37. Dung mạo bên ngoài là "người phát ngôn" tốt nhất cho hình tượng

Cùng là một con người nhưng cách ăn mặc khác nhau thì ấn tượng để lại cho người khác cũng không hoàn toàn giống nhau và sự ảnh hưởng đối với đối tượng giao tiếp cũng không thể tương đồng được.

Một học giả trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học hành vi, ông Michael Argyle đã từng tiến hành một thí nghiệm như sau: Ông xuất hiện tại cùng một địa điểm với các trang phục khác nhau, sau đó ông quan sát phản ứng của người đi đường. Khi ông mặc âu phục và xuất hiện với dáng vẻ của một người có quyền thế thì phần lớn những người hỏi đường hay hỏi giờ giấc đều là những người có học và tỏ ra là những người thuộc tầng lớp tri thức trong xã hội; còn khi ông ăn mặc như một kẻ nghèo khó, thất nghiệp thì hầu hết những người qua đường tiếp xúc với ông là những người lang thang phiêu bạt.

Trong quan hệ giao tiếp, dáng vẻ bên ngoài là một dạng "ngôn ngữ không lời". Cách ăn mặc là sở thích của cá nhân, chính vì vậy tuy dáng vẻ bên ngoài không phải là tất cả song nó cũng phản ánh được một phần cá tính, thói quen hay sở thích của một người và thể hiện được một số "thông tin phi ngôn ngữ". Chẳng hạn bạn là người luôn ăn mặc chỉnh tề hay thường xuyên mặc một kiểu trang phục, mọi người sẽ cho rằng bạn là người cẩn thận, nghiêm túc; nếu bạn là người luôn ăn mặc theo mốt, quần áo với nhiều kiểu dáng, trong con mắt mọi người bạn là người năng động, phóng khoáng; nếu quần áo bạn ăn mặc không chỉnh tề, không là lượt bạn sẽ khiến cho mọi người có ấn tượng về một người không cẩn thận, lôi thôi, luộm thuộm; nếu quần áo bạn được chú ý là lượt phẳng phiu thì khi bạn mặc vào trên mình mọi người sẽ đánh giá bạn là người cẩn thận và biết coi trọng lễ nghĩa.

Vì vậy, có thể nói cách ăn mặc chính là sự co giãn và phát triển của chính mình. Việc chúng ta lựa chọn mặc trang phục nào có mối liên quan mật thiết đến thái độ nhìn nhận, đánh giá của mọi người đối với bạn. Và ở một mức độ nào đó, khi người nào thay đổi trang phục của mình có nghĩa là người ấy đang thay đổi hình tượng chính mình, thay đổi thái độ của người khác đối với mình.

38. Thể hiện tình cảm nội tâm bằng cử chỉ, hành động

Ở một mức độ nào đó những hoạt động như cử động chân tay, đứng lên ngồi xuống, đi lại. . của một người thể hiện được hoạt động nội tâm và trạng thái tâm lý của người đó. Điều này cũng có nghĩa là, người khác có thể phân tích được tình cảm nội tâm của bạn thông qua cử chỉ hành động của bạn.

Bird Whister chỉ ra rằng, tiết tấu động tác, tư thế giống như cách biểu lộ tình cảm trên khuôn mặt chúng ta, nó đều có thể có sự thay đổi theo tình cảm. Mỗi người trong chúng ta đều đã từng chiêm nghiệm những điều như vậy: khi tâm trạng buồn rầu trĩu nặng, bước đi của chúng ta sẽ chậm chạp hơn; ngược lại khi tư tưởng tâm lý vui vẻ, thoải mái, bước chân sẽ trở nên nhẹ nhàng, khoan thai hơn.

Nghiên cứu cho thấy, thái độ của một con người có liên quan đến mối quan hệ của đối tượng giao tiếp. Khi một người phải làm bạn với người mà họ không ưa thích, thậm chí là với người họ căm ghét thì cử chỉ hành động của họ sẽ thể hiện rõ sự khó chịu và họ luôn ở trong trạng thái cảnh giác đề phòng các yếu tố bất ngờ nảy sinh; hoặc họ sẽ buông lỏng, chẳng thèm quan tâm, để ý đến điều gì thậm chí ủ ê, buồn bã. Ngược lại, khi được tiếp tục làm quen với người họ yêu thích, thái độ của họ sẽ luôn thoải mái và ung dung tự tại.

Thông thường người ta cho rằng, hành động khoanh tay trước ngực của một người là thể hiện tư thế tự bảo vệ mình, đồng thời nó cũng thể hiện thái độ không mong muốn tiếp cận với người khác của họ. Hai cánh tay vòng ra phía sau, hai tay đan vào nhau biểu thị cá nhân con người ý thức được tính quyền uy của mình hoặc thể hiện khả năng tự khống chế. Vắt chân chữ ngũ là hành động thường gặp nhất, thể hiện ý nghĩa là cần xem xét tình hình, hoàn cảnh quan hệ cụ thể để quyết định, biểu hiện sự thận trọng, căng thẳng hay có tính cạnh tranh.

Nếu như một chân chốc chốc lại rung nhẹ, là thể hiện người đó đang có việc quan trọng khác hay thể hiện trạng thái tình cảm thiếu kiên trì, hy vọng sớm kết thúc buổi nói chuyện. Hai chân vắt chữ ngũ, đồng thời hai tay khoanh vòng trước ngực là thể hiện tư thế ẩn chứa lòng thù địch và sự phòng vệ cảnh giác của bản thân.

Trong quá trình giao lưu quan hệ cần chú ý, khi bắt tay người khác không được nắm không có lực, càng không nên nắm quá chặt, đặc biệt là khi bắt tay với người khác giới lại càng cần phải lưu ý, khi đứng thì rung chân hay chốc chốc người lắc lư, đó là thể hiện sự thiếu giáo dục. Khi bước đi phải vững chãi, chững chạc, phần thân trên lắc lư thể hiện sự thiếu trang trọng. Vì vậy, chú ý giữ thái độ trang trọng, ung dung đàng hoàng là điều vô cùng cần thiết trong giao tiếp.

39. Người ăn mặc không phù hợp, không hiểu rõ vị trí của mình

Thông thường chúng ta có thể quan sát, nhìn nhận, đánh giá một người thông qua vẻ bề ngoài như ngôn từ, cử chỉ, thái độ hay trang phục. . Quan hệ lâu hơn, chúng ta mới có thể đưa ra được những lời nhận xét, đánh giá đúng đắn về họ, lúc đó bạn có thể thay đổi hoặc bổ sung vào sự đánh giá ban đầu của mình.

Bất cứ ai cũng có thể đưa ra những kết luận sai lầm. Vì vậy, lần đầu tiên gặp gỡ, tiếp xúc với người khác nếu chỉ dựa vào dáng vẻ bên ngoài và cung cách nói chuyện thì khó mà phán đoán, đánh giá được bản chất của họ. Trên thực tế, do khả năng trực giác của con người rất nhạy cảm cho nên ấn tượng đầu tiên về người khác luôn cực kỳ sâu sắc, do đó có những ảnh hưởng khá sâu sắc về sau. Từ góc độ tâm lý học chúng ta có thể gọi nó là "chân lý chủ quan" và ấn tượng đầu tiên không tốt thông thường sẽ kéo dài lâu hơn.

Nói như vậy có nghĩa là ấn tượng lớn nhất về một người chính là "dáng vẻ" của người đó. Cái gọi là "Dáng vẻ" ở đây nhằm để chỉ trang phục và cách trang điểm phù hợp với cách ăn mặc, nghề nghiệp và địa vị.

Trang phục nơi công sở thường trở thành mục tiêu thảo luận của mọi người ở nơi làm việc. Họ cho rằng, đây là sức ép khống chế của tập thể, nó làm mất đi cá tính của mỗi người.

Các nhân viên công ty khi đi làm mặc trang phục cùng một màu áo sẫm, mang tính thống nhất, thoạt nhìn sẽ không thực sự sống động nhưng nó lại tạo cho người ta cảm giác vững vàng, tự tin.

Tạm thời chúng ta không bình luận đến những trang phục kỳ dị của những văn nghệ sỹ thích lập dị hay những người có nghề nghiệp tự do, ngay cách ăn mặc, trang phục của bản thân chúng ta nhiều khi chưa thật đúng mực, thường xuyên không phù hợp do đó cần phải được cải tiến.

Hơn nữa, từ cách ăn mặc của một người nào đó ta có thể suy đoán được sự đánh giá của họ đối với chính bản thân như thế nào. Nếu vẻ bề ngoài không phù hợp, điều đó chứng tỏ khả năng nhận thức của bản thân người này có vấn đề và tốt nhất là không nên làm quen kết bạn với người này, nếu không bạn và người đó sẽ luôn bất đồng quan điểm, lãng phí thời gian quý giá cho bạn.

40. Thiện cảm là yếu tố quyết định trong quan hệ

Bạn có nhận thức được một vấn đề rằng, nếu như có một người nào đó có cảm tình với bạn thì họ sẽ dễ dàng chấp nhận quan điểm và kiến nghị của bạn, nhưng nếu đối phương có thành kiến với bạn thì cho dù bạn có cố gắng thuyết phục thế nào đi nữa cũng khó mà đạt được sự đồng thuận của họ. Lý do là vì hầu hết mọi người đều có khuynh hướng tâm lý là lấy sự đơn nhất, phiến diện để khái quát tổng thể, toàn diện. Vì vậy khi có thiện cảm với ai đó thì người ta sẽ cảm thấy ngôn từ, hành động, cử chỉ của người đó đều tốt đẹp. Đây chính là hiện tượng tâm lý, "yêu nhau yêu cả đường đi, ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng" mà chúng ta thường bắt gặp trong cuộc sống. Tương tự, khi có ác cảm với người nào đó thì sẽ cảm thấy mọi cái ở họ đều không ưa và khó chấp nhận. Hiểu được tâm lý này của con người sẽ rất có lợi cho bạn trong quan hệ xã giao. Muốn thuyết phục người khác, làm cho người khác đồng tình với ý kiến của mình, trước hết cần chú ý giữ phép lịch sự, tôn trọng và hiểu được người khác, xây dựng tình cảm tốt đẹp về bạn trong lòng họ, như vậy mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Tiếp theo, chúng ta sẽ xem một ví dụ thực tế:

một vị kiến trúc sư hy vọng tiền thuê nhà của mình có thể giảm đi chút ít song người chủ nhà lại là người hẹp hòi, khó tính, nên mọi việc không hề dễ dàng chút nào, trước đó cũng đã có rất nhiều người thuê nhà khác đưa ra yêu cầu đề nghị chủ nhà giảm giá tiền thuê nhà nhưng đều không thu được kết quả. Tuy nhiên, vị kiến trúc sư này vẫn muốn thử một lần, ông đã chủ động gọi điện cho chủ nhà và cho biết: "Hết hạn hợp đồng tôi sẽ không thuê nhà của ông nữa".

Không lâu sau, ông chủ nhà đã tìm đến phòng trọ của vị kiến trúc sư. Bằng thái độ niềm nở, vị kiến trúc sư đã đón tiếp ông chủ rất nhiệt tình, hết lời khen ngợi điều kiện cơ sở vật chất của ngôi nhà và cách quản lý khéo léo của ông chủ, tỏ vẻ thái độ muốn thuê nhà thêm vài năm nữa nhưng không thể thuê thêm được bởi ông ấy không có đủ khả năng chi trả tiền thuê nhà đắt đỏ như vậy. Nghe thấy thế, đầu tiên ông chủ nhà lặng người đi một lúc rồi mới than vãn nỗi khổ của mình, trách móc những người thuê nhà chẳng chịu thông cảm, thấu hiểu cho hoàn cảnh ông ta gì cả, thậm chí có người còn nói những lời ác ý, ông nói: "Nếu người thuê nhà nào cũng biết thông cảm với tôi như ông thế này thì tôi sẽ đỡ vất vả hơn nhiều".

Và thế là ông ta đã chủ động đáp ứng yêu cầu của vị kiến trúc sư là giảm bớt tiền thuê nhà cho ông. Vị kiến trúc sư vừa nói lời cám ơn vừa nhắc lại số tiền mà ông phải trả cho ông chủ, ông chủ nhà cũng đồng ý, lúc chia tay ra về còn quan tâm hỏi thêm rằng: "Phòng ở có chỗ nào cần phải tu sửa hay không?"

Mấu chốt thành công của vị kiến trúc sư này là ông ấy đã biết cách dùng những lời nói hành động lịch sự để giành được sự thiện cảm của đối phương, từ đó đạt được mục đích của mình.

41. Chú ý làm hài lòng người khác trong quá trình giao lưu quan hệ

Tục ngữ có câu: "Lời nói mà không hợp thì nửa câu cũng là quá nhiều". Muốn nói chuyện hợp gu với người khác thì tuyệt đối không được nói một cách tuỳ tiện.

William Feilpoo là giáo sư văn học của trường Đại học Jesu nước Mỹ, trong bài "Bàn về tính cách con người", ông viết: "Ngày tôi lên 8 tuổi, một lần tôi đến nghỉ cuối tuần ở nhà dì tôi. Buổi tối, có một vị khách trung niên đến chơi, sau một hồi nói chuyện với dì tôi, ông ta dồn mọi sự chú ý tập trung vào tôi. Khi đó tôi đang rất say sưa với những chiếc thuyền buồm xinh xắn, thấy vậy vị khách đã nói chuyện với tôi về những chiếc thuyền một cách hưng phấn. Tôi thực sự cảm thấy hứng thú, sau khi ông ấy đi, trong lòng tôi cảm thấy nhớ nhung, lưu luyến, chỉ hy vọng ngày mai ông ấy sẽ lại đến chơi. Còn dì tôi lại lạnh lùng nói: "Ông ấy là một luật sư, chẳng có hứng thú gì về chuyện tàu thuyền đâu cháu ạ!" Lời dì tôi nói khiến tôi càng thêm kinh ngạc, tôi không thể lý giải nổi tại sao ông ấy là một luật sư mà có thể nói chuyện về những chiếc thuyền say sưa như thế và cũng chính khi đó câu trả lời của dì tôi đã làm cho tôi không bao giờ quên. Dì nói: "Vì cháu say mê chuyện tàu thuyền nên ông ấy mới nói đến những chuyện đó để cho cháu vui, làm như thế ông ấy còn nhận được sự hoan nghênh nữa".

Làm như vậy có bị coi là người ranh mãnh, xảo quyệt không? Rõ ràng là không, làm như vậy được coi là người linh hoạt, biết dựa vào điều kiện hoàn cảnh từng người cụ thể mà định ra cách nói chuyện, để làm cho người khác cảm thấy hài lòng. Trong cuộc sống, ai lại không muốn người khác có hứng thú với những việc mà bản thân mình yêu thích? Lỗ Tấn không phải là một nhà ngoại giao nhưng ông lại rất am hiểu về nghệ thuật giao tiếp. Với những người có thân phận không giống nhau, ông có cách thức đối đãi khác nhau. Với các bậc tao nhân mặc khách thì ông dùng văn chương để đàm đạo. Trong thơ văn của ông có không ít những tác phẩm thể hiện điều đó. Với những người trẻ tuổi ông quan tâm chỉ bảo rất nhiệt tình, ông không tiếc thời gian quý báu cho những việc làm đầy ý nghĩa; với những quần chúng lao khổ, ông đồng cảm quan tâm. Ví dụ, để cho những người dân lao động khổ cực như người phu xe có nước uống sau những giờ lao động vất vả, ông đã đặt một thùng nước trà ngay cổng hiệu sách Nội Sơn phía Bắc Tứ Xuyên, Thượng Hải cho các phu xe uống miễn phí. Tại các buổi đàm đạo của công chúng, Lỗ Tấn cũng rất chú ý đến thân phận của người nghe.

Một lần, Lỗ Tấn có dịp đến một trường bình dân ở Hạ Môn diễn giảng, ông biết rằng con em của những người dân này rất khao khát được đi học, khao khát có được tri thức nhưng vì chịu sự áp bức trong một thời gian dài nên họ sinh ra hoài nghi với chính khả năng của mình. Nắm bắt được tâm lý này của người dân, trong bài diễn thuyết của mình Lỗ Tấn đã nói: "Các bạn đều là con em của công nhân và nông dân, vì nghèo đói mà các bạn không có cơ hội học hành. Song các bạn nghèo là nghèo tiền nghèo bạc chứ không phải là nghèo trí tuệ, tri thức. Tất cả các bạn đều là những người thông minh, trí tuệ. Chẳng ai có quyền bắt các bạn phải làm nô lệ suốt đời, cũng chẳng ai có thể định đoạt được cuộc đời các bạn nghèo vĩnh viễn. Chỉ cần các bạn có quyết tâm, nỗ lực phấn đấu nhất định các bạn sẽ thành công, nhất định tương lai các bạn sẽ tươi sáng".

Bằng những lời động viên chân thành, tâm huyết Lỗ Tấn đã khiến cho không khí của hội trường thêm sôi động, không ít người cảm động rơi nước mắt. Bởi những lời nói của Lỗ Tấn đã "đánh trúng" vào tâm lý của quần chúng, làm rung động lòng người.

Đương nhiên, nếu chỉ đơn thuần nghiên cứu thân phận của đối tượng giao tiếp không thôi thì chưa đủ. Thực tế cho thấy, những người có thân phận giống nhau nhưng đặc trưng cá tính của họ chưa hẳn đã giống nhau. Vì vậy, trên cơ sở nghiên cứu thân phận đối tượng giao tiếp cần phải tìm hiểu kỹ đặc trưng cá tính của họ. Cùng là những trí thức nhưng tính cách, thói quen, sở thích của họ lại không hoàn toàn giống nhau, nếu để tình trạng "râu ông nọ cắm cằm bà kia" diễn ra thì chắc chắn bạn sẽ phá vỡ quan hệ bằng hữu.

Có một lần, nhà văn Ban-zắc ngồi viết văn hàng tiếng đồng hồ liên tục, khi đã thực sự không thể ráng sức nổi, ông liền nói với một người bạn đến chơi: "Tôi chợp mắt một chút, một tiếng nữa anh đánh thức tôi nhé." "Được thôi!" Người bạn đáp lời. Ban-zắc nằm lăn ra giường và ngủ mê mệt. Một giờ đồng hồ trôi qua, nhìn Ban-zắc ngủ say sưa quá nên người bạn nghĩ: "Chắc là anh ấy mệt quá, thôi cứ để cho anh ấy ngủ thêm chút nữa!" vì thế nên đã không nỡ gọi Ban-zắc dậy. Người bạn này không hề biết rằng Ban-zắc là người rất quý trọng thời gian. Sau đó, Ban-zắc tỉnh dậy, nhìn đồng hồ và vội vàng lao về phía người bạn hét lên: "Anh, anh, tại sao không đánh thức tôi dậy? Làm mất một tiếng đồng hồ của tôi rồi!" Ông chẳng thèm để ý đến lời giải thích của người bạn, ông lại ngồi vào bàn và cặm cụi làm việc tiếp.

Câu chuyện trên cho thấy do không hiểu được thói quen và tính cách của Ban-zắc nên người bạn này đã rơi vào hoàn cảnh "làm ơn mắc oán". Cũng vì việc xảy ra ngày hôm đó mà hai người đã cắt đứt quan hệ với nhau.

Tục ngữ có câu: "Cùng một hạt gạo nuôi hàng trăm con người khác nhau". Từ góc độ về tính đa dạng và khác biệt của tính cách mỗi người có thể thấy chân lý này hoàn toàn đúng đắn. Trong quá trình quan hệ giao tiếp cần phải học cách phân tích cụ thể tính cách của con người. Với người có tính cách sôi nổi, phóng khoáng thì có thể tự do đùa vui thoải mái nhưng gặp người kín đáo, cẩn thận thì nên tâm sự một cách chân thành, tình cảm. Với người tính tình thẳng thắn, nói "thẳng như ruột ngựa", dù có lúc thất hứa cũng không cần chú ý nhiều lắm; còn với người nhạy cảm đa nghi thì nên chú ý cách dùng ngôn từ, trước khi nói cần suy nghĩ cẩn thận để đạt được mục đích câu chuyện như ý muốn của mình.

Quan hệ giao tiếp thay đổi nhanh chóng, cùng với sự phát triển mở rộng của quá trình giao tiếp mà đôi khi tâm tính của hai người cũng có những thay đổi kỳ diệu. Vì vậy, một người giỏi trong việc xử lý quan hệ giao tiếp còn cần phải tìm hiểu tâm lý có tính chất tạm thời, đột ngột của đối phương. Bởi trong thực tế, có những trường hợp bình thường thì tính cách rất kín đáo, cẩn thận nhưng ở trong một không khí sôi động, vui vẻ nào đó lại trở thành một con người phấn chấn và sôi nổi. Lúc này, nếu bạn nắm bắt được tâm lý "bất ngờ" ngắn ngủi này của đối phương, mà mời họ khiêu vũ hay hát một bài hát thì chắc chắn sẽ đạt được hiệu quả giao tiếp rất tốt. Còn một số người bình thường tỏ ra là một thân sỹ nho nhã ôn hoà nhưng vào một hoàn cảnh nào đó lại không kiềm chế được bản thân, nếu trong hoàn cảnh đó bạn lại "đổ thêm dầu vào lửa" thì chắc chắn bạn sẽ tự chuốc hoạ vào thân.

42. Dùng lời khen để làm cầu nối giao lưu tình cảm

Đối nhân xử thế hay trong quá trình quan hệ với mọi người có một nguyên tắc chỉ đạo cao nhất cần tuân thủ, đó chính là những lời khen đúng mực. Được người khác khen là một điều mà con người ta ai cũng mong muốn. Những lời khen chân thành có thể giúp con người cảm nhận được sự ấm áp của cuộc sống và nó làm cho tình cảm giữa hai người trở nên gần gũi, gắn bó hơn. Vì vậy mà Kanaiki khuyên chúng ta, trong quá trình quan hệ với mọi người nên "khen ngợi chân thành", nên "cố gắng khen ngợi người khác".

Nhưng không phải tất cả mọi lời khen đều có thể giúp bạn và đối phương hình thành nên mối quan hệ tốt đẹp. Những lời khen giả nhân giả nghĩa, những lời khen phi thực tế, những lời khen bất đắc dĩ... không những không làm cho đối phương có được niềm vui thực sự mà còn gây ra những trở ngại trong quan hệ.

Những lời khen đúng mực có những đặc điểm sau đây:

Thành tâm thành ý. Chúng ta khen người khác là vì chúng ta cảm thấy ở họ có những điểm đáng được khen ngợi. Lời khen bao hàm ý nghĩa thể hiện sự khâm phục và ngưỡng mộ của chúng ta đối với họ. Đôi khi lời khen có tác dụng thay đổi quan hệ con người song vai trò này chỉ là "phụ" chứ không phải là mục đích. Nếu xem nó là mục đích thì sẽ nảy sinh những lời khen giả dối. Chẳng hạn, khi người khác mặc một chiếc áo mới, nếu bạn cảm thấy trang phục đó đẹp thì nên có những lời khen, đó là lời khen chân thành. Nếu thấy nó không đẹp mà bạn vẫn nịnh đối phương, cố tình nói ra những lời mà bản thân mình không muốn thì đó là sự khách sáo giả tạo. Chúng ta không nên chấp nhận những lời khen theo kiểu nịnh bợ, ton hót.

Đúng mực. Giả sử bạn có một người bạn đạt được thành công nào đó, bạn nói với họ một cách chân thành: "Thật không dễ dàng gì". Nghe xong người bạn đó chắc chắn sẽ rất vui bởi bạn biết rằng họ đã đạt được một điều mà người khác không dễ gì làm được.

Nhưng nếu bạn nói những câu đại loại như: "Mở đầu của thời đại", "Mở ra kỷ nguyên mới trong lĩnh vực nào đó…" thì nó sẽ khiến cho đối phương cảm thấy không thoải mái, thậm chí họ còn có thể nhầm lẫn cho rằng bạn đang chế giễu họ. Trên thực tế, có lẽ bạn không hề có ý mỉa mai, giễu cợt họ nhưng liệu bạn có dám chắc rằng đối phương sẽ không có cảm giác này không? Lý do là vì lời khen của bạn hơi thái quá. Lời khen đúng mực là lời khen thực tế, lời lẽ đơn giản mà ý nghĩa sâu sắc và điều quan trọng là không được quá khoa trương, phóng đại.

Không mang ý nghĩa chọc cười. Trong lớp học nọ, bình thường học sinh A luôn đến lớp sớm nhất, cậu ấy quét dọn phòng học, lau bảng và giúp giáo viên đun nước uống. Một ngày, học sinh B đến sớm hơn học sinh A và làm tất cả những công việc mà hàng ngày học sinh A vẫn làm. Học sinh A đến và nói: "Hôm nay cậu đến sớm vậy, thật là hiếm thấy!" Trong câu nói này, vế trước dường như là lời khen ngợi nhưng vế sau lại mang ý nghĩa chọc cười giễu cợt. Nếu quan hệ giữa hai người không thực sự thân thiết thì những lời khen như vậy sẽ không đạt được hiệu quả tốt. Nếu khéo léo nói theo một cách khác, chẳng hạn như: "Hôm nay cậu đến sớm vậy, đã ăn sáng chưa?" Câu nói này vừa có ý nghĩa khen ngợi vừa thể hiện sự quan tâm người khác, sẽ khiến cho người nghe cảm thấy dễ chịu.

"Sáng và tối" thực hiện đồng thời. Gọi là "sáng" là để chỉ lời khen ngợi trước mặt đối phương; gọi là "tối" để chỉ lời khen sau lưng. Lời khen trước mặt là cần thiết nhưng lời khen sau lưng lại càng không thể thiếu được. Bởi những lời khen ngợi mà đối phương không hề biết luôn là những lời khen chân thành và vô điều kiện. Khi lời khen đến tai đối phương, họ sẽ cảm thấy hài lòng và thực sự cần thiết hơn nhiều so với những lời khen trực diện. Chỉ có những lời khen trước mặt mà thiếu đi những lời khen sau lưng thì e rằng vẫn còn có những động cơ, mục đích không trong sáng. Nếu khen trước mặt nhưng lại nói xấu sau lưng thì rõ ràng nhân cách của những người đó đang "có vấn đề" và cần xem xét lại quan hệ với họ.

"Lớn và nhỏ" như nhau. "Lớn" là để chỉ những ưu điểm và sở trường xuất sắc; "nhỏ" là chỉ những ưu điểm và sở trường không đáng kể. Những lời khen đối với cái gọi là "lớn" thì dù không có gì đáng phải bàn luận nhiều nhưng những lời khen dành cho cái gọi là "nhỏ" thì có một số người lại cho rằng không cần thiết.

Thực ra, trong cuộc sống một người không phải lúc nào cũng tạo nên được những thành tích để người khác ngưỡng mộ, trong khúc nhạc cuộc đời có lẽ xuất hiện nhiều những âm điệu mang âm hưởng nhẹ nhàng, mềm mại. Cho nên, chúng ta không nên có cách nhìn nhận thiếu tôn trọng với những việc "vụn vặt". Nếu là công việc có ích thì cho dù đó là những chuyện không đáng kể bạn cũng nên có một lời khen đúng mực, điều đó sẽ có lợi cho mối quan hệ giữa hai người. Khi được khen người ta sẽ có cảm giác vui vẻ, thoải mái tự tin hơn và tình cảm tốt đẹp của họ dành cho bạn chắc chắn cũng sẽ nhiều hơn. Dĩ nhiên, những lời khen nên biết dừng lại ở mức độ đúng mực, lời khen thái quá sẽ khiến cho đối phương cảm thấy bạn thiếu chân thành thực sự.

43. Không nên đánh giá quà tặng bằng giá trị vật chất

Tặng quà là một việc làm đầy ý nghĩa nhưng nếu tặng không đúng cách sẽ làm cho mọi chuyện trở nên xấu đi.

Bạn bè tặng quà cho nhau đã trở thành một tập tục và lễ nghi trong cuộc sống. Khi đi thăm hỏi người khác, đặc biệt là đối với người già và người bệnh, việc mang theo một chút quà tặng cũng là một lễ tiết cơ bản trong quan hệ xã giao.

Hành động tặng quà thể hiện phép lịch sự, sự tôn trọng và tình hữu nghị, giá trị của món quà không nên đặt lên bàn cân vật chất để so đo tính toán, điều quan trọng là chúng ta thực sự muốn thể hiện tình cảm chân thành theo như quan niệm của ông cha ta, đó là tình cảm "của ít lòng nhiều" là được. Quà tặng nên nhỏ gọn và có ý nghĩa sử dụng thực tế, không cần thiết phải có giá trị lớn, càng không phải là thể hiện sự bố thí, cũng không phải là sự "viện trợ" vật chất cho đối phương mà nó phải biểu lộ tình cảm xuất phát từ tấm lòng chân thành, trong sáng. Tuy nhiên, trong thực tế vì mục đích tư lợi mà một số người quá đề cao, coi trọng giá trị của quà tặng, biến nó trở thành thói quen, lễ nghi tiêu cực, khác hẳn với bản chất chân chính, đúng đắn của việc tặng quà. Vì vậy khi người ta nhận thấy được ý đồ không tốt trong việc tặng quà thì hành vi này bị đánh giá là có ý đồ xấu trong quan hệ xã giao giữa người với người.

Muốn quà tặng trở thành vật mang ý nghĩa chuyển tải tình cảm thì khi lựa chọn quà tặng cần phải cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng và điều này lại càng có ý nghĩa hơn trong quan hệ bạn bè thân sơ. Ngày thường cần thường xuyên tìm hiểu, quan sát, cố gắng tặng những món quà phù hợp mà bạn bè yêu thích, nếu thực sự không thể lựa chọn được món quà nào ưng ý thì đừng ngại ngần tặng cho bạn bè người thân một số đồ ăn dinh dưỡng hay một chai rượu. Thức ăn thì ai cũng có thể ăn được, còn rượu nếu đối phương không uống họ sẽ dành để đãi khách.

Khi chọn quà tặng nên tham khảo những nguyên tắc dưới đây:

(1) Quà tặng ngày Lễ tết: Theo phong tục truyền thống, Tết cổ truyền là ngày lễ trọng đại, thiêng liêng đối với mỗi con người. Do đó việc mang theo quà tặng đến chơi nhà người thân là một việc làm đầy ý nghĩa và hết sức cần thiết. Vậy nên tặng cái gì là tốt nhất? Những gia đình có con nhỏ thường xem bé là nhân vật trung tâm của gia đình, do đó nên tặng một số đồ chơi hoặc thực phẩm dinh dưỡng; với người lớn có thể tặng sách vở, chậu cảnh,.. nên tránh tặng những món quà không phù hợp với vị trí của đối phương.

(2) Quà sinh nhật: Quà tặng sinh nhật tương đối phổ biến trong các gia đình và bạn bè thân thích. Nên dựa vào đặc điểm của đối tượng tặng quà mà lựa chọn loại quà tặng. Thông thường người ta căn cứ theo tuổi tác, vị trí xã hội... Với trẻ thơ người ta có thể tặng quần áo, sữa bột... Trẻ lớn tuổi hơn một chút có thể tặng đồ chơi, truyện tranh... Với nam nữ thanh niên, có thể tặng cà-vạt, sách vở, mỹ phẩm, túi xách...

(3) Quà cưới: Quà cưới nên bọc bằng giấy có màu đỏ. Có thể tặng bất kỳ loại tặng phẩm nào miễn là nó có giá trị sử dụng thực tế đối với gia đình mới cưới. Chẳng hạn như đồ bằng bạc, bình hoa, đồ gốm, thảm trải nhà, đồ dùng gia đình, tranh ảnh, chăn đệm...

(4) Quà tặng khác: khi bạn bè chuẩn bị đi xa, người ta cũng thường tặng quà để bày tỏ tình cảm. Tuy nhiên, khi đó không nên tặng những món quà có trọng lượng lớn bởi nó sẽ gây khó khăn cho đối phương trong quá trình vận chuyển. Thông thường trong trường hợp này người ta thường tặng hoa hoặc đồ ăn nhẹ, sách vở hay tạp chí... Nếu chia tay sau bữa tiệc thì đừng ngần ngại tặng cho đối phương một cuốn sách làm kỷ niệm.

(5) Quà thăm người bệnh: khi thăm người bệnh thì nên mang theo một bó hoa tươi để làm tăng thêm sức sống cho căn phòng bệnh nhân nằm hoặc cũng có thể mang một số đồ uống, thực phẩm bồi bổ sức khoẻ nhưng cần chú ý tránh lựa chọn những loại thực phẩm gây tác dụng không tốt đối với sức khoẻ người bệnh.

44. Đúng hẹn là yếu tố quan trọng trong quan hệ

Trong cuộc sống hàng ngày, mọi người thường sử dụng thời gian một cách ý thức hoặc vô thức để giao lưu kết bạn với nhau, thể hiện thái độ của mình đối với người khác trong quan hệ đối với mọi người. Quan hệ con người là một quá trình tổng hợp nhiều hình thức, nhiều tầng nấc, ngoài ngôn ngữ và cách thức biểu hiện bên ngoài, thời gian cũng chiếm một vai trò quan trọng trong quan hệ của con người, thể hiện sự hẹn ước đúng giờ. Nên tuyệt đối tránh để cho người khác phải lãng phí thời gian vì chờ đợi bạn.

Việc đúng giờ thể hiện cho người khác biết cá tính, giá trị quan và cách nhìn nhận thời gian của bạn và thái độ của bạn đối với họ và đồng thời thông qua cách cư xử này để đánh giá quan hệ với bạn. Bạn bè hẹn gặp bạn vào lúc 7giờ, nếu bạn đến đúng giờ hoặc đến sớm hơn giờ hẹn, có nghĩa là bạn muốn nói với bạn bè bằng một thứ ngôn ngữ không lời rằng: "Tôi rất tôn trọng bạn, tôi coi trọng lời mời của bạn dành cho tôi, tôi rất vui khi gặp được bạn".

Tôi tin chắc rằng, đối phương hoàn toàn có thể lĩnh hội được thông tin phi ngôn ngữ mà bạn muốn chuyển tải đến họ, hơn thế nữa chính vì bạn đáp ứng được nhu cầu tự trọng ở họ nên đối phương sẽ dành cho bạn sự báo đáp. Điều đó sẽ có tác dụng thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ giữa hai người.

Ngược lại, nếu bạn lững thững thong thả đến muộn thì dù bạn có muốn cố gắng xin lỗi đối phương thế nào đi nữa cũng khó mà tránh khỏi làm cho đối phương phật ý. Họ sẽ nghĩ rằng bạn không tôn trọng họ, không coi trọng lời hẹn của họ, tuy rằng thâm tâm bạn không có ý này nhưng cũng không thể tránh khỏi sự hiểu lầm không đáng có. Thời gian một người chờ đợi người khác càng dài thì cảm giác không vui vẻ của người chờ được thể hiện càng rõ, do đó việc nắm bắt được yếu tố "đúng giờ" trong cách đối nhân xử thế là vô cùng quan trọng.

Thời gian - đối với cuộc đời của mỗi con người là vô cùng quý giá, tục ngữ có câu: "Thời gian là vàng bạc". Vì vậy, trong quan hệ giao tiếp nếu bạn cho phép người khác chi phối quỹ thời gian của mình thì rõ ràng bạn đang muốn cho họ biết sự tôn trọng của bạn đối với họ, thừa nhận vị trí và quyền lực của đối phương. Cho nên, khi sắp xếp cuộc hẹn nên cố gắng để cho đối phương chọn thời gian là tốt nhất, bản thân không nên chọn thời gian thuận lợi về phần mình.

Muốn giữ được quan hệ tốt đẹp với mọi người thì không nên quá hẹp hòi với quỹ thời gian của mình. Trong thực tế, chúng ta vẫn thường nghe thấy một số người trách móc rằng: "Thực sự là tôi rất bận, đâu có thời gian giao lưu với mọi người cơ chứ?" Chúng ta cần phải biết rằng, tần suất quan hệ tỷ lệ thuận với quan hệ xã giao, điều đó có nghĩa là mối quan hệ giữa hai người càng thân thiết, gắn bó thì mức độ về thời gian và tần suất quan hệ tăng lên. Nếu bạn dành nhiều thời gian cho bạn bè, có nghĩa là bạn muốn gửi một thông điệp đến bạn bè là: "Tôi quý mến bạn". Chẳng hạn như, một người mẹ dù bận rộn thế nào đi nữa nhưng họ sẽ không bao giờ cảm thấy tiếc thời gian trong việc chăm sóc con cái. Tại sao vậy? Bởi vì người mẹ đó yêu quý con của mình. Trong quan hệ giao tiếp cũng như vậy, bạn thường xuyên đi thăm hỏi bạn bè, thời gian rỗi cùng bạn bè tham gia các hoạt động mà hai người đều say mê, hứng thú thì mặc dù phải tiêu tốn thời gian quý giá nhưng đổi lại bạn có được sự gắn bó mật thiết trong quan hệ, chẳng phải là điều đáng vui hay sao?.

45. Không nên lãng phí quá nhiều thời gian đối với những vị khách "không mời mà đến"

Trong xã hội hiện đại, với những con người luôn luôn bận rộn theo nhịp sống hối hả thì không có điều gì khiến họ phải lo lắng hơn là việc phải tiếp đón những vị khách "không mời mà đến". Bởi vì họ không có thời gian rỗi để ngồi nói chuyện hay tâm sự. Tuy là bạn bè nhưng cũng không có chuyện nào khó giải quyết vấn đề này.

Ở nước ngoài, nếu bạn đến nhà người khác mà không hẹn trước thì sẽ rất dễ bị chủ nhà từ chối cho phép vào nhà. Khi yêu cầu được gặp gỡ, tiếp xúc bắt buộc bạn phải tuân theo thời gian mà đối phương định ra còn nếu muốn nó diễn ra sớm hơn thì bạn cần phải hẹn trước. Khi muốn gặp gỡ một nhân vật quan trọng nhưng họ lại chưa thể bố trí thời gian để gặp bạn thì bạn buộc phải kéo dài thời gian chờ đợi.

Ở nước ta, hầu hết mọi người lại quan niệm tương đối thoải mái về vấn đề này, chỉ cần có thời gian rỗi thì đối phương sẵn sàng vui vẻ mở rộng cánh cửa tiếp đón bạn. Tuy nhiên, quan niệm này lại không phù hợp với quan điểm chú trọng hiệu quả, nghiêm túc của các nước phương Tây.

"Có bạn từ phương xa tới chơi, chẳng phải là niềm vui hay sao?" Rõ ràng đây là một cách nói bóng bẩy trong quan hệ giao tiếp. Khi từ biệt đi xa, cung kính tiễn biệt đó là điều mà ai trong chúng ta đều mong muốn. Đối với khách, việc được chủ nhà hoan nghênh ở lại hay ngồi chơi thêm là thể hiện sự tôn trọng cao nhất. Nhưng trên thực tế thì không dễ gì thực hiện được điều này, người dân thành thị thì thường lấy đó làm cơ sở căn cứ để xác định tiêu chuẩn tầng lớp của bạn bè.

Nếu nội dung câu chuyện được đối phương chấp nhận thì hai người có thể nói chuyện, tâm sự với nhau say sưa, nhiệt tình; còn nếu chủ đề câu chuyện nhạt nhẽo, vô vị hoặc quá dài dòng, không có chủ đề thì buổi nói chuyện của hai người là một sự lãng phí thời gian và bạn biến thành vị khách bất đắc dĩ.

Hy vọng đối phương rút lui sớm hay hy vọng đối phương nán lại đều có thể đánh giá được giá trị của vị khách. Còn mức độ nhạt nhẽo hay sâu sắc của buổi nói chuyện cũng là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá thái độ của đối phương. Nếu không hiểu được tâm tư, suy nghĩ của đối phương thì không thể trở thành một vị khách lôi cuốn, hấp dẫn được. Nếu lý do hoan nghênh tiếp đón chỉ là vì sự báo đáp trong công chuyện làm ăn buôn bán thì không thể xem là tình bạn được.

Vì vậy, trong quan hệ xã giao hàng ngày tốt nhất là không nên lãng phí quá nhiều thời gian đối với những vị khách không mời mà đến hay những vị khách lì lợm, trừ phi bạn là người không biết quí thời gian.

46. Khen ngợi đúng mực, không nịnh hót

Động viên, cổ vũ người khác, thể hiện sự khâm phục và khen ngợi đối với những điểm mạnh hay thành tích của người khác là hành vi cần có của những con người được tu dưỡng, giáo dục. Sự khen ngợi chân thành, đúng mực đối với người khác, thể hiện sự biết ơn, cảm phục của mình cũng là cách biểu hiện của con người có rèn luyện, tu dưỡng.

Tuy nhiên, những lời khen chân thành tự đáy lòng mình dành cho người khác không giống như những lời ton hót, nịnh bợ, còn thái độ luồn cúi, nịnh bợ, đón ý cho vừa lòng người khác cũng có thể phản ánh được phẩm chất tu dưỡng của cá nhân một con người và nó cũng có thể quyết định được vị trí của họ trong con mắt người khác, quyết định mối quan hệ của họ đối với mọi người xung quanh. Về điểm này, đối với một người lãnh đạo lại càng cực kỳ quan trọng. Bởi vì thái độ của người lãnh đạo luôn luôn ảnh hưởng đến suy nghĩ và tình cảm của toàn bộ tập thể.

Khi người khác nịnh đầm bạn, đừng vội huyênh hoang tự đắc, cũng đừng quá mơ màng mông muội, cần phải tỉnh táo để nhìn nhận sự việc. Để có thể đối mặt được với những lời ton hót, nịnh bợ của người khác mà không hề bị mê muội, trước hết bạn cần phải có nhận thức khách quan, sáng suốt, như vậy mới có thể hiểu được lý do tại sao người khác lại khen ngợi, nịnh bợ bạn. Có không ít những lời nịnh bợ, ton hót xuất hiện từ lòng tham hư vinh. Khi nghe những lời nịnh bợ không xác đáng của người khác bạn nên nhân cơ hội này để kiểm điểm, đánh giá bản thân xem liệu mình có thích thú những lời nói ngon ngọt đó không hay chẳng qua chỉ là muốn nghe những lời dễ nghe mà thôi?

Những người giỏi ton hót, nịnh bợ bao giờ đằng sau những lời "mật ngọt chết ruồi" của họ cũng có những mục đích, ý đồ thiếu trong sáng. Làm rõ được mục đích của kẻ nịnh bợ sẽ giúp bạn hiểu được con người họ và hiểu được hình tượng bản thân mình trong con mắt họ.

Đương nhiên, việc tu dưỡng, rèn luyện tư tưởng bản thân cũng chỉ là một khía cạnh. Do nhiều yếu tố xã hội và cá thể phức tạp nên trong cuộc sống luôn có những con người mong muốn nịnh bợ những nhân vật "có máu mặt" nhằm đạt được mục đích, nguyện vọng cá nhân. Gặp những con người này chúng ta không nhất thiết phải dùng những lời nghiêm khắc hay thái độ xem thường đối với họ. Nếu có thái độ cư xử không phù hợp, rất có thể bạn sẽ vô tình loại bỏ những lời khen thực sự chân thành, thiện chí của những người bạn xung quanh mình, điều đó còn gây ảnh hưởng đến mối quan hệ hoà hảo của bạn với mọi người, thậm chí bạn còn tự cô lập chính mình.

Tuyệt đối không được cho rằng người khác có mục đích không trong sáng khi họ dành cho mình những lời khen ngợi. Thông thường, chỉ cần đánh giá chính xác bản thân thì lời nói của người khác có khuếch trương, phóng đại, thiếu chân thực hay không cũng có thể phán đoán được. Nếu nghe được những lời nói nịnh bợ, ton hót thái quá của người khác trước mặt mọi người thì cần phải thể hiện rõ thái độ của mình bằng những lời nói uyển chuyển, nhẹ nhàng, giải thích cho mọi người thấy rằng sự thật không phải như vậy, chỉ ra được tính phi khách quan trong cách đánh giá, nhìn nhận, đó chính là sự từ chối khéo léo. Làm như vậy vừa không khiến cho kẻ nịnh bợ khó chịu lại vừa như là lời tuyên bố rõ ràng của bạn đối với những lời ton hót, nịnh bợ.

Nếu những lời ton hót, nịnh bợ xuất hiện trong một trường hợp nói chuyện cá biệt thì có thể nghiêm túc lên án. Nếu vì công việc thì nên nói rõ một cách thẳng thắn, cá nhân họ có khó khăn gì, yêu cầu chính đáng, là người lãnh đạo sẽ cố gắng giúp đỡ họ. Còn nếu họ muốn dùng những lời ngon ngọt, nịnh đầm để thực hiện ý đồ của mình thì thực sự không nên, không những thế việc làm đó còn bị mọi người lên án, phản đối. Thể hiện rõ thái độ của mình mới có thể ngăn cản sự xuất hiện hiện tượng này về sau, đó mới là cách biểu hiện thẳng thắn, tự trọng của một cá nhân.

47. Không có lời hứa tin cậy, không có tình bạn bất tử

Không có tình bạn, cuộc đời con người chẳng qua chỉ là một sự trống trải, vô nghĩa, không chút thi vị, còn không có niềm tin thì sẽ không có tình bạn. Cho nên, lòng tin chính là chiếc cầu nối với tình bạn bất tử.

Trong cuốn tiểu thuyết có tên gọi là "Lời hứa" một nhà văn Nga đã viết: một cậu bé khoảng 7, 8 tuổi chơi trò đánh trận giả trong công viên với một số cậu bé lớn hơn nó mấy tuổi, một thằng lớn nói với nó: "Em là trung sỹ, anh là nguyên soái, đây là “kho đạn” của doanh trại chúng ta. Em làm lính gác đứng canh giữ ở đây, chờ anh đến thay ca trực cho em". Nó gật đầu tuân lệnh, nghiêm chỉnh đứng gác tại vị trí "kho đạn". Trời tối dần, công viên sắp sửa đóng cửa, bóng dáng của "vị nguyên soái" vẫn chưa thấy xuất hiện, anh "trung sỹ" vừa đói vừa sợ nhưng vì lời hứa với "nguyên soái" nên nó nhất định không rời bỏ vị trí gác. May thay, lúc đó có một thằng bé đi tới và nhận mình là mang chức vụ thiếu tá, nó nói với "trung sỹ": "Đồng chí trung sỹ, tôi lệnh cho đồng chí rời khỏi vị trí gác". Thằng bé "trung sỹ" mừng rỡ đáp lại: "Tuân lệnh đồng chí thiếu tá, tôi xin rời khỏi vị trí gác".

Khi nghe xong câu chuyện này có thể bạn sẽ cảm thấy buồn cười nhưng ngẫm nghĩ chúng ta mới thấy được ý nghĩa sâu sắc của nó, một thằng bé mà có thể giữ lời hứa của mình như vậy, thực sự là một hành động đáng khen ngợi.

Từ cổ chí kim, chúng ta vẫn thừa nhận một điều là: "Nhân chi giao, tín vi bản"(con người khi làm bạn với nhau thì lấy chữ "tín" làm nền tảng. Trong quan hệ cần coi trọng chữ "tín", đây chính là nguyên tắc, chuẩn mực cơ bản của cuộc sống. Lừa dối lẫn nhau không những gây mất lòng tin mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ bình thường giữa con người với con người.

Để đảm bảo một công việc nào đó hoàn thành đúng thời gian, hai bên có thể thông qua những hình thức như thoả thuận để đạt được ý tưởng chung hoặc khi ký khế ước, hợp đồng đạt được sự hợp tác thuận lợi. Khi có một bên bội ước thì sẽ phải chịu trừng phạt theo tinh thần thoả thuận. Tuy nhiên, khi cộng tác với nhau mọi người thường dựa vào lòng tin, dựa vào sự tin tưởng về nhân cách đối phương để uỷ thác cho nhau những công việc quan trọng và nói chung những việc được uỷ thác đều có thể hoàn thành đúng thời hạn. Thế nào được gọi là "lòng tin", "tin cậy"? Đây chính là những khái niệm thể hiện sự ca ngợi đối với những người trọng chữ "tín".

Từ xưa đến nay, mọi người vẫn luôn ngợi ca những người biết giữ lời hứa. "Lời nói phải đủ tin cậy, hành động phải có kết quả" là điều cần thiết với mỗi người. Chúng ta cũng phản đối những lời hứa phi thực tế, những lời "hứa hươu hứa vượn" của người khác, càng không thể chấp nhận những hành vi không giữ lời hứa hay bội tín.

Tôi được biết một câu chuyện thế này: Có một nam thanh niên được mọi người nhờ mua hai chiếc vé xem phim, anh ta hùng hồn tuyên bố rằng, mọi việc cực kỳ đơn giản và anh ta sẽ thực hiện được. Tuy nhiên, về sau mọi người đợi dài cả cổ nhưng cũng không thấy anh ta mang vé đến. Lại có người nhờ anh ta mua hai chiếc vé xem hội chợ triển lãm, anh ta nói: "Mọi cái để tôi lo". Nhưng chờ đến khi hội chợ bế mạc mà vé vào cửa vẫn chẳng thấy đâu.

Lại có người nhờ anh ta giúp chuyển tư trang hành lý ra bến xe nhưng xe đã lăn bánh rồi mà bóng dáng "người hùng" của chúng ta vẫn chưa xuất hiện. Lâu dần, bạn bè đã xa lánh anh ta.

Trong quan hệ xã giao, nếu thực sự có khả năng chủ động giúp đỡ được bạn bè một việc nào đó thì lòng nhiệt tình rất đáng để chúng ta trân trọng. Tuy nhiên, khi nhận giúp ai một công việc nào đó cần phải biết lượng sức mình, phải cân nhắc lời ăn tiếng nói, cân nhắc từng câu chữ. Bởi vì lời hứa của bạn có thực hiện được hay không, không chỉ liên quan đến mức độ cố gắng của chính bạn mà còn liên quan tới những điều kiện khách quan.

Trên thực tế, có những công việc chúng ta có đủ khả năng để hoàn thành nó song do nhân tố khách quan thay đổi nên trong quá trình thực hiện lại gặp phải khó khăn, trở ngại. Vì vậy, trước mặt bạn bè tuyệt đối không được phép bốc đồng hay "hứa hươu hứa vượn". Có những việc mình biết rõ là không thể thực hiện được thì nên nói rõ cho bạn bè biết. Chúng tôi tin rằng, bạn bè sẽ hiểu và thông cảm cho bạn. Trong quan hệ càng không nên có thái độ "cố đấm ăn xôi". Bởi nếu làm như vậy thì không những không có được tình hữu nghị và lòng tin mà còn đánh mất đi tình bạn cao quý.

48. Sự giúp đỡ vô tư làm nên một tình bạn đẹp

Trong xã hội hiện đại, các mối quan hệ giao lưu giữa con người với con người không thể tránh khỏi nhằm đạt được hiệu quả và lợi ích hay đặt tư tưởng làm lợi cho mình lên hàng đầu. Tuy nhiên, điều đó lại thực sự gây tổn hại cho các mối quan hệ. Sự giúp đỡ vô tư, không tính toán mới là yếu tố quan trọng làm nên một tình bạn đẹp.

Trong lịch sử Trung Quốc, câu chuyện về cố chuyên gia trong lĩnh vực quang học Tướng Trúc Anh là một ví dụ điển hình cho tinh thần cống hiến vô tư. Ông đã hy sinh tri thức, danh dự vì người khác. Trong cơ quan làm việc của ông có một đồng sự đã hoàn thành một đề tài nghiên cứu theo ý tưởng của ông và cùng ông cho ra đời một luận văn khoa học. Sau khi bản luận văn hoàn thành, đồng sự này muốn Tướng Trúc Anh ký tên mình lên trang nhất nhưng ông đã từ chối khéo và dứt khoát yêu cầu để tên mình đứng sau tên đồng sự mà ông giúp đỡ. Về sau, người bạn đồng nghiệp của Tướng Trúc Anh đã bí mật sắp xếp lại bút danh tác giả theo ý mình rồi giao cho nhà in. Nhưng không ngờ Tướng Trúc Anh nhân lúc người bạn đồng nghiệp không để ý đã đưa bút danh của mình ra trang cuối trước khi nhà xuất bản cho phát hành.

Dù như vậy nhưng anh bạn đồng nghiệp vẫn xem Tướng Trúc Anh là "tác giả số một". Bản luận văn này đã gây sự chú ý của các đại biểu tại hội nghị chuyên gia toàn quốc lần thứ nhất, Ban tổ chức mời Tướng Trúc Anh đến tham dự hội nghị nhưng ông vẫn kiên quyết nhường cho anh bạn đồng nghiệp lên bảo vệ bản luận văn này.

Có thể nói, sự chân thành, cởi mở và mối quan hệ công việc đầy cảm động này được xây dựng trên tinh thần giúp đỡ vô tư, không tính toán giữa những người làm công tác nghiên cứu khoa học. Và chính tinh thần cống hiến đó đã giúp cho mối quan hệ công việc thông thường được phát triển hơn, sâu sắc hơn, tình cảm con người đã làm tăng thêm sắc thái tình cảm của mối quan hệ đó. Đồng thời, tinh thần cống hiến cũng khiến cho tình hữu nghị giữa hai người đạt đến mức độ gắn bó, hài hoà.

Tuy nhiên, sống trong xã hội hiện đại khi mà tình cảm giữa con người với con người ngày càng trở nên nhạt nhẽo, không ít người có thái độ thờ ơ, lạnh nhạt đối với tinh thần giúp đỡ vô tư của bạn bè. Họ tôn sùng sự cạnh tranh trong điều kiện bình đẳng. Nếu có giúp đỡ người khác thì họ luôn hy vọng, chờ đợi sự báo đáp.

Về căn bản, mối quan hệ giữa con người với con người chính là sự giao lưu tình cảm. Tình cảm là cơ sở quan trọng nhất trong mối quan hệ của con người, là phần điều tiết chính trong việc làm ổn định và tăng cường mối quan hệ. Sự thiện cảm và tình cảm quý mến, hấp dẫn giữa những đối tượng quan hệ có thể nhanh chóng rút ngắn khoảng cách giữa hai người, xây dựng mối quan hệ hoà hợp thậm chí phát triển thành tình bạn hoặc tình yêu. Ngược lại, tình cảm nhạt nhẽo và thiếu thiện cảm sẽ khiến cho mối quan hệ giữa hai bên thêm xa cách, thậm chí trở nên xấu đi.

49. Tình bạn xuất phát từ sự chân thành

Người Nhật Bản có một thói quen là khi lần đầu đến môi trường mới thì việc trước tiên là họ tự giới thiệu về bản thân với bạn bè, đồng nghiệp chung quanh, sau đó thể hiện một cách chân thành mong muốn được họ tin tưởng và giúp đỡ.

Mối quan hệ con người thể hiện trong công việc chính là mối quan hệ tương trợ lẫn nhau bởi vì mọi người đều có một sự nghiệp chung do đó cần phải hợp tác với nhau, dựa vào nhau mới có thể hoàn thành tốt công việc. Nếu tình cảm không hoà hợp, không khí làm việc căng thẳng, nặng nề thì công việc sẽ không tiến hành được nhịp nhàng, thống nhất.

Mỗi con người đều có cá tính, sở thích riêng và lối sống khác nhau, do sự khác biệt về yếu tố giáo dục, trình độ văn hoá, kinh nghiệm sống. Vì vậy chúng ta không thể yêu cầu mỗi cá nhân phải có sự gắn bó, hoà hợp với tập thể mà họ đang tồn tại. Song mỗi một người lại hiểu rằng, sự thành công của bất kỳ công việc nào đều gắn liền với tập thể, chỉ dựa vào sức mạnh cá nhân không thôi thì không thể hoàn thành tốt được công việc. Chúng ta chẳng có ai mong muốn trở thành phần tử "phá đám" trong tập thể và cũng chẳng có ai lại muốn mình bị tập thể tẩy chay, xa lánh, cô lập. Đó là chân lý của cuộc sống.

Bằng tình cảm, lời nói và việc làm của mình một con người được giáo dục, rèn luyện và có ý thức tập thể cao có thể lôi cuốn hoặc giúp đỡ người khác, làm cho mối quan hệ xung quanh trở nên gắn bó. Thân thiện với mọi người, tôn trọng mọi người là cơ sở cho việc chung sống hoà thuận với người khác.

Thái độ chủ động, nhiệt tình gần gũi thể hiện tư tưởng mong muốn được giao lưu quan hệ với mọi người. Nếu bạn không biết cách thể hiện, rất có thể người khác sẽ cho rằng bạn là người luôn mong muốn sự cô đơn một mình và họ sẽ không dám làm phiền bạn nữa. Cho nên, tuyệt đối không được giữ thái độ tự cho mình là thanh cao, bởi nó sẽ khiến cho người khác xa lánh bạn.

Ngôn từ, cử chỉ cũng cực kỳ quan trọng. Khi nói chuyện nên lựa chọn những chủ đề mà người nghe cảm thấy hứng thú, dễ chịu. Điều đó sẽ khiến cho đối phương cảm thấy bạn là người giỏi giao tiếp và luôn cởi mở tấm lòng. Để đối phương thực sự mong muốn nói chuyện với bạn thì chỉ có cách là bạn phải làm cho đối phương cảm thấy vui vẻ khi được trò chuyện cùng với bạn. Chúng ta kiên quyết loại bỏ những lời nói ton hót, nịnh bợ song cũng cần chú ý là những lời khen ngợi chân thành, đầy thiện cảm có thể làm cho người khác hài lòng; những lời châm biếm, chế giễu có thể làm tổn thương lòng tự trọng của đối phương, từ đó họ sẽ không muốn tiếp xúc, quan hệ với bạn nữa.

Những người thực sự nắm được sở trường, hiểu được suy nghĩ, tình cảm của người khác đều là những người hiểu biết tâm lý. Điều đó giúp họ chung sống với mọi người bằng một thái độ khoan dung, hào hiệp. Con người ta ai cũng có lúc vui lúc buồn nhưng biết kiềm chế cảm xúc, làm chủ được hành vi của mình, biết tha thứ cho hành vi hay tình cảm tiêu cực của người khác chính là biểu hiện của một con người có giáo dục, khiến cho mọi người luôn luôn cảm thấy bạn là người có tấm lòng rộng lượng, vị tha.

Thực tế thì yếu tố quan trọng để đánh giá bạn có phải là người chung sống hoà thuận với mọi người hay không chính là ở bản thân bạn. Nếu bạn cư xử với mọi người bằng thái độ chân thành thì chắc chắn bạn đến một lúc nào đó bạn sẽ có được sự báo đáp tốt đẹp của đối phương. Câu nói "Tình yêu sản sinh tình yêu, căm hận nảy sinh căm hận" đã trở thành một chân lý của cuộc sống.

50. Biết nói và biết lắng nghe là điều cần thiết trong giao lưu kết bạn

Người ta cho rằng, kết bạn phải dựa vào cái miệng và đôi tai, bởi vì bạn không những phải hiểu được "lời nói" thế nào mà còn cần phải biết "lắng nghe" ra sao.

Nguyên tắc quan trọng đầu tiên trong cách đối nhân xử thế chính là phải học cách lắng nghe người khác, đó là biểu hiện của sự tôn trọng đối với người khác. Nếu bạn luôn biết nhẫn nhịn, khiêm tốn, chân thành và chủ động, chắc chắn bạn sẽ thành công.

Một số người khi nghe người khác nói chuyện thường cảm thấy bản thân mình rất hiểu một vấn đề nào đó, vì thế nên họ rất thích chen ngang lời nói của người khác, có lúc lại nói quá nhiều, nói liên tục không dứt mà không thèm quan tâm để ý đến suy nghĩ của đối phương như thế nào. Đây chính là hành vi thiếu tôn trọng đối phương. Trong mọi hoàn cảnh nên cố gắng nhường cho đối phương nói hết lời của họ, không được tuỳ tiện chen ngang hay cướp lời, càng không được làm rối loạn mạch suy nghĩ của đối phương.

Còn trong trường hợp xã giao bình thường, nếu bạn không tán thành một quan điểm nào đó của đối phương thì nên cố gắng thể hiện thái độ băn khoăn, thắc mắc của mình bằng giọng nhẹ nhàng, uyển chuyển, chẳng hạn như: "Xin cho phép tôi chen ngang một tí, tôi rất quan tâm đến vấn đề này, anh có thể nói kỹ hơn về nó được không?" Cho dù bạn muốn đính chính sai sót của đối phương thì bạn cũng nên nhẹ nhàng nói cho họ hiểu, không làm tổn thương lòng tự trọng của họ: "Tôi nhớ là hình như không phải như thế…", "Hình như có cuốn sách đã nói khác…" Như vậy đủ để cho đối phương hiểu được ý tứ của bạn, tránh sự mâu thuẫn không cần thiết. Thỉnh thoảng, cũng có những người vừa mới làm quen với nhau chưa được bao lâu đã đường ai nấy đi chỉ vì lý do là không ai chịu nhường nhịn ai, ai cũng muốn "phê bình thẳng thắn" sai lầm của đối phương, nên mối quan hệ cũng theo đó mà tan biến.

Đương nhiên, cũng không nên tiếp nhận ý kiến người khác một cách thụ động mà cần phải có sự phản hồi bằng chính kiến của mình. Khi đối phương nói chuyện với bạn, đôi lúc bạn cũng nên tỏ thái độ tán thành đối phương bằng ý kiến của mình hoặc nhắc lại một cách có ý thức những câu quan trọng, có ý nghĩa của đối phương. Nếu trong trường hợp bạn chưa hiểu được ý của đối phương hoặc vẫn còn thắc mắc, băn khoăn thì bạn đừng ngần ngại nêu lên những vấn đề có tính gợi mở cho đối phương trả lời.

Thông thường, họ sẽ vui vẻ giải thích cho bạn mà không hề cảm thấy khó chịu, làm như vậy không những sửa chữa được lối suy nghĩ mơ hồ của bạn mà còn khiến cho đối phương cảm thấy bạn luôn quan tâm, coi trọng đến những lời nói của họ, từ đó họ sẽ nói chuyện thoải mái, cởi mở hơn với bạn, thậm chí còn bộc bạch tâm sự của họ cho bạn nghe nữa.

Ngoài ra, cho dù bạn có ý thức được hay không thì cách biểu lộ của bạn đối với những lời nói của đối phương cũng luôn là sự phản ứng tự nhiên.

Trong khi nói chuyện bạn nên nhìn thẳng vào đối phương để chứng tỏ bạn cảm thấy hứng thú với câu chuyện của đối phương. Còn nếu bạn không tập trung, nhìn trước ngó sau thì chứng tỏ câu chuyện của đối phương thực sự nhàm chán. Có một số người cố tình nhìn đồng hồ liên tục để thể hiện thái độ phản ứng tiêu cực của mình đối với câu chuyện, đó là điều không nên. Cách biểu hiện thái độ phải hài hoà với lời nói và trạng thái tình cảm của đối phương. Khi đối phương vui vẻ, tiếng cười của bạn sẽ khiến cho đối phương cảm thấy thêm hứng thú với câu chuyện, tuy nhiên thái độ của bạn phải thẳng thắn, tự nhiên, tránh kiểu cách, giả tạo.

Nếu địa vị xã hội của bạn cao hơn đối phương thì bạn cần phải chú ý đến thái độ chân thành khi lắng nghe ý kiến của họ để thể hiện được mong muốn tìm hiểu tâm tư, tình cảm của họ, từ đó sẽ khiến họ bộc bạch tâm sự của mình, cho dù đối phương có tỏ ra buồn bực, cáu bẳn thì bạn cũng không được phép lạnh nhạt với họ, lại càng không được vội vàng trách móc họ. Phải biết lắng nghe lời nói của người khác mới giúp bạn hiểu được tâm tư, tình cảm của họ, từ đó làm tăng thêm sự chặt chẽ, thân thiết trong mối quan hệ giữa hai người.

Những người có vị trí xã hội thấp kém thường suy nghĩ rằng, một người có địa vị xã hội cao quý lại dành thời gian để nói chuyện với họ thì chứng tỏ người đó thực sự quan tâm, thực sự muốn hiểu và do đó họ rất tin tưởng gửi gắm nỗi niềm tâm sự. Nếu địa vị xã hội của bạn không bằng đối phương thì bạn không những phải tập trung lắng nghe đối phương nói chuyện mà còn có thể ghi lại vắn tắt những câu nói quan trọng, thiết yếu. Việc làm này sẽ mang lại cho bạn hiệu quả thiết thực. Gặp chỗ nào không hiểu hoặc chưa thể lý giải được, bạn có thể đề nghị đối phương nhắc lại một lượt hoặc giải thích rõ thêm, giúp bạn hiểu được cốt lõi của vấn đề. Ngược lại, nếu bạn ngồi nghe một cách thụ động, gật đầu lia lịa thì bạn đang tự hạ thấp nhân cách của mình vì như thế đối phương sẽ xem thường bạn.

51. Cố gắng thay đổi ấn tượng đầu tiên

Mọi người ai cũng cho rằng, ấn tượng đầu tiên là cực kỳ quan trọng, tuyệt đối không được xem thường. Nói như vậy không sai, tuy nhiên nếu không may bạn làm hỏng ấn tượng đầu tiên quan trọng đó thì có nên quá thất vọng hay không?

Rõ ràng là không!

Tháng 11/1842, khi đó Anghen mới 22 tuổi, ông tìm đến chỗ ở của nhà tư tưởng, nhà cách mạng lỗi lạc Mác. Tuy nhiên, Mác không mấy thiện cảm với Anghen - cậu con trai hào hoa, nho nhã của một thương gia giàu có này, vì thế Mác tỏ ra thờ ơ, lạnh nhạt với Anghen. Song Anghen không để ý đến thái độ đó của Mác, bằng quá trình nghiên cứu tìm hiểu tình hình phong trào công nhân Luân Đôn và bằng việc tham gia hành động thực tế trong phong trào công nhân, ông đã giành được sự tín nhiệm của Mác. Hai năm sau, khi hai người gặp lại nhau ở Paris, Mác đã được đọc một bài viết của Anghen và ông đã hiểu thêm về lập trường, quan điểm của Anghen, và từ cơ sở cùng chung lý tưởng, chí hướng cuối cùng hai người đã trở thành những người bạn chiến đấu thân thiết.

Thái độ chung của hai người chính là nhân tố quyết định sự tồn tại của mối quan hệ giao tiếp. Trong lĩnh vực tâm lý học người ta gọi đó là "nguyên tắc mang tính tương hỗ", nói như vậy có nghĩa là, sự hấp dẫn của quan hệ giao tiếp là có sự bổ sung và loại trừ. Dân gian vẫn thường ví von bằng một câu thơ: "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao". Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện thực ai dám khẳng định là những người bạn mà chúng ta giao lưu, quan hệ đều là những con người thực sự nhiệt tình với mình.

Một nữ sinh vừa tốt nghiệp Đại học Sư phạm ra trường đã gặp phải hoàn cảnh tương tự như vậy: từ chốn phồn hoa đô hội với bầu nhiệt huyết tuổi trẻ, hừng hực khí thế cô đến với một ngôi trường làng nơi vùng quê xa xôi hẻo lánh. Khi mới đặt chân đến nơi đây, cô đã bắt đầu cảm nhận được sự lạnh nhạt, thiếu thiện cảm từ ông hiệu trưởng và bạn bè đồng nghiệp. Cô mong muốn tạo được sự hoà hợp cùng những nữ giáo viên khác đồng trang lứa song dường như họ luôn muốn trốn tránh cô. Điều đó khiến cho cô gái trẻ này càng cảm thấy cô đơn, buồn chán.

Thái độ chính là tổng hoà của tư tưởng, quan niệm, tri thức, giá trị quan của con người, nó thể hiện cách đánh giá tình cảm khẳng định hay phủ định song cách thức biểu hiện của nó lại cực kỳ đơn giản: tình cảm được đơn giản hóa thành sự tiếp nhận hoặc loại trừ và được phản ánh vào trong các mối quan hệ giao tiếp hàng ngày bằng cảm xúc nhiệt tình, lạnh nhạt hay yêu, ghét,..

Trước hoàn cảnh đó, nữ giáo viên trẻ vẫn không hề nản lòng. Nhờ cố gắng, cuối cùng cô ấy cũng giành được sự thiện cảm của ông hiệu trưởng và sự hoà đồng của bạn bè đồng nghiệp. Cách làm của cô ấy rất đơn giản. Cô luôn chủ động tiếp cận với mọi người, tìm cơ hội để nói chuyện, từ đó dần hiểu nhau hơn. Thông qua quá trình giảng dạy và tham gia vào các hoạt động đoàn thể, cô giáo trẻ này đã thành công. Trong cuộc sống hàng ngày, cô đối xử với mọi người chân thành, bình đẳng, nhiệt tình giúp đỡ đồng sự khi gặp khó khăn, luôn thực sự cầu tiến. Trong những lần tâm sự, cô biết cách để cho người khác hiểu được tâm tư, hoài bão của mình. Và bằng những hành động thực tế cô đã rút ngắn khoảng cách với mọi người, làm cho mối quan hệ giữa cô và những người xung quanh trở nên cởi mở hơn, hoà đồng hơn.

Thông báo những thông tin tốt lành qua bạn bè đồng nghiệp cũng là một phương pháp hay mà cô ấy thường vận dụng. Người ta vẫn thường nói: "Bạn bè của bạn chính là bạn bè của mình". Đầu tiên, nữ giáo viên trẻ này làm quen với một cô giáo khác trong số các nữ giáo viên trẻ đồng trang lứa, dần dần thông qua người bạn này để tiếp cận, gặp gỡ với một số giáo viên khác. Cứ như thế, chẳng bao lâu sau cô ấy đã hoà hợp được với nhóm nữ giáo viên trong nhà trường và dần khẳng định được tiếng nói của mình trong tập thể đó.

Nếu cho rằng, thái độ của Anghen và cách làm của cô gái là "thu phục lòng người bằng sự nhiệt tình, cố gắng" thì đôi lúc bạn cũng có thể thể hiện bằng thái độ ôn hoà, bình thường. Nếu đối phương có ấn tượng không tốt về mình hoặc có sự hiểu lầm nào đó, nhất thời bạn chưa thể giải thích được cho họ hiểu thì bạn đừng ngần ngại tạm thời duy trì mối quan hệ này ở mức độ vừa phải, theo thời gian mọi sự hiểu lầm sẽ dần sáng tỏ.

52. "Giữ bí mật" là vốn quý trong việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp

Được biết, người Mỹ khi làm quen hay kết bạn họ có không ít chuẩn mực, trong đó chuẩn mực đầu tiên là "giữ bí mật cho đối phương". Mới nghe qua nhiều người có thể sẽ cảm thấy ngạc nhiên xen lẫn băn khoăn, thắc mắc không hiểu lý do tại sao người Mỹ lại chọn việc "giữ bí mật" làm chuẩn mực đầu tiên?

Ai cũng có điều bí mật, riêng tư của mình. Một đứa trẻ khi trưởng thành đến 13, 14 tuổi, khả năng tự ý thức tăng lên, ở một phạm vi nhất định nào đó chúng bắt đầu biết giữ bí mật riêng với người khác song chúng lại không hề giấu giếm những tâm sự thầm kín đó với bạn bè thân thiết của chúng nhưng với một điều kiện là người bạn đó cũng phải giữ bí mật đó cho nó, không được tiết lộ cho người thứ ba biết, nếu không từ lần sau chúng sẽ không nói cho người bạn đó nghe những câu chuyện riêng tư như thế nữa. Và mong muốn yêu cầu đối phương giữ bí mật sẽ ngày càng rõ hơn theo năm tháng thời gian.

Mỗi một người trong chúng ta ai cũng có "một mảnh trời riêng", đã là "mảnh trời riêng" thì không thể để cho người khác biết, có chăng chỉ duy nhất người bạn tâm giao, tri kỷ của mình biết về nó mà thôi. Trong bài thơ của mình, nhà viết kịch kiệt xuất người Anh Shakespear đã từng viết: "Tình bạn đồng cam cộng khổ, hoạn nạn có nhau, đó mới là tình bạn chân chính, khi anh có chuyện buồn họ khóc cùng anh, khi anh thao thức không ngủ, họ cũng suốt đêm không ngủ. Dù anh gặp khó khăn gì, họ đều cam tâm tình nguyện sẵn sàng chia sẻ cùng anh".

Mỗi khi gặp phải những chuyện buồn, như mâu thuẫn gia đình, vấn đề tâm sinh lý... đối phương luôn cảm thấy thất vọng, chán chường, họ mong muốn có một người nào đó để giãi bày tâm sự và giúp họ vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.

Thông thường người ta có thể bộc bạch nỗi lòng mình với người bạn tri âm để tìm sự đồng cảm, để họ kịp thời giúp đỡ mình tìm cách tháo gỡ khó khăn. Nhưng nếu bạn bè lại "lén lút" tiết lộ bí mật đó cho người khác biết thì rất có thể sẽ có không ít người gièm pha, bóp méo sự thật. Điều này không những thực sự gây bất lợi cho việc giải quyết mâu thuẫn mà còn có thể làm hỏng mọi chuyện nữa!

Tương tự như vậy, khi bạn bè thổ lộ chuyện riêng tư thầm kín của họ cho bạn dù họ không trực tiếp yêu cầu bạn giữ kín, họ thực sự tin tưởng bạn và bạn phải có trách nhiệm là không được phép tiết lộ những chuyện đó cho người thứ ba nào khác biết.

Nếu bạn làm lộ chuyện bạn sẽ tự đánh mất sự tin tưởng của bạn bè và từ lần sau sẽ không có ai muốn tâm sự với bạn nữa. Nếu câu chuyện riêng tư giữa hai người vô tình bị lộ ra ngoài, thì còn có thể chấp nhận tha thứ nhưng bạn phải thành thật giải thích cho bạn bè hiểu, chắc chắn họ sẽ bỏ qua cho bạn còn nếu bạn cố tình "tuyên truyền" mọi chuyện, với vai diễn "loa phóng thanh" bạn sẽ bị công chúng chê cười, xem thường về cách xử sự thiếu văn hoá.

Có những người kể cho bạn nghe những quan điểm tư tưởng chưa thực sự chín muồi của mình nhằm trưng cầu ý kiến của bạn. Lúc này, là một người bạn tốt, bạn nên giữ bí mật cho họ, bởi vì nếu bạn tiết lộ những tư tưởng chưa chín muồi đó cho mọi người thì rất có thể bạn sẽ làm tổn hại đến bạn của mình và không ai ủng hộ bạn vì điều này.

Ngày Mác đang sống ở Paris, nhà thơ Hainer thường lui tới chỗ Mác chơi, tình bạn giữa họ thực sự sâu đậm. Lúc đó quan điểm tư tưởng của Hainer được mọi người đánh giá là cực kỳ tiến bộ, mỗi bài thơ của ông là một điều tâm huyết của cuộc đời ông. Hàng đêm ông thường đến nhà Mác để đọc cho Mác nghe những tác phẩm mới của ông, Mác vừa lắng nghe vừa trau chuốt từng câu từng chữ cho mỗi bài thơ của ông, nhưng điều đáng trân trọng là không bao giờ Mác cho người khác biết những chuyện này của hai người trước khi những bài thơ của Hainer được đăng trên báo. Chính vì điều này mà tình bạn giữa hai người được người đời ca tụng, ngưỡng mộ.

Chỉ khi bạn giữ kín được điều bí mật của người khác thì bạn mới giành được lòng tin ở bạn bè và tình bạn mới được củng cố. Ngược lại, nếu bạn không xem việc giữ bí mật là trách nhiệm và nghĩa vụ của mình thì không những bạn sẽ đánh mất tình bạn mà còn đánh mất lòng tin của những người xung quanh dành cho bạn.

53. Những điều cần lưu ý khi yêu cầu người khác giúp đỡ

Trong cuộc sống ai mà chẳng có lúc phải cần đến sự giúp đỡ của người khác? Và khi đã cần đến sự giúp đỡ của người khác thì lại nảy sinh vấn đề là nên yêu cầu đối phương như thế nào để cho họ vui vẻ, sẵn sàng ra tay giúp mình. Việc xử lý vấn đề này tốt hay kém sẽ mang lại những hiệu quả tương ứng khác nhau. Tại sao lại có những người khi yêu cầu đối phương giúp đỡ, đối phương vui vẻ sẵn sàng đáp ứng? Trong khi đó, cũng có không ít người lại luôn bị đối phương từ chối, khước từ?

Tạm thời không đề cập đến những nguyên nhân khách quan khác thì lý do biểu đạt ngôn ngữ có ảnh hưởng quan trọng vào việc quyết định sự thành bại khi nhờ cậy người khác giúp đỡ mình. Vì vậy, khi yêu cầu người khác giúp đỡ cần chú ý một số đặc điểm sau:

(1) Phép lịch sự. Khi nhờ người khác giúp đỡ mình thì dù là việc lớn hay việc nhỏ cũng nên chú ý đến phép lịch sự. Nếu bạn nhờ vả người khác giúp mình bằng một khẩu khí gần như là mệnh lệnh thì dù đối phương có trả lời câu hỏi của bạn, giải quyết khó khăn cho bạn nhưng chỉ là giúp đỡ miễn cưỡng, ép buộc, không xuất phát từ tấm lòng chân thành, từ tình cảm thực sự của họ. Cách nhờ vả này thường rất ít khi thành công.

(2) Nguyên tắc. Có một lúc nào đó bạn gặp phải một khó khăn cần phải giải quyết ngay, bạn cần đến sự giúp đỡ của đối phương nhưng họ lại chần chừ, do dự vì nhiều lý do khác nhau. Tốt nhất vào lúc này bạn không nên gây khó dễ cho đối phương, không nên ép họ phải giúp đỡ một cách miễn cưỡng. "Từ chối thì không được mà đồng ý cũng chẳng xong". Kết quả là sẽ gây ra cho đối phương cách nhìn nhận thiếu tích cực về bạn.

(3) Thái độ. Thái độ ở đây chính là cách cư xử chân thành, tin cậy. Đã yêu cầu người khác giúp đỡ mà còn ấp úng, giấu giếm sự thật thì rõ ràng người đó thiếu chân thành trong quan hệ với người khác. Có những người sau khi cãi cọ với người khác thì trong lòng tỏ ra hối hận, liền nhờ một người bạn khác giúp giảng hoà nhưng lại vẫn ương bướng bảo thủ thì kết quả cũng chẳng ăn thua gì. Lại có những người khi muốn nhờ vả ai đó giải quyết khó khăn giúp mình, muốn đối phương đồng ý giúp đỡ họ thường cố tình đơn giản hoá sự việc, tới khi thực hiện đối phương mới phát hiện ra là mình đang ở trong hoàn cảnh "tiến thoái lưỡng nan". Kết cục là từ đó về sau, khi bạn gặp khó khăn người ta cũng không muốn giúp bạn nữa.

Hơn nữa, nhờ người khác giúp đỡ cũng có những lúc không được như mình mong muốn, nên nhớ khi ở trong hoàn cảnh đó bạn không nên tỏ thái độ khó chịu hay có những lời oán trách. Nếu không đến một lúc nào đó bạn sẽ phải hối tiếc về hành động của mình.

(4) Cách thức. Bạn nên chọn thời điểm mà đối phương nhàn rỗi với tinh thần sảng khoái, vui vẻ để đặt vấn đề nhờ người khác giúp đỡ mình giải quyết khó khăn. Khi đối phương đang tập trung vào một công việc nào đó hay đang ở trong trạng thái tâm lý không vui mà bạn lại làm phiền họ thì chắc chắn kết quả thu được sẽ không được như ý muốn. Bạn cũng cần lưu ý các trường hợp để yêu cầu người khác giúp đỡ, có những việc nên nói chuyện riêng với nhau là tốt nhất, có những việc lại cần thiết phải đến nhà riêng của đối phương thì mới giải quyết được, lại có những việc chỉ cần dựa vào điện thoại hay thư tín là xong.

Khi nhờ vả người khác giúp đỡ nên sử dụng giọng điệu, thái độ nhã nhặn, không được ép buộc đối phương phải thể hiện rõ sự đồng ý hay không đồng ý của họ, đặc biệt là đối với bạn bè hoặc đồng nghiệp mà bạn trước đây bạn đã từng giúp đỡ họ, cũng không nên gây sức ép cho đối phương một cách vô tình hay hữu ý, càng không nên nói những lời làm tổn thương đến họ. Như vậy thì khi giúp đỡ bạn trong lòng họ cũng cảm thấy vui vẻ, thoải mái.

Chẳng hạn, người nhà của bạn bị ốm phải nằm viện, bạn muốn vay tiền của đối phương, bạn có thể nói: "Người nhà của tôi bị ốm, không đủ chi trả tiền viện phí, không biết là anh có tiền không, tôi muốn mượn tạm anh một ít, tháng sau có lương tôi sẽ trả cho anh". Với lời lẽ như vậy, tôi tin là sẽ không có ai từ chối lời đề nghị của bạn cả.

Nhưng nếu bạn lại nói là: "Ai chẳng biết là anh có nhiều tiền, cho tôi mượn tạm một ít chẳng qua cũng chỉ là vài hạt muối bỏ biển thôi mà". Như vậy, có ai ngờ nghệch mà cho bạn vay tiền hay không? Sau khi đối phương đồng ý giúp đỡ, những lời hối thúc là thực sự cần thiết nhưng giọng điệu, khẩu khí phải nhẹ nhàng, uyển chuyển, nóng vội sẽ làm hỏng chuyện. Nói chung, khi đối phương đã chấp nhận giúp đỡ thì họ sẽ cố gắng hết mình, nếu điều kiện không cho phép mà họ không hoàn thành được công việc thì bạn cũng nên thông cảm cho họ, nếu hối thúc họ quá nhiều sẽ làm cho họ rơi vào tình trạng lúng túng, thậm chí họ còn làm hỏng việc của bạn.

(5) Lời cám ơn. Cho dù đối phương có giúp đỡ bạn giải quyết được khó khăn hay không thì bạn cũng nên nói lời cảm ơn đối với họ. Bởi vì thực tế có một vài khó khăn đối phương không phải không muốn giúp bạn mà thực sự là họ đã thực hiện, đã cố gắng nhưng "lực bất tòng tâm". Vì vậy, thái độ "ăn cháo đá bát", cách cư xử "vong ân bội nghĩa", được thì vui vẻ, tươi cười tỏ vẻ biết ơn, không được thì quay lại trách móc, oán thán đối phương là thái độ không thể chấp nhận được, bởi ít nhiều nó sẽ làm sứt mẻ tình cảm giữa hai người. Bạn nên cố gắng đừng để xảy ra trường hợp này.

54. Lễ nghĩa là chiếc cầu nối lý tưởng cho quan hệ

Cư xử với mọi người bằng lễ nghĩa là một nguyên tắc quan trọng trong cách đối nhân xử thế ở đời của mỗi con người. Lễ nghĩa ở đây có thể được khái quát bằng sáu chữ cái dưới đây: nho nhã, thân thiện và khiêm tốn.

Nho nhã là để chỉ khả năng biết vận dụng lời ăn tiếng nói trong giao tiếp như nói lời cảm ơn, xưng hô, chào hỏi. . trong cuộc sống thường nhật, chẳng hạn như những cụm từ sau: "Xin chào, cám ơn, tạm biệt, xin thông cảm, thật sự xin lỗi",… đều là thể hiện lễ nghĩa trong hành động, ngồi trên xe ô tô hay xe buýt biết nhường chỗ cho phụ nữ và trẻ em, nâng đỡ người tàn tật, người già yếu… cũng là thể hiện sự nho nhã, lịch sự. Đối lập với nho nhã là thái độ thô lỗ. Chúng ta phải tuyệt đối tránh thói quen phát ngôn thô lỗ, bừa bãi.

Thân thiện chính là cách nói chuyện hoà nhã, thân ái với mọi người. Muốn thu phục lòng người thì không nên cướp lời người khác, không nên nói những lời làm tổn thương đối phương bởi vì trong các trường hợp xã giao lời nói thân thiện, cởi mở có thể điều chỉnh được quan hệ giữa con người với con người và tăng thêm sự hiểu biết, tin tưởng lẫn nhau.

Khiêm tốn chính là cách nói chuyện thể hiện thái độ thương lượng, thảo luận, không chèn ép người khác. Khách đến chơi nên nhiệt tình chào hỏi: "Mời anh ngồi!" Khi tiễn khách nên nói một câu kết: "Có thời gian rỗi anh phải thường xuyên đến chơi nhé!"

Khi trên xe có người đứng chắn lối đi, có thể nói: "Xin lỗi, cho tôi đi nhờ!" với khẩu khí, giọng điệu khiêm tốn sẽ khiến cho mọi người dễ dàng chấp nhận đề nghị của bạn. Còn nếu sử dụng thái độ ương bướng sai khiến khi nói chuyện với người khác thì chắc chắn bạn sẽ chẳng có lợi gì.

Khổng Tử nói: "Bất học lễ, vô dĩ lập". Câu này có nghĩa là, không học phép tắc lễ nghĩa thì không thể thành người được! Một người cần phải có lễ nghĩa, đó chính là cái gốc để làm người. Ở trường cần có lễ nghĩa với thầy cô giáo, với bạn học; ở nhà cần có lễ nghĩa với cha mẹ, với anh chị em; ở đơn vị cần có lễ nghĩa với lãnh đạo, với đồng nghiệp; trong xã hội cần có lễ nghĩa với mọi người, với bạn bè; nơi công cộng cần phải kính già yêu trẻ, tuân thủ nguyên tắc "kính trên nhường dưới".

Thực chất, lễ nghĩa chính là sự tôn trọng mọi người và cũng chính là sự tôn trọng bản thân mình. Cư xử với mọi người bằng thái độ thô lỗ, xem thường người khác có nghĩa là bạn đang tự xem thường và hạ thấp chính mình.

55. Mỗi con người cần có tiếng nói riêng của mình

Nhiều người cho rằng, cách thể hiện bên ngoài xuề xoà, thoải mái nhưng bên trong lại rất nghiêm túc là cách đối nhân xử thế hay nhất, nhưng đôi lúc thái độ đó cũng không tránh khỏi sự hiểu lầm. Cách biểu hiện đó có phải là cách đối nhân xử thế quá quen thuộc rồi không? Trên thực tế, biểu hiện bên ngoài là để nhằm làm giảm bớt khó khăn, trở ngại, là phương pháp, còn biểu hiện bên trong mới là cái gốc để lập thân, đó mới là thực chất.

Quan sát kỹ các loại tàu thuyền neo đậu bên bờ, chúng ta sẽ dễ dàng nhận thấy mũi thuyền bao giờ cũng được vót nhọn, sở dĩ người ta không làm nó dạng hình vuông là nhằm mục đích tránh lực cản của gió và sóng nước, do vậy thuyền sẽ lướt đi nhanh hơn. Mũi thuyền dạng hình vuông gặp sóng to gió lớn trên đại dương, có thể bị đổ ập xuống!

Cuộc đời của con người cũng giống như đại dương mênh mông, nơi đâu cũng có "sóng to gió lớn", nơi đâu cũng có khó khăn, trở ngại. Chúng ta phải đối mặt chống chọi với nó, một mất một còn, tích cực loại trừ gian nan, tranh thủ được thắng lợi cuối cùng. Còn trong cuộc sống có vô vàn bài học giáo huấn cho chúng ta thấy rằng, những kẻ so đo, tính toán mọi việc cho dù thông minh, cho dù bản lĩnh đến đâu cũng sẽ rơi vào kết cục thất bại thảm hại và người ta ví von hoàn cảnh đó bằng một câu răn dạy như sau: "Tráng chí vi thù thân tiên tử, thường sử anh hùng lệ mãn khâm" (Chí lớn chưa được báo đáp thì thân đã chết, làm cho các bậc anh hùng nước mắt rơi thấm đẫm tay áo).

Để có được cuộc đời tươi đẹp, con người luôn cần có nhiều sự thoả hiệp với nỗi đau khổ và sự thoả hiệp hợp lý cần thiết chính là cách biểu hiện bên ngoài mà chúng ta đã nói ở trên. Không biết cách biểu hiện ra bên ngoài, không có đủ ý chí để chế ngự tình cảm thì bạn sẽ gặp phải thất bại.

Cách thức thể hiện bên ngoài xuề xoà, thoải mái nhưng bên trong lại rất nghiêm túc là một nghệ thuật đối nhân xử thế được đánh giá là kỳ diệu, cao siêu, nó bảo vệ tính độc lập của nhân cách, bảo toàn tinh hoa của nhân tài nhưng ít nhiều cũng có phần làm tổn thương sự tôn trọng đối với tự do, khiến cho chủ thể nhân cách gặp khó khăn trong việc bao dung độ lượng để giữ cân bằng giữa chính nghĩa và sinh tồn.

Cách biểu hiện ra bên ngoài thể hiện sự độ lượng, bao dung, sự thân thiện, hoà hợp với mọi người, sự thoải mái của cuộc sống, sự ưu việt của kinh nghiệm nhân sinh cuộc đời và trí tuệ con người, đồng thời nó cũng thể hiện khả năng chinh phục chính mình và nó là con đường thênh thang rộng lớn để đi đến thành công.

Song chỉ biết cách biểu hiện ra bên ngoài mà quên đi cách thể hiện bên trong thì bạn sẽ tự đánh mất chính mình. Cách thể hiện bên trong chính là sự độc lập của nhân cách, thể hiện giá trị của bản thân, là tinh thần cầu thị về văn minh nhân loại, là ý chí theo đuổi lý tưởng cao đẹp. Một người trưởng thành dù gặp khó khăn hay hoạn nạn, phong ba hay bão táp, dù ở trong bất kỳ hoàn cảnh nào đều luôn kiên định, trước sau như một theo đuổi mục tiêu cuộc đời mình những mong muốn cống hiến công sức nhỏ bé cho xã hội, cho nhân loại, như vậy người ta gọi đó là cách thể hiện bên trong.

56. Lòng vị tha

Không ít nhà triết học phương Tây cảm thấy rất ngưỡng mộ câu nói nổi tiếng của nhà tư tưởng lỗi lạc Khổng Tử: "Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân" (Điều gì mình không muốn thì đừng làm cho người khác). Câu nói này thể hiện sự thân thiện, hoà hợp với con người, trong đó phải kể đến tinh thần dân chủ và bác ái của mỗi con người. Ý nghĩa sâu xa của câu nói này là, phàm là những chuyện gì mà bản thân mình không muốn làm, không muốn vướng bận thì không nên ép gán vào cho người khác, bởi vì con người ai cũng bình đẳng như nhau, người khác cũng như bạn, khi cố gắng, gượng ép một điều gì đó mà bản thân không muốn thì sẽ cảm thấy khó chịu, thậm chí cáu giận.

Khổng Tử cho rằng, có làm được điều này thì "Trong nhà ngoài ngõ đều không có lời ca trách, oán thán", điều đó cũng có nghĩa là nếu thực hiện được nguyên tắc "Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân" thì trong gia đình cũng như ngoài xã hội sẽ không bao giờ có sự bất hoà, mâu thuẫn. "Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân" cũng có ý nghĩa là "suy từ bụng ta ra bụng người", nói như vậy không mang ý nghĩa tiêu cực mà nó muốn yêu cầu con người ta trước khi làm một điều gì cho người khác thì nên soi xét lại bản thân mình, đặt mình trong hoàn cảnh người đó để tuỳ cơ mà hành động.

Trong tác phẩm "Làm thế nào để trở nên cao quý", tác giả của nó đã viết một câu đầy ý nghĩa: "Hãy tạm dừng trong một phút, lặng im suy ngẫm: tại sao bạn lại cảm thấy hứng thú với chuyện này nhưng lại chẳng chút quan tâm đến chuyện kia?

Bạn sẽ có thể biết rằng, trên thế giới bất kỳ ai cũng có những câu chuyện mà họ thích thú, hưng phấn nhưng cũng có những câu chuyện mà họ không hề quan tâm. Nhưng dù câu chuyện nào đi nữa thì nó đều có nguyên nhân của nó. Nếu bạn biết cách suy nghĩ từ góc độ của người khác thì bạn sẽ không khó khăn gì để tìm ra phương pháp giải quyết ổn thoả mọi khó khăn, bởi vì một khi tư tưởng của hai người đã có mối liên hệ thì hai người sẽ có cơ sở để hiểu biết lẫn nhau".

Có một người Mỹ tên là Dogorlas, trước kia luôn nói rằng bà ngoại anh ta dành quá nhiều thời gian để chăm sóc vườn cỏ trong nhà. Anh ta phê bình bà ngoại rằng, một tuần bà chăm sóc, tỉa tót cho vườn cỏ hai lần nhưng kết quả nó cũng chẳng đẹp hơn là bao so với vườn cỏ cách đây bốn năm. Điều này đã khiến cho bà ngoại của anh ta vô cùng buồn bã. Mỗi lần anh ta nói đến chuyện này chắc chắn không khí ấm cúng hoà thuận trong gia đình sẽ bị phá vỡ.

Về sau, trong một cuốn sách mà anh ta tình cờ đọc được, người ta có nhắc đến một hoàn cảnh tương tự. Nội dung cuốn sách đã cho anh ta biết được một triết lý: trong cuộc sống, trước khi hành động bao giờ chúng ta cũng phải đặt mình trong hoàn cảnh của người khác, suy nghĩ từ góc độ của người khác. Từ đó về sau, Dogorlas thay đổi hẳn lối suy nghĩ trước kia, không bao giờ anh ta nhắc đến chuyện bà ngoại chăm sóc thảm cỏ nữa. Anh ta hiểu rằng mỗi cá nhân con người đều có sở thích riêng của mình, sở thích của bà ngoại anh ta là chăm bón cây cỏ hoa lá và bà luôn khát khao lao động để có được lời khen ngợi, động viên của mọi người!

Một buổi tối, sau bữa ăn bà ngoại có nhã ý muốn cùng anh ta ra vườn cắt cỏ. Ban đầu anh ta định từ chối nhưng sau giây lát suy nghĩ anh ta đồng ý đi giúp bà. Hai bà cháu hăng say, vui vẻ làm việc trong hai giờ đồng hồ. Từ đó về sau, anh thường xuyên giúp đỡ bà ngoại chăm sóc thảm cỏ, biến nó trở thành một mảnh vườn xinh xắn trong nhà. Có thể sự giúp đỡ của anh ta chưa hẳn đã là xuất phát từ ý thức nhưng nhờ đó hai người đã sống rất vui vẻ, hạnh phúc. Và lý do chính là vì anh ta đã học được cách đặt mình vào hoàn cảnh người khác trước khi hành động.

Trong cuộc sống, có lúc nào đó, ai đó có thể đã phạm phải sai lầm, nhưng bản thân họ không hề ý thức được. Chúng ta không nên vội vàng trách móc họ mà nên nhận thức rằng, bản thân chúng ta cũng không ít lần phạm phải sai lầm, từ đó nên lý giải và tha thứ cho người khác, như vậy bạn mới là người hiểu biết và thông cảm với người khác.

Một ngày, Churchill được mời đến Đài phát thanh để đọc một bài diễn văn quan trọng, ông gọi một chiếc xe ta-xi và nói với người lái xe: "Đưa tôi đến Đài phát thanh BBC."

"Xin lỗi, tôi không có thời gian". Người lái xe trả lời, "Tôi phải về nhà để nghe bài diễn thuyết của Churchill.''

Churchill rất vui, lập tức rút 1 bảng Anh đưa cho người lái xe.

Người lái xe vui sướng gọi to: ''Lên xe đi! Tới chỗ Churchill!'

Churchill cười lớn: ''Đúng, tới chỗ Churchill!'

Do rất hiểu tâm lý con người nên Churchill không hề giận dữ vì kết quả nảy sinh từ 1 đồng bảng Anh. Ông biết cách lý giải quan điểm của đối phương từ góc độ của họ, điều đó chứng tỏ ông rất hiểu bản thân, một người luôn cố gắng làm cho người khác vui vẻ.

Trong cuộc sống cũng có những người ''Điều mình không muốn nhưng lại đùn đẩy cho người khác''. Trước mặt người khác, hạng người này thường tỏ ra mình luôn luôn vì việc công, khoác tấm áo ngoài hợp pháp, giả giọng nhân nghĩa, đạo đức nhưng đằng sau luôn âm thầm thực hiện những hành vi thiếu nhân cách, đùn đẩy cho người khác những điều mà bản thân không muốn và việc làm này ít nhiều gây những bất lợi cho người khác! Còn có người khi đi đến đâu cũng bị mọi người xa lánh, không ai mong sự có mặt của họ. Ngay bản thân họ cũng không có cách nào để giải thích được chính mình, họ luôn tự cho mình là người có tài năng, bản lĩnh, nhưng khi họ mong muốn được tiếp xúc, gần gũi với mọi người thì lại chẳng có ai đủ "bản lĩnh" để đến gần họ. Thậm chí họ còn nhận thấy rằng, có những người mà tài năng không bằng họ nhưng vẫn nhận được sự chào đón của mọi người.

Những người này không nhận thức được lý do họ không được mọi người hoan nghênh là vì tính ích kỷ, cá nhân của họ. Họ chỉ tính toán cho bản thân mình mà không quan tâm đến lợi ích của người khác, do đó mỗi lần nói chuyện với người khác họ đều cố gắng đưa bản thân mình vào trong câu chuyện. Một người nào đó chỉ biết nghĩ đến mình, tính toán cho mình thì họ sẽ không thể có được nhiều bạn bè. Đến khi nào họ thực sự mong muốn quan tâm, chia sẻ với người khác thì lúc đó họ mới có đủ sức hấp dẫn bạn bè.

Muốn lôi cuốn, hấp dẫn bạn bè thì bản thân bạn phải có được những phẩm chất, tính cách đáng quý. Một con người ích kỷ, cá nhân, nhỏ mọn, hay ghen ghét, đố kỵ thì sẽ khó lòng mà có thể làm quen được nhiều người bạn. Tóm lại, trong cuộc sống, chúng ta phải luôn xuất phát từ người khác, đặt mình vào hoàn cảnh người khác mà hành động, có như vậy chúng ta mới có được tình bạn chân chính.

57. Nhân nhượng chính là bao dung, độ lượng

Trong cuộc sống, một số người có tính thích công kích, đồng nghĩa là sẽ có một số người nào đó thường xuyên bị khiêu khích một cách vô cớ. Nếu lúc nào xung quanh ta cũng toàn là những lời công kích thì e rằng môi trường sống xung quanh ta sẽ đầy rẫy bất đồng, mâu thuẫn, thậm chí nghiêm trọng hơn, có người còn cho rằng nếu như vậy thì xã hội sẽ nhuốm màu ''thuốc súng'', bom đạn.

Nhân nhượng có nghĩa là nhẫn nhịn, khiêm nhường. Nói chung, trong quá trình giao tiếp, nếu xảy ra xung đột, bất hoà thì tuyệt đối không thể đổ hoàn toàn trách nhiệm cho một bên nào mà nguyên nhân, trách nhiệm phải do cả hai bên. Phải chủ động, tích cực tìm ra nguyên nhân dẫn đến tranh chấp, bất đồng giữa mình với người khác.

Trên thực tế, nhân nhượng cũng có nghĩa là để cho thời gian, cho sự thật chứng minh, thể hiện được mình. Trong quan hệ giao tiếp hàng ngày, nếu bạn biết cách dùng thái độ nhân nhượng một cách hợp lý thì bạn có thể giải quyết mọi việc êm xuôi, thậm chí có thể "hạ nhiệt" những mâu thuẫn, tranh cãi không đáng có. Nói tới điều này khiến cho chúng ta nhớ đến "Các kiểu cười" của Carter. Một ngày đẹp trời, Carter đi dạo trong công viên bỗng gặp một nhà phê bình văn học - người đã từng lên tiếng phê phán kịch liệt các tác phẩm của ông. Nhà phê bình đứng trước Carter hét lớn: "Tôi chưa bao giờ nhường đường cho một kẻ ngốc!" Carter đáp lại: "Còn tôi thì trái lại!" Nói đoạn, Carter vui vẻ tránh qua một bên, nhường đường cho nhà phê bình.

Sự hài hước của Carter đã tránh được sự tranh cãi không cần thiết. Học được tính hài hước này từ Carter sẽ giúp bạn hạn chế được mọi xung đột, mâu thuẫn trong cuộc sống hàng ngày, đồng thời có thể loại bỏ được những ưu tư, phiền muộn trong mỗi con người chúng ta. Đứng ở một góc độ nào đó mà nói thì chính sự hài hước sẽ vừa giúp chúng ta tránh được tình huống khó xử, lúng túng, tự tin hơn trong cuộc sống lại vừa thể hiện được bản lĩnh, khí phách của bản thân mình.

Tục ngữ có câu: "Trong cuộc sống phải có đến 80, 90% chuyện không hài lòng". Vô số những điều "không như ý" như: luôn hy vọng vào tình yêu ngọt ngào sẽ khó lòng tránh khỏi sự sầu muộn vì thất tình; luôn mong mỏi gia đình hoà thuận sẽ không thể tránh khỏi sự dày vò của cuộc sống; với những người bạn đáng tin cậy đôi lúc có thể xảy ra mâu thuẫn vì hiểu lầm; những người thành đạt trong sự nghiệp cũng có thể bị người khác ghen ghét, đố kỵ… thường là các điều kiện thử thách mức độ rèn luyện của mỗi con người. Có người thì ung dung tự tại đối mặt với chúng, hoá giải mọi khó khăn thành thuận lợi; cũng có người thì giận dữ, nuôi hận trong lòng, chờ thời cơ báo thù.

Nhân nhượng là một phẩm chất cao quý của con người. Những lỗi lầm của người thân, hiểu lầm của bạn bè, sự nhẹ dạ cả tin, những lời đồn thổi thị phi… sẽ không thể được giải quyết êm xuôi bằng sự cáu giận, tức tối. Thái độ nhân nhượng có thể giúp bạn dễ dàng tạo được hình tượng tốt đẹp của mình và được mọi người khen ngợi, đánh giá cao.

Dưới triều đại nhà Thanh, trong dân gian lưu truyền câu chuyện về "Ngõ 6 thước". Người ta kể về vị Tể tướng đương triều là Trương Anh và nhà hàng xóm họ Diệp ở tỉnh An Huy.

Vào một ngày nọ, hai gia đình đều làm nhà, và cũng chính từ hôm đó, hai gia đình nảy sinh mâu thuẫn, vì tranh chấp đất đai. Phu nhân của Tể tướng Trương Anh liền viết thư cho chồng, yêu cầu chồng ra tay can thiệp. Tuy nhiên, vị Tể tướng này là một người có học nên sau khi xem xong bức thư, ông đã làm một bài thơ để khuyên giải người vợ: "Thiên lý gia thư chỉ vi tường, tái nhượng tam xích hựu hà phường? Vạn lý Trường Thành kim do tại, bất kiến đương niên Tần Thủy Hoàng." (Đại ý của bài thơ là: lá thư xa xôi cách trở của gia đình chỉ đề cập đến chuyện bức tường, nhượng 3 thước đất liệu có đáng không? Vạn lý Trường Thành nay vẫn còn sừng sững uy nghi, thế mà có còn Tần Thuỷ Hoàng năm xưa nữa đâu). Xem xong bài thơ của chồng, phu nhân Tể tướng hiểu rõ mọi điều, lập tức cho xây lại tường rào lùi vào thêm 3 thước. Người nhà họ Diệp thấy vậy cũng lấy làm xấu hổ, liền cho xây lại tường rào lùi vào thêm 3 thước. Từ đó, giữa hai bức tường rào của hai gia đình còn lại một ngõ nhỏ khoảng 6 thước. Câu chuyện cảm động này đã được người đời ca tụng thành giai thoại "Ngõ 6 thước".

Các nhân sĩ anh minh thời cổ đại còn như vậy thì chúng ta có ngày nay, khi giải quyết những lỗi lầm nhỏ, liệu thái độ hơn người xưa hay không, có nhân nhượng hơn hay không? Nhân nhượng sẽ làm nên việc lớn, ngược lại không nhân nhượng thì chuyện "loạn mưu sự" sẽ là điều không thể tránh khỏi.

Khi Sở Hán tranh hùng, Hạng Vũ dặn Đại tướng Tào Sở Kiên phải giữ thành, tuyệt đối không được xuất quân chiến đấu, chỉ cần giữ chân Lưu Bang trong vòng 15 ngày thì chắc chắn sẽ lập công. Nào ngờ, sau khi Hạng Vũ đi, Lưu Bang, Trương Lương đã dùng Mạ Thành kế, cho quân đứng dưới thành sỉ mắng Tào Sở Kiên, thậm chí còn vẽ tranh ảnh lên thành để nhục mạ tướng Tào, khiến cho tướng Tào vô cùng tức giận, quên hết mọi lời dặn dò của Hạng Vũ, lập tức cho quân xuất thành chiến đấu. Chỉ chờ có vậy, quân Hán đã vây sẵn từ lâu, hừng hực khí thế đánh tan quân của tướng Tào.

Nhân nhượng chính là lòng bao dung, độ lượng, những người biết tự kiềm chế mình chính là những con người sâu sắc, chín chắn và có sức mạnh, là biểu hiện của người hùng tài mưu lược.

58. Độ lượng sẽ giúp điều hoà quan hệ

Người xưa có câu: "Xởi lởi trời cho, bo bo trời ghét", ''Người hẹp hòi ích kỷ không phải là bậc trượng phu, quân tử.'' Với những câu răn dạy này, người xưa muốn nhấn mạnh cách đối nhân xử thế độ lượng, bao dung của con người.

Ai đã từng đọc "Tam quốc diễn nghĩa" chắc hẳn đều biết đến hai nhân vật nổi tiếng là Tào Tháo và Chu Du. Họ đều là những người tài hoa thời Tam quốc, song giữa họ lại có điểm khác biệt lớn về sự độ lượng bao dung. Khi Viên Thiệu tiến công đánh Tào Tháo đã ra lệnh cho Trần Lâm viết ba bài văn. Trần Lâm là một tướng văn lừng lẫy, tư tưởng kiệt xuất nên việc thảo ba bài văn không phải là chuyện khó khăn gì. Trong bài văn của mình, Trần Lâm không những đã hạ thấp bản thân Tào Tháo mà còn làm vấy bẩn danh dự của dòng họ tổ tiên Tào Tháo. Biết được chuyện đó, Tào Tháo toàn thân bốc hoả nổi giận đùng đùng.

Chẳng bao lâu sau, Viên Thiệu thất trận, Trần Lâm cũng rơi vào tay của Tào Tháo. Ai cũng cho rằng, Tào Tháo sẽ giết chết Trần Lâm cho hả giận nhưng rốt cuộc Tào Tháo đã không làm như vậy. Ông ta vốn rất ngưỡng mộ tài năng của Trần Lâm, không những không giết Trần Lâm mà còn cho Trần Lâm giữ một chức vụ quan trọng. Hành động của Tào Tháo khiến cho Trần Lâm vô cùng cảm động, cho nên từ đó về sau Trần Lâm đã giúp hiến nhiều kế sách hay, giành được nhiều thắng lợi quan trọng.

Chu Du cũng là một tướng tài nhưng ông ta lại không có được sự bao dung độ lượng cần thiết của một vị tướng. Chu Du là một con người bản lĩnh, tài trí hơn người, nhưng tính cách hay đố kỵ, ghen ghét của ông ta cũng được sử sách biết đến. Trong lòng ông ta canh cánh ý đồ muốn giết hại một quân sư nổi tiếng khác là Gia Cát Lượng, nhưng âm mưu đó vẫn chưa thực hiện được. Trận Xích Bích, Chu Du thua trận, hao tốn tiền của binh mã, cho rằng Khổng Minh đã mưu đồ bày binh bố trận sẵn nên Chu Du vô cùng tức tối. Về sau, Chu Du đã dùng "Mĩ nhân kế' để lừa Lưu Bị đến Đông Ngô thành thân nhưng lại bị Gia Cát Lượng tương kế tựu kế, cuối cùng chịu ''mất cả chì lẫn chài'' và làm cho Chu Du thêm phần cay cú. Cuối cùng, Chu Du đã dùng kế sách ''Giả đồ diệt Quắc'', chiếm lấy Kinh Châu nhưng một lần nữa lại bị Khổng Minh biết trước nên đã bày binh bố trận bao vây tấn công Chu Du, đồng thời viết thư cho Chu Du khuyên can dụ ra hàng, Chu Du ngửa mặt lên trời hét lớn: ''Trời đã sinh ra Du sao còn sinh ra Lượng!'' Kêu gào mấy tiếng rồi uất hận mà chết. Rõ ràng Chu Du có bản tính luôn hẹp hòi, đố kỵ người khác. Lỗ Túc thời Đông Chu đã từng viết: ' Chu Du lượng sái, tự thủ tử nhĩ!' Đại ý của câu nói này là: vì lòng dạ hẹp hòi, đố kỵ mà Chu Du đã tự chuốc lấy cái chết vào thân.

Từ xưa đến nay, phàm là những hiền nhân chí sỹ có học thức, bao dung độ lượng thì bao giờ cũng coi nhẹ lợi ích bản thân, ngược lại những người lòng dạ hẹp hòi, hay đố kỵ thì không bao giờ làm nên nghiệp lớn, không thể trở thành những nhân vật kiệt xuất.

Trong cách đối nhân xử thế, lòng bao dung, độ lượng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc phát triển hài hòa mối quan hệ giữa con người với con người. Mâu thuẫn nảy sinh trong quan hệ của con người có thể là do sự khác biệt về nhận thức hoặc cũng có thể do sự hiểu lầm nhất thời. Nếu chúng ta có lòng bao dung độ lượng, cư xử với mọi người bằng thái độ thông cảm thì nhất định chúng ta sẽ giành được thời gian, giải quyết tốt mọi mâu thuẫn, xung đột. Ngược lại, nếu lòng dạ hẹp hòi, ích kỷ thì cho dù là chuyện cỏn con cũng có thể gây ra xung đột, so đo tính toán, làm tổn thương tình cảm, ảnh hưởng đến tình bạn.

59. Nghiêm khắc với chính mình sẽ giúp bạn trưởng thành hơn

Trong quá trình giao tiếp hàng ngày, cách đối nhân xử thế và thái độ nghiêm khắc với chính mình có thể phản ánh được quá trình tu dưỡng, rèn luyện của một con người; đó cũng là nhân tố quan trọng quyết định việc bạn có chung sống hoà thuận với người khác được hay không. Ngày xưa người Trung Quốc vốn đã có cách đối nhân xử thế đầy ý nghĩa: "Quân tử phải cư xử với mọi người bằng sự bao dung độ lượng nhưng lại phải nghiêm khắc với chính mình".

Những người dù cố gắng thế nào đi nữa để hoàn thiện mình cũng khó mà tránh khỏi khuyết điểm, thậm chí là những khuyết điểm khiến mọi người ghét bỏ. Vậy chúng ta nhìn nhận, đánh giá thế nào về khuyết điểm của người khác, một học giả đời Minh từng viết: "Nhân hữu bất cập giả, bất khả dĩ kỷ năng bệnh chi". Ý nghĩa của câu nói này là, nhìn thấy những điểm mà người khác kém hơn mình thì không thể vì mình có sở trường hơn họ mà xem thường họ, thậm chí chê bai, khinh miệt họ. Phê bình và nhắc nhở một cách thành ý là điều hết sức cần thiết, nhưng xuất phát điểm phải là ước nguyện mong muốn cho người khác ngày càng hoàn thiện hơn, chứ không phải là cười nhạo hoặc xem thường họ. Như Di-xon từng nói: "Một người dù học rộng hiểu nhiều, kiến thức uyên thâm đến mức nào thì ở một vấn đề nào đó cũng khó mà tránh khỏi có lúc phải chịu những điều đáng tiếc". Nhìn thấy khuyết điểm của người khác, chúng ta nên nghĩ rằng như thế sẽ có lợi hơn việc chúng ta nhìn thấy nhiều sở trường của họ, đồng thời giúp chúng ta thêm tỉnh táo.

Cư xử với mọi người bằng sự bao dung độ lượng; lấy sự tìm hiểu, lý giải làm cơ sở; lấy thái độ khách quan để đánh giá con người sẽ giúp bạn nhận thấy điểm mạnh, sở trường của mình từ người khác, lại vừa có thể giúp bạn có sự thông cảm thiện chí và đầy đủ hơn đối với những lỗi lầm hoặc khuyết điểm của người khác. Đó chính là biểu hiện của một con người được rèn luyện, tu dưỡng và có văn hoá.

Lỗ Tấn là người có thái độ đối nhân xử thế rất nghiêm khắc, nhưng ông cho rằng "giải phẫu chính mình không phẫu người khác". Một người nào đó mà lúc nào cũng chỉ chú ý giải phẫu mình thì chẳng qua cũng chỉ là việc tự thức tỉnh cá nhân mà thôi. Bởi vì một người không thể chỉ "đóng cửa" mà tự suy nghĩ để tìm ra khuyết điểm của mình, mà còn cần phải tìm những sở trường, điểm mạnh từ người khác mà mình phải học tập để phát hiện hạn chế của mình. Nghiêm khắc với chính mình còn được thể hiện khi cá nhân người đó sống một mình. Lê-nin từng nói: "Người ngay thẳng không chỉ thể hiện trước mọi người mà còn phải thể hiện trước lương tâm của chính mình".

Nghe những lời bình luận của người khác, cho dù đó là những lời phê bình thiếu công bằng cũng cần lựa chọn thái độ nghiêm khắc với chính mình để suy nghĩ một cách lặng lẽ, đó là điều hết sức cần thiết đối với một cá nhân sống trong một cơ quan đoàn thể. Nữ diễn viên điện ảnh Hoa Kỳ Maria Martin khi còn là thiếu niên đã từng bị chê bai là một học sinh hư hỏng, gầy đét, kiêu ngạo,… Cô hết sức giận dữ, chỉ muốn tìm ngay kẻ "xấu mồm độc miệng" kia để mắng cho một trận. Nhưng cha cô, khi nghe được câu chuyện đã nhẹ nhàng nói với cô: "Lẽ nào con không biết mình là người như thế nào hay sao? Con có thể ghi lại ý kiến của mọi người, chỗ nào con thấy đúng với thực tế thì nhớ đánh dấu vào, còn chỗ nào sai sự thật thì chẳng cần phải quan tâm đâu”. Maria thừa nhận "Đây là lần đầu tiên trong cuộc đời tôi mới có một nhận thức rõ ràng, công bằng về bản thân mình như thế".

60. Người tài biết khiêm tốn sẽ đạt được thành công

"Khiêm tốn làm cho con người tiến bộ, kiêu ngạo làm con người lạc hậu", đó là một chân lý đúng đắn của cuộc sống. Trên thực tế, sự ngạo mạn không những làm cho con người lạc hậu mà ở một mức độ nào đó còn khiến cho người ta thất bại. Có thể nói, kiêu ngạo là kẻ thù của sự chiến thắng.

Napoleon đã từng gặp một hoàn cảnh tương tự như vậy. Bằng lối đánh thần tốc, lấy ít địch nhiều, khống chế kẻ thù và một phương pháp điều binh khiển tướng linh hoạt, ông được mọi người xem là "vị thần chiến tranh". Tuy nhiên, những thắng lợi hiển hách cùng những chiến tích lẫy lừng đã khiến Napoleon ngày càng trở nên kiêu ngạo điên cuồng, ông ta không thèm quan tâm để ý đến những lời góp ý của mọi người, tự do hành động, ngang tàng quyết đoán. Năm thứ 7 - sau chiến thắng vang dội trong trận đánh lịch sử nổi tiếng Oa-téch-lô, ông ta lại thân chinh dẫn hơn 60 ngàn quân tấn công vào nước Nga, nhưng kết quả không như mong muốn, cả đội quân của Napoleon đã bị quân đội Nga đánh bại và trốn chạy sang bán đảo Saint - Helena.

Páp-lốp nói: "Tuyệt đối không được kiêu ngạo. Nếu bạn kiêu ngạo bạn sẽ trở nên cố chấp ngang ngạnh. Nếu bạn kiêu ngạo bạn sẽ đánh mất sự lạc quan". Con người kiêu ngạo, sẽ gặp khó khăn và thất bại.

Khiêm tốn cũng như sự vĩ đại, đó là một phẩm chất đạo đức cao đẹp. Đầu thế kỷ XIX, một số nhà văn trẻ của Pháp đã quyết định cho ra đời một tập san văn học. Để thu hút sự quan tâm của công chúng, họ đã nghĩ ra một sáng kiến là viết thư cho đại văn hào Victo - Hugo để nhờ ông viết hộ lời nói đầu cho tờ tập san. Mấy ngày sau, Victo - Hugo viết thư trả lời: "Chào các bạn trẻ: tôi là lớp người của ngày xưa, các bạn là thế hệ trẻ của thời đại mới; tôi chỉ như chiếc lá, các bạn là cánh rừng rậm bao la; tôi như một ngọn nến, các bạn là muôn ánh hào quang;

tôi như một con trâu bình thường, các bạn là con vật của đức Chúa trời; tôi như con suối nhỏ, các bạn là đại dương mênh mông; tôi như ngọn đồi thấp, các bạn là hòn núi cao; tôi chỉ là. .". Xem xong bức thư, các nhà văn trẻ vô cùng sửng sốt, họ không thể tin nổi đó lại là những lời văn của đại văn hào nổi tiếng Victo - Hugo. Về sau, xác minh qua người bạn gái của ông, người ta mới biết được chính xác đó là lá thư do chính tay Victo - Hugo viết, tuy nhiên họ vẫn không đưa nội dung bức thư đó ra trước công chúng vì họ sợ làm ảnh hưởng đến danh tiếng của ông.

Kỳ thực, bức thư đó lại là sự thể hiện phẩm chất cao quý của văn hào Victo - Hugo. Bởi nó không những không thể làm tổn hại đến thanh danh của một nhà thơ mà ngược lại nó còn phản ánh được một nhân cách vĩ đại, cao thượng của một tác gia lỗi lạc.

Trong tác phẩm "Sơn mộc. Trang Tử" có đề cập đến một câu chuyện ngụ ngôn: Dương Tử là một nhà triết học nổi tiếng trong thời Chiến quốc. Một hôm, không quản ngại khó khăn cách trở, Dương Tử trèo đèo lội suối vượt đường xá xa xôi tìm đến thăm nước Tống láng giềng. Trời nhá nhem tối, ông đành phải tìm một nhà trọ để qua đêm. Hôm đó, trong nhà trọ cũng có hai cô nương thuê nhà, một người nhan sắc tuyệt trần còn một người thì dung nhan không xinh xắn lắm. Tuy nhiên mọi người lại rất tôn trọng người phụ nữ kém xinh xắn, đối xử với cô như một tiểu thư đài các, còn đối với cô nương xinh đẹp họ lại tỏ ra xem thường.

Dương Tử quan sát hồi lâu và tỏ vẻ ngạc nhiên, không hiểu lý do tại sao, liền vội vàng đi hỏi cô hầu phòng. Cô hầu phòng thì thào vào tai ông: "Cô nương xinh xắn kia luôn cho mình xinh đẹp hơn người, nhưng tôi chẳng thấy cô ta đẹp ở chỗ nào.

Còn cô nương kém xinh xắn kia luôn cảm thấy mình khó coi, nhưng tôi chẳng thấy cô ấy xấu gì cả". Dương Tử im lặng một lúc rồi buột miệng "Tôi hiểu rồi, làm điều tốt nhưng luôn khiêm tốn không nhận là mình đã làm, cách cư xử đó dù ở đâu cũng được mọi người ủng hộ, yêu mến".

Câu chuyện này có ý nghĩa thật sâu xa. Một con người dù tài năng đến đâu nhưng nếu kiêu ngạo, tự cao tự đại, không chịu lắng nghe ý kiến phê bình, góp ý của người khác thì sớm muộn cũng sẽ bị xem thường, khinh miệt; còn những người tuy kém tài năng, trình độ có hạn nhưng lại khiêm tốn, cầu thị thì sẽ được mọi người đề cao, tôn trọng. Những người có chút tài mọn hay làm được một việc gì tốt mà đã tính toán, lo xem mọi người có biết hay không là người không hiểu gì về lối biện chứng này trong cuộc sống.

Những người có phẩm chất cao thượng là những người khiêm tốn và người khiêm tốn luôn xem nhẹ hư vinh. Họ chỉ biết đến tư tưởng cầu tiến mà thôi.

Câu chuyện sau đây sẽ cho chúng ta thấy được đặc điểm này: Một hôm, có một người bạn gái của vợ chồng Mari-Quiri đến nhà chơi, bỗng nhiên người khách kinh ngạc khi nhìn thấy đứa con gái của họ đang đùa nghịch với tấm huy chương vàng của Mari mà cô vừa được Hiệp hội Hoàng gia Anh trao tặng, liền vội hỏi Mari: "Chị Mari, tấm huy chương mà chị vừa được Hiệp hội Hoàng gia Anh trao tặng cao quý như vậy, sao lại để cho cháu nhỏ nghịch nó?"

Mari cười: "Tôi muốn cho cháu biết ngay từ nhỏ là sự hư vinh cũng giống như một thứ đồ chơi, nó chỉ để chơi mà thôi, không thể giữ nó mãi mãi, nếu không chúng ta sẽ chẳng làm nên trò trống gì".

Gooki nói: "Trí tuệ là viên đá quý, nếu biết khiêm tốn thì sẽ càng trở nên có giá trị hơn".

Tago nói: "Một con người cũng giống như một phân số, tài năng thực sự của họ là tử số, sự tự đánh giá bản thân của họ là mẫu số, mẫu số càng lớn thì giá trị của phân số càng bé."

Một học giả khác thì cho rằng: "Không thoả mãn bản thân mình chính là đặc trưng căn bản của thiên tài chân chính",

61. Hồ đồ là chất bôi trơn cho các mối quan hệ?

Máy móc hoạt động rất cần chất bôi trơn và các mối quan hệ của con người trong cuộc sống có lúc cũng cần đến chất bôi trơn.

Nhắc đến sự hồ đồ, người ta lại nhớ đến câu văn nổi tiếng của Trịnh Bản Kiều: "hồ đồ hiếm có''. Kỳ thực, để thực hiện được sự hồ đồ thực sự không phải là chuyện dễ dàng bởi nó không những cần phải có quá trình tu dưỡng, rèn luyện nhất định mà còn cần có một tấm lòng bao dung, độ lượng.

Quá trình tiếp xúc giữa con người với con người không thể tránh khỏi nảy sinh xung đột. Sau đó có thể bình tĩnh ngồi lại nói chuyện với nhau để giải quyết mâu thuẫn thì rõ ràng là thượng sách, tuy nhiên đôi lúc sự việc lại không hề đơn giản như vậy. Vì vậy, Trịnh Bản Kiều đã có một câu nói rất ý nghĩa: ' Lùi một bước đất trời thênh thang, nhượng một nước cờ tiền đồ rộng mở. . . hồ đồ mà thôi.'

Một trong những lợi ích của sự hồ đồ đó chính là việc làm giảm bớt phiền muộn không cần thiết. Khi chung sống sinh hoạt với bạn bè đồng sự, với hàng xóm láng giềng hay thậm chí là với một người hoàn toàn xa lạ đều không thể nảy sinh mâu thuẫn, bất đồng; nếu so đo tính toán hơn thiệt thì càng nghĩ sẽ càng thêm giận dữ, mà điều này thì thực sự không có lợi cho sức khoẻ của bạn. Nếu có thể làm được điều hồ đồ một chút, phiền muộn âu lo tự nhiên sẽ biến mất.

Có một câu chuyện ngụ ngôn nước ngoài kể rằng, trên sườn núi cao ở bang Colorado nước Mỹ sừng sững một thân cây gỗ lớn đã héo khô nhưng nó đã có hơn 400 năm lịch sử. Trong cuộc đời dài đằng đẵng đã hơn 14 lần nó bị sét đánh và không biết bao nhiêu lần chịu cảnh phong ba bão táp nhưng nó vẫn hiên ngang đứng giữa đất trời. Nhưng cuối cùng nó lại phải chịu khuất phục bởi một con sâu đục thân bé nhỏ. Thân cây khổng lồ này không khô héo trước năm tháng thời gian, không cháy khô vì ánh chớp lửa điện, không nghiêng ngả vì mưa dông bão giật thế nhưng cuối cùng nó lại bị hạ gục bởi một con côn trùng nhỏ chưa bằng đầu ngón tay.

Câu chuyện ngụ ngôn này muốn nói cho chúng ta một điều rằng, trong cuộc sống nên cố gắng giảm bớt mọi phiền muộn không đáng có, nếu không thể ''hồ đồ'' để sống thì chuyện buồn phiền nhỏ nhoi cũng có thể tiêu diệt được một con người.

Cuộc đời của mỗi con người chỉ kéo dài mấy chục năm, thế nhưng không ít người lại đang lãng phí thời gian vàng ngọc đó vào những buồn phiền vì những việc cỏn con. Chúng ta nên hồ đồ một chút, đừng quá buồn rầu, ủ rũ vì những điều nhỏ nhặt đó.

Lợi ích thứ hai của sự ' hồ đồ' chính là tạo ra sức tập trung cao độ vào công việc hay học hành. Tinh lực của một con người là có hạn, nếu lúc nào cũng chỉ tập trung xoay quanh lợi ích cá nhân hay địa vị danh dự, dành quá nhiều thời gian công sức vào việc đấu đá, tranh chấp. . sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc học hành hay công tác. Từ cổ chí kim có không ít trường hợp những nhân vật thành đạt là nhờ sự hồ đồ như Trịnh Bản Kiều hay Tào Tuyết Cần; vợ chồng Mari - Quiri hay Anbe Anh-xtanh,. .

Năm 1401, tại cuộc thi điêu khắc đồng xanh được tổ chức tại Florence, Italia hai nhà điêu khắc nổi tiếng là Brulist và Tebar gặp thất bại. Sau đó, hai ông đã quyết tâm chuyển sang nghiên cứu phương pháp kiến trúc mái nhà hình tròn, cuối cùng hai ông cũng trở thành những nhà kiến trúc nổi tiếng.

Sau khi Quiri qua đời, có một số kẻ xấu đã tuyên truyền, xuyên tạc những câu chuyện không hay về họ. Ban đầu, Mari hết sức buồn bã. Về sau, bà đã bình tĩnh trở lại, vờ vĩnh ''hồ đồ' không hề phản ứng. Sau đó bà khéo léo sử dụng những nghiên cứu khoa học để đập tan âm mưu của kẻ xấu. Lần thứ hai được nhận giải thưởng Nobel, vợ chồng Mari - Quiri một lần nữa lại trở nên nổi tiếng toàn thế giới. Lúc này, những người có ý nghĩ không tốt đối với vợ chồng Mari - Quiri cảm thấy rất xấu hổ, thậm chí có người còn thiết tha thỉnh cầu hai vợ chồng bà tha thứ. Vì vậy, về một ý nghĩa nào đó thì hồ đồ chính là bí quyết của thành công.

Sự ' hồ đồ' có lợi cho việc xoá bỏ khoảng cách, đó chính là lợi ích thứ ba. Trong "Trang Tử" có một câu nói: "Nhân sinh nhất thế gian như bạch câu quá khích, hà chi tự khổ như thử hồ?' Đại ý của câu nói này là, cuộc đời của mỗi con người hết sức ngắn ngủi vì thế chúng ta không nên tự làm khổ mình. Dù ai đó gây phiền toái cho mình nhưng nếu họ biết ân hận xấu hổ thì nên hồ đồ một chút có thể làm rung động lòng họ, từ đó dần dần thay đổi con người của họ.

Một ngày tháng 10 năm 200 trước Công nguyên, sau trận đánh Quan Độ, quân Tào đang ăn mừng chiến thắng tại doanh trại, bỗng có một vị tướng quân ôm một bao thư lớn vội vàng chạy vào lều trại của Tào Tháo bẩm báo: ''Viên Thiệu trốn chạy bỏ lại khá nhiều đồ đạc, trong đó có nhiều lá thư của người trong doanh trại quân Tào gửi cho Viên Thiệu." Tào Tháo cầm lấy bao thư, lật giở xem, hầu hết những lá thư đều mang nội dung ca ngợi, nịnh hót Viên Thiệu, có người còn thể hiện thái độ muốn rời bỏ quân Tào theo Viên Thiệu.

Những kẻ thân tín của Tào Tháo sau khi biết chuyện đều rất giận dữ, họ cho rằng phải bắt tất cả những kẻ ''nuôi ong tay áo'' kia. Song Tào Tháo lại cười nói: ''Cho đốt hết tất cả những lá thư đó".

Mệnh lệnh này khiến cho những người có mặt trong trại của tướng Tào hết sức ngạc nhiên.

Lệnh không truy tìm ''nội gián'' của Tào Tháo mới nghe qua có vẻ rất hồ đồ nhưng thực chất đó lại là cách xử trí hết sức khôn khéo, sáng suốt. Làm như vậy, không những Tào Tháo đã khiến cho những kẻ làm nội gián cho Viên Thiệu yên tâm mà còn thêm phần cảm kích về sự độ lượng, khoan dung của Tào Tháo, khiến họ sẽ ngày càng cố gắng phụng sự cho quân Tào.

Đương nhiên, không phải lúc nào cũng hồ đồ. Bạn phải hiểu rằng với những chuyện đại sự không được phép hồ đồ, chỉ được phép hồ đồ với những chuyện nhỏ nhặt ' tắc kỷ dã trọng dĩ chu, đãi nhân dã khinh dĩ ước' (phải nghiêm khắc trách mình nhưng với người khác cần nhẹ nhàng, khoan dung). Nếu ai cũng hiểu và hành động theo chân lý này thì quan hệ giữa con người với con người sẽ tốt hơn rất nhiều.

62. Nhìn nhận về sự thiệt thòi như thế nào?

Trên đời này không có ai là không có lúc phải chịu thiệt thòi, nhưng quan trọng là chúng ta nên nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Thiệt thòi có hai ý nghĩa, một là bản thân cuộc sống vốn dĩ đã đòi hỏi chúng ta phải chịu thiệt thòi; hai là vì sự mất công bằng trong cuộc sống mà buộc chúng ta không thể tránh được sự thiệt thòi.

Sống trên đời, thiệt thòi là điều không thể tránh khỏi. Nhưng vì trách nhiệm đối với xã hội, vì lòng nhiệt huyết của cuộc đời mà đôi lúc chúng ta phải tự tìm đến "sự thiệt thòi" một cách bất đắc dĩ. Một bé gái 16 tuổi người Mỹ tự nguyện đến Honduras để giúp đỡ người dân địa phương. Môi trường ở Honduras rất ô nhiễm và khắc nghiệt đã khiến cho cô bé bừng tỉnh và phát hiện ra một chú lợn đang nằm ngủ cùng mình. Không lâu sau cô bé trở về nhà và nói rõ mọi chuyện đang diễn ra ở Honduras cho người mẹ của mình nghe, cô bé không những không cảm thấy ghét bỏ Honduras mà còn hy vọng được có dịp trở lại Honduras một lần nữa, bởi cô bé nghĩ rằng vùng đất đó vẫn còn nhiều khó khăn, lạc hậu nên rất cần sự giúp đỡ của cô bé.

Có thể cũng có người nghĩ rằng, đến những vùng đất như thế chẳng phải là làm khổ chính mình hay sao? Nếu là họ chắc chắn họ sẽ không đến Hon- duras. Tuy nhiên, bà mẹ người Mỹ kia lại động viên, khích lệ cô con gái của mình đến vùng đất nghèo đói đó bởi bà luôn cảm thấy tự hào về quan điểm, lòng nhiệt huyết, dám chấp nhận hy sinh thiệt thòi của cô con gái mình.

Trong cuộc sống ngoài những con người "khờ dại" thích chịu thiệt thòi, cũng có không ít người "sáng suốt" chưa bao giờ dám chịu thiệt thòi về phần mình. Anh không chịu thiệt, tôi cũng không chịu thiệt, ai cũng so đo tính toán hơn thiệt cho bản thân mình thì kết quả là chúng ta đều mưu tính hại nhau. Như vậy cả hai đều không có lợi. Vậy chúng ta phải đoàn kết. Chỉ có đoàn kết mới có thể thành công. Đoàn kết là gì? Đoàn kết chính là việc mỗi cá nhân con người phải xác định từ bỏ một phần quyền lợi và lợi ích của mình. Chẳng hạn, bây giờ chúng ta có hai vật hình tròn trong tay, nếu muốn ghép hai vật lại với nhau bắt buộc chúng ta phải cắt hình tròn đó thành hai hình vuông bé, như thế mới thực hiện được ý định của mình. Nếu cả hai bên đều không muốn hy sinh phần của mình, chỉ mong đối phương chịu thiệt thì làm sao có thể đoàn kết được?

Còn đối với việc buộc phải chịu thiệt thòi thì lại hoàn toàn khác. Do mối quan hệ giữa con người với con người không bao giờ có được sự công bằng đúng nghĩa của nó nên việc luôn có người phải chịu hoàn cảnh thiếu bình đẳng hay chịu thiệt thòi là điều hết sức dễ hiểu. Nếu con người mong muốn mọi sự vật trên thế gian này đều công bằng, hợp lý thì vạn vật đều không thể tồn tại được quá một ngày: chim không thể ăn côn trùng, côn trùng không thể ăn lá cây. Phải duy trì cho lợi ích của mỗi loài trong thế giới vạn vật.

Tìm kiếm sự công bằng tuyệt đối chẳng khác nào thoát ly khỏi hiện thực. Nhiều người cho rằng, tinh thần chính nghĩa là điều không thể thiếu trong quan hệ con người. Khi lợi ích của một người bị xâm phạm, họ thường than vãn: "Thật chẳng công bằng chút nào!...." khi bạn cảm thấy một chuyện nào đó không công bằng thì chắc chắn bạn sẽ so sánh bản thân mình với một người hoặc một nhóm người nào đó. Có thể bạn sẽ nghĩ rằng: "Tại sao họ được như vậy mà tôi thì không?" "Bạn được nhiều hơn tôi, thật không công bằng." Chúng ta dễ dàng nhận thấy, bạn luôn xác định sự hơn thiệt của mình dựa theo hành vi của người khác. Có thể thấy, chi phối tình cảm của bạn là người khác chứ không phải là bản thân bạn.

Không công bằng có nghĩa là chịu thiệt thòi.

Trong một hoàn cảnh cụ thể nào đó, khi sự thiệt thòi đã trở thành chuyện đương nhiên thì tại sao lại cứ phải cố công so đo tính toán hay tự giày vò, dằn vặt mình nhỉ? Như vậy chẳng phải là bạn đang tự chuốc lấy thiệt thòi thêm cho mình hay sao? Bạn không nên quá chú ý đến những điều không công bằng, không nên tính toán đến hành vi và tư tưởng của người khác. Trên thực tế, giữa con người và con người luôn có những điểm không giống nhau, nếu hoàn cảnh người khác tốt đẹp hơn bạn thì cho dù bạn có oán trách, than vãn thế nào đi chăng nữa bạn cũng không thể thay đổi được hoàn cảnh của chính mình. Điều quan trọng là bạn nên tránh soi xét người khác, không nên lúc nào cũng cầm ống nhòm để "nhìn trộm" cuộc sống của người khác.

Có một số người tuy lượng công việc không nhiều nhưng lương bổng thù lao lại khá hậu hĩnh; có người thì năng lực không được như bạn nhưng lại được cấp trên để ý cất nhắc, đề bạt; Dù thế nào đi nữa bạn cũng chỉ nên tập trung vào bản thân mình, không nên so đo tính toán với người khác chắc chắn bạn sẽ không phải buồn rầu vì hiện tượng thiếu công bằng xung quanh bạn. Nếu bạn cho rằng: "Họ làm được thì tôi cũng làm được", như vậy là bạn đang sống theo tiêu chuẩn của người khác, suốt đời bạn sẽ không thể tạo được cuộc sống riêng cho mình.

Đã là thiệt thòi, bạn hãy chấp nhận nhận lấy! Cuộc sống phải là như thế, phải để cho một người nào đó chịu thiệt hoặc là bạn hoặc là tôi; không phải thiệt thòi ở phương diện này mà là thiệt thòi lĩnh vực khác,. . Có suy nghĩ và hành động như vậy bạn mới đối xử bao dung độ lượng với người khác được, mới giữ cho mình một tâm hồn thư thái được. Tâm hồn thoải mái là bảo đảm chắc chắn để sáng tạo tương lai. Như vậy chẳng phải "Thiệt thòi là hạnh phúc sao?".

63. Tính ngay thẳng cũng quan trọng như việc ngăn ngừa hành động xấu

Ngay thẳng là cái gốc để lập thân. Khi một người nào đó được mọi người khen ngợi là người ngay thẳng, chính trực có nghĩa là phẩm chất đạo đức của người đó đang được mọi người đánh giá cao.

Ngay thẳng, chính trực là gì? Đó chính là cách xử sự công minh, chân thành với mọi người, nói đi đôi với làm, đôn hậu chất phác, quang minh lỗi lạc, chí công vô tư và bản lĩnh cương nghị,.

. Tính cách ngay thẳng có phải là tiêu chuẩn khách quan để chúng ta đánh giá phẩm hạnh của một người nào đó hay không. Chẳng hạn nhắc đến Bao Công là mọi người sẽ nghĩ ngay đến một con người với tính cách bộc trực, ngay thẳng, không nịnh bợ luồn cúi, không tham chức tước, quyền uy, không sợ cái chết, dám đấu tranh cho lẽ phải, cho quyền lợi của quần chúng nhân dân lao động, thay trời hành đạo trừ hại cho dân,... Vì vậy, mọi người tôn xưng ông là Bao Thanh thiên. Câu chuyện về ông được người đời truyền tụng thành giai thoại; tên tuổi của ông cũng được xem là danh từ thể hiện sự công minh, chính trực.

Người ngay thẳng chính trực tất nhiên cũng là người thành thực. Đối lập với nó là sự giả dối, bịp bợm. Trong vở "Nguỵ quân tử" nhà viết kịch người Pháp Moriais đã dựng lên một vai diễn nguỵ quân tử điển hình: một người có tên là X, khoác tấm áo tu sĩ, giả danh một người lương thiện đi lang thang hành khất khắp nơi. Ông ta quỳ gối trước cửa nhà thờ, đánh vào người mình tới tấp, hôn lên mặt đất.

Với thái độ thành thực ông ta đã làm cho một thương gia giàu có hết sức cảm động. Thương gia giàu có này đã cung cấp cho hắn một cuộc sống đầy đủ, nhà cao cửa rộng, gả con gái cho, thậm chí còn cho hắn biết nhiều bí mật khác nữa. Nhưng "kẻ giả trang" kia đã lừa gạt nhà thương gia, giành quyền thừa kế tài sản, quyến rũ vợ của thương gia rồi đuổi ông ra khỏi nhà. Qua câu chuyện này, mọi người muốn đề cao tinh thần cảnh giác đối với cái ác, cố gắng hạn chế nó. Nếu dung túng điều ác tất sẽ nhận được những tai hoạ khó lường. Ngay thẳng, chính trực còn được hiểu là cách đối nhân xử thế công bằng, bình đẳng. Đối lập với nó là thái độ huênh hoang, nịnh bợ.

Thái độ huênh hoang xuất phát từ việc cho rằng bản thân có nhiều thế mạnh hơn đối phương. Trong "Nho lâm ngoại sử" có viết: Nhạc phụ của Phạm Tiến là Hồ Đồ Hộ, trước khi Phạm Tiến đỗ đạt làm quan, ông ta rất hay tỏ thái độ xem thường con rể của mình, lúc nào cũng cho Phạm Tiến là "đồ vô dụng", "kẻ bỏ đi",… Đến ngày Phạm Tiến đỗ đạt vào triều làm quan, ông bố vợ liền đổi giọng: "Rể quý của tôi học rộng tài cao, tướng mạo song toàn, ngay cả những ông chủ ở phủ Trương hay phủ Chu cũng không thể có được chàng rể như ta". Từ chỗ nhìn chàng rể "mặt vàng gầy đét, tóc điểm hoa râm", nay ông bố vợ lại thấy như một bông hoa đẹp. Có thể nói, sự thay đổi của ông bố vợ chẳng qua cũng chỉ là những lời ton hót, nịnh bợ để lấy lòng chàng rể quý mà thôi.

Có thể những lời ton hót, nịnh bợ hay những thế mạnh mà bạn có sẽ mang lại cho bạn những lợi ích nhất thời, nhưng nếu bạn cứ mãi chìm đắm vào những lợi ích này thì bạn sẽ tự biến mình thành kẻ thù của sự ngay thẳng, chính trực. Một nhà văn thời kỳ phục hưng của Italia đã từng nói: "Nếu đối tượng của sở thích là sự bỉ ổi thì kẻ thích nó cũng trở thành một kẻ bỉ ổi".

64. Dùng sự khẳng định chính diện để thay thế lời trách móc phản diện

Nếu muốn người khác làm theo ý mình, bạn nghĩ nên dùng cách nào để đạt được hiệu quả cao nhất? Rõ ràng sự khẳng định chính diện, trực tiếp hiệu quả hơn nhiều so với những lời trách móc phản diện, tiêu cực.

Bản thân mỗi người chúng ta ai chẳng có chút tự phụ về những ưu điểm của mình, không những thế chúng ta còn hy vọng được mọi người thừa nhận, tán thưởng. Nếu bạn giỏi trong việc tranh thủ tâm lý này của con người thì bạn sẽ dễ dàng nắm giữ được đối phương, yêu cầu họ hành động theo ý mình.

Chẳng hạn: bạn nói với một đứa trẻ: "Cháu rất thông minh, lại chăm chỉ chịu khó nữa, chuyện học hành của cháu nhất định sẽ ngày một tốt hơn". Đứa trẻ sẽ cố gắng làm một đứa trẻ ngoan như bạn mong muốn. Ngược lại, nếu bạn nói với nó rằng: "Đồ ngốc, cháu làm chuyện gì cũng hỏng cả, thật vô dụng!" Đứa trẻ sẽ ngày càng có chiều hướng kém đi như lời bạn nói và cuối cùng trở thành một đứa trẻ hư hỏng.

Xu hướng tâm lý này người ta gọi đó là "hiệu quả tiêu chí" hay "hiệu quả hình tượng vai diễn". Mỗi người chúng ta đều rất dễ dàng chịu ảnh hưởng của "hiệu quả tiêu chí" mà người khác tạo ra.

"Tiêu chí" tích cực sẽ tạo nên tiềm lực cho con người, "tiêu chí" tiêu cực sẽ khiến cho con người mất phương hướng, đây chính là hiệu quả ám thị về tâm lý học. Ví dụ trong trường hợp gặp mặt lần đầu, nếu bạn muốn đối phương sẽ là một người có tính quyết đoán thì dù họ có tính cách đó hay không điều đó không quan trọng. Bạn có thể tạo ra một tính cách quyết đoán cho họ. Nếu bạn làm thoả mãn được lòng tự trọng của đối phương thì sẽ buộc họ phải hành động theo "tiêu chí" mà bạn tạo ra hay nói một cách khác đối phương sẽ chịu sự ràng buộc của "tiêu chí" này.

"Muốn một người có ưu điểm phải để cho người đó mang ưu điểm này". Đây là câu nói nổi tiếng của Cựu Thủ tướng Anh Churchill. Có thể nói lực lượng Cảnh sát Hình sự là những người hiểu rõ nhất loại tâm lý này, bởi họ luôn luôn cố gắng để buộc kẻ phạm tội phải nhận tội lỗi của mình. Các chiến sỹ Cảnh sát Hình sự phá án luôn là những con người có đức tính kiên nhẫn, họ thuyết phục bọn tội phạm bằng giọng điệu nhẹ nhàng như những người bạn: "Anh vốn không phải là người xấu thích giết người, hàng xóm của anh đều cho rằng anh là người rất hiếu thảo nhưng bây giờ anh đã gây ra tội ác như thế này thì người đau đớn, khổ tâm nhất là mẹ của anh, vậy anh muốn làm một người con hiếu thảo hay anh muốn làm mẹ anh đau lòng. . "Những lời nói đó của người chiến sỹ công an đã khoác lên vai kẻ phạm tội chiếc áo "hiếu thảo" và chắc chắn kẻ phạm tội sẽ hành động theo hai chữ "hiếu thảo". Tâm lý học cho thấy, con người ai cũng có tâm lý hướng thiện. Ai cũng mong muốn mình là người lương thiện và được mọi người yêu mến, tôn trọng do đó chúng ta nên dựa vào động cơ, suy nghĩ cao thượng này để đặt thước đo thiết kế hình tượng lên vị trí cao đẹp để thúc đẩy người khác thực hiện vai diễn cao thượng của mình.

Một bà mẹ cùng đứa con nhỏ của mình bước lên xe buýt. Trên xe không còn chiếc ghế trống nào, cạnh chỗ đứng của hai mẹ con có một nam thanh niên đang nằm dài trên ghế ngủ, chiếm cả hai chỗ ngồi.

Đứa con nhỏ gào khóc đòi mẹ ngồi xuống nhưng anh chàng thanh niên thiếu văn hoá kia vờ vĩnh không nghe thấy gì, lúc này người mẹ mới nói: "Chú này đang mệt, để cho chú ngủ một lúc, chú sẽ nhường chỗ cho con ngồi nhé". Sau vài giây, chàng thanh niên vội vàng đứng dậy nhường chỗ cho hai mẹ con ngồi. Chàng thanh niên nọ không phải là người "cao thượng" nhưng tại sao lại thay đổi thái độ nhanh như vậy? Bởi vì người mẹ đã tạo cho chàng thanh niên kia một vai diễn cao thượng: anh ấy là người rất lương thiện, chẳng qua chỉ vì quá mệt mỏi nên anh vô tình không biết làm điều thiện mà thôi. Tâm lý hướng thiện khiến cho chàng trai không còn cách nào để từ chối thực hiện vai diễn lương thiện này.

Dù bản tính con người thiện hay ác thì cũng chẳng có ai lại muốn mình bị xem là người độc ác, thậm chí ngay cả những kẻ sát thủ hay lưu manh, xã hội đen, chúng đều muốn che đậy bản chất của mình bằng sự cao thượng, huống hồ là người bình thường chỉ phạm phải những lỗi lầm nhỏ nhặt?

Thêm một lời động viên và tin tưởng, bằng một sự hướng lái phù hợp sẽ khiến cho đối phương cố gắng khắc phục nhược điểm của mình để đáp lại lời tán dương khen ngợi của bạn dành cho họ.

Một cậu bé 13 tuổi bỏ học đã hơn nửa năm, không biết bất cứ điều gì, luôn huênh hoang giọng điệu "tự mình nuôi sống mình", bỏ nhà đi tìm việc làm nhưng không những không tìm được việc gì mà còn bị dụ dỗ, lôi kéo tham gia vào một băng nhóm giang hồ "đâm thuê chém mướn". Người mẹ vô cùng đau đớn nhìn thằng con trẻ người non dạ, vừa gầy vừa bẩn của mình trở về. Vừa thương vừa giận, vừa yêu vừa ghét và cả những trăn trở, lo lắng về tương lai của nó, bà nói: "Mẹ hiểu, con ra đi mục đích là để tìm việc làm, để nuôi sống bản thân con, để giảm bớt gánh nặng cho bố mẹ. Con hiểu được điều đó, con hiểu được suy nghĩ của bố mẹ, mẹ rất vui. Nhưng. .". Nhìn thằng con cúi đầu ân hận, người mẹ đổi giọng: "Dù thế nào đi nữa, con đã biết chịu trách nhiệm về bản thân con, mẹ tin rằng từ nay về sau con sẽ không phạm phải sai lầm như thế nữa".

Người mẹ này không chửi mắng, không đánh đập bởi bà biết rằng nếu làm như vậy nó sẽ bỏ đi lâu hơn và có thể còn hung bạo hơn. Làm như vậy khác nào bà mẹ đã tạo ra một tiêu chí "xấu xa" cho người con. Vì vậy người mẹ đã xây dựng nên hình tượng "đứa con ngoan" cho người con và sử dụng lối nói chuyển ngoặt "nhưng. ." và một giọng điệu chần chừ, chậm rãi để ám chỉ lỗi lầm của người con. Rõ ràng, cách thức thúc ép người con phải tự suy nghĩ về bản thân mình đạt được hiệu quả cao hơn nhiều so với những lời trách mắng.

Động cơ cao thượng sẽ khiến người ta nảy sinh mong muốn hành động theo vai diễn được đánh giá. Họ thể hiện mình lương thiện, công bằng hơn nhiều so với bản chất con người họ. Nuôi dưỡng những khả năng tích cực trên mảnh đất lương thiện, loại bỏ ngay từ lúc manh nha những khả năng tiêu cực có thể nảy sinh, đó chính là bí quyết dùng động cơ cao thượng để tạo lập hình tượng vai diễn và đó cũng chính là "hiệu quả tiêu chí" mà người ta thường nói đến.

65. Nhún nhường không hẳn là thua cuộc

Con người ta ai chẳng sợ bị thiệt thòi, ai chẳng sợ sau khi giúp đỡ người khác, bản thân mình sẽ thiệt thòi nhưng sự thật thì sự nhún nhường, chịu thiệt nhất thời chưa hẳn đã làm bạn rơi vào hoàn cảnh khó khăn, thất bại, mà chính cách cư xử bằng tấm lòng độ lượng với mọi người của bạn sẽ có thể giúp bạn giành thắng lợi. Chẳng có ai muốn làm bạn với những người luôn so đo, tính toán. Cư xử bằng thái độ chân thành, rộng lượng sẽ khiến cho mọi người nảy sinh tình cảm mong muốn đền đáp, từ đó mà chủ động tiếp xúc, làm quen với bạn.

Muốn thể hiện được thái độ cư xử này, bạn cần phải thực hiện được hai điều sau đây:

Chịu thiệt về mình, hy sinh vì bạn bè. Điều này có nghĩa là khi lợi ích của bạn và của bạn bè xuất hiện xung đột thì bạn cần phải hy sinh bản thân mình. Nhà sinh vật học nổi tiếng Đác-uyn khi chuẩn bị xuất bản cuốn sách "Khởi nguyên của vật chủng" mà ông đã ấp ủ, kết tinh tâm huyết trong thời gian 20 năm thì có một người bạn mang đến cho ông một bản sơ thảo về vấn đề tiến hoá luận, người bạn của Đác-uyn hy vọng rằng, bản sơ thảo vấn đề tiến hoá luận của mình sẽ được Đác-uyn thẩm định trước khi đưa ra giới thiệu ra trước công chúng.

Điều đó làm cho Đác-uyn cực kỳ bối rối, khó xử bởi nội dung thành quả mà hai người dày công nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng. Vì vậy, ai đem ra giới thiệu cho công chúng trước cũng đều làm tổn thương cho người còn lại. Mặc dù có người đã khuyên Đác-uyn giới thiệu trước nhưng ông không đồng ý, ông quyết định bỏ tác phẩm của mình và không giới thiệu nó trước công chúng nữa. Về sau, biết được hành động này của Đác-uyn người bạn vô cùng cảm động. Tinh thần hy sinh vì bạn bè của Đác-uyn đã trở thành một giai thoại và khiến cho mọi người kính phục.

Bao dung độ lượng. Với bạn bè nên nhún nhường trong một phạm vi cho phép. Người xưa nói: ' Với người từ xa đến chúng ta phải tiếp đón chu đáo; với người có quyền uy chúng ta phải nhân nhượng". Với bạn bè phải lấy đại cục làm đầu, không nên vì thái độ của bạn bè đối với mình mà có bất kỳ sai lầm nào. Phải cư xử với bạn bè bằng thái độ chân thành, cởi mở ngay từ lần đầu gặp gỡ. "Người đâu phải là cây cỏ, làm sao có thể không có tình cảm được?" Nếu cư xử với bạn bè bằng sự bao dung độ lượng thì bạn sẽ giành được trái tim của bạn bè.

66. Chân thành là phẩm chất đạo đức được hoan nghênh nhất

Vào năm 1968, nhà tâm lý học người Mỹ Nooc- man Anderson đã thành lập một biểu bảng liệt kê hơn 555 tính từ miêu tả về phẩm chất đạo đức của con người, để mọi người thấy được phẩm chất nào trong số đó được đánh giá cao nhất trong cuộc sống. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong số hơn 555 tính từ được Anderson kể ra có 6 từ liên quan đến sự chân thành chiếm ở những vị trí đầu tiên trong bảng danh sách. Còn sự giả tạo bị mọi người đánh giá là phẩm chất kém cỏi, xấu xa nhất. Điều này cho thấy, những người bạn chân thành, hào hiệp bao giờ cũng tạo ra được sự an tâm, tin tưởng cho mọi người và luôn được mọi người yêu mến, chờ đón. Những người có tính giả tạo, thiếu trung thực sẽ khiến cho mọi người xa lánh và không mong muốn kết bạn.

Với bạn bè phải thực sự chân thành, chủ yếu là bạn phải làm tốt ba vấn đề sau:

Nói những lời chân thật từ đáy lòng mình. Giữa những người bạn chân chính cần có sự giao lưu về tư tưởng, cho dù cách đánh giá, nhìn nhận của bạn về con người, về sự vật, sự việc có trái ngược nhau thì bạn cũng không nên giấu giếm che đậy. Trong cuộc sống, có những người không bao giờ nói chuyện thật lòng với bạn bè, thậm chí có những chuyện mà đáng lý ra bạn bè cần phải biết nhưng họ cũng không nói ra hoặc họ cố tình vòng vo, khiến cho người nghe có cảm giác mơ hồ, hư hư thực thực. Có những người khi nhờ cậy bạn bè, họ cũng giấu giếm hoàn cảnh thực tế, khiến cho bạn bè dễ gặp khó khăn, lúng túng trong quá trình giúp đỡ họ. Đó là một trong những lý do để chúng ta không nên làm bạn với những người này.

Thành tâm thành ý khen ngợi bạn bè. Bạn bè có nhiều tiến triển thuận lợi trong công việc, sự nghiệp thành đạt, cuộc sống có thêm niềm vui. . chúng ta nên mừng cho họ, khen ngợi họ một cách chân thành, cùng họ chia sẻ niềm vui, đó mới là tình bạn thật sự. Nhưng cần lưu ý là không được quá cung phụng, bợ đỡ bạn bè khi khen ngợi họ, sẽ gây bất lợi cho mối quan hệ của bạn.

Thẳng thắn mọi khuyết điểm, lỗi lầm của bạn bè. Một học giả đã từng nói: "Sự thẳng thắn chính là sự phê bình tốt nhất cho những lỗi lầm của bạn bè". Đối với những khuyết điểm, lỗi lầm của bạn bè, chúng ta cần phê bình, góp ý thẳng thắn, điều này thực sự là nhân tố quan trọng góp phần làm nên tình bạn chân chính.

67. Tôn trọng bản thân cũng chính là tôn trọng người khác.

Trong giao tiếp hàng ngày, có lúc chúng ta có thể bắt gặp những người rộng lượng thẳng thắn nhưng, cũng có lúc chúng ta lại có thể gặp những con người thích tò mò. Tất nhiên chúng ta không muốn làm quen kết bạn với những người đó, nhưng nếu chúng ta luôn tìm cách trốn tránh họ thì e là chúng ta chưa thật sự hiểu thấu đáo mọi chuyện. Thực tế, chỉ cần chúng ta nắm bắt được một số bí quyết thì việc quan hệ tiếp xúc với những người này sẽ trở nên dễ dàng.

Trong quan hệ giao tiếp hàng ngày chúng ta đề ra nguyên tắc "tự trọng" và "tôn trọng lẫn nhau". Khi quan hệ với những người khác nhau, "tự trọng" chính là việc chúng ta cần có những hình thức biểu hiện khác nhau: phải thành thực, khiêm tốn với những người có khả năng, có trình độ hơn bản thân mình; phải nhún nhường, bình đẳng với những người chưa hoặc không bằng mình. . Còn với những người thích sự rõ ràng, minh bạch thì bạn cần phải thẳng thắn, chân thành.

Ngoài lòng "tự trọng", nguyên tắc "tôn trọng lẫn nhau" cũng là một yếu tố cực kỳ quan trọng trong quan hệ giao tiếp hàng ngày. Việc bàn tán, xì xào sau lưng chuyện của người khác là một hành vi không đẹp, thiếu văn hoá. Vì vậy, giúp người khác sửa chữa thói quen này là điều hết sức cần thiết và cũng là thể hiện thái độ tôn trọng người khác.

Bạn nên khuyên bảo đối phương bằng thái độ thân thiện như những người bạn, khéo léo hướng dẫn đối phương nhận thức đúng đắn về mình và về phương pháp của người khác. Chẳng hạn, khi đối phương đang nói chuyện về người khác, có thể nhân lúc họ nói một vài câu về khuyết điểm tồn tại của người đó thì bạn nên cố gắng tập trung nói nhiều đến những sở trường, điểm mạnh của người đó, từ đó hình thành nên một kết luận chính xác. Nếu người nào đó mà thói quen tò mò của họ đã ăn sâu vào tiềm thức và trở thành đặc điểm tính cách của họ thì tốt nhất là bạn không nên quan tâm để ý đến họ nữa, bỏ ngoài tai những lời nói của họ.

Tục ngữ dân gian có câu: "Không làm việc gì xấu thì không sợ quỷ đến nhà quấy rối", miễn là bạn cảm thấy không có lỗi với lương tâm của mình thì bạn có thể không cần quan tâm đến anh ta, tránh trường hợp nghe xong mấy lời của họ thì lập tức đi tìm đối phương để đối chất. Làm như vậy không những vừa gây cho người khác sự khó chịu mà còn không giải quyết được vấn đề, lại còn có thể gây ra sự hiểu lầm cho người khác, họ sẽ cho rằng bạn là người không có văn hoá, như vậy liệu có cần thiết không?.