện từ những gì được họ bộc lộ ra. Đó có thể là nước mắt, tiếng gào, sự im lặng hoặc lời dọa dẫm. Có thể phân họ thành sáu nhóm:
• Người cảm xúc thì gào thét, khóc lóc, đập cửa, … Họ có nhu cầu được giải tỏa hay muốn bùng nổ.
• Người tỏ vẻ van xin thì rên rỉ, xin lỗi và làm người khác cảm thấy có lỗi nếu không chiều theo họ.
• Người ham lý luận thì muốn tìm kiếm lại sự kiểm soát bằng cách bám víu vào các sự việc, thể hiện sự hạ mình không thường thấy hằng ngày.
• Người lo sợ thì cảm thấy bị đe dọa bởi xung quanh và muốn có sự trấn an liên tục.
• Người tuyệt vọng luôn có cái nhìn rất tiêu cực với thế giới quanh mình.
• Người tự hủy hoại sẽ từ chối sự giúp đỡ, ngay cả khi họ biết rõ là mình đang rất cần sự giúp đỡ.
Sau khi đã nhận diện được các kiểu người có tính tình thất thường, bạn cần:
Bình tĩnh đối thoại
Khi gặp một đồng nghiệp bỗng “dở chứng” với mình, theo bản năng là bạn sẽ chống cự lại. Nhưng sai lầm bắt đầu là từ chỗ đó, tốt nhất, hãy xem đây là cơ hội để rèn luyện sự điềm tĩnh cho chính mình. Có thể trao đổi để giữ bình tĩnh bằng những câu nói như: “Tôi phải nói rằng tôi không hề thích giọng điệu của bạn nhưng tôi có thể bỏ qua cho những hành động vừa rồi. Chính xác là bạn cần điều gì ở tôi trong chuyện này?”, “Đây không phải là cách hành xử tốt nhất từ phía bạn, bạn muốn tôi làm điều gì và không làm điều gì để chúng ta tránh phải cãi vã như thế này nữa?”…
Nhìn thẳng vào mắt người đồng nghiệp tính tình thất thường
Khi người tính tình thất thường nhận ra rằng việc hành xử kéo dài như vậy của họ không còn tác dụng gì nữa, bạn có thể lái cuộc trao đổi theo chiều hướng tích cực hơn. Goulston đưa ra một mẹo nhỏ mà theo ông rất hiệu nghiệm khi đối diện với mẫu người này: “Khi phải trao đổi với ai đang có cảm xúc dâng tràn, hãy nhìn vào mắt trái của họ. Con mắt trái này có kết nối với phần não phải”. Phần não phải điều khiển cảm xúc nhiều hơn, liên quan đến việc họ bỗng dưng gào thét, khóc lóc. Việc tập trung chú ý vào con mắt bên trái sẽ giúp bạn kết nối được với người này. Quan trọng hơn, nó sẽ giúp bạn tập trung vào con người thay vì chỉ nghe tiếng gào thét của họ.
Không né tránh đối thoại
Nếu việc đối thoại với người tính tình thất thường đang “dở chứng” phải kết thúc thảm hại thì bạn cũng không được tránh né hoặc đầu hàng vì như vậy chỉ làm cho sự việc tồi tệ hơn. Tránh né đối thoại sẽ làm cho bạn bị đồng nghiệp “tra tấn” trong kiểu hành xử thất thường của họ. Việc giữ được bình tĩnh sẽ là bước thành công đầu tiên và quan trọng để bạn có thể đưa đồng nghiệp của mình trở lại trạng thái bình thường.