Có một Neo Lào Ít-xa-la trên đất Việt

Có Một Neo Lào Ít-xa-la Trên Đất Việt

Lượt đọc: 19 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Rời thành phố Tuyên Quang vào buổi sáng. Tôi phóng xe máy ào ào theo quốc lộ 37 để đến Mỹ Bằng. Con đường này hồi kháng chiến chống thực dân Pháp là quốc lộ 13A chạy từ Thái Nguyên qua Đèo Khế, Sơn Dương, Bình Ca sang Yên Bái lên Nghĩa Lộ. Con đường huyết mạch, góp phần chi viện sức người, sức của rất hiệu quả cho cửa ngõ phía tây chiến trường Điện Biên Phủ, nay đã được nâng cấp để đáp ứng với tình hình phát triển kinh tế xã hội thời kỳ mới. Hai bên quốc lộ là những cánh đồng rộng lớn, lúa hè thu chín vàng như màu kén tằm dâu. Nhiều thửa đã thu hoạch xong còn trơ lại chân rạ, những đàn trâu mộng thảnh thơi gặm cỏ, ăn gốc rạ tươi. Khói đốt đồng bay trắng một góc trời, phía xa nhấp nhô vùng chè, rừng mỡ, keo lai, đồi cọ… xanh biếc lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Đến suối khoáng Mỹ Lâm, tôi thật sự ngỡ ngàng về vẻ đẹp của một trung tâm nghỉ dưỡng, chữa bệnh bằng nước khoáng. Nước khoáng Mỹ Lâm từ lâu đã nổi tiếng cả nước về hàm lượng khoáng chất, rất tốt cho việc chữa trị bệnh phục vụ sức khoẻ con người nào là: tắm ngâm nước, tắm bùn, uống trực tiếp nước khoáng mỗi ngày, chữa khỏi một số bệnh ngoài da, đường ruột, xương khớp, bại liệt… Ngoài ba khu nhà cao tầng bề thế đã đưa vào sử dụng, còn là phố xá chạy dài cả cây số, những nhà hàng, nhà nghỉ, biển hiệu quảng cáo bề thế mọc lên dọc theo con lộ. Trong tương lai, Mỹ Lâm không chỉ là trung tâm nghỉ dưỡng, chữa bệnh bằng nước khoáng nóng, mà còn là trung tâm của một tiểu vùng kinh tế, là đầu mối giao thương tầm cỡ…

Làm việc với UBND xã xong, chúng tôi theo quốc lộ 37 về hướng Yên Bái một đoạn, rẽ phải theo con đường liên thôn để vào Làng Ngòi. Con đường bê tông xuyên qua vùng chè rộng lớn, những khu dân cư êm đềm dưới bóng cây vườn tươi tốt, đi chừng 2 ki lô mét cả đường bê tông lẫn cấp phối, đến đầu một con dốc, phía dưới là cánh rừng trầm mặc, rì rào trong nắng trưa, ước gần 5 ha, xung quanh cánh đồng lúa vừa thu hoạch, con dốc thoai thoải xanh biếc màu cỏ non, dẫn vào giữa khu vực rừng già. Trước mắt tôi nhà bia tưởng niệm lớn trên nền gạch cao ráo, được thiết kế như một ngôi chùa nhỏ của nước Lào, công trình xây dựng năm 1996 đến năm 2000 được sửa chữa, nâng cấp trang trọng. Ở giữa tấm bia đá là dòng chữ khắc chìm gồm cả chữ Việt và chữ Lào: “Thôn Làng Ngòi và thôn Đá Bàn huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, nơi Hoàng thân Xu-Pha-nu-vông và đồng chí Cay-Xỏn Phôm-vi-hản đã ở và làm việc từ tháng 6/1950 đến cuối năm 1951. Nơi đây đã diễn ra sự kiện lịch sử quan trọng của cách mạng Lào và ghi dấu ấn quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam – Lào. Đại hội toàn quốc mặt trận Lào kháng chiến ngày 13/8/1950 tại thôn Làng Ngòi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm, làm việc với các đồng chí lãnh đạo Chính phủ kháng chiến Lào và thăm đồng bào địa phương tại thôn Đá Bàn tháng 12/1950”.

Xuống mấy bậc thềm đi về hướng đông chừng 30 mét, giáp với rừng quế là địa điểm hội trường Đại hội toàn quốc mặt trận Lào kháng chiến. Ánh mắt chúng tôi không rời từng con chữ trên tấm bia đá: “Nơi đây ngày 13/8/1950 đã diễn ra Đại hội toàn quốc mặt trận Lào kháng chiến. Về dự đại hội có hơn 100 đại biểu, thay mặt nhân dân các bộ tộc Lào. Đại hội đã bầu ra Chính phủ kháng chiến Lào do Hoàng thân Xu-Pha-nu-vông làm thủ tướng. Đồng chí Cay-Xỏn Phôm-vi-hản làm bộ trưởng Bộ quốc phòng và bầu ra Ban chấp hành Trung ương mặt trận Lào tự do (Neo Lào Ít-xa-la) nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, thống nhất, phú cường cho nước Lào, xây dựng đời sống ấm no hạnh phúc cho nhân dân”.

Tiếp tục theo con đường lát gạch rộng 2,5 mét, vào sâu trong khu rừng (hướng bắc), chúng tôi thăm nơi ở và làm việc của đồng chí Cay-Xỏn Phôm-vi-hản. Tấm bia đá còn nguyên dòng chữ: “Nơi đây đồng chí đã ở, làm việc từ tháng 6/1950 đến đầu năm 1951, trực tiếp chỉ đạo Đại hội toàn quốc mặt trận Lào kháng chiến (30/8/1950) được bầu là Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương mặt trận Lào tự do (Neo Lào Ít- xa-la). Bộ trưởng bộ quốc phòng của Chính phủ kháng chiến Lào. Từ đây tháng 02/1951 đồng chí Cay-xỏn đã đi dự đại hội đại biểu lần thứ hai Đảng cộng sản Đông Dương, đồng chí được giao nhiệm vụ cùng với các đồng chí cán bộ cách mạng Lào chuẩn bị thành lập Đảng nhân dân Lào (Nay là Đảng Nhân dân Cách mạng Lào)”.

Nơi ở và làm việc của Hoàng thân Xu-pha-nu-vông cũng vẫn tấm bia đá khắc chữ chìm: “Nơi đây từ tháng 6 đến tháng 11/1950 Hoàng thân Xu-pha-nu-vông đã ở, làm việc và trực tiếp chỉ đạo Đại hội toàn quốc, mặt trận Lào kháng chiến (30/8/1950) Tại Đại hội Hoàng thân Xu-pha-nu-vông được bầu làm Chủ tịch Ban chấp hành Trung ương mặt trận Lào tự do (Neo Lào Ít-xa-la), Thủ tưởng Chính phủ kháng chiến Lào”.

Thăm hết một vòng trở ra, chúng tôi ngồi nghỉ trên bậc thềm nhà bia tưởng niệm. Khu rừng lúc này yên tĩnh lạ thường, nghe thoảng mơ hồ cánh ong bay, bởi mùa hoa keo quyến rũ nở bạt ngàn từng chùm vàng nhạt, đâu đó hương quế, hương hoa dại dìu dịu theo gió. Tôi tâm sự với các đồng chí ở xã là nên trồng hai bên nhà bia tưởng niệm cây hoa đại, và cây hoa đào, để tạo thêm vẻ đẹp, tôn kính cho công trình. Hoa đại – tiếng Lào là hoa ChămPa – quốc hoa của nước bạn. Hoa đào cũng là loài hoa quý của Việt Nam. Hương hoa ChămPa thơm một cách cao sang gợi về đất nước Triệu Voi, xứ sở của Phật giáo Tiểu thừa và đền đài cổ tích. Một quốc gia không lớn lắm cả về diện tích tự nhiên và số dân, mà có tới 1.400 ngôi chùa lớn nhỏ, trở thành quốc gia có nhiều chùa nhất thế giới. Người dân Lào tự hào về quốc gia mình như là nét trang sức của sông Mê Công. Một dân tộc dễ gần gũi và sẵn lòng chia sẻ.

Mặc dù thời gian đã vào giờ nghỉ, tôi quyết định rẽ trái theo con đường liên xã vào điểm di tích Đá Bàn. Gọi là đường liên xã, nhưng mặt đường trải nhựa 3 mét, chạy thẳng cuối con lộ sẽ gặp phần đất Vũ Linh, Yên Bình (Yên Bái). Con đường dài 8 km hoàn thành vào tháng 6 năm 2011. Đi được nửa lộ trình, tôi có cảm giác rừng núi đã bắt đầu heo hút. Phía trước mặt dãy núi Là huyền ảo trong mây trắng, con đường quanh co, uốn khúc, đèo dốc. Những nếp nhà sàn của đồng bào Dao thưa thớt, vắng vẻ… Rồi điểm di tích cần gặp chúng tôi cũng đã đến được. Có cả một khu đất rộng, trải nhựa để làm bãi đỗ xe ở phía ngoài. Chúng tôi theo lối mòn, vượt lên quả đồi thấp xanh bóng cọ, xuống 15 bậc thang bằng những tấm bê tông ghép lại, bởi độ dốc ở đây tương đối lớn. Phía dưới con suối rộng, ngổn ngang đá cuội hòn to hòn nhỏ. Bắt đầu vào mùa khô nhưng suối không cạn dòng, nước róc rách qua những kẽ đá. Sang bờ, con đường mòn ngược lên núi, đi một đoạn ngắn, gặp tấm bia đá bề thế ghi rõ: “Nơi đây cuối năm 1950 đến cuối năm 1951, Hoàng thân, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Lào, Chủ tịch mặt trận Lào tự do (Neo Lào Ít-xa-la) và các đồng chí cán bộ cách mạng Lào đã ở và làm việc. Cũng tại đây tháng 12/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm, làm việc với các đồng chí lãnh đạo Chính phủ, kháng chiến Lào và thăm đồng bào địa phương…”

Chúng tôi ngồi nghỉ dưới chân tấm bia tưởng niệm, có tán lá của cây gạo phía sau rợp mát che nắng. Giáp với bờ suối là những khối đá lớn sẫm màu nằm rải rác, cánh rừng già dâng cao, nối liền với dãy núi Là án ngữ phía đông bắc. Có một hang đá rộng, kín đáo là nơi Hoàng thân Xu pha-nu-vông ở, làm việc. Qua thời gian mưa nắng, cùng với tình hình địa chất, cửa hang đã bị đất đá vùi lấp, nhưng vẫn xác định được vị trí nơi ở, làm việc của các đồng chí cách mạng Lào.

Qua một số điểm di tích, như là một phần rất nhỏ của đất nước Lào trên quê hương Việt Nam, tôi càng yêu hơn đất nước Triệu Voi anh em với một tình cảm đặc biệt. Như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: Việt – Lào hai nước chúng ta/ Tình sâu hơn nước Hồng Hà – Cửu Long… Đồng chí Cay-Xỏn-Phôm-vi-hản thì cảm kích từ đáy lòng: Tình hữu nghị Việt-Lào là một viên ngọc quý, một di sản vô giá. Đó là tình hữu nghị, tình đoàn kết anh em giúp đỡ lẫn nhau trên tinh thần hạt gạo cắn đôi, cọng rau xẻ nửa, đồng cam cộng khổ, động viên nhau cùng chiến đấu thắng lợi…

Có một đặc điểm nước Lào không có biển nhưng có nhiều núi non, giàu khoáng sản, rừng già với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, động vật phong phú. Đỉnh núi cao nhất PhouBia cao 2.817 mét, diện tích còn lại là bình nguyên và cao nguyên, thích hợp cho cây công nghiệp: cao su, chè, cà phê, mía… phát triển. Sông Mê Công chảy dọc gần hết biên giới phía tây giáp với Thái Lan, đem lại nguồn lợi thuỷ sản to lớn cho người dân địa phương. Nước Lào còn được biết đến như là quốc gia giàu tiềm năng du lịch. Ngoài thủ đô Viêng Chăn thơ mộng bên bờ sông Mê Công, còn phải kể đến cố đô LuangPrabang- Thành phố di sản văn hoá thế giới, được UNESCO công nhận, nổi tiếng với rất nhiều ngôi đền. Rồi bảo tàng Sáp, với công viên có mô hình thu nhỏ các kỳ quan thế giới: Kim tự tháp, Tượng thần Dớt, Vườn treo Babilon, Đền thờ nữ thần Artemis, Ngọn hải đăng Alexandria, Tháp nghiêng Pissa, Nhà hát Con Sò, Mô hình thác nước Nigaraoa… và không thể không nhắc đến Thạt Luông ngôi chùa có hình một nậm rượu, bên ngoài ngôi chùa được dát bằng vàng ròng. Rồi Khải hoàn môn ở Viêng Chăn, Chùa Watsisaket có đến 6.840 bức tượng Phật lớn nhỏ rất quý hiếm…

Chắc chắn sẽ còn nhiều điều để nói, để viết về đất nước Triệu Voi anh em huyền bí và thơ mộng này. Thời gian không đợi, chúng tôi trở ra quốc lộ 37 để về thành phố. Tôi ngoái lại núi Là xanh biếc, trên đỉnh cao nắng vàng đổ nghiêng, mây trắng vắt qua tuyệt đẹp. Tôi bồi hồi nghĩ: “Có một Neo Lào Ít-xa-la trên đất Việt như thế…”

Nguồn: https://vanvn.vn/co-mot-neo-lao-it-xa-la-tren-dat-viet-but-ky-cao-xuan-thai/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.