Cuộc Đời Charlotte Brontë — Tập 1

Lượt đọc: 92 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8

❊ ❊ ❊

Vào ngày 29 tháng 7 năm 1835, Charlotte, lúc ấy vừa hơn mười chín tuổi, đến làm giáo viên tại trường của cô W---. Emily đi cùng cô với tư cách học sinh; nhưng cô bé thực sự ngã bệnh vì nhớ nhà, không thể thích nghi với bất cứ điều gì, và sau khi chỉ trải qua ba tháng tại Roe Head, đã trở lại nhà xứ và những vùng đầm hoang yêu dấu.

Cô Brontë nêu những lý do khiến Emily không thể tiếp tục ở lại trường, đồng thời khiến người em gái nhỏ phải thay thế vị trí của cô tại trường cô W--- như sau:

“Em gái Emily của tôi yêu những vùng đầm hoang. Những bông hoa rực rỡ hơn cả hoa hồng đã nở trong khóm thạch thảo đen đẫm nhất đối với con bé;—từ một thung lũng u ám bên sườn đồi tái nhợt, tâm trí con bé có thể tạo ra cả một Vườn Địa Đàng. Nó tìm thấy ở chốn hoang vắng hiu hắt vô vàn niềm vui sâu sắc và thân thương; và niềm vui không nhỏ nhất, cũng là điều được yêu thương nhất, chính là—sự tự do. Tự do là hơi thở của Emily; không có nó, con bé sẽ tàn lụi. Sự thay đổi từ chính ngôi nhà của mình đến một ngôi trường, và từ lối sống rất tĩnh lặng, rất biệt lập nhưng không bị gò bó và hoàn toàn tự nhiên của riêng nó sang một khuôn phép kỷ luật (dù dưới sự bảo bọc ân cần nhất), là điều con bé không tài nào chịu đựng nổi. Bản chất của nó tỏ ra quá mạnh mẽ so với sức chịu đựng ở đây. Mỗi buổi thức dậy vào buổi sáng, hình ảnh về nhà cửa và những vùng đầm hoang ùa về trong tâm trí, làm lu mờ và nhuốm buồn cho cả ngày dài trước mắt. Không ai biết con bé mắc bệnh gì ngoài tôi. Chỉ tôi là hiểu quá rõ. Trong cuộc chiến giằng xé này, sức khỏe của nó nhanh chóng suy sụp: khuôn mặt tái nhợt, thân hình gầy guộc và sức lực cạn kiệt đang đe dọa đến một cơn suy nhược tột độ. Trong thâm tâm, tôi cảm thấy con bé sẽ chết nếu không được về nhà, và với niềm tin ấy, tôi đã xin cho nó được gọi về. Con bé mới chỉ ở trường ba tháng; và phải mất vài năm sau, người ta mới dám mạo hiểm thử nghiệm lại việc cho nó rời xa nhà một lần nữa.”

Nỗi thống khổ thể xác này của Emily mỗi khi vắng bóng ở Haworth, sau khi lặp lại vài lần trong những hoàn cảnh tương tự, cuối cùng đã trở thành một thực tế được thừa nhận đến mức bất cứ ai trong hai chị em buộc phải rời khỏi nhà, họ đều đi đến quyết định rằng Emily phải ở lại đó, nơi duy nhất cô có thể tận hưởng được một sức khỏe tương đối tốt. Cô đã rời khỏi nơi ấy thêm hai lần nữa trong đời: một lần đi làm giáo viên tại một trường học ở Halifax trong sáu tháng, và sau đó đồng hành cùng Charlotte tới Brussels trong mười tháng. Khi ở nhà, cô đảm nhận phần lớn công việc nấu nướng và ủi toàn bộ quần áo trong nhà; và sau khi Tabby trở nên già yếu và bệnh tật, chính Emily là người làm tất cả bánh mì cho cả gia đình; bất kỳ ai đi ngang qua cửa bếp đều có thể thấy cô đang vừa nhào bột vừa miệt mài học tiếng Đức từ một cuốn sách mở được dựng chống trước mặt; nhưng không một việc học tập nào, dù thú vị đến đâu, lại ảnh hưởng đến chất lượng của những chiếc bánh mì vốn luôn xốp nhẹ và tuyệt hảo. Sách vở quả thực là hình ảnh rất quen thuộc trong căn bếp ấy; các cô gái được cha dạy về mặt lý thuyết, và được người cô dạy về mặt thực tế, rằng việc tham gia tích cực vào mọi công việc gia đình là bổn phận giản dị của người phụ nữ ở vị trí của họ; nhưng trong cách họ tận dụng thời gian một cách cẩn trọng, họ luôn tìm ra những khoảng năm phút rảnh rỗi để đọc sách trong lúc canh bánh nướng, và xoay sở kết hợp hai loại công việc còn giỏi hơn cả Vua Alfred.

Cuộc sống của Charlotte tại trường cô W--- vô cùng hạnh phúc cho đến khi sức khỏe của cô suy kiệt. Cô chân thành yêu mến và kính trọng nữ hiệu trưởng quá khứ, người mà giờ đây cô đã trở thành cả bạn đồng hành lẫn bạn thân. Các nữ sinh hầu như không phải là người xa lạ đối với cô, bởi một số trong họ là em gái của những người từng là bạn chơi thuở nhỏ của cô. Mặc dù các công việc ban ngày có thể tẻ nhạt và đơn điệu, nhưng luôn có hai hoặc ba giờ đồng hồ hạnh phúc để trông chờ vào buổi tối, khi cô và cô W--- ngồi bên nhau—thỉnh thoảng kéo dài đến tận đêm khuya—và có những cuộc trò chuyện yên bình, dễ chịu, hoặc những khoảng lặng cũng thú vị không kém, bởi mỗi người đều cảm thấy rằng ngay khi một suy nghĩ hay nhận xét xuất hiện mà họ muốn bày tỏ, thì đã luôn có một người bạn đồng hành thông minh sẵn sàng thấu cảm, và tuy thế họ không hề bị ép buộc phải “tạo chuyện để nói”.

Cô W--- luôn lo lắng tìm mọi cơ hội giải trí trong tầm tay cho cô Brontë; nhưng khó khăn thường là làm sao thuyết phục cô tận dụng những lời mời gọi đến dành ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật cùng với “E.” và “Mary” tại gia đình riêng của họ, vốn nằm trong khoảng cách có thể đi bộ tới. Cô quá hay cho rằng việc cho phép bản thân nghỉ ngơi là sự xao lãng bổn phận, và tự từ chối sự thay đổi cần thiết do một thứ tinh thần quá khắt khe, biểu thị sự mất cân bằng lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Quả thực, rõ ràng là như vậy, trích từ một đoạn văn đề cập đến khoảng thời gian này trong bức thư của “Mary” mà tôi đã từng dẫn trích đoạn trước đó.

“Ba năm sau—” (khoảng thời gian họ ở trường cùng nhau)—“tôi nghe tin cô ấy đã đến làm giáo viên tại trường của cô W---. Tôi đến thăm và hỏi tại sao cô ấy có thể đánh đổi từng ấy sức lực để nhận số tiền quá ít ỏi như vậy, trong khi cô ấy hoàn toàn có thể sống mà không cần đến nó. Cô ấy thừa nhận rằng, sau khi tự lo quần áo cho mình và Anne, chẳng còn lại đồng nào, dù cô ấy từng hy vọng có thể dành dụm được chút ít. Cô ấy thú nhận điều đó chẳng có gì rực rỡ, nhưng cô ấy biết làm sao đây? Tôi chẳng biết đáp lại thế nào. Cô ấy dường như chẳng có chút hứng thú hay niềm vui nào ngoài ý thức về bổn phận, và khi có thời gian rảnh, cô ấy thường ngồi một mình và ‘tự bịa chuyện’. Sau này cô ấy kể với tôi rằng có buổi tối cô ấy ngồi trong phòng thay đồ đến tận lúc trời tối mịt, rồi chợt nhận ra điều đó và bỗng nhiên hoảng sợ.” Không còn nghi ngờ gì nữa, cô ấy đã ghi nhớ rất rõ điều này khi miêu tả một nỗi kinh hoàng tương tự bao trùm lấy Jane Eyre. Cô viết trong câu chuyện: “Tôi ngồi nhìn chiếc giường trắng và những bức tường bị bóng tối che khuất—thỉnh thoảng lại đưa ánh mắt đầy mê hoặc về phía chiếc gương đang lấp lánh—tôi bắt đầu nhớ lại những gì mình từng nghe về những người chết bị quấy rầy trong mồ... Tôi cố gắng tỏ ra cứng cỏi; hất những lọn tóc khỏi mắt, tôi ngẩng đầu lên và cố gắng nhìn thật táo bạo qua căn phòng tối; đúng lúc ấy, một tia sáng mặt trời xuyên qua khe hở nào đó trên tấm rèm che. Không! Ánh trăng vẫn tĩnh lặng, còn thứ này thì chuyển động... với tâm trí đã chuẩn bị sẵn cho sự kinh hoàng, với thần kinh đã chao đảo vì xúc động, tôi tưởng chừng tia sáng lao vút ấy là sứ giả báo hiệu một tầm nhìn nào đó từ thế giới bên kia. Tim tôi đập thình thịch, đầu óc nóng bừng; một âm thanh lấp đầy tai mà tôi cho là tiếng sào sạc của đôi cánh; có cái gì đó dường như đang ở gần mình.” {4}

“Kể từ lúc đó,” Mary nói thêm, “những tưởng tượng của cô ấy trở nên u ám hoặc đáng sợ; cô ấy không thể kìm chế được, cũng không ngừng suy nghĩ nổi. Cô ấy không thể quên đi sự u tối, không thể chợp mắt vào ban đêm, cũng chẳng thể tập trung vào ban ngày.”

“Cô ấy kể với tôi rằng có một đêm, ngồi một mình vào khoảng thời gian này, cô ấy nghe thấy một giọng nói lặp đi lặp lại những vần thơ sau:

‘Hãy đến, cảm xúc cao cả và thánh thiện,

Tỏa sáng trên non cao, lướt qua ngọn sóng triều,

Rực lên tựa ánh dương trùm mái vòm khiên chiến.’”

“Còn khoảng tám hoặc mười dòng nữa mà tôi đã quên mất. Cô ấy khăng khăng rằng mình không phải là người sáng tác ra chúng, rằng cô ấy đã nghe thấy một giọng nói đọc lại chúng. Rất có thể cô ấy đã từng đọc qua và vô thức nhớ lại chúng. Chúng không hề có trong tập thơ do các chị em xuất bản. Cô ấy đọc lại một câu thơ trong sách Isaiah, mà cô ấy bảo rằng chính là nguồn cảm hứng cho những vần thơ ấy, nhưng tôi đã quên mất. Dù những câu thơ đó là do ký ức gợi lại hay do tự nghĩ ra, thì câu chuyện cũng chứng minh cho những thói quen suy tư đơn điệu, tĩnh tại đến mức có thể làm chấn động một tâm trí yếu ớt hơn.”

Tất nhiên, tình trạng sức khỏe được mô tả như trên đến một cách từ từ, và không thể coi đó là bức tranh toàn cảnh về tình trạng của cô vào năm 1836. Thế nhưng ngay cả khi ấy, vẫn có sự chán nản trong một số biểu đạt của cô, khiến người ta nhớ đến một cách buồn bã về những bức thư của Cowper. Và thật đáng kinh ngạc khi các thơ văn của ông đã gây ấn tượng sâu sắc đến nhường nào đối với cô. Những ngôn từ, những vần thơ của ông, tôi tưởng tượng rằng, đã xuất hiện trong ký ức cô thường xuyên hơn bất kỳ nhà thơ nào khác.

“Mary” kể lại: “Bài thơ ‘Kẻ bị bỏ rơi’ (The Castaway) của Cowper được tất cả bọn họ biết đến, và tất cả bọn họ đôi lúc đều trân trọng, hoặc gần như tự nhận lấy nó. Charlotte từng kể với tôi rằng Branwell cũng đã làm như vậy; và mặc dù sự suy sụp của anh ta là hậu quả từ những lỗi lầm của chính mình, thì về mặt nào đó nó cũng chẳng khác gì cô ấy. Cả hai đều không phải là bệnh tâm thần mà là bệnh thể chất. Cô ấy nhận thức rất rõ điều này, và thường hỏi rằng điều đó thì giải quyết được gì, bởi cảm xúc vẫn cứ ở đó như thế, và chẳng hề mất đi chỉ vì ta biết được nguyên nhân. Cô ấy có sự khoan dung tôn giáo lớn hơn một người chưa từng hoài nghi, và cách cô ấy giới thiệu về tôn giáo luôn là mang lại sự an ủi, chứ không phải gượng ép một cách dữ dội bổn phận. Có lần tôi nhắc đến việc ai đó hỏi tôi theo tôn giáo nào (với mục đích lôi kéo tôi về phe của họ), và tôi đã đáp rằng điều đó là chuyện giữa Thiên Chúa và tôi;—Emily (đang nằm trên tấm thảm lò sưởi) liền thốt lên: ‘Nói đúng lắm.’ Đó là tất cả những gì tôi từng nghe Emily nói về các đề tài tôn giáo. Charlotte hoàn toàn thoát khỏi nỗi buồn chán tôn giáo khi sức khỏe ở mức tạm ổn; khi sức khỏe suy sụp, sự chán nản ấy lại quay về. Chắc hẳn bạn đã từng chứng kiến những trường hợp như thế. Họ không vượt qua được những khó khăn của mình; họ chỉ quên chúng đi khi cái dạ dày (hoặc bất kỳ bộ phận nào gây ra nỗi thống khổ nhường ấy cho những người quen sống tĩnh tại) cho phép họ làm thế. Tôi từng nghe cô ấy lên án chủ nghĩa Socinus, chủ nghĩa Calvin và rất nhiều ‘chủ nghĩa’ khác không tương thích với Giáo hội Anh giáo. Tôi vẫn thường ngạc nhiên trước sự hiểu biết của cô ấy về những vấn đề đó.”

“Ngày 10 tháng 5 năm 1836.

“Tôi rất ấn tượng với lời nhắn bạn gửi kèm theo chiếc ô; nó thể hiện mức độ quan tâm đến những bận tâm của tôi mà tôi không hề có quyền mong đợi từ bất kỳ sinh linh nào trên cõi đời này. Tôi sẽ không đóng vai kẻ đạo đức giả; tôi sẽ không trả lời những câu hỏi ân cần, dịu dàng và thân thiện của bạn theo cách mà bạn muốn tôi làm. Đừng tự lừa dối bản thân bằng cách tưởng tượng rằng tôi có chút thiện lương thực sự nào trong người. Người yêu dấu của tôi, nếu tôi được như bạn, gương mặt tôi hẳn đã hướng về thành Sion, dẫu cho định kiến và sai lầm có đôi khi phủ một lớp sương mù che khuất tầm nhìn huy hoàng trước mặt—nhưng tôi không giống như bạn. Nếu bạn biết những suy nghĩ của tôi, những giấc mơ đang chiếm ngự lấy tôi, và trí tưởng tượng rực lửa đôi lúc thiêu đốt tôi, khiến tôi cảm thấy xã hội hiện tại thật nhạt nhẽo đến cùng cực, chắc chắn bạn sẽ thương hại và tôi dám cá là cả khinh bỉ tôi nữa. Nhưng tôi biết những kho báu của Kinh Thánh; tôi yêu quý và tôn thờ chúng. Tôi có thể nhìn thấy Suối Nguồn Sự Sống trong sự trong trẻo và rực rỡ của nó; nhưng khi tôi cúi xuống để uống dòng nước tinh khiết ấy, chúng lại vụt bay khỏi môi tôi như thể tôi là Tantalus vậy.

“Bạn quá tử tế và quá thường xuyên đưa ra những lời mời gọi. Bạn làm tôi bối rối. Tôi hầu như không biết làm sao để từ chối, và việc nhận lời còn gây lúng túng hơn nữa. Dù thế nào đi nữa, tôi không thể đến trong tuần này, vì chúng tôi đang chìm ngập giữa đợt Ôn Tập nước rút rồi. Tôi đang nghe phần kiểm tra thứ năm đầy ác mộng thì lời nhắn của bạn tới. Nhưng cô Wooler bảo tôi phải đến chỗ Mary vào Thứ Sáu tới, như cô ấy đã hứa thay cho tôi vào Chủ Nhật Lễ Ngũ Tuần; và vào sáng Chủ Nhật, tôi sẽ nhập hội với bạn ở nhà thờ, nếu thuận tiện, và ở lại cho đến thứ Hai. Quả là một lời đề nghị tự do và thoải mái làm sao! Cô W--- đã đẩy tôi vào hoàn cảnh này. Cô ấy bảo danh dự của cô ấy đã bị liên lụy.”

Cô W--- nhân hậu và tốt bụng biết bao! Dù các nhiệm vụ mà Charlotte phải thực hiện dưới mái nhà của cô có đơn điệu và thử thách đến đâu, thì vẫn luôn có một người bạn đôn hậu, chu đáo dõi theo cô, thúc giục cô tham gia vào bất kỳ niềm vui thuần khiết nhỏ bé nào có thể đến trên con đường của cô. Và trong kỳ nghỉ Giữa Mùa Hè năm 1836 ấy, người bạn E. đã đến ở cùng cô tại Haworth, nhờ đó mà một khoảng thời gian hạnh phúc đã được đảm bảo.

Sau đây là một chuỗi các bức thư, không đề ngày tháng, nhưng thuộc về phần cuối của năm này; và một lần nữa chúng ta lại nghĩ đến nhà thơ Cowper dịu dàng và u sầu.

“E. dấu yêu của tôi,

“Vào khoảnh khắc này, tôi đang run lên bần bật vì xúc động sau khi đọc lời nhắn của bạn; đó là điều tôi chưa từng nhận được trước đây—đó là sự bộc bạch không chút kìm nén của một trái tim ấm áp, dịu dàng và quảng đại... Tôi nhiệt thành cảm ơn bạn vì lòng tốt này. Tôi sẽ không còn co cụm lại khi trả lời các câu hỏi của bạn nữa. Tôi thực sự mong muốn trở thành một con người tốt hơn hiện tại. Đôi khi tôi cầu nguyện tha thiết để được như vậy. Tôi có những nỗi dằn vặt của lương tâm, những cơn hoài niệm của sự ăn năn, những thoáng nhìn về những điều thánh thiện, khôn tả mà trước đây tôi hoàn toàn xa lạ; tất cả những điều ấy có thể lụi tàn, và tôi có thể chìm trong màn đêm tối mịt mờ, nhưng tôi khẩn cầu Đấng Cứu Chuộc giàu lòng trắc ẩn rằng, nếu đây là ánh bình minh của phúc âm, thì nó vẫn sẽ bừng sáng cho đến tận ban ngày hoàn mỹ. Đừng hiểu lầm tôi—đừng nghĩ rằng tôi là người tốt; tôi chỉ ao ước được như vậy thôi. Tôi chỉ căm ghét sự nông nổi và bồng bột trước đây của mình. Ồ! Tôi chẳng tốt hơn trước đây là bao. Tôi đang chìm đắm trong trạng thái bất định khủng khiếp và u ám đến mức, vào lúc này đây, tôi sẵn sàng chịu đựng cảnh già nua, tóc bạc phơ, đã trải qua tất cả những ngày tháng tuổi trẻ vui tươi và đang đứng bên bờ vực của nấm mồ, nếu như nhờ thế mà tôi có thể đảm bảo được viễn cảnh hòa giải với Thiên Chúa và được cứu rỗi thông qua công trạng của Con Ngài. Tôi chưa bao giờ thờ ơ với những vấn đề này, nhưng tôi luôn nhìn nhận chúng theo một góc độ u ám và đầy ác cảm; và giờ đây, nếu có thể, những đám mây lại càng tụ lại dày đặc hơn, và một nỗi chán nản nặng nề hơn đang đè nặng lên tâm hồn tôi. Bạn đã cổ vũ tôi, người dấu yêu của tôi ạ; chỉ trong một khoảnh khắc, trong một phần nguyên tử của thời gian, tôi đã nghĩ rằng mình có thể gọi bạn là người chị em tinh thần của chính mình; nhưng sự phấn khích ấy đã qua đi, và giờ đây tôi lại đau khổ và tuyệt vọng như xưa. Chính đêm nay tôi sẽ cầu nguyện theo cách bạn muốn. Nguyện xin Đấng Toàn Năng lắng nghe tôi với lòng trắc ẩn! và tôi khiêm nhường hy vọng Ngài sẽ làm thế, bởi bạn sẽ tiếp thêm sức mạnh cho những lời thỉnh cầu ô trọc của tôi bằng chính những ước nguyện tinh tuyết của bạn. Mọi thứ xung quanh tôi đều là sự nhộn nhịp và hỗn độn, các tiểu thư đang giục giã với các bài toán và bài học của họ... Nếu bạn yêu mến tôi, xin hãy, hãy, hãy đến vào ngày Thứ Sáu nhé: Tôi sẽ trông chừng và chờ đợi bạn, và nếu bạn làm tôi thất vọng, tôi sẽ khóc đấy. Ước gì bạn có thể biết được cảm giác râm ran sung sướng mà tôi đã trải qua, khi đứng bên cửa sổ phòng ăn, tôi nhìn thấy ---, lúc anh ta phóng vọt qua, ném gói đồ nhỏ của bạn qua bức tường.”

Ngày chợ Huddersfield vẫn là khoảng thời gian lớn cho các sự kiện tại Roe Head. Khi ấy, các nữ sinh chạy vòng qua góc nhà và lén nhìn qua những thân cây, ngước lên con hẻm mờ ảo, có thể thoáng thấy hình ảnh người cha hay người anh đang lái xe ngựa đi chợ; có lẽ sẽ trao nhau cái vẫy tay chào; hoặc nhìn thấy, giống như Charlotte Brontë từng nhìn thấy từ cửa sổ, một gói quà màu trắng được ném qua bức tường nhờ chuyển động nhanh và mạnh của một cánh tay, trong khi phần thân còn lại của người lữ hành thì khuất bóng.

“Mệt mỏi sau một ngày làm việc vất vả... tôi ngồi xuống để viết vài dòng cho E. dấu yêu của tôi. Hãy tha thứ cho tôi nếu tôi không nói gì ngoài những điều vô nghĩa, bởi tâm trí tôi đã kiệt sức và chán nản. Đó là một buổi tối giông bão, và tiếng gió gào thét rên rỉ liên hồi khiến tôi cảm thấy vô cùng u sầu. Vào những thời điểm như thế—trong những tâm trạng thế này—bản tính tôi là tìm kiếm sự bình yên trong một ý tưởng nào đó thật điềm tĩnh, thanh thản, và giờ đây tôi đã triệu hồi hình ảnh của bạn để mang lại cho tôi sự nghỉ ngơi. Bạn đang ngồi đó, ngay ngắn và bất động trong bộ váy đen, chiếc khăn quàng cổ trắng, và khuôn mặt nhợt nhạt tựa cẩm thạch—y hệt như ngoài đời thực. Ước gì bạn có thể nói chuyện với tôi. Nếu chúng ta phải chia lìa—nếu số phận buộc chúng ta phải sống ở một nơi cách xa nhau và không bao giờ được gặp lại nhau nữa—vào tuổi già, tôi sẽ gợi lại ký ức về những ngày tháng tuổi trẻ của mình biết bao, và tôi sẽ cảm thấy một niềm vui u sầu nhường nào khi ngẫm nghĩ về ký ức về người bạn thuở ban đầu của mình!... Tôi có một số phẩm chất khiến tôi vô cùng đau khổ, một số cảm xúc mà bạn không thể nào đồng điệu—mà rất ít, rất ít người trên thế giới này có thể hiểu nổi. Tôi chẳng tự hào gì về những nét đặc thù này. Tôi vẫn luôn cố gắng che giấu và kìm nén chúng nhiều nhất có thể; nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn bùng nổ, và khi ấy những kẻ chứng kiến sự bùng nổ đó sẽ khinh miệt tôi, còn tôi thì căm ghét chính mình trong suốt nhiều ngày sau đó... Tôi vừa nhận được bức thư của bạn và món quà đi kèm. Tôi không biết điều gì xui khiến bạn và các chị em của mình lãng phí lòng tốt lên một kẻ như tôi nữa. Tôi rất biết ơn họ, và tôi hy vọng bạn sẽ chuyển lời đó giúp tôi. Tôi cũng mang ơn bạn nữa, biết ơn bức thư của bạn nhiều hơn là món quà. Bức thư đầu tiên mang lại cho tôi niềm vui, còn món quà sau lại mang đến thứ gì đó tựa như nỗi đau.”

* * * * *

Sự suy nhược thần kinh, được cho là đã làm phiền cô khi ở trường cô W---, dường như bắt đầu hành hạ cô vào khoảng thời gian này; ít nhất, chính cô cũng nhắc đến tình trạng dễ cáu kỉnh của mình, vốn chắc chắn chỉ là một căn bệnh tạm thời.

“Bạn đã rất tử tế với tôi thời gian gần đây, và đã tha cho tôi những lời chế giễu nhỏ nhặt ấy, vốn dĩ do bản tính nhạy cảm đến khốn khổ và tồi tệ của tôi, trước kia thường khiến tôi co rúm lại như thể vừa bị chạm phải một thanh sắt nung; những điều mà chẳng ai khác quan tâm, lại hằn sâu vào tâm trí tôi và nhức nhối ở đó tựa như nọc độc. Tôi thừa nhận những cảm xúc này thật ngớ ngẩn, và do đó tôi cố gắng che giấu chúng, nhưng chúng lại càng cắn rứt sâu hơn vì sự che giấu ấy.”

Hãy so sánh tâm trạng này với sự nhẫn nại dịu dàng mà cô từng dùng để chịu đựng việc bị gạt sang một bên như một kẻ vô dụng, hay bị các bạn cùng trường chê bai là xấu xí, chỉ mới ba năm trước đó.

“Cuộc sống của tôi từ khi gặp lại bạn vẫn trôi qua tẻ nhạt và không có gì thay đổi như mọi khi; không gì ngoài dạy, dạy, và dạy, từ sáng đến tối. Sự thay đổi lớn nhất mà tôi có được là nhờ một bức thư từ bạn, hoặc tình cờ đọc được một cuốn sách hay mới xuất bản. ‘Cuộc đời của Oberlin’ (Life of Oberlin), và ‘Chân dung gia đình của Leigh Richmond’ (Leigh Richmond’s Domestic Portraiture), là những tác phẩm mới nhất thuộc loại này. Tác phẩm sau đã thu hút mạnh mẽ và làm tôi mê mẩn một cách kỳ lạ. Hãy xin, mượn, hoặc ăn cúp nó ngay lập tức; và hãy đọc ‘Hồi ký về Wilberforce’ (Memoir of Wilberforce)—bản ghi chép ngắn ngủi về một cuộc đời ngắn ngủi không có nhiều sự kiện; tôi sẽ không bao giờ quên nó; nó thật đẹp, không phải vì ngôn từ được dùng để viết nên nó, không phải vì những sự kiện mà nó tường thuật, mà vì bức tường thuật giản dị về một người Cơ Đốc nhân trẻ tuổi, tài năng và chân thành.”

* * * * *

Vào khoảng thời gian này, cô W--- đã dời trường học của mình từ khung cảnh Roe Head xinh đẹp, rộng rãi và lộng gió sang Dewsbury Moor, chỉ cách đó chừng hai hoặc ba dặm. Nơi ở mới của cô nằm ở vùng đất thấp hơn, và không khí kém phần sảng khoái hơn đối với một người lớn lên ở ngôi làng đồi núi hoang dã Haworth. Emily đã đến làm giáo viên tại một trường học ở Halifax, nơi có gần bốn mươi học sinh.

“Tôi đã nhận được một bức thư từ con bé kể từ khi nó rời đi,” Charlotte viết vào ngày 2 tháng 10 năm 1836: “nó kể lại một bức tranh kinh hoàng về các công việc của mình; lao động vất vả từ sáu giờ sáng đến mười một giờ đêm, chỉ có đúng nửa tiếng tập thể dục ở giữa. Đúng là kiếp nô lệ. Tôi sợ rằng con bé không tài nào chịu đựng nổi.”

* * * * *

Khi các chị em quây quần bên nhau tại nhà trong kỳ nghỉ Giáng sinh, họ trò chuyện về cuộc sống của mình, và những viễn cảnh về việc làm cùng thù lao mà chúng có thể mang lại. Họ cảm thấy đó là bổn phận phải gánh vác thay cho cha mình gánh nặng nuôi nấng họ, nếu không hoàn toàn, hoặc của cả ba người, thì ít nhất cũng là của một hoặc hai người; và dĩ nhiên, số phận đổ lên vai những người chị lớn trong việc tìm kiếm một công việc giúp họ làm được điều đó. Họ biết rằng họ khó lòng thừa kế được nhiều tiền. Mục sư Brontë chỉ có một khoản phụ cấp nhỏ, và ông vừa giàu lòng bác ái lại vừa hào phóng. Người cô của họ có một khoản tiền trợ cấp hưu trí 50 bảng Anh, nhưng nó sẽ thuộc về người khác khi bà qua đời, và các cháu gái của bà không có quyền, cũng như chẳng bao giờ là những kẻ tính toán dựa vào số tiền tiết kiệm của bà. Họ có thể làm gì đây? Charlotte và Emily đang thử sức với nghề dạy học, và có vẻ như không gặt hái được nhiều thành công. Người chị lớn, đúng là có niềm hạnh phúc khi có một người bạn làm chủ của mình, và được vây quanh bởi những người biết và yêu thương cô; nhưng mức lương của cô quá nhỏ để có thể dành dụm được gì; và nền tảng học vấn cũng không giúp cô đòi hỏi một mức lương cao hơn. Bản chất tĩnh lặng và đơn điệu của cuộc sống ấy cũng đang gặm nhấm sức khỏe và tinh thần của cô, mặc dù với sự bắt buộc “như một nữ chủ nhân”, cô khó lòng muốn thừa nhận điều đó ngay cả với chính mình. Thế nhưng Emily—cái linh hồn tự do, hoang dã, bất kham ấy, chưa bao giờ hạnh phúc hay khỏe mạnh ngoài những vùng đầm hoang lộng gió bao bọc lấy ngôi nhà của cô—kẻ căm ghét người lạ ấy, lại bị đày đọa phải sống giữa họ, và không chỉ sống mà còn phải làm nô lệ phục dịch cho họ—điều mà Charlotte có thể chịu đựng kiên nhẫn cho chính mình, thì cô lại không thể chịu đựng thay cho em gái. Thế nhưng phải làm sao đây? Cô từng hy vọng bản thân có thể trở thành một họa sĩ, và từ đó tự kiếm sống; nhưng đôi mắt của cô đã mỏi nhừ trước những công việc tỉ mỉ và vô ích mà cô tự áp đặt lên mình nhằm đạt được mục đích đó.

Đó là thói quen trong gia đình của các cô gái này là may vá cho đến chín giờ tối. Vào giờ đó, cô Branwell thường đi ngủ, và công việc trong ngày của các cháu gái được xem là đã hoàn thành. Họ cất đồ đạc đi, và bắt đầu đi qua đi lại trong phòng, từ đầu này đến đầu kia,—thường thì tắt cả nến để tiết kiệm, bóng dáng họ chập chờn hắt vào ánh lửa rồi khuất vào bóng tối liên hồi. Vào những lúc này, họ trò chuyện về những nỗi lo lắng và rắc rối đã qua; họ lên kế hoạch cho tương lai và bàn bạc cùng nhau về các dự định của mình. Những năm sau này, đây chính là thời gian để cùng nhau bàn luận về cốt truyện cho các tiểu thuyết của họ. Và một lần nữa, muộn hơn thế nữa, đây là thời gian để người chị em cuối cùng còn sống sót một mình bước đi, theo thói quen cũ đã thành nếp, vòng quanh căn phòng hoang vắng, suy ngẫm đầy u sầu về “những ngày tháng đã qua”. Nhưng mùa Giáng sinh năm 1836 này không phải là không có những hy vọng và khát vọng táo bạo. Họ đã từng thử sức với việc viết truyện trong cuốn tạp chí thu nhỏ của mình từ lâu lắm rồi; tất cả bọn họ đều liên tục “tự bịa chuyện”. Họ cũng từng cố gắng viết thơ; và có một sự tự tin khiêm tốn rằng họ đã đạt được thành công tương đối. Nhưng họ biết rằng họ có thể tự lừa dối chính mình, và phán xét của các chị em về tác phẩm của nhau rất dễ mang tính bênh vực chủ quan để mà tin tưởng được. Thế nên Charlotte, với tư cách là chị cả, quyết định viết thư cho Southey. Tôi tin rằng (từ một biểu đạt trong bức thư sẽ được nhắc đến sau đây), cô cũng đã tham khảo ý kiến của Coleridge; nhưng tôi chưa từng bắt gặp bất kỳ phần nào trong thư từ đó.

Vào ngày 29 tháng 12, bức thư gửi Southey đã được gửi đi; và từ một sự phấn khích không có gì là bất thường ở một cô gái tự thôi thúc bản thân viết thư cho một Nhà Thơ Laureate và xin ý kiến của ông về những vần thơ của mình, cô đã dùng một số từ ngữ hoa mỹ, có lẽ đã khiến ông hình dung cô là một tiểu thư lãng mạn, không am hiểu về thực tế cuộc sống.

Rất có thể, đây là bức thư mạo hiểm đầu tiên được chuyển qua bưu điện nhỏ bé ở Haworth. Hết buổi sáng này đến buổi sáng khác của kỳ nghỉ trôi qua mà chẳng có hồi âm; các cô gái buộc phải rời nhà, và Emily phải quay trở lại với những công việc cô ghét cay ghét đắng, mà thậm chí còn chẳng biết liệu bức thư của Charlotte có bao giờ đến được đích hay không.

Tuy nhiên, không hề nản lòng trước sự chậm trễ này, Branwell quyết định thử một canh bạc tương tự, và gửi bức thư sau đây cho Wordsworth. Nó đã được nhà thơ trao cho ông Quillinan vào năm 1850, sau khi cái tên Brontë đã trở nên được biết đến và nổi danh. Tôi không có cách nào để xác định phản hồi từ ông Wordsworth là gì; nhưng việc ông coi bức thư đó là điều đáng chú ý, tôi nghĩ, có thể được suy ra từ cả việc nó được bảo quản lẫn việc nó xuất hiện trở lại trong ký ức của ông khi cái tên thật của Currer Bell được công bố trước công chúng.

“Haworth, gần Bradford,

“Yorkshire, ngày 19 tháng 1 năm 1837.

“Thưa ngài,—Tôi tha thiết nài xin ngài hãy đọc và đưa ra phán quyết về những gì tôi đã gửi cho ngài, bởi vì kể từ ngày tôi cất tiếng khóc chào đời cho đến năm mười chín tuổi này, tôi đã sống giữa những ngọn đồi u tịch, nơi tôi chẳng thể biết mình là ai hay mình có thể làm được những gì. Tôi đọc sách vì cùng một lý do tôi ăn hay uống; bởi đó là một khao khát thực sự của tự nhiên. Tôi viết văn theo cùng một nguyên tắc tôi nói—xuất phát từ sự thôi thúc và cảm xúc của tâm trí; tôi không thể cưỡng lại được, bởi những gì tuôn trào thì cứ tuôn ra, và thế là hết. Còn về sự tự phụ, điều đó chẳng thể nhận được sự nuôi dưỡng từ những lời nịnh hót, bởi cho đến giờ phút này, chưa tới nửa tá người trên thế giới biết rằng tôi từng đặt bút viết dù chỉ một dòng.

“Nhưng giờ đây một sự thay đổi đã diễn ra, thưa ngài: và tôi đã đến độ tuổi mà tôi phải tự làm điều gì đó cho bản thân; những năng lực tôi sở hữu phải được phát huy hướng tới một mục đích rõ ràng, và vì chính tôi cũng không rõ chúng là gì nên tôi phải hỏi người khác xem chúng đáng giá bao nhiêu. Thế nhưng ở đây chẳng có lấy một ai để nói cho tôi biết; và dẫu vậy, nếu chúng vô giá trị, thì từ nay thời gian sẽ quá quý giá để mà lãng phí cho chúng.

“Xin ngài hãy tha thứ cho tôi, vì tôi đã mạo hiểm đến trước một người có các tác phẩm được tôi yêu quý nhất trong nền văn học của chúng ta, và là người bấy lâu nay vẫn là một vị thần trong tâm trí tôi, dâng lên ngài một trong những sáng tác của mình và xin ngài một phán quyết về nội dung của nó. Tôi buộc phải đến trước một người mà từ phán quyết của họ không thể có sự kháng án nào; và một người như thế chính là người đã phát triển cả lý thuyết lẫn thực hành thơ ca, và thực hiện cả hai theo cách xứng đáng chiếm lấy một vị thế trong ký cức của ngàn năm sau.

“Mục đích của tôi, thưa ngài, là bước ra thế giới rộng lớn, và vì điều này tôi không chỉ đặt niềm tin vào thơ ca—thứ có thể hạ thủy con tàu nhưng không thể chèo lái nó tiến xa; văn xuôi thực tế và khoa học, những nỗ lực táo bạo và mạnh mẽ trong đường đời của tôi, sẽ mang lại cho tôi thêm tư cách để thu hút sự chú ý của thế giới; và rồi khi ấy thơ ca mới nên làm rạng danh và đội vương miện vinh quang cho cái tên đó; nhưng không một điều nào trong số này có thể bắt đầu nếu thiếu đi các phương tiện, và vì tôi không sở hữu chúng, tôi phải bằng mọi cách nỗ lực để giành lấy chúng. Chắc chắn rằng, vào thời đại này, khi chẳng có lấy một nhà thơ viết văn nào đáng giá nổi sáu xu, thì sân chơi hẳn phải rộng mở, nếu một con người khá hơn có thể bước lên phía trước.

“Những gì tôi gửi tới ngài là Cảnh Mở Đầu của một đề tài dài hơn rất nhiều, trong đó tôi đã nỗ lực khắc họa những cảm xúc mãnh liệt và những nguyên tắc yếu đuối đang đấu tranh với một trí tưởng tượng cao cả và những cảm giác sắc bén, cho đến khi, khi tuổi trẻ dần chai sạn thành tuổi già, những hành động tội lỗi và niềm vui ngắn ngủi kết thúc trong đau khổ tinh thần và sự hủy hoại thể xác. Giờ đây, việc gửi toàn bộ tác phẩm này cho ngài sẽ là một trò đùa giỡn với sự kiên nhẫn của ngài; những gì ngài thấy thậm chí không hề mạo nhận là gì hơn ngoài mô tả về một đứa trẻ giàu trí tưởng tượng. Nhưng xin ngài hãy đọc nó; và, như cách ngài cầm ngọn đèn rọi cho kẻ đang chìm trong bóng tối mù mịt—như cách ngài trân trọng lòng tốt của chính mình—xin hãy trả lời tôi, dù chỉ một từ, cho tôi biết liệu tôi nên viết tiếp, hay đừng viết nữa. Xin hãy tha thứ cho sự nồng nhiệt quá mức, bởi cảm xúc của tôi trong vấn đề này không thể nào dửng dưng được; và xin ngài hãy tin rằng, với sự kính trọng sâu sắc,

“Kẻ tôi tớ vô cùng khiêm nhường của ngài,

“P. B. Brontë”

Những vần thơ đính kèm theo tôi thấy không hề sánh kịp với các phần của bức thư; nhưng, vì ai cũng thích tự mình phán xét, tôi xin chép lại sáu khổ thơ mở đầu—khoảng một phần ba của toàn bộ bài thơ, và chắc chắn không phải là những phần tồi tệ nhất.

Thế nên khi Ngài ngự trị trong ánh vinh quang rực rỡ,

Phía trên bầu trời đêm đầy sao kia,

Giữa Vườn Địa Đàng tràn ngập ánh sáng,

Ồ, cớ sao tôi lại chẳng thể ở đó?

Thường khi thức giấc vào sáng Giáng sinh,

Nằm cô quạnh trong chạng vạng không ngủ được,

Những suy nghĩ kỳ lạ đã trôi dạt qua tâm trí tôi,

Rằng Ngài đã hy sinh vì tôi biết bao.

Và thường khi nằm trong căn phòng nhỏ của mình,

Tôi đã tự làm mình thức giấc bởi tiếng khóc

Từ những giấc mơ, nơi tôi nhìn thấy Ngài đang hấp hối

Trên Cây Gỗ bị nguyền rủa.

Và mẹ tôi thường nói biết bao lần,

Khi tôi đặt đầu lên lòng mẹ,

Bà sợ rằng tôi không được sinh ra cho cõi trần này,

Mà cho Sự Vĩnh Hằng.

Thế nên “Tôi có thể đọc rõ quyền sở hữu của mình,

Đến những dinh thự trên các tầng mây,

Và hãy để tôi nói lời tạm biệt với nỗi sợ hãi,

Và lau khô những giọt nước mắt đang rơi.”

Tôi sẽ nằm xuống trên phiến đá cẩm thạch này,

Và gạt thế giới sang một bên,

Để ngắm nhìn trên ngai vàng bằng gỗ mun của nàng

Vầng Trăng đang lướt đi trong vinh quang.

Ngay sau khi Charlotte trở lại Dewsbury Moor, cô vô cùng đau khổ khi nghe tin người bạn “E.” có khả năng sẽ rời khỏi vùng này trong một khoảng thời gian khá dài.

“Ngày 20 tháng 2.

“Tôi sẽ phải làm gì khi không có bạn? Chúng ta có nguy cơ phải chia lìa trong bao lâu? Cớ sao chúng ta lại bị tước đoạt việc được ở bên nhau? Đó là một định mệnh không thể dò thấu. Tôi khao khát được ở bên bạn, bởi dường như hai hoặc ba ngày, hay vài tuần được sống trong bầu bạn của bạn sẽ củng cố vô hạn cho tôi trong việc tận hưởng những cảm xúc mà tôi chỉ mới bắt đầu trân quý gần đây. Bạn là người đầu tiên chỉ cho tôi con đường mà tôi đang nhọc nhằn bước đi, và giờ đây khi tôi không thể giữ bạn bên cạnh, tôi buộc phải tiếp tục bước đi trong cô độc và sầu muộn. Cớ sao chúng ta phải bị chia cắt? Chắc chắn là bởi chúng ta đang đứng trước nguy cơ yêu thương nhau quá mức—đang bỏ quên Đấng Tạo Hóa vì sự sùng bái thần tượng là thọ sinh. Lúc đầu, tôi không thể thốt lên ‘Xin vâng ý Cha!’ Tôi cảm thấy nổi loạn, nhưng tôi biết cảm giác đó là sai trái. Bị bỏ lại một mình trong khoảnh khắc sáng nay, tôi đã cầu nguyện tha thiết để được ban cho ơn huệ nhún mình trước mọi sắc lệnh từ ý muốn của Thiên Chúa, dẫu cho nó có được ban xuống bởi một bàn tay khắc nghiệt hơn nhiều so với nỗi thất vọng hiện tại; kể từ đó tôi cảm thấy bình tĩnh hơn, khiêm nhường hơn, và nhờ thế mà hạnh phúc hơn. Chủ Nhật tuần trước, tôi cầm Kinh Thánh lên trong một tâm trạng u ám; tôi bắt đầu đọc—một cảm giác ùa chiếm lấy tôi mà tôi đã không hề trải qua trong suốt nhiều năm dài đằng đẵng—một cảm giác ngọt ngào, phẳng lặng, giống như những cảm giác mà tôi nhớ là từng đến thăm tôi khi tôi còn là một đứa trẻ nhỏ, và vào những buổi tối Chủ Nhật mùa hè, đứng bên cửa sổ mở đọc về cuộc đời của một nhà quý tộc Pháp nọ, người đã đạt được mức độ thánh thiện tinh tuyết và cao cả hơn bất cứ ai từng được biết đến kể từ thời các thánh tử đạo thuở ban đầu.”

Nơi ở của “E.” cũng nằm trong khoảng cách đi bộ từ Dewsbury Moor giống như từ Roe Head; và vào những chiều Thứ Bảy, cả “Mary” lẫn cô ấy đều thường ghé thăm Charlotte, và hay thuyết phục cô quay về cùng họ, làm khách của một trong hai người cho đến sáng thứ Hai; nhưng điều này tương đối hiếm khi xảy ra. Mary kể lại:—“Cô ấy đã đến thăm chúng tôi hai hoặc ba lần khi còn ở trường cô W---. Chúng tôi thường tranh luận về chính trị và tôn giáo. Cô ấy, một người theo phu nhân tộc Tory và là con gái mục sư, luôn rơi vào thế thiểu số một mình trong ngôi nhà mang tư tưởng Phản kháng dữ dội và chủ nghĩa Cấp tiến của chúng tôi. Cô ấy thường phải nghe lại, được truyền đạt một cách đầy quyền uy, tất cả những bài giảng mà tôi từng trói buộc cô ấy ở trường về tầng lớp quý tộc độc tài, hàng giáo sĩ vụ lợi, v.v. Cô ấy không đủ năng lượng để tự vệ; đôi khi cô ấy thừa nhận có chút sự thật trong đó, nhưng nhìn chung là không nói gì cả. Sức khỏe yếu ớt mang lại cho cô ấy dáng vẻ dễ nhượng bộ, bởi cô ấy không bao giờ có thể phản đối bất kỳ ai mà không phải gom góp toàn bộ sức lực cho cuộc đấu tranh. Cứ thế, cô ấy để mặc tôi khuyên răn và bảo trợ một cách đầy hách dịch, thỉnh thoảng chắt lọc lấy chút ít hạt giống lẽ phải nào đó trong những gì tôi nói, nhưng không bao giờ cho phép bất kỳ ai can thiệp đáng kể vào sự độc lập trong tư duy và hành động của cô ấy. Mặc dù sự im lặng của cô ấy đôi lúc khiến người ta có ấn tượng rằng cô ấy đồng tình trong khi thực ra không phải vậy, cô ấy chưa bao giờ đưa ra một ý kiến nịnh hót nào, và do đó những lời nói của cô ấy đều tựa như vàng ròng, dù là để khen ngợi hay chê bai.”

Cha của “Mary” là một người vô cùng thông minh, nhưng lại mang những định kiến mạnh mẽ, nếu không muốn nói là dữ dội, tất cả đều ngả về phía chủ nghĩa Cộng hòa và phong trào Phản kháng. Không có hạt nào ngoài Yorkshire có thể sản sinh ra một con người như thế. Anh trai ông từng là một tù nhân bị giam giữ ở Pháp, và sau đó đã tự nguyện định cư luôn ở đó. Bản thân ông T. từng đi rất nhiều nơi ở nước ngoài, cả vì công việc lẫn để ngắm nhìn các phòng trưng bày tranh nghệ thuật lớn ở lục địa. Tôi được biết ông nói tiếng Pháp rất hoàn hảo khi cần thiết; nhưng thường thì lại thích nói thổ âm Yorkshire nặng nhất. Ông mua những bản khắc in lộng lẫy về các bức tranh mà ông đặc biệt ngưỡng mộ, và ngôi nhà của ông ngập tràn các tác phẩm nghệ thuật cùng sách vở; nhưng ông lại thích chìa cái gai góc của mình ra với bất kỳ người lạ hay người mới đến nào; ông sẽ nói thứ thổ âm nặng nhất, bày tỏ quan điểm của mình về Nhà Thờ và Nhà Nước dưới những hình thức gây sốc nhất, và rồi chẳng mấy chốc, nếu nhận ra người nghe có thể chịu đựng được cú sốc đó, ông sẽ vô thức bộc lộ trái tim ấm áp nhân hậu, gu thẩm mỹ thực sự và sự tinh tế đích thực của mình. Bốn người con trai và hai người con gái của ông được nuôi dạy theo các nguyên tắc Cộng hòa; sự độc lập trong tư duy và hành động được khích lệ; không dung thứ cho bất kỳ sự “giả dối” nào. Họ đã tản mác đi muôn nơi: Martha, cô con gái út, đang ngủ yên trong nghĩa trang Tin lành ở Brussels; Mary ở New Zealand; ông T. đã qua đời. Và cứ thế, sự sống và cái chết đã phân tán vòng tròn của những “kẻ cấp tiến và phản kháng dữ dội” mà cách đây hai mươi năm, cô con gái mục sư nhỏ bé, tĩnh lặng và kiên quyết đã được đón nhận, và được họ chân thành yêu mến cũng như kính trọng.

Tháng Giêng và tháng Hai năm 1837 đã trôi qua, và vẫn chẳng có hồi âm nào từ Southey. Có lẽ cô đã mất đi sự kỳ vọng và hầu như cả hy vọng khi cuối cùng vào đầu tháng Ba, cô nhận được bức thư được đưa vào sách về cuộc đời của cha ông C. C. Southey, tập IV, trang 327.

Sau khi giải thích về sự chậm trễ trong việc phản hồi bức thư của cô bằng lý do vắng nhà lâu ngày, trong đó thư từ đã chất đống, từ đó “nó nằm đó không được trả lời cho đến tận bức thư cuối cùng trong một tệp thư dày đặc, không phải vì sự thiếu tôn trọng hay thờ ơ với nội dung của nó, mà bởi vì thực ra việc trả lời nó không phải là một nhiệm vụ dễ dàng, cũng chẳng mấy dễ chịu khi dội gáo nước lạnh vào tinh thần cao ngút và những khao khát quảng đại của tuổi trẻ,” ông tiếp tục viết: “Tôi chỉ có thể suy diễn bạn là người thế nào từ bức thư của bạn, dường như được viết bằng sự chân thành, dẫu tôi có thể nghi ngờ rằng bạn đã dùng một bút danh giả mạo. Dù thế nào đi nữa, bức thư và những vần thơ đều mang cùng một con dấu, và tôi hoàn toàn có thể hiểu được tâm trạng mà chúng biểu thị.

* * * * *

“Không phải lời khuyên về hướng đi cho tài năng của bạn là điều bạn đã hỏi tôi, mà là ý kiến của tôi về chúng, thế nhưng ý kiến thì có thể chẳng đáng bao nhiêu, còn lời khuyên thì lại vô giá. Rõ ràng bạn sở hữu, và ở mức độ không hề nhỏ, điều mà Wordsworth gọi là ‘khả năng thơ ca’. Tôi không hề hạ thấp nó khi nói rằng trong thời đại này điều đó không hề hiếm. Rất nhiều tập thơ hiện được xuất bản mỗi năm mà chẳng thu hút được sự chú ý của công chúng, bất kỳ cuốn nào trong số đó nếu xuất hiện nửa thế kỷ trước hẳn đã giành được danh tiếng lớn cho tác giả của nó. Bất cứ ai, vì thế, ôm ấp hoài bão tạo dựng tên tuổi theo cách này đều phải chuẩn bị tinh thần đón nhận sự thất vọng.

“Nhưng không phải với mục đích tạo dựng danh tiếng mà bạn nên vun trồng tài năng này, nếu bạn muốn mưu cầu hạnh phúc cho chính mình. Bản thân tôi, người đã biến văn chương thành nghề nghiệp, và cống hiến cả cuộc đời cho nó, chưa bao giờ hối hận dù chỉ một phút về sự lựa chọn có ý thức đó, vẫn tự thấy mình có trách nhiệm phải cảnh báo mọi thanh niên đến tìm kiếm sự khích lệ và lời khuyên từ tôi như những người đầy hoài bão, hãy tránh xa một con đường vô cùng hiểm nguy như vậy. Bạn sẽ nói rằng phụ nữ thì không cần đến lời cảnh báo nào như thế; chẳng có sự hiểm nguy nào trong đó đối với cô ấy cả. Theo mộth nghĩa nào đó thì điều này đúng; nhưng có một mối hiểm nguy mà tôi muốn, với tất cả lòng ân cần và sự nghiêm túc, cảnh báo bạn. Những giấc mơ ban ngày mà bạn thường xuyên đắm chìm vào có thể dẫn đến một trạng thái tâm trí bệnh hoạn; và khi mọi công dụng thông thường của thế giới này hiện lên trước mắt bạn là vô vị và tẻ nhạt đến mức nào, bạn sẽ càng trở nên không thích nghi được với chúng mà chẳng kịp thích nghi với bất cứ điều gì khác. Văn chương không thể và không nên là công việc trong đời của một phụ nữ. Cô ấy càng vùi mình vào những bổn phận chính đáng của mình, thì càng có ít thời gian rảnh rỗi cho nó, ngay cả khi xét như một tài lẻ hay một hình thức giải trí. Đối với những bổn phận đó, bạn vẫn chưa được kêu gọi đến, và khi bạn được gọi đến, bạn sẽ càng ít khao khát sự nổi tiếng hơn. Bạn sẽ không tìm kiếm sự kích thích trong trí tưởng tượng, thứ mà những thăng trầm của cuộc đời này, và những lo âu mà bạn không thể hy vọng được miễn trừ dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, sẽ mang đến cho bạn đã quá dư thừa rồi.

“Nhưng đừng cho rằng tôi xem thường món quà mà bạn đang sở hữu; cũng đừng nghĩ rằng tôi muốn nản lòng bạn khỏi việc thực hành nó. Tôi chỉ khuyên bạn hãy suy nghĩ về nó, và sử dụng nó sao cho nó phục vụ cho lợi ích lâu dài của chính bạn. Hãy viết thơ vì chính bản thân thơ ca; không phải trong tinh thần ganh đua, và không phải với cái nhìn hướng đến sự nổi tiếng; bạn càng ít nhắm đến điều đó thì bạn càng có nhiều khả năng xứng đáng và cuối cùng đạt được nó. Được viết ra như thế, nó rất lành mạnh cho cả trái tim lẫn tâm hồn; nó có thể trở thành phương cách chắc chắn nhất, bên cạnh tôn giáo, để xoa dịu tâm trí và nâng cao nó. Bạn có thể gửi gắm vào đó những suy nghĩ tốt đẹp nhất và những cảm xúc khôn ngoan nhất của mình, và qua đó rèn giũa cũng như củng cố chúng.

“Tạm biệt cô. Không phải vì tôi đã quên rằng bản thân mình cũng từng trẻ tuổi mà tôi viết cho cô theo giọng điệu này; mà chính vì tôi vẫn nhớ điều đó. Cô sẽ không hoài nghi sự chân thành cũng như thiện chí của tôi; và dẫu những gì được nói ra ở đây có thể không mấy phù hợp với quan điểm và tâm trạng hiện tại của cô, thì cô càng sống lâu, cô sẽ càng thấy nó hợp lý bấy lâu. Dù tôi có thể chỉ là một cố vấn kém nhã nhặn, xin cô hãy cho phép tôi tự xưng danh, với những lời chúc tốt đẹp nhất cho hạnh phúc của cô ở hiện tại và mai sau, người bạn chân chính của cô,

“ROBERT SOUTHEY.”

* * * * *

Tôi ở cùng cô Brontë khi cô nhận được lá thư của ông Cuthbert Southey, xin phép cô được đưa bức thư trên vào cuốn sách viết về cuộc đời của cha ông. Cô đã nói với tôi rằng: “Bức thư của ông Southey rất tử tế và đáng khâm phục; hơi khắt khe một chút, nhưng nó đã làm ơn cho tôi.”

Một phần vì tôi nghĩ nó vô cùng đáng khâm phục, và một phần vì nó góp phần làm nổi bật tính cách của cô, như được thể hiện qua lời đáp lại dưới đây, nên tôi đã mạn phép trích dẫn những đoạn trích trên từ đó.

“Thưa ngài, ngày 16 tháng 3.

“Tôi không thể yên lòng cho đến khi đã trả lời bức thư của ngài, dẫu cho việc ngỏ lời với ngài lần thứ hai có thể khiến tôi có vẻ hơi xía vào chuyện người khác; nhưng tôi bắt buộc phải cảm ơn ngài vì những lời khuyên thông thái và tử tế mà ngài đã hạ cố ban cho tôi. Tôi đã không dám hy vọng vào một lời đáp như thế; quá ân cần trong giọng điệu, quá cao cả trong tinh thần. Tôi phải kìm nén những gì mình đang cảm thấy, nếu không ngài sẽ nghĩ rằng tôi nhiệt tình một cách dại dột.

“Ngay trong lần đọc đầu tiên bức thư của ngài, tôi chỉ cảm thấy sự hổ thẹn và hối hận vì đã từng mạo hiểm làm phiền ngài bằng những áng văn chắp vá thô thiển của mình; tôi cảm thấy một luồng nhiệt đau đớn dâng bừng lên mặt khi nghĩ đến những xấp giấy mà tôi từng phủ đầy những điều từng mang lại cho tôi biết bao niềm vui, nhưng giờ đây lại chỉ là nguồn gốc của sự bối rối; thế nhưng sau khi suy ngẫm một chút và đọc lại nó hết lần này đến lần khác, viễn cảnh dường như sáng sủa hơn. Ngài không cấm tôi viết; ngài không nói rằng những gì tôi viết hoàn toàn không có giá trị gì. Ngài chỉ cảnh báo tôi về sự ngu ngốc khi bỏ bê những bổn phận thực tế vì những niềm vui tưởng tượng; việc viết lách vì tình yêu danh vọng; vì sự kích thích ích kỷ của cuộc ganh đua. Ngài đã nhân từ cho phép tôi viết thơ vì chính bản thân thơ ca, miễn là tôi không bỏ dở bất cứ điều gì mình phải làm để theo đuổi sự thỏa mãn đơn độc, say đắm và tuyệt vời ấy. Tôi e rằng, thưa ngài, ngài nghĩ tôi thật ngốc nghếch. Tôi biết bức thư đầu tiên tôi viết cho ngài toàn là những thứ vô nghĩa từ đầu đến cuối; nhưng tôi không hoàn toàn là một kẻ mơ mộng nhàn rỗi như vẻ bề ngoài của nó. Cha tôi là một mục sư với khoản thu nhập hạn hẹp nhưng đủ dùng, và tôi là con lớn trong nhà. Ông đã chi tiêu cho việc học hành của tôi nhiều nhất có thể trong giới hạn công bằng với những người còn lại. Do đó tôi cho rằng đó là bổn phận của mình, khi rời khỏi trường học, phải trở thành một gia sư. Trong vai trò đó, tôi thấy có đủ việc để chiếm lấy tâm trí mình suốt cả ngày dài, cả đầu óc lẫn đôi tay mà chẳng có lấy một khoảnh khắc nào dành cho một giấc mơ tưởng tượng. Vào các buổi tối, tôi thú nhận là mình có suy nghĩ, nhưng tôi không bao giờ làm phiền ai khác bằng những suy nghĩ của mình. Tôi cẩn thận tránh mọi biểu hiện bận tâm và kỳ quặc, thứ có thể khiến những người tôi sống chung nghi ngờ về bản chất những theo đuổi của tôi. Tuân theo lời khuyên của cha tôi—người từ thuở nhỏ đã luôn khuyên răn tôi, đúng bằng giọng điệu khôn ngoan và thân thiện trong bức thư của ngài—tôi đã nỗ lực không chỉ quan sát thật chú tâm mọi bổn phận mà một người phụ nữ phải hoàn thành, mà còn cảm thấy hứng thú sâu sắc với chúng. Tôi không phải lúc nào cũng thành công, vì đôi khi khi đang dạy học hay may vá, tôi chỉ muốn được đọc hoặc viết sách; nhưng tôi cố gắng chối bỏ bản thân; và sự chấp thuận của cha tôi đã đền đáp xứng đáng cho sự thiếu thốn ấy. Một lần nữa xin cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến ngài. Tôi tin rằng mình sẽ không bao giờ còn cảm thấy tham vọng muốn nhìn thấy tên mình được in trên trang giấy nữa; nếu ý định đó có trỗi dậy, tôi sẽ nhìn vào bức thư của Southey và kìm nén nó. Được viết thư cho ông và nhận được hồi đáp đã là một vinh dự quá lớn đối với tôi. Bức thư đó là thiêng liêng; sẽ chẳng ai được nhìn thấy nó ngoài cha, em trai và các em gái của tôi. Một lần nữa tôi xin cảm ơn ngài. Sự kiện này, tôi đoán là sẽ không bao giờ lặp lại nữa; nếu tôi sống đến tuổi già, tôi sẽ nhớ lại nó ba mươi năm sau như một giấc mơ rực rỡ. Bút danh mà ngài nghi ngờ là giả mạo thực ra chính là tên thật của tôi. Do đó, một lần nữa, tôi xin ký tên,

“C. Brontë.

“T.S.—Xin ngài, thưa ngài, hãy tha thứ cho tôi vì đã viết thư cho ngài lần thứ hai; tôi không thể không viết, một phần để nói cho ngài biết tôi biết ơn lòng tốt của ngài đến nhường nào, và một phần để cho ngài hay rằng lời khuyên của ngài sẽ không bị lãng phí; dẫu cho ban đầu nó có thể được tuân theo trong sự sầu muộn và miễn cưỡng đi chăng nữa.

“C. B.”

Tôi không thể chối từ bản thân niềm hân hoan khi được chép lại bức thư đáp lời của Southey:

“Keswick, ngày 22 tháng 3 năm 1837.

“Thưa cô thân mến,

“Bức thư của cô đã mang lại cho tôi niềm vui lớn, và tôi sẽ không thể tha thứ cho chính mình nếu tôi không nói cho cô biết điều đó. Cô đã đón nhận lời quở trách một cách chu đáo và tử tế hệt như cách nó được ban ra. Giờ đây tôi xin phép được yêu cầu rằng, nếu cô có dịp đến vùng Hồ này khi tôi còn đang sống ở đây, xin hãy để tôi được gặp cô. Khi ấy cô sẽ nghĩ về tôi với nhiều thiện cảm hơn sau đó, bởi cô sẽ nhận ra rằng không hề có sự cay nghiệt hay gắt gỏng nào trong trạng thái tâm trí mà năm tháng và sự quan sát đã mang lại cho tôi.

“Đó là nhờ ơn Chúa, trong tầm tay chúng ta có thể đạt được một mức độ tự chủ, vốn là điều cốt yếu cho hạnh phúc của chính chúng ta và đóng góp to lớn cho hạnh phúc của những người xung quanh. Hãy cẩn thận với sự phấn khích quá độ, và nỗ lực giữ cho tâm trí được bình yên (ngay cả đối với sức khỏe của cô thì đó cũng là lời khuyên tốt nhất có thể được ban cho cô): sự tiến bộ về mặt đạo đức và tâm linh của cô khi ấy sẽ song hành cùng sự vun đắp các năng lực trí tuệ của cô.

“Và giờ đây, thưa cô, nguyện xin Chúa phù hộ cho cô!

“Tạm biệt, và xin hãy tin tôi là người bạn chân thành của cô,

“ROBERT SOUTHEY.”

Về bức thư thứ hai này, cô cũng đã kể và nói với tôi rằng nó chứa đựng lời mời cô đến thăm nhà thơ nếu có dịp ghé thăm vùng Hồ. “Nhưng chẳng có lấy một xu dư dả,” cô nói, “cũng chẳng có viễn cảnh nào về việc tôi có thể kiếm đủ tiền để có cơ hội tận hưởng niềm vui lớn lao nhường ấy, thế nên tôi đã từ bỏ việc nghĩ về nó.” Vào thời điểm chúng tôi trò chuyện cùng nhau về chủ đề này, chúng tôi đang ở vùng Hồ. Nhưng Southey đã qua đời.

Bức thư “khắt khe” này đã khiến cô gác lại, trong một thời gian, mọi ý tưởng về dấn thân văn chương. Cô dồn toàn bộ năng lượng của mình hướng đến việc hoàn thành các bổn phận trước mắt; nhưng công việc của cô không phải là sự bồi bổ đầy đủ cho những nguồn năng lượng trí tuệ vĩ đại của cô, và chúng liên tục kêu gào, “Cho nữa đi, cho nữa đi,” trong khi bầu không khí kém phần lộng gió của Dewsbury Moor lại ngày càng tác động sâu sắc hơn đến sức khỏe và tinh thần của cô. Ngày 27 tháng 8 năm 1837, cô viết:

“Tôi lại đang ở Dewsbury, vùi đầu vào công việc cũ,—dạy, dạy, dạy... Khi nào bạn mới về nhà đây? Mau lên nào! Bạn ở Bath đủ lâu cho mọi mục đích rồi đấy; đến giờ này chắc bạn đã được trau chuốt đủ độ rồi, tôi dám cá là thế; nếu lớp vec-ni còn được quét dày hơn nữa, tôi e rằng lớp gỗ tốt bên dưới sẽ bị che khuất hoàn toàn, và những người bạn Yorkshire của bạn sẽ không đời nào chịu đựng nổi đâu. Về đi, về đi. Tôi thực sự bắt đầu thấy mệt mỏi với sự vắng mặt của bạn rồi đấy. Hết Thứ Bảy này đến Thứ Bảy khác trôi qua, và tôi chẳng thể có chút hy vọng nào được nghe tiếng gõ cửa của bạn, rồi sau đó được thông báo rằng ‘Cô E. đã đến rồi.’ Ôi trời ơi! trong cuộc sống đơn điệu này của tôi, đó là một sự kiện thật dễ chịu. Ước gì nó có thể lặp lại lần nữa; nhưng sẽ phải mất hai hoặc ba cuộc gặp gỡ thì sự cứng nhắc—sự xa cách của đợt chia tay dài dằng dặc này—mới có thể phai nhạt đi.”

Vào khoảng thời gian này, cô quên trả lại chiếc túi đựng đồ khâu mà cô đã mượn qua một người đưa tin, và trong lúc sửa sai lầm của mình, cô nói:—“Những sự sa sút của trí nhớ này cảnh báo tôi khá rõ ràng rằng tôi đang bước qua thời kỳ đỉnh cao của tuổi trẻ.” Tuổi 21! Và cùng một giọng điệu chán nản ấy xuyên suốt bức thư tiếp theo:

“Tôi vô cùng ao ước có thể đến với bạn trước Giáng sinh, nhưng điều đó là bất thể; phải mất thêm ba tuần nữa tôi mới lại có được người an ủi mình bên cạnh, dưới mái nhà thân yêu yên tĩnh của chính mình. Nếu tôi có thể sống mãi với bạn, và hằng ngày đọc Kinh Thánh cùng bạn—nếu môi bạn và môi tôi có thể cùng một lúc uống chung một dòng nước, từ cùng một suối nguồn thương xót tinh tuyết—tôi hy vọng, tôi tin rằng, một ngày nào đó tôi có thể trở nên tốt đẹp hơn, tốt hơn rất nhiều so với những suy nghĩ tội lỗi, lang thang, một trái tim đồi bại, lạnh lùng trước tinh thần và nóng bỏng trước xác thịt, cho phép tôi trở thành lúc này. Tôi thường lên kế hoạch cho cuộc sống hạnh phúc mà chúng ta có thể dẫn dắt cùng nhau, củng cố lẫn nhau trong sức mạnh của sự tự chối bỏ bản thân, lòng sùng kính rực rỡ và thánh thiện mà các vị thánh đầu tiên của Thiên Chúa thường đạt được. Đôi mắt tôi đẫm lệ khi đối lập sự hạnh phúc của một trạng thái như thế, được thắp sáng bởi những hy vọng về tương lai, với trạng thái u sầu mà tôi đang sống hiện tại, không chắc chắn rằng mình đã từng cảm thấy sự ăn năn thực sự, lang thang trong suy nghĩ và hành động, khao khát sự thánh thiện mà tôi sẽ không bao giờ, không bao giờ có được, bị quật ngã vào những thời điểm đến tận tâm can bởi niềm tin rằng những học thuyết Calvin rùng rợn là sự thật—nói tóm lại, bị bao trùm bởi chính bóng tối của cái chết tâm linh. Nếu sự hoàn hảo của người Cơ Đốc là điều cần thiết để được cứu rỗi, tôi sẽ không bao giờ được cứu rỗi; trái tim tôi thực sự là một cái ổ nóng cho những suy nghĩ tội lỗi, và khi tôi quyết định một hành động, tôi hiếm khi nhớ phải nhìn lên Đấng Cứu Chuộc của mình để xin chỉ dẫn. Tôi không biết cách cầu nguyện; tôi không thể bẻ cong cuộc đời mình theo mục đích lớn lao là làm điều thiện; tôi cứ liên tục tìm kiếm niềm vui cho riêng mình, theo đuổi sự thỏa mãn cho những ham muốn của chính mình. Tôi quên mất Thiên Chúa, và liệu Thiên Chúa có quên tôi không? Và trong khi đó, tôi biết sự vĩ đại của Giê-hô-va; tôi thừa nhận sự hoàn hảo trong lời Ngài; tôi tôn thờ sự tinh tuyết của đức tin Cơ Đốc; lý thuyết của tôi đúng, nhưng thực tiễn thì sai lầm một cách kinh khủng.”

Kỳ nghỉ Giáng sinh đã tới, cô và Anne quay trở lại nhà xứ, và trở về với vòng tròn gia đình hạnh phúc ấy—nơi duy nhất mà bản tính của họ được mở rộng ra; ở giữa tất cả những người khác, họ ít nhiều đều khép nép lại. Thật vậy, chỉ có một hoặc hai người lạ có thể được dung nạp giữa các chị em mà không gây ra kết quả tương tự. Emily và Anne gắn kết cuộc sống và lợi ích của họ với nhau như hình với bóng. Người chị thì do bản tính kín đáo, người em thì do rụt rè, đều tránh né mọi tình bạn và sự thân mật vượt ra ngoài gia đình của họ. Emily miễn nhiễm với mọi ảnh hưởng; cô chưa bao giờ tiếp xúc với dư luận đại chúng, và quyết định của chính cô về điều gì là đúng đắn và phù hợp chính là luật lệ cho hạnh phúc và diện mạo của cô, thứ mà cô không cho phép bất kỳ ai can thiệp vào. Tình yêu của cô dồn hết vào Anne, cũng như tình yêu của Charlotte dành cho cô vậy. Nhưng tình cảm giữa cả ba người còn mạnh mẽ hơn cả cái chết hay sự sống.

“E.” luôn được Charlotte nhiệt tình chào đón, Emily cởi mở đón nhận, và Anne ân cần tiếp đón bất cứ khi nào cô có thể đến thăm họ; và mùa Giáng sinh này cô đã hứa sẽ đến, nhưng chuyến đi của cô đành phải hoãn lại vì một tai nạn gia đình nhỏ được kể chi tiết trong bức thư sau đây:

“Ngày 29 tháng 12 năm 1837.

“Tôi chắc chắn bạn sẽ nghĩ tôi rất lơ đễnh vì đã không gửi bức thư đã hứa từ lâu trước đó; nhưng tôi có một lời bào chữa thỏa đáng và vô cùng u sầu cho một tai nạn đã xảy ra với Tabby già trung thành của chúng tôi, chỉ vài ngày sau khi tôi về nhà. Bà ấy đi ra làng để làm chút việc vặt, khi đang bước xuống con dốc đứng của con phố, chân bà trượt trên băng và ngã; trời tối và chẳng ai nhìn thấy tai nạn của bà, cho đến một lúc sau những tiếng rên rỉ mới thu hút sự chú ý của một người đi đường. Bà được nâng dậy và khiêng vào hiệu thuốc gần đó; và sau khi kiểm tra, người ta phát hiện ra rằng một bên chân của bà đã hoàn toàn dập nát và trật khớp. Thật không may, vết gãy không thể nắn lại cho đến sáu giờ sáng hôm sau, vì không tìm được bác sĩ phẫu thuật nào trước thời điểm đó, và giờ đây bà đang nằm ở nhà chúng tôi trong một tình trạng vô cùng bấp bênh và nguy hiểm. Tất nhiên tất cả chúng tôi vô cùng đau khổ trước hoàn cảnh này, bởi bà ấy đối với chúng tôi chẳng khác nào người trong nhà. Kể từ sự cố đó, chúng tôi hầu như không có sự trợ giúp nào—thỉnh thoảng có người ghé qua làm giúp việc vặt, nhưng cho đến nay chúng tôi vẫn chưa thể tìm được một người hầu thường xuyên nào; và do đó, toàn bộ công việc nhà, cũng như nhiệm vụ bổ sung là chăm sóc Tabby, đều đè nặng lên vai chính chúng tôi. Dưới những hoàn cảnh này, tôi không dám nài ép chuyến thăm của bạn đến đây, ít nhất cho đến khi bà ấy được tuyên bố là đã qua cơn nguy kịch; làm thế sẽ ích kỷ quá mức đối với tôi. Cô muốn tôi báo cho bạn thông tin này từ trước, nhưng cha và tất cả mọi người đều lo lắng rằng tôi nên trì hoãn cho đến khi chúng ta thấy tình hình có vẻ ổn định hơn, và bản thân tôi cứ lần lữa từ ngày này qua ngày khác, vô cùng đau đớn khi phải từ bỏ tất cả những niềm vui mà tôi đã mong đợi từ lâu. Tuy nhiên, nhớ lại những gì bạn từng nói với tôi, cụ thể là bạn đã phó thác vấn đề cho một quyết định cao cả hơn quyết định của chúng ta, và rằng bạn quyết tâm phục tùng trong sự nhẫn nại trước quyết định đó, dù nó có là gì đi nữa, tôi thấy mình có bổn phận cũng phải nhượng bộ và im lặng; có lẽ mọi chuyện đều có lý do tốt nhất của nó. Tôi sợ rằng, nếu bạn ở đây trong thời tiết khắc nghiệt này, chuyến thăm của bạn cũng sẽ chẳng mang lại lợi ích gì, bởi các vùng đầm hoang đều bị phong tỏa bởi tuyết, và bạn sẽ chẳng bao giờ có thể bước chân ra ngoài được. Sau nỗi thất vọng này, tôi không bao giờ dám tính toán chắc chắn về việc tận hưởng một niềm vui nào nữa; có vẻ như có một định mệnh nào đó đứng chắn giữa bạn và tôi. Tôi không đủ tốt cho bạn, và bạn phải được giữ gìn khỏi sự ô nhiễm của một mối quan hệ quá thân mật. Tôi vẫn muốn giục bạn đến—tôi muốn nài nỉ và ép buộc bạn—nhưng ý nghĩ đó lại vụt qua trong đầu tôi, nhỡ Tabby qua đời trong lúc bạn đang ở trong nhà, tôi sẽ không bao giờ tha lỗi cho chính mình được. Không! Không thể như thế được, và theo hàng ngàn cách, nhận thức về sự thất vọng đó khiến tôi vô cùng đau đớn và hụt hẫng, và tôi không phải là người duy nhất bị hụt hẫng. Mọi người trong nhà đều mong chờ chuyến thăm của bạn với sự háo hức. Cha nói rằng ông hoàn toàn ủng hộ tình bạn của tôi với bạn, và ông muốn tôi tiếp tục duy trì nó suốt cuộc đời.”

Một người hàng xóm tốt bụng của nhà Brontë—một phụ nữ Yorkshire tháo vát, thông minh, quản lý một tiệm thuốc ở Haworth, và từ nghề nghiệp, kinh nghiệm cùng sự nhạy bén tuyệt vời của mình, giữ vị trí là nữ bác sĩ kiêm y tá của làng, và với tư cách đó, đã là một người bạn trong biết bao thử thách, bệnh tật và cái chết ở các hộ gia đình xung quanh—đã kể cho tôi nghe một sự cố nhỏ đặc trưng liên quan đến cái chân bị gãy của Tabby. Mục sư Brontë thực sự hào phóng và quan tâm đến mọi hoàn cảnh đáng được giúp đỡ. Tabby đã sống cùng họ mười hoặc mười hai năm, và như Charlotte đã diễn tả, là “một thành viên trong gia đình”. Nhưng mặt khác, bà đã qua tuổi có thể làm việc tích cực, gần bảy mươi tuổi hơn là sáu mươi vào thời điểm xảy ra tai nạn; bà có một người em gái sống trong làng; và số tiền tiết kiệm được trong nhiều năm làm việc đã tạo thành một khoản vừa đủ cho một người ở tầng lớp của bà. Hoặc nếu trong thời gian ốm đau này, bà thiếu thốn bất kỳ tiện nghi nào mà tình trạng của bà đòi hỏi, nhà xứ có thể cung cấp chúng. Đó là cách suy luận của cô Branwell, người cô thận trọng, nếu không muốn nói là hay lo lắng; khi nhìn vào nguồn quỹ hạn hẹp trong ví của mục sư Brontë và tương lai chưa được lo liệu của các cháu gái; những người hơn thế nữa, đang đánh mất sự thư giãn của kỳ nghỉ để túc trực chăm sóc Tabby.

Cô Branwell đã thúc ép quan điểm của mình với mục sư Brontë ngay khi mối nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người hầu già đã qua đi. Ban đầu ông từ chối lắng nghe lời khuyên cẩn trọng đó; nó đi ngược lại với bản tính hào phóng của ông. Nhưng cô Branwell vẫn kiên trì; thúc đẩy các động cơ kinh tế; nài nỉ tình yêu của ông dành cho các con gái. Ông đã nhượng bộ. Tabby sẽ được chuyển đến nhà em gái mình, và được chăm sóc, nuôi dưỡng ở đó, mục sư Brontë sẽ hỗ trợ khi nguồn lực riêng của bà cạn kiệt. Quyết định này đã được thông báo cho các cô gái. Có những dấu hiệu của một cuộc nổi dậy âm thầm nhưng cứng cỏi vào buổi chiều mùa đông ấy, trong khuôn viên nhỏ bé của nhà xứ Haworth. Họ đưa ra một sự phản đối đồng lòng và kiên quyết. Tabby đã chăm sóc họ từ thủa nhỏ; chính họ, chứ không phải ai khác, phải chăm sóc bà trong lúc tuổi già bệnh tật. Đến giờ uống trà, họ buồn bã và im lặng, bữa ăn trôi qua mà không một ai trong ba người chạm đũa vào. Bữa sáng cũng vậy; họ không lãng phí nhiều từ ngữ cho chủ đề này, nhưng mỗi từ họ thốt ra đều có sức nặng. Họ “tẩy chay” việc ăn uống cho đến khi quyết định đó bị bãi bỏ, và Tabby được phép ở lại như một bệnh nhân bất lực phụ thuộc hoàn toàn vào họ. Qua đây, cảm giác mạnh mẽ về Bổn phận đặt lên trên niềm vui, vốn là nền tảng trong tính cách của Charlotte, được thể hiện rõ ràng nhất; bởi chúng ta đã thấy cô khao khát bầu bạn của bạn mình đến nhường nào; nhưng điều đó chỉ có thể đạt được bằng cách chối bỏ những gì cô cho là đúng đắn, và cô không bao giờ làm thế, bất chấp hy sinh có lớn đến đâu.

Cô còn mang một gánh nặng khác trong tâm trí vào mùa Giáng sinh này. Tôi đã nói rằng bầu không khí ở Dewsbury Moor không hợp với cô, dù bản thân cô hầu như không nhận ra cuộc sống của cô ở đó đang ảnh hưởng đến sức khỏe của mình đến mức nào. Nhưng Anne bắt đầu đổ bệnh ngay trước kỳ nghỉ, và Charlotte canh chừng người em gái út với sự cảnh giác ghen tuông của một sinh vật hoang dã, sẵn sàng thay đổi cả bản tính nếu hiểm họa đe dọa con non của mình. Anne bị ho nhẹ, đau xóc hông, khó thở. Cô W--- coi đó chẳng khác gì một trận cảm lạnh thông thường; nhưng Charlotte cảm nhận từng biểu hiện chớm nở của bệnh lao phổi như một nhát dao đâm vào tim mình, nhớ lại Maria và Elizabeth, những người từng có chỗ đứng ở đây, và sẽ chẳng bao giờ còn ở đó nữa.

Bị kích thích bởi nỗi lo lắng cho cô em gái nhỏ này, cô đã quở trách cô W--- vì sự thờ ơ tưởng tượng của cô ấy đối với tình trạng sức khỏe của Anne. Cô W--- cảm thấy những lời trách cứ đó vô cùng sâu sắc, và đã viết thư cho mục sư Brontë về chúng. Ông ngay lập tức hồi đáp vô cùng ân cần, bày tỏ sự lo ngại rằng những nỗi sợ hãi và lo lắng của Charlotte dành cho em gái đã khiến cô thốt ra những biểu hiện hoảng loạn quá đà. Nhờ sự quan tâm ân cần của cô W---, Anne được ở lại trường thêm một năm so với dự định của bạn bè. Vào cuối học kỳ, cô W--- đã tìm kiếm cơ hội để giải thích rõ những lời lẽ của nhau, và kết quả chứng minh rằng “sự va vã của những người bạn chân thành, chính là sự làm mới của tình yêu”. Và thế cứ thế khép lại sự khác biệt đầu tiên, cuối cùng và duy nhất mà Charlotte từng có với cô W--- tốt bụng, nhân hậu.

Tuy nhiên trái tim cô đã nhận phải một cú sốc khi nhận thức được sự mong manh của Anne; và trong suốt kỳ nghỉ lễ này, cô túc trực theo dõi em gái với nỗi khao khát, nỗi lo âu trìu mến vốn luôn tràn ngập những cơn đau nhói bất ngờ của sự sợ hãi.

Emily đã từ bỏ vị trí của mình tại trường học ở Halifax, sau khi kết thúc sáu tháng thử thách gian khổ, vì lý do sức khỏe vốn chỉ có thể hồi phục nhờ bầu không khí đầm hoang lộng gió và cuộc sống tự do ở nhà. Cơn bệnh của Tabby đã đè nặng lên nguồn lực của gia đình. Tôi nghi ngờ việc liệu Branwell có tự tự túc được bản thân vào thời điểm này hay không. Vì một lý do nào đó chưa được giải thích, anh đã từ bỏ ý định trở thành sinh viên hội họa tại Học viện Hoàng gia, và triển vọng cuộc đời anh trở nên bấp bênh, vẫn chưa có gì ngã ngũ. Thế nên Charlotte đành lặng lẽ gánh lấy gánh nặng dạy học một lần nữa, và quay trở lại với cuộc sống đơn điệu trước kia.

Trái tim dũng cảm, sẵn sàng chết trên yên cương! Cô quay trở lại với công việc của mình và không một lời phàn nàn, với hy vọng chế ngự được sự suy nhược đang ngày càng lấn lướt cô. Vào khoảng thời gian này, cô thường trở nên chóng mặt và run rẩy trước bất kỳ tiếng động bất ngờ nào, và khó lòng nén được tiếng thét khi bị giật mình. Điều này cho thấy mức độ suy nhược thể chất đáng sợ ở một người vốn luôn tự chủ; và vị bác sĩ, người mà cuối cùng theo lời nài nỉ của cô W---, cô được dẫn đến để xin tư vấn, đã khuyên cô phải kiên quyết trở về nhà xứ. Cô đã sống một cuộc đời quá tĩnh lặng, ông nói thế; và bầu không khí mùa hè dịu mát thổi quanh ngôi nhà của cô, sự bầu bạn ngọt ngào của những người cô yêu thương, sự giải thoát, tự do của cuộc sống trong chính gia đình mình, là những điều vô cùng cần thiết để cứu lấy lý trí hoặc sinh mạng của cô. Thế nên, khi Đấng tối cao hơn cô đã an bài rằng trong một thời gian cô có thể thả lỏng sự căng thẳng của mình, cô đã quay trở lại Haworth; và sau một khoảng thời gian hoàn toàn tĩnh lặng, cha cô đã tìm kiếm cho cô sự bầu bạn sôi nổi từ hai người bạn của cô là Mary và Martha T. Vào phần cuối của bức thư tiếp theo, được viết gửi cho E. lúc bấy giờ đang vắng mặt, tôi nghĩ, có một cái nhìn thoáng qua vô cùng đáng yêu về một nhóm thanh niên vui tươi đúng như mong đợi; và giống như mọi miêu tả về hành động, khác biệt với suy nghĩ hay cảm xúc trong thư từ, nó khiến người ta buồn bã tỷ lệ thuận với sự sinh động của bức tranh về những gì từng có, giờ đây đã bị cuốn phăng đi hoàn toàn.

“Haworth, ngày 9 tháng 6 năm 1838.

“Tôi nhận được túi tài liệu của bạn vào ngày Thứ Tư; nó được mang đến bởi Mary và Martha, những người đã ở lại Haworth trong vài ngày; họ sẽ rời đi vào hôm nay. Bạn sẽ ngạc nhiên trước ngày tháng trên bức thư này. Đáng lẽ tôi phải ở Dewsbury Moor, bạn biết đấy; nhưng tôi đã ở lại lâu nhất có thể và cuối cùng tôi không thể và không dám ở lại thêm nữa. Sức khỏe và tinh thần của tôi đã suy kiệt hoàn toàn, và vị bác sĩ mà tôi tham vấn đã ra lệnh cho tôi, nếu còn quý trọng sinh mạng của mình, hãy về nhà. Thế nên tôi đã về nhà, và sự thay đổi ấy đã ngay lập tức đánh thức cũng như xoa dịu tôi; và giờ đây, tôi tin rằng, mình đã hoàn toàn đi đúng hướng để được là chính mình một lần nữa.

“Một tâm trí điềm đạm và bình lặng như bạn không thể nào hình dung nổi cảm xúc của cái sinh vật tơi tả đang viết thư cho bạn lúc này, khi mà sau những tuần lễ đau khổ cả về thể xác lẫn tinh thần không thể tả xiết, một thứ gì đó tựa như sự bình yên bắt đầu ló dạng trở lại. Mary đang rất không khỏe. Cô ấy thở ngắn, có một cơn đau ở ngực, và những cơn đỏ bừng vì sốt xuất hiện thường xuyên. Tôi không thể nói cho bạn biết những triệu chứng đó mang lại cho tôi nỗi thống khổ nhường nào; chúng nhắc nhở tôi quá rõ ràng về hai người chị em của tôi, những người mà không quyền năng y học nào có thể cứu nổi. Martha hiện tại rất khỏe; cô ấy giữ được sự vui vẻ liên tục trong suốt thời gian ở lại đây, và nhờ thế đã trở nên rất thu hút...

“Họ đang làm ầm ĩ xung quanh tôi nên tôi không thể viết thêm được nữa. Mary đang chơi đàn piano; Martha đang huyên thuyên nhanh hết mức chiếc lưỡi nhỏ bé của cô ấy có thể chạy; và Branwell đang đứng trước mặt cô ấy, cười vang trước sự hoạt bát của cô ấy.”

Charlotte trở nên khỏe mạnh hơn rất nhiều trong khoảng thời gian yên bình và hạnh phúc này ở nhà. Cô thỉnh thoảng đến thăm hai người bạn thân thiết của mình, và ngược lại họ cũng đến Haworth. Tại nhà của một trong số họ, tôi nghi ngờ rằng cô đã gặp gỡ nhân vật được nhắc đến trong bức thư tiếp theo—một người có nét hơi giống với nhân vật “St. John” ở tập cuối của cuốn “Jane Eyre”, và cũng giống như anh ta, thuộc hàng giáo sĩ.

“Ngày 12 tháng 3 năm 1839.

... “Tôi có thiện cảm với anh ấy, bởi anh ấy là một người khả ái và có thiện chí. Thế nhưng tôi không hề, và không tài nào có được, thứ tình cảm mãnh liệt đến mức khiến tôi sẵn sàng chết vì anh ấy; và nếu tôi có kết hôn, tôi phải nhìn nhận chồng mình dưới ánh sáng của sự tôn thờ đó. Mười ăn một là tôi sẽ chẳng bao giờ có cơ hội đó lần nữa; nhưng n’importe [dù sao đi nữa]. Hơn nữa, tôi nhận thức được rằng anh ấy biết quá ít về mình nên khó lòng nhận thức được bản thân đang viết thư cho ai. Chà! Sẽ thật bất ngờ nếu anh ấy nhìn thấy tôi trong tính cách gia đình tự nhiên của mình; chắc chắn anh ấy sẽ nghĩ tôi thực sự là một kẻ cuồng nhiệt, lãng mạn hoang dã. Tôi không thể ngồi suốt cả ngày dài tạo ra một bộ mặt nghiêm nghị trước mặt chồng mình. Tôi sẽ cười, sẽ châm biếm, và thốt ra bất cứ điều gì xẹt ngang qua đầu trước tiên. Và nếu anh ấy là một người thông minh, và yêu thương tôi, cả thế giới này, khi đem lên bàn cân so sánh với mong muốn nhỏ nhặt nhất của anh ấy, cũng sẽ nhẹ tựa lông hồng.”

Thế là—lời cầu hôn đầu tiên dành cho cô—đã bị từ chối một cách lặng lẽ và gạt sang một bên. Hôn nhân không nằm trong kế hoạch cuộc đời cô, nhưng công việc tốt đẹp, vững vàng và tận tâm thì có; tuy nhiên, câu hỏi về việc cô nên sử dụng năng lượng của mình theo hướng nào vẫn chưa được định đoạt. Cô từng bị nản lòng trong văn chương; đôi mắt cô mỏi nhừ trước những nét vẽ tỉ mỉ mà cô thực hiện khi muốn diễn tả một ý tưởng; nghề dạy học đối với cô vào thời điểm này, cũng như đối với hầu hết phụ nữ vào mọi thời điểm, là con đường duy nhất để kiếm sống độc lập. Nhưng cả cô lẫn các chị em của cô đều không tự nhiên yêu thích trẻ con. Những ký tự tượng hình của tuổi thơ là một ngôn ngữ xa lạ đối với họ, bởi họ chưa bao giờ gắn bó nhiều với những người nhỏ tuổi hơn mình. Tôi cũng nghiêng về ý kiến cho rằng họ không có năng khiếu truyền đạt kiến thức một cách hạnh phúc, thứ dường như là một tài năng tách biệt với khả năng tiếp thu nó; một thứ sự nhạy cảm đồng cảm, bản năng nhận thức được những khó khăn cản trở sự thấu hiểu trong tâm trí một đứa trẻ, mà vẫn quá mơ hồ và chưa định hình để nó, với năng lực diễn đạt hãy còn kém phát triển của mình, có thể giải thích bằng lời. Do đó, việc dạy dỗ trẻ em quá nhỏ chẳng phải là “nhiệm vụ tuyệt vời” đối với ba chị em nhà Brontë. Với những nữ sinh lớn hơn, đang bước vào tuổi trưởng thành, họ có thể làm tốt hơn, đặc biệt nếu những người này có mong muốn cải thiện bản thân. Nhưng nền tảng học vấn mà những người con gái của vị mục sư làng nhận được vẫn chưa đủ điều kiện để họ đảm nhận việc chăm sóc các học sinh cao cấp. Họ biết rất ít tiếng Pháp, và không giỏi âm nhạc; tôi nghi ngờ liệu Charlotte có thể chơi đàn chút nào không. Nhưng tất cả bọn họ đã khỏe mạnh trở lại, và bằng cách nào đó, Charlotte và Anne phải cùng nhau gánh vác công việc. Một cô con gái là cần thiết ở nhà, để ở bên mục sư Brontë và cô Branwell; để trở thành thành viên trẻ tuổi và năng động trong một hộ gia đình gồm bốn người, trong đó ba người—cha, cô và Tabby trung thành—đã qua tuổi trung niên. Và Emily, người chịu đựng và tàn lụi nhiều hơn các chị em của mình khi rời xa Haworth, chính là người được chỉ định ở lại. Anne là người đầu tiên tìm được một chỗ làm.

“Ngày 15 tháng 4 năm 1839.

“Tôi không thể viết thư cho bạn vào tuần bạn yêu cầu, vì vào khoảng thời gian đó chúng tôi rất bận rộn chuẩn bị cho việc Anne rời đi. Tội nghiệp con bé! Nó rời xa chúng tôi vào thứ Hai tuần trước; không ai đi cùng nó cả; đó là mong muốn của chính nó khi được phép đi một mình, vì nó nghĩ mình có thể xoay sở tốt hơn và tự gom góp nhiều lòng dũng cảm hơn nếu hoàn toàn dựa vào nguồn lực của bản thân. Chúng tôi đã nhận được một thư từ nó kể từ khi nó đi. Nó bày tỏ sự hài lòng và nói rằng bà --- cực kỳ tử tế; hai đứa trẻ lớn nhất là dưới sự chăm sóc của nó, những đứa còn lại bị giới hạn trong phòng trẻ, thứ mà nó và những đứa trẻ ở đó hoàn toàn không liên quan gì đến... Tôi hy vọng nó sẽ làm tốt. Bạn sẽ kinh ngạc trước bức thư vô cùng nhạy bén và thông minh mà nó viết; chỉ có phần nói chuyện là tôi thấy lo ngại. Nhưng tôi thực sự lo ngại rằng bà --- đôi khi sẽ kết luận rằng nó mắc chứng tật ngạt ngọng tự nhiên trong lời nói. Về phần mình, tôi hiện tại vẫn ‘đang thiếu một công việc’, giống như một cô hầu phòng thất nghiệp. Nhân tiện, gần đây tôi phát hiện ra mình có năng khiếu dọn dẹp, quét dọn lò sưởi, phủi bụi phòng, dọn giường, v.v.; thế nên, nếu mọi thứ khác đều thất bại, tôi có thể quay sang làm việc đó, nếu ai đó trả lương cao cho ít công việc. Tôi sẽ không làm đầu bếp; tôi ghét việc xoa dịu. Tôi sẽ không làm vú em, cũng chẳng làm người hầu gái cho tiểu thư, càng không phải bạn đồng hành của tiểu thư, hay thợ may áo đầm, hay thợ làm mũ rơm, hay người nhận may vá gia công. Tôi sẽ không làm gì ngoài một cô hầu phòng... Liên quan đến chuyến thăm G. của tôi, tôi chưa nhận được lời mời nào; nhưng nếu tôi được hỏi, dẫu tôi sẽ cảm thấy đó là một sự tự chối bỏ lớn lao khi từ chối, tôi gần như đã quyết định làm thế, dẫu cho bầu bạn với nhà T. là một trong những niềm vui kích thích nhất mà tôi từng biết. Tạm biệt, E. dấu yêu của tôi, v.v.

“T.S.—Hãy gạch bỏ từ ‘dấu yêu’ đó đi; đó là sự giả dối. Việc đưa ra những lời thề thốt để làm gì? Chúng ta đã biết nhau, và yêu quý nhau một thời gian khá dài; thế là đủ.”

Không lâu sau khi điều này được viết, Charlotte cũng đính ước làm gia sư. Tôi có ý định cẩn trọng tránh đưa vào tên của bất kỳ người sống nào, những người mà tôi có thể phải kể những sự thật khó chịu, hoặc trích dẫn những nhận xét gay gắt từ thư từ của cô Brontë; nhưng điều cần thiết là những khó khăn mà cô phải đối mặt trong các giai đoạn khác nhau của cuộc đời cô phải được công bố một cách công bằng và thẳng thắn, trước khi sức mạnh của “những gì đã bị kháng cự” có thể được hiểu đúng mức. Tôi từng trò chuyện với cô về “Agnes Grey”—cuốn tiểu thuyết trong đó em gái cô là Anne mô tả khá sát sao trải nghiệm của chính cô với tư cách là một gia sư—và ám chỉ cụ thể hơn đến đoạn miêu tả về việc ném đá vào những chú chim non trước sự chứng kiến của chim bố mẹ. Cô nói rằng không ai ngoài những người từng ở trong hoàn cảnh của một gia sư mới có thể nhận ra mặt tối của bản chất con người “đáng kính”; không vướng vào tội ác lớn nào, nhưng hàng ngày nhượng bộ trước sự ích kỷ và tính khí cáu bẩn, cho đến khi hành vi của nó đối với những người phụ thuộc vào nó đôi khi lên đến mức độ chuyên quyền mà người ta thà làm nạn nhân còn hơn là kẻ gây ra. Chúng ta chỉ có thể hy vọng trong những trường hợp như thế rằng những người chủ sai lầm xuất phát từ sự thiếu thốn nhận thức và sự thiếu vắng đồng cảm, hơn là từ bất kỳ sự tàn ác tự nhiên nào trong tính cách. Trong số vài điều tương tự mà tôi nhớ rất rõ, cô đã kể cho tôi nghe những gì từng xảy ra với chính mình. Cô từng được giao nhiệm vụ chăm sóc một cậu bé khoảng ba hoặc bốn tuổi, trong lúc bố mẹ vắng nhà đi dã ngoại trong ngày, và đặc biệt dặn dò phải giữ thằng bé tránh xa khu chuồng ngựa. Anh trai của nó, một thiếu niên tám hoặc chín tuổi, và không phải học sinh của cô Brontë, đã dụ dỗ cậu bé vào khu vực bị cấm. Cô đi theo, và cố gắng thuyết phục nó đi ra; nhưng bị kích động bởi anh trai, nó bắt đầu ném đá vào cô, và một viên đá trúng vào thái dương cô mạnh đến mức hai cậu bé hoảng sợ mà vâng lời. Ngày hôm sau, trong một cuộc họp gia đình đầy đủ, người mẹ đã hỏi cô Brontë nguyên nhân để lại vết thương trên trán cô. Cô đơn giản đáp lại, “Một tai nạn thôi thưa bà,” và không có cuộc điều tra nào khác được thực hiện; nhưng lũ trẻ (cả anh lẫn em) đều có mặt ở đó và tôn trọng cô vì đã không “mách lẻo”. Kể từ đó, cô bắt đầu có được ảnh hưởng đối với tất cả bọn họ, ít hay nhiều tùy theo tính cách khác nhau của họ; và khi cô vô thức chiếm được cảm tình của họ, sự quan tâm của chính cô dành cho họ cũng tăng lên. Nhưng một ngày nọ, trong bữa ăn của lũ trẻ, cậu bé trốn trại nhỏ tuổi nhất trong một cơn bộc phát biểu lộ, vừa đặt tay lên tay cô vừa nói, “Em yêu ‘ô’, cô Brontë.” Ngay lúc đó, người mẹ đã thốt lên trước mặt tất cả lũ trẻ, “Yêu gia sư cơ à, con yêu!”

“Gia đình mà cô bước vào đầu tiên, tôi tin là của một nhà sản xuất giàu có ở Yorkshire. Những trích đoạn từ thư từ của cô vào thời điểm này sẽ cho thấy sự kìm nén của lối sống mới đã đè nặng lên cô đau đớn nhường nào. Đoạn đầu tiên là từ một bức thư gửi cho Emily, bắt đầu bằng một trong những cách biểu đạt trìu mến mà, bất chấp ‘sự giả dối’, cô vẫn tự indul[tự cho phép] bản thân. ‘Mine dear love’ [Tình yêu của tôi], ‘Mine-bonnie love’ [Tình yêu xinh xắn của tôi] là những cách xưng hô của cô dành cho người em gái yêu dấu này.

“Ngày 8 tháng 6 năm 1839.

“Tôi đã nỗ lực hết mình để cảm thấy hài lòng với hoàn cảnh mới. Vùng nông thôn, ngôi nhà và khuôn viên quả thực, như tôi đã nói, tuyệt diệu; nhưng, ôi chao! có một thứ gọi là nhìn thấy mọi thứ xung quanh bạn đều đẹp đẽ—những khu rừng dễ chịu, những con đường trắng, những thảm cỏ xanh, và bầu trời nắng xanh ngắt—mà chẳng còn lấy một khoảnh khắc tự do hay một ý nghĩ tự do nào để tận hưởng chúng. Lũ trẻ luôn ở bên cạnh tôi. Còn về việc uốn nắn chúng, tôi nhanh chóng nhận ra điều đó là không thể; chúng muốn làm gì thì làm. Một lời phàn nàn với người mẹ chỉ mang lại những cái nhìn hằm hằm cho chính tôi, và những lời bào chữa bất công, thiên vị để bảo vệ lũ trẻ. Tôi đã thử cách đó một lần, và thành công rực rỡ đến mức tôi sẽ không bao giờ thử nữa. Tôi đã nói trong bức thư trước rằng bà --- không hiểu tôi. Giờ đây tôi bắt đầu nhận ra bà ấy không có ý định hiểu tôi; rằng bà ấy chẳng quan tâm gì đến tôi, ngoại trừ việc tính toán làm sao vắt kiệt tối đa lượng lao động lớn nhất có thể từ tôi; và vì mục đích đó, bà ấy vùi lấp tôi trong những đại dương may vá; những thước vải cambric để viền, những chiếc mũ ngủ bằng vải muslin để làm, và trên hết là những con búp bê để mặc đồ. Tôi không nghĩ bà ấy thích tôi chút nào, bởi tôi không tài nào giấu được sự rụt rè trong một khung cảnh hoàn toàn mới mẻ như thế này, khi mà bấy lâu nay tôi luôn vây quanh bởi những khuôn mặt xa lạ và thay đổi liên tục... Tôi từng nghĩ mình thích hòa mình vào sự náo nhiệt của giới thượng lưu; nhưng tôi đã có đủ rồi—thật là một công việc tẻ nhạt khi đứng nhìn và lắng nghe. Tôi nhận thấy rõ ràng hơn bao giờ hết rằng một gia sư tư gia không hề có sự tồn tại, không được coi là một sinh linh có lý tính đang sống, ngoại trừ việc gắn liền với những nhiệm vụ mệt mỏi mà cô ấy phải hoàn thành... Một trong những buổi chiều dễ chịu nhất mà tôi trải qua ở đây—thực ra, buổi chiều duy nhất dễ chịu chút ít—là khi ông --- đi dạo cùng các con, và tôi có lệnh đi theo ở phía sau. Khi ông thong thả bước đi qua những cánh đồng của mình, với chú chó Newfoundland tuyệt vời bên cạnh, ông trông rất giống hình ảnh của một quý tộc Bảo thủ giàu có và bộc trực. Ông trò chuyện một cách tự do và tự nhiên với những người ông gặp, và mặc dù ông nuông chiều các con và cho phép chúng làm phiền mình quá mức, ông không bao giờ cho phép chúng lăng mạ người khác một cách thô bạo.”

(VIẾT BẰNG BÚT CHÌ GỬI CHO MỘT NGƯỜI BẠN.)

“Tháng 7 năm 1839.

“Tôi không thể kiếm được mực, nếu không bước vào phòng khách, nơi tôi không muốn đến... Lẽ ra tôi đã viết thư cho bạn từ lâu, và kể cho bạn mọi chi tiết về khung cảnh hoàn toàn mới mẻ mà tôi vừa bị ném vào, nếu tôi không mòn mỏi chờ đợi một bức thư từ chính bạn từng ngày, đồng thời ngạc nhiên và tiếc nuối vì bạn không viết; bởi bạn sẽ nhớ rằng đó là lượt của bạn. Tôi không được làm phiền bạn quá nhiều với những nỗi buồn của mình, thứ mà tôi e rằng bạn đã nghe được một cách phóng đại. Nếu bạn ở gần tôi, có lẽ tôi sẽ bị cám dỗ để kể cho bạn tất cả, trở nên tự cao tự đại, và trút bỏ câu chuyện dài dằng dặc về những thử thách và trắc trở của một gia sư tư gia trong công việc đầu tiên của cô ấy. Dù thế nào đi nữa, tôi chỉ xin bạn hãy tưởng tượng những nỗi thống khổ của một kẻ rụt rè như tôi, bị ném thẳng vào giữa một gia đình lớn, vào thời điểm họ đặc biệt vui vẻ—khi ngôi nhà ngập tràn khách khứa—toàn người lạ—những người có khuôn mặt tôi chưa từng thấy trước đây. Trong trạng thái này, tôi được giao phó trách nhiệm quản lý một lũ trẻ được nuông chiều, hư hỏng, hỗn hào, mà tôi phải có trách nhiệm liên tục giải trí cũng như dạy dỗ chúng. Tôi nhanh chóng nhận thấy nhu cầu liên tục về tinh thần lạc quan đã đẩy chúng xuống trạng thái kiệt quệ thấp nhất; đôi khi tôi cảm thấy—và có lẽ, trông có vẻ—chán nản. Trước sự kinh ngạc của tôi, tôi đã bị bà --- khiển trách về chủ đề này với sự nghiêm khắc trong thái độ và sự cay nghiệt trong ngôn từ khó mà tin nổi; như một kẻ ngốc, tôi đã khóc nức nở. Tôi không thể kìm được; tinh thần tôi hoàn toàn suy sụp lúc đầu. Tôi nghĩ mình đã làm hết sức—cố gắng hết sức để làm hài lòng bà ấy; và bị đối xử theo cách đó, chỉ vì tôi rụt rè và đôi khi u sầu, thì quá tồi tệ. Ban đầu tôi định buông xuôi tất cả và về nhà. Nhưng sau một chút suy ngẫm, tôi quyết định gom góp chút năng lượng mình có và vượt qua cơn bão. Tôi tự nhủ, ‘Mình chưa bao giờ từ bỏ một nơi chốn nào mà không kết bạn được; nghịch cảnh là một trường học tốt; kẻ nghèo sinh ra để lao động, và kẻ phụ thuộc sinh ra để chịu đựng.’ Tôi quyết tâm kiên nhẫn, làm chủ cảm xúc của mình, và đón nhận những gì đến; thử thách, tôi ngẫm nghĩ, sẽ không kéo dài nhiều tuần đâu, và tôi tin nó sẽ mang lại điều tốt cho mình. Tôi nhớ lại ngụ ngôn về cây liễu và cây sồi; tôi cúi đầu lặng lẽ, và giờ đây, tôi tin rằng, cơn bão đang dần thổi qua tôi. Bà --- thường được coi là một phụ nữ dễ chịu; đúng thế, tôi chắc chắn cô ấy là vậy trong xã hội chung. Cô ấy cư xử lịch sự với tôi hơn một chút so với lúc đầu, và lũ trẻ cũng dễ bảo hơn một chút; nhưng cô ấy không biết tính cách của tôi, và cô ấy cũng không muốn biết nó. Tôi chưa bao giờ có được năm phút trò chuyện với cô ấy kể từ khi tôi đến, ngoại trừ lúc cô ấy mắng mỏ tôi. Tôi không có mong muốn nào được thương hại, ngoại trừ từ chính bạn; nếu tôi đang trò chuyện với bạn, tôi có thể kể nhiều hơn thế rất nhiều.”

(GỬI CHO EMILY, VÀO KHOẢNG THỜI GIAN NÀY.)

“Tình yêu xinh xắn của tôi, tôi đã vui mừng khôn tả khi nhận được bức thư của bạn: đó thực sự là một niềm vui chân chính khi nhận được tin tức từ nhà; một thứ để dành cho đến giờ đi ngủ, khi người ta có một khoảnh khắc yên tĩnh và nghỉ ngơi để tận hưởng nó trọn vẹn. Hãy viết bất cứ khi nào bạn có thể. Tôi ước gì mình được ở nhà. Tôi ước gì mình được làm việc trong nhà máy. Tôi ước gì mình được cảm nhận chút tự do tinh thần. Tôi ước gì sức nặng của sự kìm nén này được gỡ bỏ. Nhưng kỳ nghỉ rồi sẽ đến. Coraggio [Can đảm lên].”

Công việc tạm thời của cô trong gia đình không hợp ý này đã kết thúc vào tháng 7 năm nay; không trước khi sự căng thẳng liên tục đè nặng lên tinh thần và sức lực lại một lần nữa ảnh hưởng đến sức khỏe của cô; nhưng khi sự mong manh này biểu hiện qua những cơn hồi hộp đánh trống ngực và thở ngắn, nó bị đối xử như một sự làm ra vẻ—như một giai đoạn của bệnh lý tưởng tượng, có thể bị xua tan bằng một trận mắng mỏ ra trò. Cô được nuôi dạy trong trường học của sự chịu Gắng gỏi kiểu Sparta hơn là sự tự nuông chiều bản thân uỷ mị, và có thể chịu đựng bao nỗi đau cùng từ bỏ bao hy vọng trong sự im lặng.

Sau khi cô ở nhà khoảng một tuần, người bạn của cô đề nghị rằng cô nên đồng hành cùng cô ấy trong một chuyến dã ngoại nhỏ, với mục đích duy nhất là giải trí. Cô đã chộp lấy ý tưởng đó một cách háo hức nhất lúc đầu; nhưng hy vọng của cô đứng yên, lụi tàn, và hầu như biến mất trước khi, sau nhiều lần trì hoãn, nó trở thành hiện thực. Cuối cùng khi thành hiện thực, nó là một minh chứng thuận lợi cho biết bao bong bóng xà phòng tương tự đang nhảy múa trước mắt cô trong sự nghiệp ngắn ngủi của mình, nơi những thực tế khắc nghiệt, chứ không phải niềm vui, mới là những sự kiện chủ đạo.

“Ngày 26 tháng 7 năm 1839.

“Đề nghị của bạn suýt chút nữa khiến tôi ‘phát điên lên được’—nếu bạn không hiểu biểu đạt mang tính tiểu thư đó, bạn phải hỏi tôi ý nghĩa của nó khi tôi gặp bạn. Thực tế là, một chuyến dã ngoại cùng bạn ở bất cứ đâu,—cho dù đến Cleathorpe hay Canada,—chỉ có hai chúng ta, sẽ là điều vô cùng tuyệt vời đối với tôi. Tôi thực sự rất muốn đi; nhưng tôi không thể xin nghỉ phép dài hơn một tuần, và tôi e rằng điều đó không hợp với bạn—vậy tôi phải từ bỏ nó hoàn toàn sao? Tôi có cảm giác như mình không thể làm thế; tôi chưa bao giờ có cơ hội tận hưởng nào như thế trước đây; tôi rất muốn gặp bạn, trò chuyện với bạn, và được ở bên bạn. Khi nào bạn muốn đi? Tôi có thể gặp bạn ở Leeds không? Việc thuê một chiếc xe ngựa từ Haworth đến B., đối với tôi sẽ là một sự gia tăng chi phí vô cùng nghiêm trọng, và tôi hiện đang rất túng tiền. Ồ! Những kẻ giàu có dường như có rất nhiều niềm vui trong tầm tay mà chúng ta bị tước đoạt! Tuy nhiên, không phàn nàn gì nữa.

“Hãy nói khi nào bạn đi, và tôi sẽ có thể trả lời một cách dứt khoát trong thư rằng mình có thể đồng hành cùng bạn hay không. Tôi phải—tôi sẽ—tôi đã quyết tâm rồi—tôi sẽ bướng bỉnh và đè bẹp mọi sự chống đối.

“T.S.—Kể từ khi viết những dòng trên, tôi nhận ra rằng cô và cha đã quyết định đi Liverpool trong hai tuần, và đưa tất cả chúng tôi đi cùng. Tuy nhiên, có điều kiện là tôi phải từ bỏ kế hoạch Cleathorpe. Tôi đành miễn cưỡng nhượng bộ.”

Tôi hình dung rằng, vào khoảng thời gian này, mục sư Brontë thấy cần thiết, hoặc vì sức khỏe suy giảm hoặc vì dân số trong giáo xứ tăng lên, phải thuê sự hỗ trợ của một phó tế. Ít nhất, chính trong một bức thư được viết vào mùa hè này, tôi tìm thấy sự nhắc đến về người đầu tiên trong chuỗi các phó tế, những người kể từ đó xoay quanh Nhà xứ Haworth, và tạo ấn tượng lên tâm trí của một trong những cư dân ở đó, thứ mà cô đã truyền tải khá rõ ràng ra thế giới. Phó tế ở Haworth đã đưa những người bạn và hàng xóm giáo sĩ của mình đến quanh nơi này, và trong một thời gian, sự xâm nhập của họ, gần giờ uống trà ở nhà xứ, đã tạo ra những sự kiện làm thay đổi sự yên tĩnh của cuộc sống ở đó, đôi khi một cách dễ chịu, đôi khi một cách khó chịu. Cuộc phiêu lưu nhỏ được ghi lại ở cuối bức thư tiếp theo là điều hiếm thấy trong số phận của hầu hết phụ nữ, và là bằng chứng trong trường hợp này về khả năng thu hút phi thường—dù gương mặt khá bình thường—mà Charlotte sở hữu, khi cô để bản thân buông thả trong sự hạnh phúc và tự do của nhà cửa.

“Ngày 4 tháng 8 năm 1839.

“Chuyến đi Liverpool vẫn là một vấn đề bàn tán, một dạng lâu đài trên không; nhưng giữa tôi và bạn, tôi nghĩ rất đáng ngờ liệu nó có bao giờ mang một hình hài vững chắc hơn hay không. Cô—giống như nhiều người lớn tuổi khác—thích bàn tán về những điều như thế; nhưng khi đến lúc đưa chúng vào thực tế thực sự, cô lại lùi bước. Với tình hình đó, tôi nghĩ bạn và tôi tốt hơn nên bám vào kế hoạch ban đầu là đi đâu đó cùng nhau độc lập với những người khác. Tôi đã xin được phép đồng hành cùng bạn trong một tuần—tối đa là hai tuần—nhưng không hơn. Bạn muốn đi đâu? Burlington, tôi nghĩ, từ những gì M. nói, sẽ là một địa điểm thích hợp như bất kỳ nơi nào. Khi nào bạn khởi hành? Hãy sắp xếp tất cả những điều này theo sự thuận tiện của bạn; tôi sẽ không đưa ra bất kỳ phản đối nào. Ý nghĩ được nhìn thấy biển—được ở gần nó—quan sát những biến đổi của nó vào lúc bình minh, hoàng hôn, trăng lên, và ban trưa—trong sự tĩnh lặng, có lẽ trong giông bão—lấp đầy và thỏa mãn tâm trí tôi. Tôi sẽ không bất mãn với bất kỳ điều gì. Và rồi tôi không phải ở cùng một đám người mà tôi chẳng có điểm chung nào—những kẻ sẽ là sự phiền toái và tẻ nhạt: mà là với bạn, người mà tôi thích và biết, và người biết tôi.

“Tôi có một tình huống kỳ lạ muốn kể cho bạn nghe: hãy chuẩn bị tinh thần để cười thật sảng khoái nhé! Hôm nọ, ông ---, một mục sư, đến dành cả ngày với chúng tôi, mang theo phó tế của ông ấy. Vị phó tế sau, tên là ông B., là một giáo sĩ trẻ người Ireland, vừa tốt nghiệp Đại học Dublin. Đó là lần đầu tiên tất cả chúng tôi gặp anh ta, nhưng dù sao đi nữa, theo phong cách của người đồng hương mình, anh ta nhanh chóng tỏ ra tự nhiên như ở nhà. Tính cách của anh ta nhanh chóng lộ diện qua cuộc trò chuyện; dí dỏm, sống động, nồng nhiệt, thông minh nữa; nhưng thiếu đi sự trang nghiêm và kín đáo của một người Anh. Ở nhà, bạn biết đấy, tôi trò chuyện rất thoải mái, và không bao giờ rụt rè—không bao giờ bị đè nặng và áp bức bởi cái sự xấu hổ tồi tệ (mauvaise honte) vốn dằn vặt và gò bó tôi ở những nơi khác. Thế nên tôi đã trò chuyện với người Ireland này, và cười trước những trò đùa của anh ta; và, dù tôi nhìn thấy những lỗi lầm trong tính cách của anh ta, tôi vẫn châm chước cho chúng bởi sự giải trí mà sự độc đáo của anh ta mang lại. Quả thực, tôi đã nguội đi một chút, và thu mình lại vào phần sau của buổi tối, bởi anh ta bắt đầu gia vị cho cuộc trò chuyện của mình bằng chút ít sự nịnh hót kiểu Ireland, thứ mà tôi không mấy thích thú cho lắm. Tuy nhiên, họ đã ra về, và chẳng ai nghĩ ngợi gì thêm nữa. Vài ngày sau, tôi nhận được một bức thư, phần địa chỉ khiến tôi bối rối, vì đó là nét chữ tôi không quen nhìn. Rõ ràng, nó không phải từ bạn hay Mary, những người liên lạc duy nhất của tôi. Sau khi mở ra và đọc, hóa ra đó là một lời tuyên bố tình cảm và lời cầu hôn, được diễn tả bằng ngôn ngữ nồng nhiệt của cậu thanh niên người Ireland thông thái! Tôi hy vọng bạn đang cười lớn sảng khoái. Điều này không giống một trong những cuộc phiêu lưu của tôi phải không? Nó giống của Martha hơn. Tôi chắc chắn bị kết án phải làm một bà cô già rồi. Đừng bận tâm. Tôi đã quyết định số phận đó kể từ khi tôi lên mười hai tuổi.

“Chà! Tôi tự nhủ, tôi từng nghe về tình yêu sét đánh, nhưng điều này thì đánh bại tất cả! Tôi để bạn tự đoán câu trả lời của tôi sẽ là gì, với niềm tin rằng bạn sẽ không đối xử bất công với tôi bằng cách đoán sai đâu.”

Vào ngày 14 tháng 8, cô vẫn viết từ Haworth:

“Tôi đã gói ghém vali vô ích và chuẩn bị mọi thứ cho chuyến đi dự kiến của chúng ta. Tình cờ là tôi không thể kiếm được phương tiện di chuyển nào trong tuần này hoặc tuần tới. Chiếc xe ngựa cho thuê duy nhất ở Haworth hiện đang ở Harrowgate, và có vẻ sẽ ở lại đó, theo những gì tôi có thể nghe ngóng được. Cha kiên quyết phản đối việc tôi đi bằng xe khách, và đi bộ đến B., dù tôi chắc chắn mình có thể xoay sở được. Cô phản đối thời tiết, đường sá, và bốn phương tám hướng của trời đất, thế nên tôi đang rơi vào thế kẹt, và tệ hơn là cả bạn cũng vậy. Khi đọc lại lần thứ hai hoặc thứ ba bức thư cuối cùng của bạn (nhân tiện, nó được viết bằng thứ chữ tượng hình đến mức ở lần đọc lướt đầu tiên tôi hầu như không thể nhận ra hai từ liên tiếp), tôi thấy bạn ám chỉ rằng nếu tôi để chuyến đi này sang thứ Năm thì sẽ quá trễ. Tôi rất tiếc vì đã gây ra sự bất tiện cho bạn; nhưng tôi không cần phải bàn về thứ Sáu hay thứ Sáu nữa bây giờ, vì tôi tưởng chừng có rất ít cơ hội để mình có thể đi được. Những bậc trưởng bối trong nhà chưa bao giờ đồng thuận hoàn toàn với biện pháp này; và giờ đây khi các trở ngại dường như xuất hiện ở mọi bước đi, sự phản đối càng trở nên công khai hơn. Quả thực, cha sẽ sẵn lòng nuông chiều tôi, nhưng chính sự tử tế này của ông lại khiến tôi nghi ngờ liệu mình có nên lợi dụng nó hay không; thế nên, dù tôi có thể chiến đấu với sự bất mãn của cô, tôi vẫn nhượng bộ sự nuông chiều của cha. Ông không nói ra, nhưng tôi biết ông thích tôi ở nhà hơn; và tôi dám cá là cô cũng có ý tốt thôi, nhưng tôi tức giận vì cô lại giữ lại biểu hiện không đồng tình quyết định của mình cho đến khi mọi thứ đã được định đoạt giữa bạn và tôi. Đừng tính toán đến tôi nữa; hãy loại tôi ra khỏi các tính toán của bạn: có lẽ từ ban đầu, tôi đáng lẽ phải có đủ sự thận trọng để nhắm mắt làm ngơ trước viễn cảnh vui vẻ đó, nhằm từ chối hy vọng về nó. Cứ giận dữ tùy thích vì tôi làm bạn thất vọng. Tôi không có ý định đó, và chỉ còn một điều nữa muốn nói—nếu bạn không đi biển ngay lập tức, bạn sẽ đến thăm chúng tôi ở Haworth chứ? Lời mời này không chỉ của riêng tôi, mà còn của cha và cô nữa.”

Tuy nhiên, thêm một chút kiên nhẫn, thêm một chút trì hoãn, và cô đã tận hưởng được niềm vui mà cô từng ao ước bấy lâu. Cô và người bạn của mình đã đến Easton trong hai tuần vào nửa cuối tháng Chín. Chính tại đây, cô đã có những ấn tượng đầu tiên về biển.

“Ngày 24 tháng 10.

“Bạn đã quên biển đến lúc này chưa, E.? Nó đã phai mờ trong tâm trí bạn chưa? Hay bạn vẫn có thể nhìn thấy nó, màu xanh đậm, xanh lá, và trắng xóa bọt sóng, và nghe thấy tiếng nó gầm rú dữ dội khi gió lớn, hoặc ào ạt dịu êm khi trời lặng?... Tôi khỏe mạnh như bình thường, và rất mập mạp. Tôi nhớ Easton rất thường xuyên, và ông H. đáng kính, cùng người bạn đời nhân hậu của ông ấy, và những chuyến đi dạo dễ chịu của chúng ta đến Rừng H---, và đến Boynton, những buổi tối vui vẻ của chúng ta, những trò đùa giỡn với bé Hancheon, v.v., v.v. Nếu cả hai chúng ta đều sống, khoảng thời gian này trong cuộc đời chúng ta sẽ lâu dài là một chủ đề cho những hồi ức dễ chịu. Bạn có tình cờ nhắc đến chiếc kính của tôi trong bức thư gửi ông H. không? Tôi gặp bất tiện trầm trọng vì thiếu nó. Tôi không thể đọc, viết hay vẽ thoải mái khi vắng nó. Tôi hy vọng phu nhân sẽ không từ chối trả lại nó... Hãy tha sự ngắn gọn của bức thư này, vì tôi đã vẽ suốt cả ngày và đôi mắt mỏi nhừ đến mức viết lách là một sự nhọc nhằn lớn.”

Nhưng khi ký ức sống động về niềm vui này phai nhạt dần, một tai nạn lại xảy ra khiến các nhiệm vụ thực tế của cuộc sống đè nặng hơn một chút trong một thời gian.

“Ngày 21 tháng 12 năm 1839

“Hiện tại chúng tôi đang, và trong tháng qua cũng vậy, khá bận rộn, vì trong khoảng thời gian đó, chúng tôi không có người hầu nào, ngoại trừ một cô bé chạy việc vặt. Tabby tội nghiệp đã bị què đến mức cuối cùng buộc phải rời khỏi chúng tôi. Bà đang ở với em gái mình, trong một ngôi nhà nhỏ của riêng bà, thứ mà bà đã mua bằng số tiền tiết kiệm được một hoặc hai năm trước. Bà rất thoải mái, và không thiếu thứ gì; vì ở gần, chúng tôi gặp bà rất thường xuyên. Trong lúc đó, Emily và tôi đủ bận rộn, như bạn có thể tưởng tượng: tôi quản lý việc ủi đồ, và giữ các phòng sạch sẽ; Emily làm bánh, và chăm sóc nhà bếp. Chúng tôi là những sinh vật kỳ lạ đến mức thích sự sắp xếp này hơn là có một khuôn mặt mới xuất hiện giữa chúng tôi. Hơn nữa, chúng tôi không tuyệt vọng về việc Tabby quay lại, và bà sẽ không bị thay thế bởi một người xa lạ trong thời gian vắng mặt. Tôi đã làm cô nổi giận rất nhiều khi làm cháy quần áo, trong lần đầu tiên tôi cố gắng ủi đồ; nhưng tôi làm tốt hơn rồi. Cảm xúc con người là những thứ kỳ cục; tôi hạnh phúc hơn nhiều khi đánh bóng lò sưởi, dọn giường, và quét sàn nhà ở nhà, còn hơn là sống như một quý cô đài các ở bất kỳ nơi nào khác. Quả thực tôi phải hủy khoản đóng góp cho người Do Thái, bởi tôi không có tiền để duy trì nó. Lẽ ra tôi phải thông báo ý định này cho bạn từ trước, nhưng tôi hoàn toàn quên mất mình là người đóng góp. Tôi dự định ép mình nhận một công việc gia sư khác khi có thể kiếm được, dù tôi ghét cay ghét đắng những suy nghĩ về nghề gia sư. Nhưng tôi phải làm thế; và do đó, tôi chân thành hy vọng mình có thể nghe ngóng được một gia đình nào đó đang cần một món hàng hóa như gia sư.”

{4} “Jane Eyre,” tập I, trang 20.

❀ ❀ ❀

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.