Chiếc ấn « Sắc mệnh chi bửu » là một trong những chiếc ấn quan trọng dưới triều Nguyễn, không chỉ về mặt chức năng sử dụng trên các chế sắc của nhà vua mà còn về cân lượng của khối vàng và về nét đẹp nghệ thuật của cái nuốm hình rồng của nó.

Khi triều Nguyễn còn hưng thịnh, chiếc « Sắc mạng chi bửu » này đã một thời uy quyền ghê gớm, nhất là triều Minh Mạng, trong sự đóng những tờ chiếu sắc phong chức vị, hay ban hành chế cáo của Triều đình. Ấy thế mà chiếc ấn này bị xuống cấp thê thảm ngay sau khi Vua Khải định băng hà ngày 6 tháng 11, năm 1925 và vị ấu chúa tức vị Bảo đại mới 13 tuổi lên ngôi dưới sự nhiếp chánh của cụ Phụ chánh Thân thần Tôn thất Hân.

Những ngày tháng lịch sử đáng ghi về vua Bảo đại như sau : sanh ngày 22 tháng 10 năm 1913, hay 23 tháng 9 Quí Sửu ; sang du học ở Pháp ngày 15, tháng 5 năm 1922 (9 tuổi) ; trở về đưa đám vua cha Khải định và tức vị ngôi vua vào ngày 8 tháng 1 năm 1926 (13 tuổi) rồi lại trở qua Pháp tiếp tục học cho đến ngày 8 tháng 9, 1932 (19 tuổi) để thực sự làm vua.

Người Pháp chọn đúng thời điểm « tang gia bối rối » đưa ra một thỏa hiệp thư giữa chánh quyền bảo hộ Pháp và các vị Đại diện của Triều đình Huế bắt phải ký kết khẩn cấp ngay lúc vua Khải định mới tắt nghỉ chưa được nhập quan và phát tang để chặt hầu như hết quyền hành nội trị của nhà vua.

Rõ ràng là một sự xuống cấp thê thảm cho chủ nhân ông của chiếc ấn mà vua Bảo Đại đã thổ lộ trong cuốn hồi ký chính trị (1913-1987) : « Le Dragon d’Annam » (Con Rồng Việt nam), Nguyễn Phước tộc xuất bản 1990. Xuân thu phát hành. Nhà vua nhớ lại một cách chua chát kỷ niệm ra thăm Bắc Hà hai tháng sau khi ở Pháp du học về. Ông viết :

« Khi hồi triều, tôi cảm thấy khá nhiều thất vọng. Bởi vì, chính ngay tại nước mình, tôi được tiếp đón như khách, chứ không phải là chủ nhân ông ; vai trò của tôi quá bé nhỏ, làm sao dân chúng đợi chờ gì ở tôi được. Tất cả mọi việc từ lớn đến nhỏ, từ đời sống hàng ngày của dân chúng đến tương lai của đất nước, đâu tôi được quyền dòm đến ? Tôi chỉ là một diễn viên sân khấu, thỉnh thoảng xuất hiện cho xôm trò, chứ đâu phải là người đạo diễn ? Vậy thì cái ý niệm làm hoàng đế như tôi đã từng tin tưởng, theo đúng tinh thần cơ bản cổ truyền về nhiệm vụ của vị thiên tử để cho triều đại được huy hoàng, vĩ đại thật quả đã xa vời, xa vời quá đỗi… » (trích bản dịch Việt ngữ từ tập san Tiếng sông Hương 92, Dallas, Xã hội Việt nam ngày trước).

Trong cuốn hồi ký trên, vị Hoàng đế cuối cùng này đã giải thích hoàn cảnh « làm vì » của ông, mặc dù ông cũng muốn thi hành cải tổ cho đất nước mà ông tự nghĩ rằng phải làm trên cương vị của nhà vua.

Điều này cũng đã được Phan Khoang viết vắn tắt trong cuốn « Việt nam Pháp thuộc sử » (1884-1945) :

« Năm 1925, Vua Khải Định mất. Con là Đông cung Vĩnh Thụy đương du học ở Pháp được đưa về lên ngôi, rồi lại trở qua Pháp. Chính quyền Bảo hộ ép Nam triều ký hiệp định giao cho Khâm sứ Trung Kỳ đảm nhiệm tất cả quyền hành của vua mới, cử ông Tôn thất Hân làm phụ chánh thân thần thay vua coi giữ việc cúng tế và ban cấp phẩm hàm mà thôi. ông Nguyễn hữu Bài hết sức phản đối nhưng vô hiệu… » (tr.423)

Như vậy, so với hòa ước Bảo hộ Patenôtre ký ngày 6-6-1884, thì ta chỉ mất quyền ngoại giao, còn quyền nội trị, quyền binh bị vẫn còn giữ. Thế mà người Pháp chờ cơ hội vua Khải định mới chết chưa liệm quan và phát tang (ngày 6 tháng 11 năm 1925) thì lại làm áp lực trong cùng ngày ấy bắt Triều đình Huế dưới quyền của cụ Phụ chánh thân thần ký tờ thỏa hiệp thư cực kỳ quái ác khiến sau này vào năm 1932, vị vua Bảo Đại trẻ tuổi ở Pháp trở về muốn canh tân xứ sở theo đường lối cấp tiến phải bó tay !