Trong suốt mùa thu buồn bã năm 1845 ấy, một mối quan tâm mới đã xuất hiện; dẫu quả thực rất mờ nhạt và thường bị lu mờ trước nỗi đau đớn quằn quại cùng mối bận tâm thường trực khôn nguôi về người anh trai. Trong bài tiểu sử viết về các người em gái của mình mà Charlotte đã đưa lên đầu ấn phẩm “Wuthering Heights” và “Agnes Grey” xuất bản năm 1850 — một áng văn vô song, theo như tôi biết, về sức lay động và vẻ đẹp bi tráng — cô viết rằng:
“Một ngày nọ vào mùa thu năm 1845, tôi tình cờ bắt gặp một tập bản thảo thơ chép tay của em gái tôi, Emily. Dĩ nhiên, tôi không hề ngạc nhiên, bởi tôi thừa biết rằng con bé có thể làm thơ và vẫn thường làm thơ: Tôi lật xem chúng, và một cảm giác còn lớn hơn cả sự ngạc nhiên đã bao trùm lấy tôi — một niềm tin sâu sắc rằng đây không phải là những vần thơ tầm thường, cũng chẳng hề giống chút nào với thứ thơ ca mà phụ nữ vẫn thường viết. Tôi thấy chúng cô đọng và súc tích, đầy sức sống và vô cùng chân thực. Đối với tai tôi, chúng còn mang một âm hưởng đặc biệt, hoang dã, u sầu và đầy thăng hoa. Em gái tôi, Emily, không phải là một người cởi mở bộc lộ cảm xúc, cũng chẳng phải là kiểu người mà ngay cả những người ruột thịt thân thiết nhất có thể tùy tiện xâm phạm vào những chốn thâm sâu trong tâm trí và tình cảm mà không gặp phải sự kháng cự: tôi đã mất hàng giờ để xoa dịu con bé trước phát hiện của mình, và mất hàng ngày để thuyết phục nó rằng những bài thơ như thế rất đáng được xuất bản . . . Trong lúc ấy, cô em út của tôi lặng lẽ đưa ra một vài sáng tác của mình, ngỏ ý rằng vì thơ của Emily đã làm tôi thích thú, có lẽ tôi cũng muốn xem qua thơ của con bé. Dù không sao tránh khỏi việc thiên vị, tôi vẫn nghĩ rằng những vần thơ ấy cũng mang một nỗi buồn ngọt ngào và chân thành rất riêng. Từ rất sớm, chúng tôi đã ấp ủ giấc mơ một ngày nào đó sẽ trở thành nhà văn. Chúng tôi đồng ý sắp xếp một tuyển tập nhỏ các bài thơ của mình và, nếu có thể, đem in chúng. Vì không thích sự chú ý công khai cá nhân, chúng tôi che giấu tên thật của mình đằng sau những cái tên Currer, Ellis và Acton Bell; sự lựa chọn mập mờ ấy xuất phát từ một thứ lương tâm cắn rứt khi dùng những cái tên thánh hoàn toàn mang tính nam giới, trong khi chúng tôi lại không muốn công khai mình là phụ nữ, bởi vì — mà lúc đó chúng tôi không hề ngờ rằng cách viết và cách suy nghĩ của mình không phải là thứ được gọi là ‘nữ tính’ — chúng tôi mang một ấn tượng mơ hồ rằng các nữ nhà văn thường dễ bị nhìn nhận với thành kiến; chúng tôi để ý thấy các nhà phê bình đôi khi dùng thứ vũ khí là sự công kích cá nhân để trừng trị họ, và dùng sự nịnh hót, vốn không phải là lời khen chân thật, để làm phần thưởng cho họ. Việc tung ra cuốn sách nhỏ của chúng tôi quả là một công việc nhọc nhằn. Đúng như dự đoán, chẳng có ai cần đến chúng tôi hay những vần thơ của chúng tôi cả; nhưng chúng tôi đã chuẩn bị tinh thần cho điều đó ngay từ phút ban đầu; dẫu bản thân còn non kém kinh nghiệm, chúng tôi đã đọc qua kinh nghiệm của những người đi trước. Bài toánóc búa nhất nằm ở sự khó khăn trong việc nhận được bất kỳ hồi âm nào từ các nhà xuất bản mà chúng tôi gửi gắm. Vì quá khốn đốn bởi trở ngại này, tôi đánh liều gửi thư cho anh em nhà Chambers ở Edinburgh để xin một lời khuyên; có lẽ họ đã quên mất sự việc ấy, nhưng tôi thì không, bởi từ họ, tôi đã nhận được một lời hồi đáp ngắn gọn, mang phong cách công việc nhưng lịch sự và rất mực khôn ngoan, nhờ đó chúng tôi đã làm theo và cuối cùng cũng tìm được lối đi.”
Tôi đã dò hỏi ông Robert Chambers và nhận ra rằng, đúng như Miss Brontë phỏng đoán, ông đã hoàn toàn quên mất lời thỉnh cầu xin lời khuyên từng được gửi đến ông và người anh trai; họ cũng chẳng giữ lại bất kỳ bản sao hay ghi chép nào về cuộc thư tín ấy.
Có một người đàn ông thông minh đang sinh sống tại Haworth, người đã cung cấp cho tôi vài chi tiết thú vị liên quan đến các chị em nhà Brontë vào khoảng thời gian này. Ông kể rằng:
“Tôi đã biết Miss Brontë, với tư cách là Miss Brontë, từ rất lâu rồi; quả thực, từ khi họ chuyển đến Haworth vào năm 1819. Nhưng tôi không thân thiết lắm với gia đình họ cho đến tận khoảng năm 1843, khi tôi bắt đầu buôn bán một chút đồ văn phòng phẩm. Trước khi tôi bắt đầu, chẳng thể kiếm được thứ gì loại đó ở gần hơn vùng Keighley. Họ thường mua rất nhiều giấy viết, và tôi từng tự hỏi không biết họ dùng ngần ấy giấy vào việc gì. Thỉnh thoảng tôi nghĩ họ gửi bài cộng tác cho các tạp chí. Mỗi khi hết hàng, tôi lại đâm lo sợ mỗi khi họ ghé qua; họ có vẻ rất buồn bã nếu tôi không còn giấy. Đã nhiều lần tôi phải đi bộ đến Halifax (cách đó mười dặm) chỉ để mua nửa ream giấy, vì sợ không có sẵn khi họ tới. Tôi không thể mua số lượng nhiều hơn mỗi lần vì thiếu vốn. Tôi lúc nào cũng túng thiếu. Tôi rất thích họ ghé qua mỗi khi tôi có thứ họ cần; họ khác biệt với tất cả những người khác biết bao; thật dịu dàng, tử tế và cực kỳ điềm tĩnh. Họ chẳng bao giờ nói nhiều. Charlotte thỉnh thoảng lại ngồi hỏi han về hoàn cảnh của chúng tôi một cách đầy ân cần và cảm động! . . . Dù tôi chỉ là một người lao động nghèo (điều mà tôi chưa bao giờ cảm thấy là một sự tủi nhục), tôi vẫn có thể trò chuyện với cô ấy một cách vô cùng thoải mái. Tôi luôn cảm thấy hoàn toàn tự nhiên khi ở bên cô ấy. Dù chưa từng được học hành qua trường lớp, tôi chưa bao giờ cảm thấy sự thiếu hụt đó khi ở trong bầu bạn với cô ấy.”
Những nhà xuất bản mà cuối cùng cô đã gửi gắm thành công để cho ra mắt “Tuyển tập thơ của Currer, Ellis và Acton Bell” chính là hãng Aylott and Jones ở phố Paternoster Row. Ông Aylott đã nhã ý giao lại cho tôi những lá thư mà cô từng viết cho họ về vấn đề này. Bức thư đầu tiên đề ngày 28 tháng 1 năm 1846, trong đó cô hỏi liệu họ có chịu xuất bản một tập thơ khổ bát (octavo) hay không; nếu không chịu rủi ro về phần họ, thì sẽ xuất bản bằng chi phí của tác giả. Thư được ký tên “C. Brontë.” Họ hẳn đã hồi đáp khá nhanh chóng, bởi đến ngày 31 tháng 1, cô lại viết thư:
“THƯA CÁC ÔNG,
Vì các ông đã đồng ý nhận xuất bản tác phẩm mà tôi đã liên hệ, tôi nay muốn được biết càng sớm càng tốt chi phí giấy và in ấn. Tôi sẽ gửi khoản tiền cần thiết cùng với bản thảo ngay sau đó. Tôi muốn nó được in thành một tập khổ bát, có chất lượng giấy và kích thước chữ giống như ấn bản gần đây nhất của Moxon về thơ Wordsworth. Tôi nghĩ các tập thơ sẽ chiếm khoảng từ 200 đến 250 trang. Chúng không phải là tác phẩm của một mục sư, cũng không mang đặc trưng tôn giáo độc quyền; nhưng tôi cho rằng những điều này không mấy quan trọng. Có lẽ các ông cần phải xem qua bản thảo để có thể tính toán chính xác chi phí xuất bản; trong trường hợp đó tôi sẽ gửi nó đi ngay tức khắc. Tuy nhiên, trước tiên tôi vẫn muốn có một hình dung sơ bộ về chi phí dự kiến; và nếu từ những gì tôi trình bày, các ông có thể đưa ra một phép tính phỏng chừng về vấn đề này, tôi sẽ vô cùng biết ơn.”
Trong bức thư tiếp theo vào ngày 6 tháng 2, cô viết:
“Các ông sẽ thấy rằng những bài thơ này là công sức của ba người có họ hàng với nhau — các sáng tác riêng biệt của họ được phân biệt bằng chữ ký tương ứng.”
Cô lại viết thư vào ngày 15 tháng 2; và đến ngày 16, cô nói:
“Bản thảo chắc chắn sẽ tạo thành một tập sách mỏng hơn tôi dự tưởng. Tôi không thể kể tên một mẫu nào khác mà tôi muốn nó giống y đúc, nhưng tôi nghĩ khổ sách duodecimo, cùng với kiểu chữ hơi nhỏ hơn một chút nhưng vẫn rõ ràng, sẽ thích hợp hơn. Tôi chỉ đưa ra điều kiện là chữ phải rõ, không quá nhỏ, và giấy phải tốt.”
Vào ngày 21 tháng 2, cô chọn “kiểu chữ long primer” cho các tập thơ và sẽ chuyển khoản 31 bảng 10 shilling trong vài ngày tới.
Dù tỉ mỉ đến đâu, những chi tiết được truyền tải trong các bức thư này không hề tầm thường, bởi chúng phơi bày những dấu hiệu vô cùng mạnh mẽ về phẩm cách con người. Nếu tập sách được xuất bản với rủi ro do chính họ gánh chịu, người em gái đứng ra giao dịch buộc phải làm quen với các loại chữ in và các khổ sách khác nhau. Do đó, cô đã mua một cuốn sách nhỏ để học hỏi mọi thứ có thể về công tác chuẩn bị cho việc in ấn. Không chút nửa vời kiến thức — không phó mặc quyết định cho người khác trong những việc cô có thể tự mình định đoạt; đồng thời lại dành một niềm tin hào phóng và trọn vẹn, không hề đặt nhầm chỗ, vào sự chính trực tuyệt đối của hãng Aylott and Jones. Sự thận trọng trong việc xác định mức độ rủi ro trước khi dấn thân vào canh bạc, cùng với việc nhanh chóng thanh toán khoản tiền cần thiết ngay cả trước khi nó kịp mang hình hài của một khoản nợ, đều là những mảnh ghép thuộc về một tính cách độc lập và tự chủ. Cô cũng là một con người khép kín. Trong suốt khoảng thời gian tập thơ đang được chuẩn bị và xuất bản, không một lời nào được viết ra để hé lộ cho bất kỳ ai ngoài vòng tròn gia đình biết về những gì đang tiến hành.
Tôi đã nhận được một số bức thư mà cô gửi cho người cô giáo cũ thời đi học, Miss W-. Chúng bắt đầu từ khoảng thời gian trước đây không lâu. Dựa trên niềm tin mà tôi vẫn luôn gìn giữ từ đầu đến cuối, rằng ở đâu có thể dùng chính những lời văn của Charlotte Brontë thì không một ngòi bút nào khác được phép thay thế, tôi sẽ trích dẫn từ chuỗi thư này theo đúng trình tự thời gian của chúng.
“Ngày 30 tháng 1 năm 1846.
THƯA MISS W--- THÂN MẾN,
Tôi vẫn chưa đến thăm ---; quả thực, đã hơn một năm từ khi tôi ở đó, nhưng tôi vẫn thường xuyên nhận tin từ E., và cô ấy không quên kể cho tôi nghe rằng chị đã chuyển đến Worcestershire; tuy nhiên, cô ấy không thể cho tôi biết chính xác địa chỉ của chị. Nếu biết được, tôi đã viết thư cho chị từ lâu lắm rồi. Tôi cứ nghĩ chị sẽ tự hỏi chúng tôi đang xoay sở thế ra sao khi nghe tin về cơn hoảng loạn đường sắt; và chị có thể chắc chắn rằng tôi vô cùng mừng rỡ khi được giải đáp những thắc mắc ân cần của chị bằng lời khẳng định rằng số vốn nhỏ của chúng tôi cho đến nay vẫn chưa suy suyển. Tuyến đường sắt York and Midland, như chị nói, là một tuyến rất tốt, thế nhưng, tôi thú thật với chị rằng, xét về phần mình, tôi ước chi chúng ta biết khôn ngoan từ trước. Tôi không thể tin rằng ngay cả những tuyến tốt nhất cũng sẽ tiếp tục duy trì mức giá cao như hiện tại trong nhiều năm tới; và tôi vô cùng sốt sắng mong chúng tôi bán cổ phần đi trước khi quá muộn, đồng thời bảo đảm số tiền thu được vào một kênh đầu tư an toàn hơn, dẫu cho trước mắt có kém sinh lợi hơn. Tuy nhiên, tôi không thể thuyết phục các em tôi nhìn nhận sự việc hoàn toàn theo góc độ của mình; và tôi cảm thấy thà rằng mình chịu rủi ro mất mát còn hơn làm tổn thương cảm xúc của Emily bằng cách hành động trái ngược hoàn toàn với ý kiến của con bé. Nó đã xoay sở giúp tôi một cách cực kỳ hào hiệp và tài tình khi tôi còn ở Brussels, bị khoảng cách địa lý ngăn trở không thể tự lo toan cho quyền lợi của chính mình; thế nên, tôi cứ để mặc nó tiếp tục xoay sở và gánh lấy hậu quả. Con bé quả thực là một người vị tha và đầy nghị lực; và nếu nó không hẳn dễ bảo hay dễ bị thuyết phục như tôi mong muốn, tôi phải tự nhắc mình rằng sự hoàn hảo không phải là định mệnh của nhân loại; và chừng nào chúng ta còn có thể nhìn những người mình yêu thương, những kẻ gắn bó máu thịt với sự kính trọng sâu sắc và không bao giờ lay chuyển, thì việc họ thỉnh thoảng làm chúng ta phiền lòng bởi những ý kiến có vẻ bướng bỉnh và bất kham cũng chỉ là chuyện nhỏ mà thôi.
Chị, Miss W--- thân mến, hiểu rõ chẳng kém gì tôi giá trị của tình cảm chị em gái dành cho nhau; chẳng có gì trên đời này sánh được với nó, tôi tin là thế, khi họ trạc tuổi nhau và tương đồng về học vấn, sở thích cũng như tâm hồn. Chị hỏi thăm về Branwell; nó chưa từng nghĩ đến chuyện tìm kiếm việc làm, và tôi bắt đầu sợ rằng nó đã tự tước đi khả năng đảm nhận bất kỳ vị trí đứng đắn nào trong xã hội; hơn nữa, nếu có tiền trong tay, nó chỉ dùng chúng vào việc tự hủy hoại bản thân; khả năng tự chủ ở nó, tôi e rằng, đã hầu như bị tiêu hủy. Chị hỏi tôi có nghĩ đàn ông là những sinh vật kỳ lạ hay không? Quả thực là có. Tôi vẫn thường nghĩ thế; và tôi cũng nghĩ rằng cách mà họ được nuôi dạy thật kỳ lạ: họ không được bảo vệ đầy đủ trước những cám dỗ. Các cô gái được chở che cứ như thể họ thực sự là những sinh vật vô cùng mỏng manh hoặc ngốc nghếch, trong khi các cậu con trai lại được thả rông ra ngoài xã hội, cứ như thể họ, trong số tất cả các sinh vật tồn tại, là những kẻ thông minh nhất và ít có nguy cơ bị dẫn dụ vào con đường lầm lạc nhất. Tôi rất vui vì chị thích Broomsgrove, dẫu tôi dám cá rằng chẳng có mấy nơi mà chị không thích khi có Mrs. M. làm bầu bạn. Tôi luôn cảm thấy một sự thỏa mãn kỳ lạ mỗi khi nghe tin chị đang tận hưởng niềm vui, bởi điều đó chứng minh rằng thực sự có cái gọi là công lý báo ứng ngay cả ở trần gian này. Chị đã làm việc cật lực; chị đã từ chối mọi niềm vui, hầu như mọi sự nghỉ ngơi, trong suốt tuổi trẻ và thời kỳ sung sức nhất của cuộc đời; giờ đây chị đã được tự do, và điều đó diễn ra trong lúc chị vẫn còn, tôi hy vọng vậy, nhiều năm tháng dồi dào sức lực và sức khỏe để tận hưởng sự tự do ấy. Hơn nữa, tôi còn có một động cơ khác mang tính vị kỷ sâu sắc để cảm thấy vui mừng; có vẻ như ngay cả một ‘người phụ nữ đơn độc’ cũng có thể hạnh phúc, chẳng kém gì những người vợ được chiều chuộng và những người mẹ kiêu hãnh. Tôi mừng vì điều đó. Dạo này tôi hay ngẫm nghĩ về sự tồn tại của những người phụ nữ chưa kết hôn và chẳng bao giờ kết hôn; và tôi đã đi đến kết luận rằng chẳng có tư cách nào trên cõi đời này đáng kính trọng hơn một người phụ nữ chưa chồng, người tự mình bước đi qua giông bão cuộc đời một cách lặng lẽ, kiên trì, không cần sự chống lưng của chồng hay anh em trai; và người, khi đã bước sang tuổi bốn mươi lăm hoặc hơn thế nữa, vẫn giữ được cho mình một tâm trí định tĩnh, một bản năng tận hưởng những niềm vui giản dị, và một sự kiên cường để gánh chịu những đớn đau không thể tránh khỏi, lòng đồng cảm với nỗi khổ của tha nhân, cùng sẵn lòng cứu giúp kẻ khốn khó trong khả năng cho phép.”
Trong suốt thời gian cuộc thương thảo với hãng Aylott and Co. diễn ra, Charlotte đã đến thăm người bạn học cũ, người mà cô vẫn giữ mối quan hệ thân thiết và tin cậy; thế nhưng, dù là lúc đó hay sau này, cô chưa từng hé răng nói với bạn về việc xuất bản các bài thơ; dẫu vậy, người thiếu nữ này vẫn hoài nghi rằng các chị em nhà Brontë viết bài cho các tạp chí; và niềm tin ấy càng được củng cố khi trong một lần ghé thăm Haworth, cô nhìn thấy Anne đang cầm một số báo của “Chambers’s Journal,” với một nụ cười dịu dàng của niềm hạnh phúc thoáng hiện trên gương mặt điềm tĩnh khi đọc.
“Có chuyện gì thế?” người bạn hỏi. “Sao cậu lại cười?”
“Chỉ vì tớ thấy họ đã đăng một trong những bài thơ của tớ,” câu trả lời vang lên điềm tĩnh; và không một lời nào khác được nói thêm về chủ đề ấy.
Gửi đến người bạn này, Charlotte đã viết những bức thư sau:
“Ngày 3 tháng 3 năm 1846.
Tôi về đến nhà hôm qua lúc hơn hai giờ chiều một chút, mọi sự đều bình an vô sự; tôi thấy bố rất khỏe; thị lực vẫn thế. Emily và Anne đã định ra Keighley để đón tôi; ngặt một nỗi là tôi về bằng con đường cũ trong khi họ lại đi bằng đường mới, thế là chúng tôi lướt qua nhau. Họ mãi đến bốn giờ rưỡi mới về tới nhà, lại bị mắc kẹt trong cơn mưa rào nặng hạt đổ xuống buổi chiều hôm đó. Tôi rất tiếc khi phải báo tin Anne đã bị nhiễm lạnh nhẹ vì thế, nhưng tôi hy vọng con bé sẽ sớm khỏe lại. Bố rất phấn khởi trước bản tường thuật của tôi về ý kiến của ông C. và kinh nghiệm của cụ bà E.; nhưng tôi có thể nhận ra ông vô cùng chớp lấy ý định hoãn cuộc phẫu thuật lại thêm vài tháng nữa. Tôi bước vào căn phòng nơi Branwell đang ở để nói chuyện với cậu ta khoảng một tiếng sau khi về đến nhà: việc cất lời với cậu ta quả là một sự gượng gạo cực điểm. Tôi thà khỏi tốn công vô ích còn hơn, bởi cậu ta chẳng thèm đếm xỉa gì đến tôi và cũng chẳng đưa ra câu trả lời nào; cậu ta đã hoàn toàn mụ mẫm. Những nỗi sợ của tôi không phải là vô căn cứ. Tôi nghe nói cậu ta đã vơ vét được một đồng sovereigns trong lúc tôi vắng nhà, với vỏ bọc là trả một khoản nợ đang kề cổ; cậu ta lập tức mang đi đổi ở một quán rượu và đã nướng sạch nó đúng như người ta có thể dự đoán. --- kết thúc câu chuyện của mình bằng tuyên bố cậu ta là một ‘kẻ vô phương cứu chữa’; điều đó quá ư chính xác. Trong tình trạng hiện tại của cậu ta, việc ở lại cùng căn phòng với cậu ta gần như là điều bất khả thi. Tương lai đang chực chờ điều gì, tôi chẳng thể hay biết.”
“Ngày 31 tháng 3 năm 1846.
Mụ Tabby, người hầu già tội nghiệp của chúng tôi, đã lên một cơn đột quỵ cách đây nửa tháng, nhưng giờ đã gần như hồi phục. Martha” (cô gái được thuê để phụ giúp mụ Tabby già nua, và đến nay vẫn là người đầy tớ trung thành tại nhà xứ,) “đang lâm bệnh với một khối u ở đầu gối và buộc phải về nhà. Tôi e rằng sẽ còn lâu cô ấy mới có thể trở lại làm việc được. Tôi đã nhận được số báo ‘Record’ mà chị gửi . . . Tôi đã đọc bức thư của D’Aubigné. Nó rất thông minh, và những điều ông ấy nói về Công giáo rất hay. Phần Liên minh Tin Lành thì không thực tế cho lắm, dẫu cho việc rao giảng sự đoàn kết giữa các tín điều Cơ Đốc giáo rõ ràng vẫn phù hợp với tinh thần Phúc Âm hơn là nhồi nhét sự cố chấp và thù hận lẫn nhau. Tôi rất vui vì đã đến thăm --- vào thời điểm đó, bởi thời tiết thay đổi đã phần nào cải thiện sức khỏe và thể lực của tôi kể từ dạo ấy. Dạo này chị thế nào? Tôi khát khao những cơn gió nam và tây dịu ngọt. Tôi vô cùng biết ơn vì bố vẫn tiếp tục khỏe mạnh, dẫu thường xuyên phải chịu cảnh đau khổ khốn cùng vì hạnh kiểm tồi tệ của Branwell. Ở đó — chẳng có gì đổi thay ngoài việc ngày càng tồi tệ hơn.”
Trong khi đó, việc in ấn tập thơ vẫn tiến hành đều đặn. Sau một hồi bàn bạc và cân nhắc, các chị em đã quyết định sẽ tự mình sửa bản in thử. Cho đến ngày 28 tháng 3, các nhà xuất bản vẫn gửi thư cho người cộng sự dưới danh xưng C. Brontë, Esq.; nhưng vào lúc này, một “nhược tiểu sai sót” đã xảy ra, và cô yêu cầu hãng Aylott and Co. từ nay về sau hãy gửi thư về địa chỉ thực của cô là “Miss Brontë,” vân vân. Tuy nhiên, rõ ràng cô vẫn để ngỏ ý ngầm hiểu rằng cô không hành động cho riêng mình, mà đóng vai trò là đại diện cho các tác giả thực sự, bởi trong một bức thư đề ngày 6 tháng 4, cô đưa ra một đề xuất thay mặt cho “C., E., và A. Bell,” nội dung đại ý là họ đang chuẩn bị ấn loát một tác phẩm hư cấu gồm ba câu chuyện riêng biệt và không liên quan đến nhau, có thể được xuất bản chung như một bộ sách ba tập với độ dày tiểu thuyết thông thường, hoặc phát hành riêng lẻ thành từng tập đơn tùy theo phương án nào được cho là khôn ngoan nhất. Cô cũng trình bày thêm rằng họ không có ý định tự tusng tiền xuất bản những câu chuyện này; nhưng các tác giả chỉ thị cho cô hỏi xem hãng Aylott and Co. có sẵn lòng đảm nhận tác phẩm này hay không, tất nhiên là sau khi đã tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng bản thảo để xác định nội dung của nó đủ sức bảo đảm cho một kỳ vọng thành công. Hồi đáp lại bức thư thăm dò này, các nhà xuất bản đã trả lời chớp nhoáng, và nội dung câu trả lời của họ có thể được gom góp từ bức thư của Charlotte đề ngày 11 tháng 4.
“Xin thay mặt cho C., E. và A. Bell gửi lời cảm ơn đến các ông về lời khuyên nhã ý. Tôi sẽ tận dụng nó để thắc mắc về hai hoặc ba điểm. Rõ ràng là những tác giả vô danh phải đương đầu với vô vàn khó khăn trước khi có thể đưa tác phẩm của mình đến với công chúng. Các ông có thể cho tôi vài gợi ý về cách thức tốt nhất để vượt qua những chướng ngại vật này không? Chẳng hạn, trong trường hợp hiện tại, khi tác phẩm hư cấu được đặt lên bàn cân, định dạng nào sẽ khiến nhà xuất bản có khả năng cao nhất để chấp nhận bản thảo? Liệu nên chào hàng dưới dạng một bộ ba tập, hay dưới dạng các truyện ngắn có thể phát hành theo kỳ, hay như những bài viết cộng tác cho một ấn phẩm định kỳ?
Những nhà xuất bản nào sẽ có khả năng cao nhất trong việc đón nhận thiện chí một đề xuất kiểu này?
Liệu việc viết thư cho nhà xuất bản về vấn đề này đã đủ, hay chúng ta buộc phải tìm đến một cuộc gặp gỡ trực tiếp?
Ý kiến và lời khuyên của các ông về ba điểm này, hay về bất cứ điều gì khác mà kinh nghiệm của các ông gợi ý là quan trọng, sẽ được chúng tôi trân trọng như một ân huệ.”
Rõ ràng qua toàn bộ mạch thư từ này, sự chân thực và lòng chính trực của nhà xuất bản mà cô phải giao dịch trong canh bạc văn chương đầu đời đã in sâu vào tâm trí cô, và kéo theo hệ quả tất yếu là niềm tin tuyệt đối vào những gợi ý của họ. Và tiến độ của tập thơ cũng không bị kéo dài hay dây dưa một cách vô lý. Ngày 20 tháng 4, cô viết thư yêu cầu gửi cho cô ba bản in, đồng thời xin hãng Aylott tư vấn xem nên gửi các bản in này cho những nhà phê bình nào.
Tôi xin trích dẫn bức thư tiếp theo như một minh chứng cho những ý niệm của các cô gái về việc những bài điểm sách hay thông báo định kỳ nào có thể dẫn dắt dư luận công chúng.
“Các tập thơ cần được đóng bìa vải tề chỉnh. Phiền các ông gửi các bản sách và các bảng quảng cáo, càng sớm càng tốt, đến từng ấn phẩm định kỳ dưới đây.
‘Colburn’s New Monthly Magazine.’
‘Bentley’s Magazine.’
‘Hood’s Magazine.’
‘Jerrold’s Shilling Magazine.’
‘Blackwood’s Magazine.’
‘The Edinburgh Review.’
‘Tait’s Edinburgh Magazine.’
‘The Dublin University Magazine.’
Cũng gửi đến nhật báo ‘Daily News’ và tờ ‘Britannia’.
Nếu còn bất kỳ ấn phẩm định kỳ nào khác mà các ông có thói quen gửi tặng phẩm tác phẩm, xin hãy cung cấp sách cho cả họ nữa. Tôi nghĩ những cái tên tôi vừa nêu là đủ cho việc quảng cáo.”
Để đáp ứng yêu cầu sau cùng này, hãng Aylott đề xuất nên gửi các bản sách và thông cáo quảng cáo của tác phẩm đến các tờ “Athenæum,” “Literary Gazette,” “Critic” và “Times;” nhưng trong bức thư phản hồi, Miss Brontë cho biết cô nghĩ những ấn phẩm định kỳ mà cô nêu ra lúc đầu là đủ dùng cho việc quảng cáo trước mắt, bởi các tác giả không muốn vung tay quá trán vượt quá ngân sách hai bảng Anh cho việc quảng cáo, vì họ đánh giá sự thành công của một tác phẩm phụ thuộc vào sự chú ý nó nhận được từ các tạp chí nhiều hơn là số lượng quảng cáo. Trong trường hợp có bất kỳ bài bình luận nào về tập thơ xuất hiện, dù khen hay chê, hãng Aylott and Co. được đề nghị gửi cho cô tên tuổi và số báo của những ấn phẩm định kỳ đăng tải bài bình luận ấy; nếu không, vì cô không có cơ hội đọc thường xuyên các tạp chí, cô rất có thể sẽ bỏ lỡ bài phê bình. “Nếu các tập thơ nhận được lời khen ngợi, tôi có ý định trích thêm một khoản ngân sách nữa cho quảng cáo. Ngược lại, nếu chúng chìm nghỉm không ai hay biết hoặc bị chê bai tơi tả, tôi cho rằng việc quảng cáo sẽ hoàn toàn vô ích, bởi chẳng có gì, dù là trong nhan đề tác phẩm hay tên tuổi của các tác giả, có thể thu hút sự chú ý của dù chỉ một cá nhân đơn lẻ.”
Tôi đoán rằng tập thơ nhỏ bé ấy đã được xuất bản vào khoảng cuối tháng 5 năm 1846. Nó lặng lẽ bước vào cuộc đời; vài tuần trôi qua mà công chúng ầm ầm dậy sóng ngoài kia vẫn không hề hay biết rằng có thêm ba giọng ca đang cất lên tiếng nói của mình. Và trong khi ấy, dòng chảy sự tồn tại vẫn lê thê trôi qua từng ngày đối với những người chị em đầy âu lo, những kẻ chắc hẳn đã quên bén đi cảm giác làm tác giả trước gánh nặng sinh tử đang gặm nhấm tâm can họ. Ngày 17 tháng 5, Charlotte viết:
“Branwell tuyên bố rằng cậu ta không thể và cũng sẽ chẳng làm bất cứ điều gì cho chính mình cả; những vị trí làm việc tốt đã được bày ra trước mắt, thứ mà chỉ cần hai tuần lao động cậu ta có thể đủ sức đảm nhận, thế nhưng cậu ta chẳng màng màng gì ngoài việc chè chén say sưa và biến tất cả chúng tôi thành những kẻ khốn khổ.”
Trên tờ “Athenæum” ra ngày 4 tháng 7, dưới chuyên mục thơ ca dành cho quần chúng, đã xuất hiện một bài bình luận ngắn về tập thơ của C., E. và A. Bell. Người viết phê bình xếp Ellis ở vị trí cao nhất trong số ba “anh em,” theo như cách hiểu của ông; ông gọi Ellis là “một linh hồn tinh tế, kỳ quái”; và nhắc đến “một sức mạnh đôi cánh hiển hiện có thể vươn tới những đỉnh cao chưa từng được thử sức ở đây.” Một lần nữa, với một mức độ nhạy bén nhất định, nhà phê bình cho rằng những vần thơ của Ellis “mang đến một ấn tượng về tính nguyên bản vượt xa những gì mà các sáng tác của anh ta trong các tập sách này thể hiện.” Currer được đặt ở vị trí trung gian giữa Ellis và Acton. Nhưng chẳng có mấy thứ trong bài phê bình đáng để đãi lọc lại vào khoảng thời gian xa xôi này như một thứ có giá trị bảo tồn. Mặc dù vậy, chúng ta vẫn có thể mường tượng ra với sự hào hứng biết bao nó đã được ngấu nghiến tại nhà xứ Haworth, và các chị em sẽ cố gắng tìm kiếm những lý do cho các nhận định ấy, hay những gợi ý cho định hướng tương lai của tài năng họ ra sao.
Tôi xin đặc biệt lưu ý đến bức thư sau đây của Charlotte, đề ngày 10 tháng 7 năm 1846. Gửi cho ai không quan trọng lắm; nhưng ý thức lành mạnh về bổn phận chứa đựng trong đó — ý thức về sự tối thượng của thứ bổn phận mà Thượng Đế, khi đặt để chúng ta trong các gia đình, đã vạch sẵn cho chúng ta — dường như xứng đáng nhận được sự quan tâm đặc biệt trong thời đại ngày nay.
“Tôi thấy chị đang rơi vào một thế tiến thoái lưỡng nan, và là một tình huống vô cùng đặc biệt và hóc búa. Có hai con đường hiện ra trước mắt chị; chị tận tâm muốn chọn con đường đúng đắn, dẫu cho nó có là con đường dốc đứng, chật hẹp và gập ghềnh nhất; nhưng chị lại chẳng biết đâu mới là con đường đúng; chị không thể quyết định liệu bổn phận và tôn giáo ra lệnh cho chị bước ra ngoài thế giới lạnh lùng, vô tình và ở đó kiếm sống bằng kiếp tôi đòi của một gia sư, hay chúng buộc chị phải tiếp tục ở lại bên người mẹ già yếu, tạm thời gác lại mọi viễn cảnh độc lập cho bản thân, và nhẫn nhục chịu đựng những bất tiện hằng ngày, thỉnh thoảng thậm chí cả những sự thiếu thốn. Tôi có thể tưởng tượng rõ ràng rằng việc tự mình quyết định trong chuyện này gần như là bất khả thi đối với chị, thế nên tôi sẽ quyết định thay chị. Ít nhất, tôi sẽ nói cho chị biết niềm tin mãnh liệt của tôi về vấn đề này là gì; tôi sẽ bày tỏ một cách thành thật cách mà câu hỏi ấy đập vào tâm trí tôi. Con đường đúng đắn là con đường đòi hỏi sự hy sinh lớn nhất về lợi ích cá nhân — con đường ngụ ý mang lại điều tốt đẹp lớn nhất cho tha nhân; và con đường này, nếu được kiên định bước theo, tin rằng sẽ dẫn dắt, theo thời gian, đến sự thịnh vượng và hạnh phúc, dẫu thoạt đầu nó có vẻ như dẫn trượt sang một hướng hoàn toàn trái ngược. Mẹ chị vừa già vừa yếu; những người già cả và đau yếu có rất ít nguồn vui — thậm chí ít hơn rất nhiều so với những người tương đối trẻ trung và khỏe mạnh có thể hình dung; tước đoạt đi một trong số những niềm vui ấy là một tội ác. Nếu mẹ chị cảm thấy điềm tĩnh hơn khi có chị ở cạnh, hãy ở lại với con người ấy. Nếu bà sẽ đau khổ trong trường hợp chị rời đi, hãy ở lại với bà. Rõ ràng, đứng từ lăng kính tầm nhìn ngắn ngủi của nhân loại, việc ở lại --- sẽ chẳng mang lại lợi lộc gì cho chị, chị cũng chẳng được tán dương hay ca tụng vì chuyện ở nhà an ủi mẹ; thế nhưng, có lẽ, chính lương tâm của chị sẽ chấp thuận, và nếu nó chấp thuận, hãy ở lại với bà. Tôi khuyên chị hãy làm những điều mà chính tôi cũng đang cố gắng thực hiện.”
Phần còn lại của bức thư này chỉ thú vị với người đọc ở chỗ nó truyền tải một lời phủ nhận quả quyết về lời đồn đại rằng người viết đã đính ước kết hôn với vị phó tế của cha cô — chính là người đàn ông mà tám năm sau, cô đã kết duyên cùng; và có lẽ ngay lúc ấy, dù cô không hề hay biết, ông đã bắt đầu hành trình phụng sự cô bằng một tinh thần dịu dàng và trung thành y hệt như cách mà Giac-cóp đã phụng sự vì Ra-chên. Những người khác có lẽ đã nhận ra điều này, dẫu cô thì không.
Vài bức thư ngắn nữa vẫn còn sót lại trong chuỗi thư từ giao dịch “thay mặt cho anh em nhà Bell” với ông Aylott. Ngày 15 tháng 7, cô viết: “Tôi đoán rằng, vì các ông không viết thư, nên chưa có thông báo nào khác xuất hiện, và nhu cầu về tác phẩm cũng không hề gia tăng. Các ông có thể chiếu cố gửi cho tôi một dòng ngắn báo tin liệu có bản nào, hoặc chính xác là bao nhiêu bản đã được bán ra hay không?”
Tôi e rằng chẳng có mấy; bởi vì ba ngày sau, cô đã viết những dòng sau:
“Anh em nhà Bell nhờ tôi gửi lời cảm ơn đến gợi ý của các ông liên quan đến các mẩu quảng cáo. Họ đồng ý với các ông rằng, vì thời điểm không thuận lợi, việc quảng cáo tốt nhất nên hoãn lại. Họ biết ơn các ông vì thông tin liên quan đến số lượng các bản sách đã bán được.”
Vào ngày 23 tháng 7, cô viết thư cho hãng Aylott:
“Anh em nhà Bell muốn nhờ các ông gửi giúp bức thư đính kèm qua đường bưu điện ở Luân Đôn. Đây là lời hồi đáp cho bức thư mà các ông đã chuyển tiếp, chứa đựng yêu cầu xin chữ ký của một người tự xưng là đã đọc và ngưỡng mộ những vần thơ của họ. Tôi nghĩ tôi đã từng úp mở rằng anh em nhà Bell có nguyện vọng tạm thời ẩn danh, vì lý do đó họ thích nhờ gửi thư qua bưu điện ở Luân Đôn hơn là gửi trực tiếp, nhằm tránh để lộ bất kỳ manh mối nào về nơi cư trú hay danh tính thông qua dấu bưu điện, vân vân.”
Một lần nữa, vào tháng 9, cô viết: “Vì tác phẩm không nhận thêm bất kỳ sự chú ý nào từ bất kỳ ấn phẩm định kỳ nào, tôi phỏng đoán rằng nhu cầu về nó không hề gia tăng đáng kể.”
Trong bài tiểu sử viết về các người em gái, cô đã nói thế này về sự sụp đổ của những niềm hy vọng khiêm nhường đặt vào ấn phẩm này: “Cuốn sách đã được in; nó hầu như vô danh, và tất cả những gì thuộc về nó đáng để được biết đến chính là những vần thơ của Ellis Bell.
Niềm tin kiên định mà tôi đã ôm ấp và vẫn đang ôm ấp về giá trị của những vần thơ này, quả thật, chưa hề nhận được sự xác nhận từ những lời phê bình quá đỗi thuận lợi; thế nhưng mặc cho tất cả, tôi vẫn phải giữ lấy nó.”